"Chủ tịch đã ngủ rồi."

Nghe thấy lời cảnh báo này, đến chim trên trời cũng không được phép bay qua đỉnh đầu, từ đằng xa đã phải dùng cây trúc buộc dải vải đỏ xua đuổi. Vừa hay hôm đó có mấy công nhân đang lắp bồn tắm trong nhà vệ sinh. Lính canh vội đi qua nói: "Đừng làm nữa. Đừng làm nữa. Thủ trưởng nghỉ ngơi rồi."

Ở nông thôn, những người nông dân thật thà cẩn trọng nghe thấy lời căn dặn này, dù có đang chờ gạo nấu cơm cũng không dám quay cối xay nữa, mà sẽ ngồi đợi thủ trưởng ngủ dậy mới làm tiếp. Công nhân trong thành phố thì không giống vậy. Họ ăn no rồi làm, làm mệt rồi ngủ, chẳng hiểu thế nào là mất ngủ, miệng vừa nói: "Sắp xong rồi, sắp xong rồi", tay lại càng làm hăng hơn.

Lính canh có chút khó xử. Quát mắng nông dân thì được, còn quát mắng công nhân thành phố ư? Giai cấp công nhân là giai cấp lãnh đạo. Người lính xuất thân từ nông thôn quát mắng công nhân thành phố không thể không có chút do dự.

Chính sự do dự này đã gây ra chuyện. Ống sắt đập vào bồn tắm, trong sân vang lên một tiếng "coong" rõ to. Lính canh biến sắc, các vệ sĩ cũng giật mình, nín thở quan sát phòng ngủ của Mao Trạch Đông. Các công nhân ngớ ra không hiểu ý nghĩa của tiếng động này.

Cánh cửa đó đột nhiên đẩy ra, Mao Trạch Đông áo quần chưa mặc chỉnh tề đã sải bước ra sân, sự mệt mỏi, cáu kỉnh và cơn giận dữ tột độ khiến vẻ mặt của ông vừa khiến người ta xót xa vừa khiến người ta sợ hãi. Ông cau mày, ánh mắt u ám chằm chằm nhìn lính canh, đột ngột chỉ tay, gầm lên: "Lão tử đánh cậu!"

Lính canh rẹt một tiếng đứng nghiêm thẳng tắp, bất động.

Mao Trạch Đông thở hổn hển mấy hơi, đang cố gắng kìm nén sự cáu kỉnh và phẫn nộ do mất ngủ. Sắc mặt ông tái nhợt, vành mắt đỏ hoe, mút mút môi dưới rồi hạ thấp giọng hơn chút: "Ba kỷ luật tám chú ý, tôi không đánh cậu không mắng cậu, phạt cậu đứng nghiêm. Cậu phơi nắng một chút cũng tốt."

Lính canh không nói một câu nào, duy trì tư thế đứng nghiêm đứng dưới ánh nắng.

"Được rồi, cậu cứ đứng ở đây đi, bao giờ tôi ngủ dậy thì cậu mới được đi." Mao Trạch Đông cơn giận chưa tan quay người đi vào nhà.

Lâu dần, tôi sợ lính canh không chịu nổi, bèn đi tìm Giang Thanh. Giang Thanh không cho lính canh tiếp tục đứng phạt, lính canh vẫn kiên quyết đứng phạt. Giang Thanh kiểm tra thấy Mao Trạch Đông không thể chợp mắt lại được nữa, bèn đi vào khuyên nhủ ông. Mao Trạch Đông nhìn ra ngoài cửa, lớn tiếng nói: "Cậu đừng đứng nữa, cậu về đi. Phải viết bản kiểm điểm, tại sao biết tôi ngủ rồi, mà còn gây ra tiếng động lớn như vậy?"

Sau sự việc, Mao Trạch Đông cũng thấy hối hận, kiểm điểm với chúng tôi: "Có lúc là các cậu không đúng, có lúc là tôi không đúng. Lính canh phải viết bản kiểm điểm, tôi cũng phải kiểm điểm." Lại nói: "Để tôi nghỉ ngơi tốt rồi, tôi cũng không có ý kiến gì nữa. Lẽ ra tôi không nên nổi cáu. Nhưng tôi là con người, các cậu cũng là con người. Các cậu bận rộn 4 ngày không ngủ, vừa nằm xuống đã lôi các cậu dậy, không cho các cậu ngủ, các cậu xem các cậu có nổi cáu không? Cho nên giải thích với mọi người một tiếng, đừng để trong lòng, đừng ảnh hưởng đến công việc..."

Con người mà không có chút tính khí nào, thì không đáng yêu nữa rồi. Đây là cảm nhận trong cuộc sống của tôi. Cách đây không lâu, rất nhiều đồng chí chúng tôi từng công tác bên cạnh Mao Trạch Đông tụ họp lại, nhắc lại chuyện năm xưa, khiến chúng tôi lưu luyến cảm động vô cùng. Trong đó, điều khiến mọi người cộng hưởng mạnh mẽ chính là việc Chủ tịch nổi cáu. Nhớ lại mới thấy thân thiết, sinh động, rõ nét và cảm động biết bao. Thú vị hơn nữa là, mỗi người trải qua chuyện Chủ tịch nổi cáu đều liên quan đến giấc ngủ. Lại tùy tiện lấy một ví dụ nhé.

Đó là ở Bắc Đới Hà, Mao Trạch Đông viết bài liền 2 ngày 3 đêm.

Buổi sáng, cuối cùng ông cũng được lên giường. Vệ sĩ trực ban Lý Liên Thành xoa bóp hai chân cho ông. Lần lượt hầu hạ ông uống ba lần thuốc ngủ, tiếng ngáy mong đợi bấy lâu mới vang lên. Âm thanh này đối với chúng tôi những người vệ sĩ mà nói đều rất quen thuộc: Bắt đầu giống như một luồng gió xuân thổi tới, lướt qua ngọn cây; nhè nhẹ, lan ra tiếng huýt gió thoắt ẩn thoắt hiện. Dần dần, âm thanh lớn dần, giống như tiếng sóng biển rút có nhịp điệu. Vang vọng trong căn phòng tĩnh lặng. Bất chợt, một tiếng động trầm đục nặng nề kéo dài lăn qua, âm thanh này nên gọi là ngáy. Mao Trạch Đông khi ngủ say tiếng ngáy như sấm. Khi tiếng ngáy ấy chuyển thành tiếng thở ra đều đặn, Lý Liên Thành liền cẩn thận tụt xuống giường, rón rén như trộm, chầm chậm, chầm chậm dịch chuyển về phía cửa.

Thế nhưng, trước mắt như vừa lóe lên một tia chớp. Lý Liên Thành sững lại, phát hiện ra rèm lá sách chưa kéo xuống, ánh nắng chiếu rọi gay gắt vào. Hỏng rồi, chẳng mấy chốc ánh nắng sẽ chiếu lên người Mao Trạch Đông...

Đang là mùa hè, để vừa che sáng vừa thông gió, rèm nhung trên cửa sổ đã bỏ đi, chỉ còn lại rèm lá sách bằng gỗ. Lý Liên Thành đứng trước cửa sổ, trong lòng thầm lẩm bẩm: Bằng gỗ, bằng gỗ, trời cao phù hộ nhé... Anh nghiến răng, nín thở, từng chút một thả rèm lá sách xuống, tuyệt đối không được gây ra một chút tiếng động nào. Động tác của anh chậm vô cùng, lại chẳng ngờ nín thở một hơi không đủ. Còn cách một thước cuối cùng, anh đã bị nghẹn đến hoa mắt chóng mặt, tự như vạn tiễn xuyên tâm. Anh không thể nhịn thêm được nữa, theo bản năng há to miệng hớp một hơi thật mạnh. Thế là, điều lo lắng nhất đã bất ngờ xảy ra.

Cạch một tiếng, rèm lá sách cuộn tụt xuống. Chút âm thanh này ra ngoài phố thì chẳng ai nghe thấy, nhưng trong căn phòng tĩnh lặng thì lại chấn động như sấm, tiếng ngáy đều đặn đột ngột biến mất, tim Lý Liên Thành còn chưa kịp đập lại, phía sau đã vang lên giọng nói phẫn nộ cáu kỉnh: "Ai đấy? Chuyện gì thế?"

Lý Liên Thành quay phắt lại, mặt cắt không còn giọt máu.

"Nói đi, chuyện gì thế?" Mao Trạch Đông ngồi dậy, đôi mắtằn chiện tơ máu đăm đăm nhìn Lý Liên Thành. Thân hình phập phồng không thôi.

"Tôi, tôi đóng cửa sổ..."

"Cậu ngốc thật! Lúc trước đi đâu rồi? Cút ra ngoài! Cậu không được trực ở đây nữa. Cậu ra ngoài đứng cho tôi!"

Lý Liên Thành đi ra sân đứng nghiêm cho đàng hoàng. Năm phút sau, Mao Trạch Đông mở cửa, lộ ra gương mặt cơn giận chưa tan: "Cậu đi đi, cậu không cần ở đây nữa, cậu đi gọi Lý Ngân Kiều tới đây!"

Lý Liên Thành mặt mày ủ rũ đi đến phòng trực ban. Tôi nghe anh báo cáo, vội vã chạy đến phòng ngủ của Mao Trạch Đông. Mao Trạch Đông đã ngồi trên ghế, trên mặt đầy vẻ tức giận và mệt mỏi. Tôi hiểu rằng, bảo ông lên giường lại nữa thì hoàn toàn vô nghĩa, trong thời gian ngắn ông không thể chợp mắt lại được nữa.

Tôi bắt đầu chải đầu cho ông, đây cũng là một cách nghỉ ngơi, hơn nữa có thể xoa dịu ngọn lửa trong lòng.

Không biết đã qua bao lâu, Mao Trạch Đông ra hiệu: "Được rồi, cậu đi đi. Gọi Tiểu Lý tới."

Lý Liên Thành quay lại phòng ngủ của Mao Trạch Đông, Mao Trạch Đông đã nghiêng người tựa vào thành giường, vừa hút thuốc vừa xem bản thảo.

"Chủ tịch. Tôi sai rồi..." Lý Liên Thành cúi đầu lầm bầm.

"Hạ," giọng Mao Trạch Đông khàn khàn, "Cậu khổ, tôi cũng khổ. Cậu có lỗi nhỏ. Lỗi của tôi lớn hơn cậu. Lẽ ra tôi không nên nổi giận lớn như vậy."

"Chủ tịch, là tôi không đúng..." Lý Liên Thành khóc.

"Đừng trách tôi nữa, cậu nói vậy chính là trách tôi rồi. Việc công của tôi nhiều, trong đầu nghĩ nhiều chuyện, ngủ không dễ dàng. Cáu kỉnh, cảm xúc liền khó kiểm soát."

"Chủ tịch, thực sự là tại tôi không tốt..." Lý Liên Thành khóc lớn thành tiếng.

Tiếng khóc của Lý Liên Thành, vốn là vì tự trách bản thân sơ suất trong công việc, lại vừa cảm động trước sự thành khẩn của Mao Trạch Đông. Thế nhưng anh ăn nói vụng về, diễn đạt không rõ ràng, Mao Trạch Đông hiểu lầm rằng anh vẫn còn ấm ức, trong vòng một tuần đã ba lần xin lỗi giải thích với anh.

Mao Trạch Đông có lúc nổi cáu, giống như đứa trẻ ngây thơ vô số hờn dỗi vậy, rất là thú vị. Trong mười lăm năm, ông chỉ nổi cáu với tôi một lần, chính là mang đậm hương vị hờn dỗi của trẻ con.

Đó là năm 1958, tôi theo Mao Trạch Đông đi Thượng Hải, ở ngay trên đoàn tàu đặc biệt. Trưa hôm đó, tôi thấy ông đã ngủ say, tính theo giấc ngủ bốn giờ, thì cũng phải đến chiều mới dậy. Tôi bèn vào thành phố đến câu lạc bộ cán bộ có việc. Chiều vội vàng quay lại đoàn tàu đặc biệt, mới biết Mao Trạch Đông đã dậy sớm, vào thành phố họp rồi. Là vệ sĩ trực ban gọi điện thoại tới báo. Tôi chạy đến chỗ Mao Trạch Đông, ông đã họp xong đi ăn cơm rồi. Tôi biết sau bữa ăn sẽ đến câu lạc bộ cán bộ xem "Tiểu Đao hội", bèn đứng cạnh toa xe chờ đợi.

Mao Trạch Đông bước ra, bên cạnh có Kha Khánh Thi v.v... đi cùng. Tôi vội chộp lấy hành lang toa xe đợi ông tới để lên xe. Thế nhưng, ông đứng ở bậc thềm không đi nữa, một tay chống hông, một ngón tay chỉ vào tôi đột nhiên quát: "Lý Ngân Kiều. Cậu làm cái gì đấy?"

Tiếng quát của ông rất lớn, nét mặt đầy vẻ giận dữ. Tôi nghĩ, chuyện gì thế nhỉ? Sao tự nhiên lại nổi cáu thế? Tôi vội bước ra đón bậc thềm. Ông cũng bước xuống bậc thềm. Tôi đỡ ông ngồi vào xe. Ông chốc chốc lại mút môi, không thèm nhìn tôi, cũng không nói năng gì, đại khái là không vui, giận hờn vơ vẩn.

Ngồi trong hội trường xem kịch, tôi lau kính giúp ông, đeo vào cho ông, cởi thắt lưng cho ông. Chỉnh lại quần áo cho phẳng phiu. Ông vẫn bĩu môi không thèm đếm xỉa đến tôi. Cho đến khi vở kịch bắt đầu, ông mới quên mất chuyện tức giận. Ông là người rất dễ nhập vai, trước đây đã từng nói rồi.

Sau khi vở kịch kết thúc, trên đường trở về tôi nhỏ giọng hỏi: "Chủ tịch, hôm nay xảy ra chuyện gì thế, sao người lại nổi giận?" Mao Trạch Đông bĩu môi, lườm tôi một cái: "Còn nói nữa, làm bỏng cả miệng tôi rồi..."

Sau này tôi mới hỏi rõ ra, Mao Trạch Đông sau khi ăn cơm xong súc miệng, nước quá nóng, làm miệng bị bỏng. Là một nhân viên y tế chưa thử nhiệt độ nước đã đưa lên, Mao Trạch Đông đã quen rồi, nhận lấy là uống một ngụm lớn. Lần này ông lại uống một ngụm lớn, lập tức phun ra, nhưng cũng bị bỏng không nhẹ. Trước sau chỉ quát tôi một tiếng như thế, cơn giận liền tan biến hết.

Mao Trạch Đông chưa từng chịu trói buộc cá tính của mình, không muốn sống theo khuôn phép. Trong cuộc sống ông luôn không rời khỏi những tưởng tượng và theo đuổi tốt đẹp khác nhau, nếu có ai muốn hủy hoại ý tưởng và theo đuổi tốt đẹp đó của ông, ông sẽ nổi cáu. Không nể nang mà đưa ra trừng phạt.

Mùa hè năm 1956, Mao Trạch Đông đến Quảng Châu, ở trên một hòn đảo nhỏ.

Thời tiết oi bức, sự bứt rứt không yên của Mao Trạch Đông là điều ai cũng thấy rõ. Tư duy của ông đặc biệt nhạy bén. Nhìn ra biển miệng lẩm bẩm gì đó. Đột nhiên nảy ra một ý định, quay đầu dặn dò tôi: "Ngân Kiều, chúng ta đi thôi, đến bờ sông Trường Giang. Chúng ta đi bơi sông Trường Giang."

Hả? Bơi sông Trường Giang! Tôi há hốc mồm, nhìn biển sao lại nghĩ đến sông? Lệnh này ngay lập tức làm chấn động tất cả nhân viên tùy tùng, và vấp phải sự phản đối quyết liệt của La Thụy Khanh, Uông Đông Hưng, Vương Nhậm Trọng cùng phần lớn nhân viên công tác. Biển lớn hơn sông. Nhưng sông hiểm hơn biển. Bất kể tốc độ dòng chảy hay sự phức tạp của tình hình nước, sông Trường Giang đều nguy hiểm hơn bãi tắm biển Bắc Đới Hà nhiều. Xảy ra chuyện gì, không tài nào ăn nói với Trung ương Đảng và nhân dân cả nước.

Lúc đó, dùng lời của Mao Trạch Đông mà nói: Sức cản rất lớn.

La Thụy Khanh vội vã đến khuyên Mao Trạch Đông: "Chủ tịch, tôi là không đồng ý ngài bơi đâu, tôi là đại cảnh vệ của ngài, tôi phải gánh vác trách nhiệm. Ngài đi bơi sông Trường Giang tôi không gánh nổi trách nhiệm đâu." Mao Trạch Đông không nghe, kiên quyết đòi bơi: "Cái anh đại cảnh vệ này đi 'cảnh' Quốc Dân Đảng là được rồi, đừng 'cấm' sông Trường Giang." La Thụy Khanh không chịu, nói: "Chủ tịch, đây không phải chuyện cá nhân của ngài, chuyện lớn như bơi sông Trường Giang phải qua tổ chức nghiên cứu, tổ chức sẽ không đồng ý đâu." Mao Trạch Đông cáu kỉnh lớn tiếng nói: "Chẳng qua các cậu sợ tôi chết ở cái xó đó của các cậu thôi chứ gì! Sao các cậu biết tôi sẽ chết đuối?" La Thụy Khanh giật mình, tỏ ra vô cùng bất an. Sao ông ấy dám nghĩ đến chuyện Mao Trạch Đông bị chết đuối chứ? Ông nhiệt tình giải thích: "Chủ tịch, không phải ý đó. Bảo vệ sự an toàn của ngài là nhiệm vụ Đảng và nhân dân giao cho tôi, tôi không đồng ý ngài mạo hiểm. Dù chỉ là một chút rủi ro cũng không cho phép..." Mao Trạch Đông cười nhạt: "Chỗ nào mà không có rủi ro chút nào? Ngồi ở nhà, máy bay còn có khả năng thả bom cơ mà, nhà cửa còn có khả năng sập cơ mà!"

La Thụy Khanh thấy Mao Trạch Đông nổi giận, bèn lùi ra. Lùi ra rồi cũng không cho qua. Trong một số trường hợp, ông ấy không buông miệng thì Mao Trạch Đông không thể hành động.

Thế là, Uông Đông Hưng, Vương Nhậm Trọng cùng các đồng chí khác lại thay phiên nhau khuyên can, bác sĩ y tế và nhân viên công tác cũng khuyên. Thực tế chứng minh, một khi đã thực sự hình thành cục diện đối đầu, Mao Trạch Đông tuyệt đối sẽ không nhượng bộ. Chỉ cần có sự đối lập, ông nhất định phải thắng, không thắng không dừng.

Mao Trạch Đông nổi giận rồi, ông nổi giận rất thích mắng những kẻ "chặn cửa" đó: "Cậu ngốc!" "Cậu biết cái cóc khô gì" "Toàn lời vô nghĩa!"

Giằng co không dứt. Mao Trạch Đông bèn áp dụng sách lược. Ra lệnh cho Hàn đội trưởng trung đội một đi khảo sát thực tế, sông Trường Giang rốt cuộc có bơi được không?

Hàn đội trưởng cũng là người phản đối Mao Trạch Đông bơi sông Trường Giang. Anh ta đi khảo sát sông Trường Giang, dọc theo dòng sông hỏi thăm một số người, những người này đều nói không thể bơi, xoáy nước to lắm to lắm. Anh ta thích nghe những lời này, có bằng chứng liền vội vã quay về báo cáo, đem lời của quần chúng dọc sông thuật lại một lượt...

Mao Trạch Đông không thích nghe những lời này chút nào, mặt sớm đã sầm xuống, cau chặt hai mày hỏi: "Cậu xuống nước chưa?"

Hàn đội trưởng sững lại, mặt rẹt một cái đỏ bừng. Lắp bắp: "Tôi không xuống nước."

Mao Trạch Đông giận dữ nói: "Không xuống nước sao cậu biết không thể bơi? Cậu rốt cuộc đi làm gì thế?" Hàn đội trưởng còn muốn giải thích, Mao Trạch Đông lớn tiếng quát lui anh ta: "Cậu đừng nói nữa, lui xuống! Cậu đi đi."

Mao Trạch Đông ra lệnh cho vệ sĩ: "Đi gọi Tôn Dũng tới đây."

Tôn Dũng là phó vệ sĩ trưởng phụ trách công tác cảnh vệ, bơi lội rất giỏi. Mao Trạch Đông chỉ vào Tôn Dũng nói: "Cậu đi lại lần nữa, cậu tự mình xem sông Trường Giang rốt cuộc có bơi được không?"

Tôn Dũng mang theo ý định của Mao Trạch Đông đi điều tra, tự nhiên vừa đi là xuống nước ngay. Bơi một chuyến quay về, báo cáo với Mao Trạch Đông: "Không vấn đề gì, hoàn toàn có thể bơi."

The thế này mới đúng chứ, muốn biết mùi vị của quả lê, thì phải tự mình nếm thử." Mao Trạch Đông cố tình nói cho những kẻ "cản trở" đó nghe: "Ai nói sông Trường Giang không thể bơi? Tôn Dũng chẳng phải đã bơi rồi sao?"

Mao Trạch Đông có được bằng chứng thực tế. Tình thế rõ ràng trở nên không thể ngăn cản. Vương Nhậm Trọng vội vã quay về Vũ Hán, tự mình tổ chức tuyển thủ bơi lội hộ tống, đồng thời thám thính tình hình nước, chọn địa điểm.

Trước khi xuất phát, Mao Trạch Đông nói: "Lão Hàn này đấy, không nói thật. Cậu ta không xuống nước trải nghiệm mà đã nói không thể bơi. Chúng ta đi bơi không gọi cậu ta đi, bảo cậu ta rời khỏi đây."

Thế là, Hàn đội trưởng liền bị điều khỏi trung đội một. Từ nay không cho phép gặp Mao Trạch Đông nữa.

Mao Trạch Đông hờn dỗi một trận. Trung ương vì cân nhắc an toàn quyết định không cho ông đi máy bay, lần này ông cứ đi: "Các cậu nói tôi không thuộc về một mình tôi, chín lần không thuộc về, tổng phải có một lần thuộc về chính tôi chứ?"

Mao Trạch Đông đi máy bay từ Quảng Châu đến Trường Sa, bơi sông Tương Giang, coi như là hoạt động chuẩn bị. Lại đi máy bay bay đến Vũ Hán. Câu thơ nổi tiếng “Vừa uống nước Trường Sa, lại ăn cá Vũ Xương” chính là được viết vào lúc đó. Từ Trường Sa đến Vũ Hán đi máy bay chưa hết thời gian một bữa ăn...

"Sức cản" bị loại bỏ, Mao Trạch Đông hứng khởi dạt dào, chỉ chực chờ thử sức. Ông cười nói vui vẻ bước lên tàu khách bình thường.

Trên tàu khách, nhân viên công tác thả thang mềm xuống nước. Tôn Dũng lắc lư thân hình vạm vỡ, đi trước Mao Trạch Đông, chiếu cố Mao Trạch Đông xuống nước. Nhân viên cảnh vệ trung đội một đều đã xuống nước chờ sẵn. Tôn Dũng trèo qua thang mềm xuống, giúp Mao Trạch Đông nắm chắc đạp vững trên thang mềm. Tôi đi theo sau Mao Trạch Đông xuống nước.

"Tránh ra, đi, đều tránh ra hết!" Mao Trạch Đông chỉ vào những chiếc thuyền gỗ vây quanh ra lệnh: "Không cho phép mấy chiếc thuyền đó đến gần!"

Thuyền nhỏ chèo đi mất, chỉ giữ lại một chiếc thuyền của bác sĩ y tế, không xa không gần lặng lẽ bám theo.

Tôn Dũng đã xuống nước, vừa đạp nước vừa vươn hai tay, đón Mao Trạch Đông xuống dòng nước sông. Địa điểm chính là nơi chuẩn bị xây dựng trụ cầu Đại kiều Trường Giang Vũ Hán.

Mao Trạch Đông bơi lội nhẹ nhàng tự thả lỏng như đi dạo vậy, vừa trò chuyện cười đùa với nhân viên cảnh vệ và vận động viên hộ tống chúng tôi, xuôi dòng chảy xuống mười sáu mười bảy dặm. Trên đường về nơi ở Đông Hồ tân quán, Mao Trạch Đông nói: "Lão Hàn là người tốt, trung tâm và tận tụy, cẩn trọng chu đáo. Chỉ có việc này là làm không đúng." Ông hình như có chút hối hận vì đã đuổi Hàn đội trưởng đi, nhưng những việc ông đã làm rồi thì hiếm khi hối hận. Ông cao giọng nói: "Tiểu Điền đứng về phía ông nội cậu ta, đứng về phía tư bản gia, lập trường có vấn đề nhưng nói thật, cho nên tôi thích, chúng ta hợp nhau. Lão Hàn đứng về phía Bộ trưởng La, lập trường tốt nhưng nói dối, tôi không thích. Sau này các cậu đều phải nói thật."

Mao Trạch Đông triệu tập Kha Khánh Thi, Vương Nhậm Trọng, Tăng Hi Thánh cùng một số Bí thư Tỉnh ủy họp ở phòng họp tầng một, họp xong liền vội vã về Bắc Kinh tiếp khách nước ngoài. Trước khi tiếp kiến, Mao Trạch Đông hào hứng đắc ý chẳng khác nào thiếu niên bướng bỉnh: "Bộ trưởng La không cho tôi đi bơi, tôi cứ đi. Chẳng phải đã đi rồi đó sao? Vừa bơi là 16 dặm! Tháng 6 năm sau tôi còn đi nữa. Kéo cả ông ấy xuống nước luôn." Sự hào hứng đắc ý đó, vẫn duy trì cho đến khi cuộc tiếp kiến bắt đầu. Khi khách nước ngoài xuất hiện trước mặt, ông mới khôi phục lại vẻ trang nghiêm thường thấy ở những nơi công cộng.

Tôi từng nhiều lần chứng kiến Mao Trạch Đông với vẻ mặt nghiêm nghị phê bình thậm chí là quở trách các cán bộ phụ trách cao cấp của Đảng, chính quyền, quân đội, có lúc mức độ kịch liệt có thể tính là nổi cáu. Các nguyên soái tướng lĩnh nhìn thấy Mao Trạch Đông nổi cáu, đứng nghiêm bất động là nhiều; các cán bộ lãnh đạo đảng chính gặp phải Mao Trạch Đông nổi cáu, cúi đầu bất an, làm kiểm điểm là nhiều. Trong số các nhân vật lãnh đạo của Đảng, tôi cảm thấy Mao Trạch Đông là người ít chịu che giấu sở thích của mình nhất, không muốn che giấu tình cảm chân thật nhất. Đúng như lời ông từng nói: "Không muốn hy sinh cái tôi đích thực, không muốn bản thân biến mình thành con rối."

Ngày 1 tháng 7 năm 1948, Vương Minh đến tìm Mao Trạch Đông. Hôm đó đúng là ca trực của tôi.

Vương Minh vóc người không cao, khuôn mặt dài chữ điền, nước da trắng trẻo. Tôi đón Vương Minh ở cổng sân, hỏi anh ta có việc gì? Anh ta nói: "Tôi muốn gặp Chủ tịch." Lúc đó Mao Trạch Đông không có việc lớn gì bận rộn, tôi gật đầu: "Xin mời theo tôi."

Tôi đối xử với Vương Minh lịch sự, nhưng không nhiệt tình. Mao Trạch Đông từng nói với tôi: "Kẻ này từng muốn lấy mạng tôi đấy!"

Mao Trạch Đông đang phê duyệt văn kiện, nghe thấy động tĩnh, ông ngẩng đầu lên, nhìn thấy Vương Minh, bèn đứng dậy khỏi bàn làm việc, vòng qua bàn làm việc bắt tay với Vương Minh, mời Vương Minh ngồi ghế sô-pha, còn mình thì ngồi xuống chiếc ghế dài đó. Mao Trạch Đông giao du với chiến hữu thân thiết rất xuề xòa, không câu nệ lễ tiết. Ví dụ như Chu Đức, Chu Ân Lai, Bành Đức Hoài những đồng chí này hay Lâm Bưu đi vào, ông nằm trên giường làm việc thì vẫn cứ tiếp tục nằm làm việc, chào một tiếng là được. Chỉ đối với người xa lạ, mới thể hiện ra một loại khách khí và lễ độ nào đó.

Trong lúc hai người xã giao thăm hỏi nhau, tôi bèn ra ngoài pha trà. Lúc bưng trà vào, nghe thấy Vương Minh nói: "Về vấn đề nghị quyết một số vấn đề lịch sử, tôi vẫn nghĩ mãi không thông. Một số ý kiến tôi vẫn muốn trình bày với Trung ương, muốn nói chuyện với ngài..."

Mao Trạch Đông mặt không chút nụ cười, nghiêm túc lắng nghe. Tôi hiểu bầu không khí không thích hợp để tôi ở lại, đặt trà xuống liền lặng lẽ lùi ra.

Về phòng trực ban chưa được bao lâu, tiếng nói chuyện của họ đã ngày càng lớn hơn. Cuối cùng, biến thành cãi vã. Tôi chạy khỏi phòng trực ban ra nghe ngóng, là đang tranh cãi về nghị quyết một số vấn đề lịch sử. Liên quan đến không ít người và sự việc cụ thể, thậm chí liên quan đến Liên Xô và Quốc tế Cộng sản. Câu nói lớn tiếng của Mao Trạch Đông bằng giọng Hồ Nam đặc sệt mà tôi nhớ rất rõ: "Đến bây giờ rồi mà cậu vẫn nghĩ không thông à? Bây giờ sắp thắng lợi rồi, cậu vẫn chưa có sự phản tỉnh nào sao?"

Lúc đó, Giang Thanh là thư ký hành chính của Mao Trạch Đông. Tôi vội đến phòng Giang Thanh báo cáo với cô ấy, đồng thời đề xuất: "Hay là, mời Phó chủ tịch Chu tới nhé?" Giang Thanh nói: "Vậy gọi Ân Lai qua nghe thử đi."

Tôi mời Chu Ân Lai tới, cùng ông nhẹ nhàng đi đến dưới cửa sổ, vừa nghe được hai câu, ông liền quay người lại, vừa xua tay, vừa dùng ánh mắt ra hiệu ý bảo: Đi. Cậu lui xuống đi, đừng nghe ở đây. Tôi lại rón rén lùi ra.

Chu Ân Lai cúi người bên cửa sổ lặng lẽ lắng nghe, lâu dần liền khẽ cử động cổ một chút. Sau đó, tiếng cãi vã nhỏ dần, ý tứ của Vương Minh là muốn đi rồi. Chu Ân Lai nhẹ nhàng nhanh nhẹn rời khỏi cửa sổ, tránh đi.

Vương Minh mặt mày lạnh tanh rời đi không lâu, Chu Ân Lai liền bước vào phòng làm việc của Mao Trạch Đông.

Ngày 25 tháng 3 năm 1949, Mao Trạch Đông vào thành, đi tàu hỏa từ Trác Huyện đến Thanh Hoa Viên Bắc Phình. Khi đoàn tàu đi qua tường thành Bắc Bình. Mao Trạch Đông vô cùng xúc động cảm thán nói: "Tròn 30 năm rồi! Hồi đó, để tìm kiếm chân lý cứu nước cứu dân, tôi bôn ba khắp nơi. Từng đến Bắc Bình. Cũng được, chịu chút khổ sở, gặp được một người cực tốt, chính là đồng chí Lý Đại Chiêu. Ông ấy thực sự là người thầy tốt của tôi đấy! Không có sự chỉ điểm và giúp đỡ của ông ấy, tôi hôm nay không biết đang ở đâu nữa!..."

Ở ga tàu hỏa Thanh Hoa Viên không nghỉ ngơi, đổi sang ngồi ô tô đi tới Di Hoà Viên.

Nghe nói trong Di Hoà Viên vốn có lưu lại một số nhà sư và nhân viên công tác. Khi tôi đi theo Mao Trạch Đông đến Di Hoà Viên, bên trong đã trống không bóng người. Người đều đã bị Lý Khắc Nông của Bộ Xã hội dọn sạch sẽ đi rồi. Đồng chí Lý Khắc Nông là cân nhắc vấn đề từ góc độ an toàn. Bắc Bình vừa mới giải phóng, đặc vụ Quốc Dân Đảng ẩn nấp rất nhiều, hoạt động phá hoại ám sát rất cuồng loạn, không thể không đề phòng nghiêm ngặt. Thế nhưng, người đều bị đuổi đi rồi, Mao Trạch Đông sau khi đến nơi, muốn nước không có nước. Tìm cơm không có cơm. Buổi chiều còn phải đi sân bay Tây Viện tiến hành lễ vào thành, Mao Trạch Đông nổi cáu: "Các cậu làm trò trống gì thế? Những người đến trước đều đi làm gì hết rồi?" Các đồng chí của Bộ Xã hội giải thích đuổi người đi là vì an toàn, Mao Trạch Đông lớn tiếng nói: "Lời vớ vẩn! Cậu ngốc thế hả, cậu tát cạn sạch nước đi, con cá của cậu còn nói gì an toàn với chả không an toàn nữa? Cậu cứ an toàn chết quách ở đó đi, chết đói ở đó đi!"

Điều Mao Trạch Đông nói là chân lý, các đồng chí Bộ Xã hội vẫn phải đến giữa quần chúng nhân dân mới có thể giải quyết vấn đề, chạy ra quán cơm ngoài Di Hoà Viên mua cơm tẻ và ba món một canh. Mao Trạch Đông cầm lấy đũa nói với tôi: "Lễ vào thành cậu không cần đi theo nữa, cậu đi Hương Sơn đánh trước trạm, giúp tôi sắp xếp ăn ở cho tốt. Đừng có học theo bọn họ làm mấy chuyện ngốc nghếch đó nữa."