Bạn có hiểu gì về Mao Trạch Đông trong buổi đại điển lập quốc không?

Hôm đó tôi vẫn luôn đi theo Mao Trạch Đông.

Sáng ngày 1 tháng 10 năm 1949, Mao Trạch Đông phá lệ đi ngủ sớm. Khoảng sáu giờ rưỡi sáng, ông đã dặn một tiếng: "Ngân Kiều, tôi đi ngủ đây."

Tôi hầu hạ ông tắm rửa, rồi lên giường. Hôm đó không xoa bóp cho ông. Ông nói: "Không có việc gì nữa, cậu đi đi." Thế là tôi lùi ra ngoài, ngồi túc trực trong phòng trực.

Đầu giường của Mao Trạch Đông có nút bấm chuông điện, nối thẳng đến phòng trực. Phòng trực có bàn ghế và một chiếc giường. Vệ sĩ trực chia làm hai ca chính và phụ. Ca chính chịu trách nhiệm lo cho Mao Trạch Đông, không được ngủ. Ca phụ chịu trách nhiệm lo cho Giang Thanh, được phép ngủ. Hôm đó tôi là ca chính, thức trắng một đêm, buổi sáng vẫn không dám nhắm mắt.

Mỗi tội Mao Trạch Đông phá lệ đi ngủ sớm, nhưng dựa theo kinh nghiệm của tôi mà phỏng đoán, ông không thể chợp mắt sớm thế được, trở mình trằn trọc, nhất định sẽ kéo dài đến tận trưa mới có thể ngủ được. Cho nên, không thể đợi ông bấm chuông gọi, mà phải chủ động đi gọi ông dậy. Lỡ mất đại điển lập quốc thì chính là "sai lầm lịch sử".

Trưa 1 giờ, chuông điện không kêu, tôi liền đi thẳng vào phòng ngủ của Mao Trạch Đông.

"Chủ tịch, Chủ tịch." Tôi gọi hai tiếng.

"Hử?" Mao Trạch Đông mở mắt ra, nhìn thấy tôi. "Hừ!" Ông lại hừ một tiếng, phát ra tiếng động rồi hít sâu một hơi.

"1 giờ rồi." Tôi vắt tấm chăn lên thành giường, lót gối dưới tấm chăn, đỡ ông ngồi tựa vào thành. Sau đó đi phòng tắm vắt một chiếc khăn mặt ướt, lau mặt cho Mao Trạch Đông. Thế là tinh thần ông sảng khoái. Dùng sức thở dài một hơi rõ mạnh, nhận lấy khăn mặt tự lau tay, rồi cũng tiện tay lau qua những bộ phận khác trên cơ thể.

Tôi đặt một cốc trà nóng lên tủ đầu giường, tay trái ông bưng trà nhấp một ngụm, tay phải theo lệ đưa ra, vồ lấy tờ báo để trên giường. Đó là tờ báo của ngày hôm trước, ánh mắt ông đang lướt qua tờ báo.

Mao Trạch Đông có thói quen ngủ cởi trần. Lúc tôi thu khăn mặt, ông đã mặc áo ngủ rồi. Tôi không thể quấy rầy ông đọc báo, bèn nhẹ tay nhẹ chân chuẩn bị "lễ phục" để ông tham gia đại điển.

Đây là một bộ trang phục Trung Sơn. Vải là do thư ký sự vụ Diệp Tử Long đưa tới, loại vải kaki ngoại màu vàng của Mỹ, tôi mang đến Vương Phủ Tỉnh nhờ thợ Vương Tử Thanh may. Vương Tử Thanh là người du học Pháp về, chuyên cắt may trang phục. Tiệm may mà ông làm việc chính là tiền thân của tiệm may Lôi Mông ở Vương Phủ Tỉnh. Quần áo của Mao Trạch Đông và Giang Thanh đều do thợ Vương Tử Thanh cắt may, tôi cũng từng đưa Lý Mẫn, Lý Nạp đến đó làm quần áo.

"Chủ tịch, 1 giờ rưỡi rồi." Tôi canh thời gian, cắt ngang việc đọc báo của ông, giúp ông mặc bộ chế phục may riêng để tham gia đại điển lập quốc lên người. Sau đó chăm sóc ông xuống đất. Tôi xoay quanh người ông, kéo áo phẳng phiu ngay ngắn, rồi mời ông đi ăn cơm.

Mao Trạch Đông ăn cơm rất nhanh nhẹn, chẳng mấy chốc đã buông đũa. Nghỉ ngơi một lát, 2 giờ ông đến Cần Chính Điện. Chu Đức, Lưu Thao Kỳ, Chu Ân Lai, Nhậm Bật Thời, Trương Lan, Lý Tế Thâm, Tống Khánh Linh, Cao Cương và các nhà lãnh đạo quốc gia khác đã tập trung ở đây, họ đã triệu tập hội nghị Ủy ban Chính phủ Nhân dân Trung ương lần thứ nhất, các ủy viên tuyên bố nhậm chức, và tuyên bố Chính phủ Nhân dân Trung ương chính thức thành lập vào ngày hôm nay. Sau hội nghị, ai nấy đều rất phấn khởi, hớn hở ra mặt, vui vẻ trò chuyện khoảng 10 phút.

2 giờ 50 phút, các nhà lãnh đạo lần lượt lên xe. Đoàn xe xuất phát từ cửa Cần Chính Điện, qua cửa Đông Trung Nam Hải, 5 phút sau thì đến phía sau lầu Thiên An Môn. Mọi người chào hỏi nhau tập hợp xong, Mao Trạch Đông đi trước, các nhà lãnh đạo khác lần lượt đi theo sau. Lúc đó, đường hầm Thiên An Môn vẫn chưa xây, tôi đỡ Mao Trạch Đông, theo cầu thang lầu bước từng bước một lên một trăm bậc thang, lên tới Thiên An Môn. Đúng 3 giờ, đúng giờ xuất hiện trên lầu thành Thiên An Môn.

Quảng trường Thiên An Môn lúc đó có hình chữ thập, đông từ Thái Miếu đến công viên Trung Sơn, nam từ Trung Hoa Môn đến Thiên An Môn là một chữ thập lớn, có thể dung nạp từ 20 vạn đến 30 vạn người. Nhìn từ lầu thành Thiên An Môn ra xa, vô số lá cờ đỏ cuộn sóng tạo thành một đại dương nhấp nhô sóng biển. Dưới cờ đỏ là từng mảnh đội ngũ mặc trang phục đủ màu sắc. Xanh lục, xanh lam, vàng, xám, trắng, người hiện đại có lẽ sẽ cảm thấy ít màu sắc, nhưng lúc đó trong mắt chúng tôi thì đã đủ muôn hồng nghìn tía, rõ mồn một giống như vườn hoa được quy hoạch tinh xảo. Dưới lầu thành Thiên An Môn, hai bên cầu Bạch Ngọc dựng lên hai võ đài: Một đài là đài chỉ huy, một đài là đài quan lễ của đại biểu Liên Xô.

Sau khi Mao Trạch Đông đứng vững, Tổng thư ký Lâm Bá Cừ tuyên bố đại điển bắt đầu. Mao Trạch Đông bước đến trước micro, liếc sâu một cái về phía quảng trường: Cờ đỏ phấp phới, đội ngũ đứng chờ. Vai và lồng ngực ông hơi nhấp nhô một chút, thế là âm thanh trang nghiêm hào hùng mang ý nghĩa lịch sử vĩ đại ấy liền như tiếng sấm mùa xuân cuồn cuộn lướt qua trên vùng đất rộng 9,6 triệu kilômét vuông:

"Chính phủ Nhân dân Trung ương nước Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa đã thành lập rồi!"

Trong chớp mắt, tiếng hoan hô trên quảng trường vang như sấm dậy, tiếng hô như sóng triều, hô ứng lẫn nhau với trên lầu thành. Biểu cảm lúc này của Mao Trạch Đông mới trang nghiêm thiêng liêng làm sao, hai mắt sáng lấp lánh. Theo chương trình đã định, chính tay ông đã kéo quốc kỳ năm sao của nước Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa lên! Đó là điều khiển bằng điện, trên công tắc nút bấm có viết hai chữ "Lên" và "Xuống". Mao Trạch Đông dùng đôi tay xoay chuyển càn khôn của mình gạt nút bấm về phía chữ "Lên", thế là lá cờ đỏ năm sao khổng lồ trên cột cờ sừng sững dựng cao trước điểm nền tảng của Đài kỷ niệm Anh hùng Nhân dân liền từ từ kéo lên trong ánh mắt trang nghiêm nhiệt liệt của vạn người ngẩng đầu trông theo.

Lồng ngực Mao Trạch Đông phập phồng không thôi, dường như nhìn thấy nước cộng hòa nhân dân do chính tay ông tạo dựng cuối cùng cũng đã ra đời giống như đứa trẻ chào đời. Ông thốt lên một câu rất to: "Kéo đẹp lắm!"

Tiếng nói vừa dứt, đại bác kinh thiên động địa vang lên. Đó là 54 khẩu đại bác cùng lúc bắn ra, đúng là trời đất rung chuyển! Đẩy bầu không khí vĩ đại, trang nghiêm, đoàn kết ấy lên đến đỉnh cao. Nghe nói 54 khẩu đại bác đại diện cho 54 đơn vị của Chính hiệp; 54 khẩu đại bác đồng thời bắn ra 28 phát đại bác, tượng trưng cho sức mạnh đoàn kết vững như sắt đá của nhân dân toàn quốc.

Mao Trạch Đông đọc bản thông cáo số một của chính phủ trước toàn quốc và toàn thế giới, chỉ rõ Chính phủ Nhân dân Trung ương là chính phủ hợp pháp duy nhất đại diện cho nhân dân Trung Quốc, chính phủ này sẵn sàng thiết lập quan hệ ngoại giao với bất kỳ chính phủ nước nào tuân thủ các nguyên tắc như bình đẳng, cùng có lợi và tôn trọng lẫn nhau chủ quyền lãnh thổ...

Tiếp theo chính là lễ duyệt binh. Chu Đức hạ lệnh duyệt binh, đứng hai bên có bốn vị tướng lĩnh dã chiến: Hạ Long, Lưu Bá Thừa, Trần Nghị, La Vinh Hoàn. Quân đội duyệt binh do Nhiếp Vinh Trăn đứng trên xe chỉ huy dẫn đường, quân đội của 4 sư đoàn lấy đại đội làm đơn vị, xếp thành phương trận, từ đông chậm rãi đi vào sân. Bộ binh, kỵ binh, xe tăng, đại bác, ô tô, đều tề tựu thành một hàng ngang, từng trận từng trận đi qua bên cầu Bạch Ngọc trước đài chủ tịch. Lúc này, quảng trường biển người mênh mông, cờ đỏ phấp phới nín thở im lặng, chỉ có quân nhạc tấu khúc "Hành khúc Quân Giải phóng nhân dân", hòa cùng tiếng bước chân hùng dũng chấn động đại địa vang vọng giữa đất trời. Chỉ khi máy bay của chúng ta bay là đà trên bầu trời, quảng trường và lầu thành mới bùng nổ tiếng vỗ tay hoan hô như sấm dậy như sóng triều.

Lễ duyệt binh tiến hành ba tiếng đồng hồ; cho đến hoàng hôn.

Buổi tối, dưới lầu thành khắp nơi đốt lồng đèn đuốc: Tím đỏ, đỏ thắm, hồng đào, vàng kim, vàng cam, vàng sáng... giống như sự hoan hỉ và hy vọng vô biên vô tận của nhân dân hóa thân thành nhảy múa nhấp nháy ở quảng trường Thiên An Môn. Đội ngũ quần chúng nhân dân xách "vniềm vui" giơ "hy vọng", để lồng đèn đuốc này uốn lượn ngoằn ngoèo theo đám đông, giao thoa quấn quýt, hệt như một tấm gấm dệt khổng lồ đang chuyển động. Tiếng hát tiếng khẩu hiệu dập dờn không dứt như sóng biển, mà âm thanh lớn nhất trước sau vẫn là "Chủ tịch Mao vạn tuế!" Đối mặt với tiếng hô đinh tai nhức óc của quần chúng, trên mặt Mao Trạch Đông trước sau vẫn rạng ngời ánh hào quang trang nghiêm mà nhân từ. Nhân viên phục vụ Doãn Sâm Sanh bê đến một chiếc ghế, tôi mời Mao Trạch Đông ngồi, ông không chịu ngồi, từ 3 giờ chiều cho đến 10 giờ tối trước sau đứng trên lầu thành Thiên An Môn, không hề ngồi xuống một chút nào. Ông trước sau vẫn giơ một tay, lúc thì trang nghiêm dừng trên không trung, lúc thì nhanh chóng mạnh mẽ vung vẩy mấy cái. Tay phải giơ mỏi rồi, thì đổi sang tay trái; tay trái mỏi rồi, lại đổi sang tay phải. Khi tiếng vạn tuế đâm thẳng lên tận mây xanh, Mao Trạch Đông không kìm được mà vươn người ra ngoài lan can, vươn tay chào hỏi quần chúng. Cuối cùng, ông đối mặt với micro hô lớn: "Đồng chí vạn tuế!" "Nhân dân vạn tuế!"

Quần chúng rút lui phát hiện ra lãnh tụ vẫn ở giữa họ, và thông qua phát thanh dùng giọng cao nói những lời thân thiết nhất với họ, bèn thay đổi lộ trình ban đầu chia ra đi về phía đông tây, ào ạt đổ về Thiên An Môn, chen chúc trên cầu Kim Thủy, liều mạng phát ra tiếng kêu từ tận đáy lòng: "Chủ tịch Mao vạn tuế!" "Chủ tịch Mao vạn tuế!"

Mao Trạch Đông trên lầu thành hô: "Đồng chí vạn tuế!" "Nhân dân vạn tuế!"

Trên lầu dưới lầu hô ứng lẫn nhau, quần chúng sôi sục rồi! Nhảy múa tung tăng, chìm đắm trong sự cuồng hoan nhiệt liệt. Đồng chí Trần Nghị kích động buông giọng: "Xem cái này, coi như đời này không uổng phí rồi!"

Tham gia đại điển trở về, tôi cất kỹ bộ chế phục vải kaki màu vàng đó đi. Sau này, gặp dịp trọng đại mới mang ra cho Mao Trạch Đông mặc.

Lúc đó, quân phục của Quân Giải phóng nhân dân vẫn chưa quy định kiểu dáng thống nhất. Ví dụ như quân đội tham gia lễ vào thành, rất nhiều đều mặc quân phục kiểu Mỹ tịch thu từ kho của Quốc Dân Đảng. Khái niệm của mọi người về quân phục, hình như chỉ lấy màu vàng làm tiêu chuẩn. Cho nên Mao Trạch Đông cũng coi bộ chế phục vải kaki màu vàng mặc khi tham gia đại điển lập quốc của mình là "quân y phục". Sau khi tham gia đại điển, vì vải kaki màu vàng do Diệp Tử Long đưa tới vẫn còn không ít, tôi lại nhờ thợ Vương Tử Thanh may cho Mao Trạch Đông 3 bộ chế phục kiểu dáng giống hệt.

Sau khi chiến tranh Triều Tiên ký hiệp định đình chiến, Mao Trạch Đông nói với các vệ sĩ chúng tôi: "Chúng ta có thể cởi quân phục rồi. Tôi cởi, các cậu cũng cởi."

Từ đó về sau, các vệ sĩ chúng tôi đều cởi quân phục ra, từ đó không bao giờ mặc nữa. Mao Trạch Đông cũng không bao giờ mặc bộ chế phục vải kaki màu vàng mặc vào hồi đại điển lập quốc nữa.

Mấy tháng sau, chính là đầu năm 1954, Mao Trạch Đông nói với Giang Thanh: "Quân phục màu vàng tôi không mặc nữa, cô xem tặng cho ai thì tặng đi."

Giang Thanh gọi tôi vào văn phòng của bà, trên bàn đặt 4 bộ chế phục màu vàng. Giang Thanh nói: "Ngân Kiều, mấy bộ quần áo này Chủ tịch không mặc nữa, tặng cho cậu đi."

"Hừ" một tiếng. Lấy tay lật lật mấy bộ quần áo đó, đang định ôm đi. Lại nghe Giang Thanh nói: "Hay là, cậu chia cho Tôn Dũng hai bộ đi."

Tôi phụ trách vệ sĩ nội bộ, Tôn Dũng là phó đoàn vệ sĩ phụ trách ngoại vi. Vừa nghe chia cho Tôn Dũng hai bộ quần áo, tôi liền nổi tâm tư, mở 4 bộ quân phục màu vàng đó ra lựa chọn. Tôi muốn chọn ra bộ quần áo mà Mao Trạch Đông mặc khi tham gia đại điển lập quốc.

Lúc đó, tôi vốn không hiểu giá trị lịch sử của bộ quần áo này, chỉ có cảm giác mơ hồ rằng bộ quần áo này đặc biệt hơn 3 bộ kia một chút. Hơn nữa, bộ này là vải kaki của Mỹ, 3 bộ kia là vải kaki trong nước; cổ tay của bộ này có lớp lót sọc đen trắng, cổ tay của 3 bộ kia không có lớp lót sọc, so sánh như vậy, xét về chất lượng thì bộ mặc trong đại điển lập quốc là tốt nhất.

Thế là, tôi chọn bộ chế phục mà Mao Trạch Đông từng mặc khi tham gia đại điển lập quốc, lại chọn thêm một bộ từ 3 bộ kia, cùng nhau ôm về nhà mình. 2 bộ còn lại thì tặng cho Tôn Dũng.

Thế nhưng, quần áo của Mao Trạch Đông mà tôi mặc thì rộng thùng thình, thực sự chướng mắt, tôi quyết định sửa lại quần áo. Vợ tôi nửa đùa nửa thật nói: "Anh đừng có sửa bừa đấy nhé. Cái này mà ở xã hội cũ, thì bộ quần áo đó coi như long bào khi hoàng đế đăng cơ rồi đấy." Tôi nói: "Bây giờ chẳng phải xã hội mới sao? Chủ tịch Mao vẫn luôn nói: 'Tôi là Chủ tịch nước, là đầy tớ của nhân dân, chứ không phải hoàng đế.' Em nói nhảm cái gì thế?"

Cứ như vậy, tôi đã cắt xén một bộ quần áo ý nghĩa nhất trong đại điển lập quốc, sửa thành bộ quần áo phù hợp với vóc dáng của mình. Mặc lên trông có tinh thần hẳn, lúc đó rất hài lòng, rất vui mừng.

Năm 1967, Bảo tàng Lịch sử Thiên Tân sưu tầm văn vật lịch sử quan trọng, đến tìm tôi. Nghe nói quần áo Chủ tịch Mao mặc trong đại điển lập quốc ở chỗ tôi, họ liền mang đến cho tôi một bộ quần áo mới để sao chép. Mang đến đổi cho tôi. Lúc đó tôi vẫn chưa nhận thức được toàn bộ giá trị của bộ quần áo này, đã họ lấy mới đổi cũ, vậy thì đổi đi. Tôi cởi "lễ phục" của đại điển lập quốc xuống, thay bằng bộ quần áo mới do tiệm may làm.

Sau khi Chủ tịch Mao Trạch Đông qua đời, Bảo tàng Lịch sử Trung ương tìm kiếm quần áo Mao Trạch Đông mặc khi tham gia đại điển lập quốc. Lúc này tôi mới cảm thấy có chút hối hận. Hối hận không nên cắt xén, hối hận không nên dùng để đổi quần áo mới. Bảo tàng Lịch sử Trung ương bảo tôi đòi lại từ Thiên Tân, Thiên Tân không cho. Bảo tàng Lịch sử Trung ương đành chịu, đành phải đòi một bộ quân phục vải kaki màu vàng từ Tôn Dũng, trưng bày vào Nhà tưởng niệm Chủ tịch Mao. Phần chú thích viết là mặc trong đại điển lập quốc, thực ra không phải. Bộ mặc trong đại điển lập quốc đã bị tôi sửa rồi, hơn nữa bộ quần áo sau khi sửa bây giờ đang ở Bảo tàng Lịch sử Thiên Tân.