Cuộc sống tình cảm giữa Mao Trạch Đông và Giang Thanh thế nào?

Theo những gì tôi chứng kiến trong 15 năm: Có tình nghĩa mặn nồng cũng có lúc cãi vã. Thời gian hòa hợp thì nhiều, mâu thuẫn cũng không nhỏ. Tương lai không mấy tốt đẹp.

"Dã sử", "ngoại truyện" từng thấy bày bán trên phố. Sao anh còn đi hỏi thật giả làm gì? Từ xưa đến nay "dã sử", "ngoại truyện" vốn dĩ là chuyện thêu dệt. Đó là một kiểu bộc lộ cảm xúc của nhân dân, chứ hoàn toàn không phải lịch sử. Đã là thêu dệt truyện, thì anh không thể đòi hỏi tác giả phải chân thực, tác giả cũng chẳng có trách nhiệm phải tôn trọng sự thật. "Dã", "ngoại" là những thứ để tiêu khiển, nghỉ ngơi. Anh không dùng để tiêu khiển lại đi coi là thật. Đó là trách nhiệm của chính anh.

Tôi đã nói đó là thêu dệt truyện, mà anh vẫn cứ hỏi. Giang Thanh lúc đó chưa tròn 10 tuổi. Làm sao có thể cùng Khang Sinh thế này thế nọ? Hơn nữa Khang Sinh khi đó đang học ở Thượng Hải. "Ước pháp tam chương"? Giang Thanh đã bị đánh đổ mười mấy năm trời, nếu thực sự có bản ước pháp tam chương này, người lập ước đã sớm ra mặt làm chứng rồi. Nào có ai làm chứng đâu. Chẳng ai là thần tiên, mà 30 năm trước có thể biết trước chuyện 30 năm sau. Thực tế là, năm 1956 theo đề nghị của Chu Ân Lai, tất cả các Ủy viên Thường vụ Trung ương đều ủng hộ, giao cho Giang Thanh chức vụ tương đối quan trọng, cùng với Trần Bá Đạt, Hồ Kiều Mộc, Diệp Tử Long, Điền Vân Ngọc được Trung ương bổ nhiệm làm một trong năm người thư ký của Chủ tịch Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Trung Quốc. Trong hội nghị Thường vụ Trung ương lần này, tôi đứng hầu sát phía sau Mao Trạch Đông. Mao Trạch Đông ban đầu không đồng ý, trước đó ông đã nhiều lần phản đối. Lần này các Ủy viên Thường vụ kiên quyết đề nghị, sau đó ông mới miễn cưỡng đồng ý. Thiểu số phục tùng đa số.

Tóm lại, trên đời này không có ai sinh ra đã xấu, con người là do thay đổi mà thành ra xấu. Có người từ từ biến chất, có người biến chất rất nhanh. Trong cuộc sống chẳng phải có rất nhiều người "hôm qua là công thần, hôm nay thành tội phạm" đó sao? Anh xem báo chí xem: Một đảng viên cộng sản ưu tú đã tha hóa thành kẻ trộm cắp như thế nào? Kiểu đưa tin này tương đối thực tế, công tâm. Từ "tha hóa" là để nhấn mạnh quá trình biến đổi đó. Đối với Giang Thanh cũng phải nhìn nhận như vậy thì mới có thể chịu được sự kiểm chứng của lịch sử. Khi đập tan "Bè lũ bốn tên", tiết tấu tấu hài của Mã Quý đã hợp lòng người, phát huy vai trò chính trị rất tốt. Mười mấy năm trôi qua, nếu vẫn dậm chân tại chỗ ở cái tầm mức tiết tấu tấu hài của Mã Quý, cái kiểu đội tóc giả này nọ, thì dù là đối với lịch sử hay đối với nghệ thuật đều có phần không thể giải thích nổi. Huống chi Giang Thanh vốn dĩ không bị hói đầu, cô ấy có một mái tóc dày và đẹp cơ mà.

Tôi không định kể lại toàn bộ quá trình Giang Thanh biến chất, tôi không thể kể hết được. Tôi chỉ đi theo Mao Trạch Đông 15 năm. Tôi cho rằng bước ngoặt thay đổi về bản chất của Giang Thanh là trong 10 năm náo loạn, trong 10 năm náo loạn đó tôi đã rời khỏi Mao Trạch Đông, cũng không còn gặp lại Giang Thanh nữa.

Hãy kể một số chuyện tôi biết vậy.

Sự biến "7 tháng 7" đã mở màn cho cuộc kháng chiến chống Nhật toàn quốc. Những người con ưu tú của dân tộc Trung Hoa lần lượt kéo về Diên An. Diên An lúc bấy giờ, môi trường sống vô cùng gian khổ. Tình hình đấu tranh cũng rất gay gắt. Đến Diên An không chịu nổi khổ cực rồi rời khỏi Diên An không phải là ít. Giang Thanh đến Diên An vào thời điểm này. Kiên trì trụ lại được, vẫn nên được khẳng định. Đương nhiên, ném mình vào cách mạng không có nghĩa là một nhà cách mạng kiên cường. Mao Trạch Đông từng nhiều lần chỉ thẳng vào mũi Giang Thanh mà mắng: "Cô chính là chủ nghĩa cá nhân tư sản!" "Cô đúng là tác phong giai cấp bóc lột không thể sửa đổi!" Hai câu nói này để lại cho tôi ấn tượng vô cùng sâu sắc, cũng rất đáng để ngẫm nghĩ. Tôi nghĩ: Nếu Giang Thanh không tích cực dấn thân vào cách mạng, Mao Trạch Đông đã không thốt ra hai câu nói đó. Nếu Giang Thanh đã là một nhà cách mạng ưu tú trưởng thành, Mao Trạch Đông cũng sẽ không nói ra hai câu này.

Thời đó, số lượng nữ thanh niên đổ về Diên An là khá lớn, rất nhiều người hội tụ đủ đức, tài, sắc. Rất nhiều lãnh đạo của đảng chúng ta và các tướng lĩnh cao cấp trong quân đội đều đã chọn vợ từ số nữ thanh niên này. Là lãnh tụ của đảng và quân đội, sức hút của Mao Trạch Đông không còn nghi ngờ gì là lớn nhất. Nữ thanh niên ngưỡng mộ ái mộ Mao Trạch Đông không ít, với hoàn cảnh của Mao Trạch Đông, không thể nào chọn một người phụ nữ tồi tệ về mọi mặt, tồi tệ đến mức không có lấy một điểm tốt như một số bài báo nói để làm vợ.

Khi ấy, nhan sắc của Giang Thanh vẫn tương đối nổi trội. Mái tóc đen dày, buộc một chiếc băng đô, phía trước băng đô thả bồng bềnh một mái tóc mái lơ thơ, phía sau băng đô, từng có lúc để tóc tết sam. Từng có lúc để mái tóc xõa như thác nước xõa xuống bờ vai. Lông mày cong cong, đôi mắt to và có thần; chiếc sống mũi cao thanh tú; cái miệng hơi rộng một chút, nhưng khi mím chặt đôi môi lại có một vẻ quyến rũ rất riêng.

Cô ấy biết hát tuồng. Bây giờ không ít bài báo nói cô ấy là diễn viên hạng ba nhưng ở Diên An, ở Thiểm Bắc, lúc bấy giờ chúng tôi đều coi cô ấy như một ngôi sao. Cô ấy hát tuồng rất hay. Phim cô ấy đóng từng bị Quốc Dân Đảng cấm chiếu, cô ấy cũng từng thủ vai chính trên sân khấu Thượng Hải. Một số nhân vật tên tuổi trong giới văn nghệ hiện nay hồi đó ở Diên An tiếng tăm không hề lớn hơn cô ấy. Vở "Đả ngư sát gia" do cô ấy biểu diễn, các thủ trưởng Trung ương đều rất thích, Mao Trạch Đông cũng thích. Sau này cô ấy lại dạy con gái là Lý Nạp hát tuồng, biểu diễn cho Mao Trạch Đông xem, và cũng biểu diễn cho các chiến sĩ xem. Trong thời kỳ chuyển quân chiến đấu ở Thiểm Bắc, tiết mục biểu diễn của Lý Nạp đối với các chiến sĩ chính là một tiết mục nghỉ ngơi và giải trí tuyệt vời trong đời sống đấu tranh căng thẳng, gian khổ.

Cô ấy viết chữ đẹp, cũng có thể viết văn. Đặc biệt là chữ Khải viết rất đẹp. Lý Nạp luyện chữ, Mao Trạch Đông nói: "Chữ của tôi không được, chữ mẹ cháu đẹp. Bảo mẹ cháu viết mẫu chữ cho." Lý Nạp luyện chữ là viết theo chữ của mẹ, chữ và tranh của Lý Nạp bây giờ cũng rất khá.

Giang Thanh thích cưỡi ngựa chứng, thuần hóa ngựa chứng, càng dữ dằn lại càng thích cưỡi. Khi chuyển quân ở Thiểm Bắc, con đại thanh mã mà cô ấy cưỡi; màu xám xanh xám xanh, tính khí rất dữ, là do Hạ lão tổng tặng, nghe nói hồi ở Diên An, cô ấy rất thích đọ tài cưỡi ngựa với người khác. Cô ấy khá hiếu thắng, thích ra vẻ ta đây. Chu Ân Lai đến Trường Đảng Trung ương giảng bài, trước tiên đến chỗ Mao Trạch Đông xin chỉ thị, lúc đi ra, Giang Thanh đòi tiễn. Từ Dương Gia Lĩnh đi ra, trong lúc phi ngựa, Giang Thanh quất ngựa lao tới, làm con ngựa của Chu Ân Lai giật mình hoảng sợ, Chu Ân Lai bị ngã gãy cánh tay phải. Đây là chuyện xảy ra năm 1939. Có người nói Giang Thanh lúc đó đã giở âm mưu, mưu hại Chu Ân Lai, cách nói này là không đúng. Nhưng logic suy diễn này lại chính là do phe cánh Giang Thanh phát minh ra trong "Cách mạng Văn hóa". Cũng có thể coi là "gieo nhân nào gặt quả nấy" vậy. Tôi từ đầu đến cuối đều không đồng tình với logic suy diễn kiểu này.

Giang Thanh không thích bắn súng. Thích đánh bài phé, đan len. Cô ấy đan áo len rất khéo, có thể đan ra đủ loại hoa văn, biết cắt may quần áo. Quần áo, váy vóc của Lý Nạp đều do một tay cô ấy tự làm, làm rất đẹp...

Trong thời kỳ chuyển quân chiến đấu ở Thiểm Bắc, Giang Thanh không làm việc lớn gì, cũng chẳng làm việc xấu gì. Chủ yếu là lo liệu chuyện ăn mặc ở lại đi đứng của Mao Trạch Đông. Cô ấy phụ trách tổ cảnh vệ chúng tôi, phải nói rằng, cô ấy đối với Mao Trạch Đông vẫn rất quan tâm và có trách nhiệm. Hồi đó, cô ấy khá gần gũi với quần chúng. Cắt tóc cho nhân viên công tác, kể dăm ba kiến thức văn hóa khoa học, dạy chút kỹ thuật may vá, vân vân. Trên đường hành quân có thể pha trò cổ động một chút, đôi khi còn ra câu đố cho mọi người cùng đoán. Có một câu đố đến tận bây giờ tôi vẫn nhớ rõ: Ngày đi nghìn dặm chẳng bước ra phòng, có văn có võ có cả quân vương. Con đẻ sinh ra chẳng cùng họ, vợ chồng ân ái chẳng chung giường.

Đáp án là "Hát tuồng".

Giang Thanh thích chưng diện, cũng biết cách chưng diện. Trong thời kỳ chuyển quân chiến đấu ở Thiểm Bắc, cô ấy không còn để tóc xõa ngang vai nữa, mà chải thành hai bím tóc, búi thành một búi ở sau gáy. Trong số các đồng chí nữ, cô ấy luôn tỏ ra khá nổi bật. Các nữ thanh niên thích nhờ cô ấy chải đầu trang điểm, cô ấy cũng rất sẵn lòng giúp đỡ những cô gái khác, dẫu sao đó cũng là một niềm vinh dự. Vào mùa đông, cô ấy mặc quân phục nhiều hơn. Đôi khi cũng mặc áo bông vải màu xanh đậm. Cắt may vừa vặn, nhất định phải tôn lên được vóc dáng mới thôi. Mùa hè thích mặc áo kiểu Lê Nin cổ bẻ, có đai thắt lưng. Cô ấy hài lòng với làn da trắng nõn và vòng eo thon thả của mình. Cô ấy rất thích phô bày những điểm mạnh của bản thân.

Giang Thanh trong lúc thể hiện đủ loại ưu điểm của mình, cũng không ngừng bộc lộ những khuyết điểm và điểm yếu trong phẩm chất và tính cách của cô ấy. Những khuyết điểm và điểm yếu này dường như bẩm sinh đã có, bám rễ sâu xa, mãi mãi không sửa đổi được, và không ngừng phát triển, cuối cùng tạo thành vết rạn nứt trong đời sống tình cảm với Mao Trạch Đông.

Giang Thanh đến từ Thượng Hải, chịu ảnh hưởng của nền văn minh hiện đại, chưa hẳn không phải là chuyện tốt. Cô ấy cũng có nguyện vọng đi sâu vào quần chúng công nông, hòa làm một với công nông binh. Nhưng sự kiêu ngạo của cô ấy; sự thích nổi bật của cô ấy; khát vọng thể hiện bản thân một cách mãnh liệt, lúc nào cũng muốn đứng cao hơn người khác; cùng với chủ nghĩa cực đoan cá nhân chưa từng biết nghĩ cho người khác của cô ấy, khiến cô ấy từ đầu đến cuối chưa từng "hòa làm một" với bất kỳ người quần chúng bình thường nào, thậm chí cô ấy từ đầu đến cuối cũng không thể hòa hợp tình cảm, tâm ý tương thông với người chồng của mình là Mao Trạch Đông.

Tôi mới đến bên cạnh Mao Trạch Đông, ngày ngày hành quân đánh trận, phía sau luôn kéo theo mấy vạn thậm chí hàng chục vạn quân truy kích. Trong cái môi trường căng thẳng hiểm ác này, Giang Thanh chưa từng cãi vã với Mao Trạch Đông lần nào. Mọi người cùng chung hoạn nạn, sát cánh phấn đấu.

Trận Sa Gia Điếm đã xoay chuyển cục diện chiến tranh Thiểm Bắc. Mao Trạch Đông đến ở Dương Gia Câu, từ đó không còn kẻ địch truy kích điên cuồng nữa, trải qua gần nửa năm sống yên ổn. Sự yên ổn tương đối này, áp lực bên ngoài giảm bớt, mâu thuẫn bên trong bắt đầu bộc lộ.

Lần cãi vã đầu tiên mà tôi chứng kiến là vì cô dì ghẻ (a di).

A di phụ trách trông nom Lý Nạp, kiêm luôn việc vá víu quần áo cho Mao Trạch Đông. Giang Thanh vừa gặp mặt a di, liền đem chiếc áo kiểu Lê Nin, áo khoác phía trước, đôi giày da đỏ yêu thích của mình tặng hết cho a di. Theo kinh nghiệm của tôi, phụ nữ cứ gặp nhau là tỏ ra thân thiết quá mức, thì chẳng bao lâu sau nhất định sẽ xảy ra mâu thuẫn.

Quả nhiên, a di vá xong quần áo, mang sang phòng Mao Trạch Đông, Giang Thanh bước qua xem thử, khóe miệng nhếch lên một nụ cười nhạo báng khiến người ta khó xử: "A di, cô nhìn lại mấy mũi khâu của cô xem kìa."

A di khi ấy là một thiếu nữ 17 tuổi, chưa từng làm đồ may vá bao giờ. Cúi gầm mặt, thẹn thùng đỏ bừng cả mặt. Giang Thanh lại chẳng chịu buông tha, đẩy a di đi về phía Mao Trạch Đông đang ngồi làm việc: "Lão bản, anh xem a di may vá thô chưa kìa, anh nhìn xem này."

Ở Thiểm Bắc, Giang Thanh từ trước đến nay vẫn gọi Mao Trạch Đông là lão bản. Mao Trạch Đông hờ hững nhấc mi mắt lên, vẻ mặt đau đớn vì bị sỉ nhục của a di kéo tư duy của ông từ những trang bản thảo lập tức trở lại với cuộc sống thực tế, tức thì nổi giận: "Cô muốn làm gì hả? Cô ngu ngốc à!" Trước tiên ông an ủi a di: "A di, cảm ơn cháu, ta thấy vá rất đẹp mà." Sau khi a di lui ra ngoài, ông nghiêm khắc phê bình Giang Thanh: "Cô đúng là cái thói chủ nghĩa cá nhân tư sản không sửa nổi..."

Giang Thanh sau đó đã đến xin lỗi a di: "A di, tôi không cố ý đâu, tính tôi vốn nóng nảy thế đấy, cô đừng để bụng nhé."

Giang Thanh quả thực không cố ý, đó là một kiểu biểu hiện bản năng. Xảy ra mâu thuẫn rồi, cô ấy lại chủ động dạy a di may vá. Được dăm bữa nửa tháng, thấy a di vá áo da thô quá, lại nổi giận: "Cô may cái thứ gì thế này? Không được, thêu lại!" Qua một ngày lại tìm a di xin lỗi: "Cô xem hôm qua tôi lại nổi nóng rồi. Tính tôi vốn nóng nảy thế đấy, cô đừng để bụng nhé."

Tôi có thể nhìn ra, cô ấy tìm a di xin lỗi không phải vì thực sự cảm thấy mình sai, mà là sợ a di trong lòng có khúc mắc, chăm sóc Lý Nạp không tận tâm.

Chẳng bao lâu sau, phong trào "Tam tra", "Tam chỉnh" bắt đầu. Hôm đó, tôi hầu hạ cô ấy ăn cơm. Trong đĩa có một con cá do Hạ lão tổng gửi tới. Cô ấy gắp một đũa, liền gắp cho tôi một đũa. Tôi không ăn, cô ấy không chịu, tôi đành phải ăn. Hồi đó ngày nào cũng ăn đậu đen, được ăn một miếng cá quả là sự hưởng thụ vô cùng lớn.

Cô ấy bỗng dừng đũa lại, nhìn tôi càu nhàu: "Mẹ kiếp thật chứ lại! Lại đi hoài nghi lịch sử của tôi. Tôi rõ ràng tham gia cách mạng năm 32, cứ khăng khăng bảo là năm 35."

Tôi chẳng nói câu nào. Làm công tác đặc vụ và cảnh vệ cho các thủ trưởng lâu ngày, tôi biết các thủ trưởng đều có cái thói quen này: Trong lòng có chuyện không vui thì thế nào cũng phải tìm người trút sạch cho bõ tức. Những lời càu nhàu không tiện nói với các thủ trưởng khác, đôi khi có thể trút lên đầu chúng tôi — những cảnh vệ cận thần này. Tôi làm ra vẻ mặt nghiêm túc và đồng cảm lắng nghe cô ấy nói.

"Tam tra tra lên đầu tôi cơ đấy. Hừ!" Cô ấy gắp cho tôi một miếng cá, ngưng lại một lát, "Đúng rồi, còn nói tôi đối xử tốt với cậu, cho cậu quần áo. Tôi cho cậu hồi nào?"

"Không có!" Tôi kêu lên: "Ai nói thế ạ?"

"Cậu xem, chẳng phải là bịa đặt tung tin vơ vẩn sao?" Giang Thanh không nói là ai nói, tiếp đó liền gặng hỏi tình hình sinh hoạt thường nhật cũng như sức khỏe tâm trạng dạo gần đây của Mao Trạch Đông, hỏi rất tỉ mỉ. Cảm giác của tôi là, cô ấy muốn thông qua tâm trạng vui hay buồn của Mao Trạch Đông để phán đoán hoặc giải quyết việc gì đó.

Sáng hôm sau, tôi tiễn Mao Trạch Đông thức trắng đêm làm việc về phòng ngủ nghỉ ngơi. Giang Thanh vẫn chưa dậy, ngồi ôm chăn. Tôi lui ra canh gác ngoài cửa, trong phòng ban đầu là tiếng thì thầm nho nhỏ, là Giang Thanh đang kể lể than vãn, loáng thoáng có thể nghe ra Giang Thanh đang oán trách có người đang chỉnh đốn mình, hy vọng Mao Trạch Đông có thể nói giúp mình một câu. Mao Trạch Đông không đồng ý. Mao Trạch Đông nói: "Lịch sử là lịch sử." Lại nói: "Đã ở Thượng Hải cách mạng như thế, còn bắt tôi phải nói câu gì nữa?"

Sau đó, tiếng thì thầm biến thành cuộc cãi vã, Giang Thanh hét lên: "Bọn phản động Quốc Dân Đảng bịa đặt tung tin chưa đủ sao? Bọn chúng còn nhiều lần đăng báo nói ông và Chu Đức bị bắn chết rồi, còn có ảnh nữa, không chỉ một tấm ảnh. Có tin được không?" Lại nghe thấy nói: "Những người này cùng một gộc với lũ phản động Quốc Dân Đảng, bọn chúng muốn làm gì?"

Tôi nghe thấy tiếng Mao Trạch Đông rất lớn, ông nói: "Cô thật là hồ đồ!..."

Giang Thanh vẫn đang khóc lóc là hét: "Tôi chẳng qua chỉ là một nữ thư ký hành chính nhỏ nhoi, không đáng để bọn họ phải rùm beng lên như thế. Bọn họ nhắm vào tôi thực chất là để chỉnh đốn ông, mũi nhọn là chĩa vào ông đấy!"

Mao Trạch Đông gầm lên, tựa như sấm sét: "Cút! Cô cút ngay ra ngoài cho tôi!"

Tôi hoảng hốt lùi ra xa vài bước, cách cửa rộng ra một chút. Vừa đứng vững, Giang Thanh đã khoác áo xông xối ra khỏi hang đá, khóc lóc thảm thiết, lướt qua người tôi tựa như một cơn gió, thẳng tiến tới hang đá của Chu Ân Lai. Mỗi lần cãi vã với Mao Trạch Đông, cô ấy đều tìm Chu Ân Lai để than vãn. Chu Ân Lai là bậc thầy giải quyết mâu thuẫn. Cô ấy ở chỗ Chu Ân Lai từ sáng cho đến tận 12 giờ trưa. Lúc trở về, đã thấy tinh thần nhẹ nhõm toàn thân.

Buổi chiều, tôi hầu hạ Mao Trạch Đông thức dậy. Ông ngồi trên giường hút thuốc, điếu này nối tiếp điếu khác. Ông trút bầu tâm sự với tôi, kể rất lâu, giọng trầm buồn, mang theo rất nhiều sự xót xa cảm thán. Đại ý là: Cậu là tổ trưởng tổ đảng của tôi, trong lòng tôi có chuyện không vui, đành phải nói với cậu. Giang Thanh là vợ tôi, nếu là nhân viên công vụ của tôi thì đã sớm đuổi cổ đi rồi. Lúc kết hôn ban đầu làm không tốt, quá vội vàng. Giờ phải làm sao đây? Thân phận hiện tại của tôi, hoàn cảnh cụ thể của tôi, ly hôn cũng không hay. Giang Thanh không mắc lỗi lầm gì quá lớn, bây giờ ly hôn các đồng chí sẽ có cái nhìn khác, sau này sẽ điều ra đủ thứ lời ra tiếng vào. Không ly hôn ư? Thì mang cái gánh nặng chính trị trên lưng. Haiz, hết cách, cứ tạ tạm sống qua ngày với cô ta vậy."

Hai vợ chồng suốt một ngày không nói câu nào.

Tiền tuyến liên tiếp báo tin thắng trận. Tâm trạng Mao Trạch Đông tốt lên. Giang Thanh bảo a di đến xin Mao Trạch Đông bản mẫu chữ, bảo Mao Trạch Đông viết mẫu chữ cho Lý Nạp luyện. Mao Trạch Đông nói: "Bảo mẹ nó viết ấy, chữ tôi không được, chữ mẹ nó đẹp."

Thế là, Giang Thanh thở phào nhẹ nhõm. Cô ấy hiểu rằng nguy cơ đã qua rồi.

Suốt mấy tháng liền, ngoài đậu đen ra chẳng ăn được thứ gì khác. Tiêu hóa kém, mọi người từ sáng đến tối cứ đánh rắm liên tùng tục. Hạ lão tổng biết Thiểm Bắc khổ cực, liền nhờ người từ phía Đông sông Hoàng Hà mang gửi biếu Mao Trạch Đông một ít thịt muối. Giang Thanh quan tâm đến Mao Trạch Đông, bảo nhân viên cấp dưỡng xào cho Mao Trạch Đông một đĩa. Mao Trạch Đông tiếc không nỡ ăn, nói: "Đợi khi nào người ở tiền tuyến về thì ăn cùng một thể." Giang Thanh không vui nói: "Tiền tuyến nào chứ? Là bờ đông hay bờ tây sông? Chúng ta giơ tay là chạm tới quân địch rồi, bọn họ cũng chẳng hành quân đánh trận gì, bọn họ ăn cái gì mà chẳng được ăn?" Mao Trạch Đông nhíu mày, đâm trúng tim đen phê bình Giang Thanh: "Cái cô này thật đấy, cô không sợ ăn đậu đen, không sợ hành quân đánh trận; cô chỉ là không nhìn nổi người khác không phải ăn đậu đen, người khác không phải hành quân đánh trận, cho dù những người đó có là đồng chí của mình đi chăng nữa!"

Đây là tật xấu chết người nhất của Giang Thanh. Người bình thường ít nhiều gì cũng dễ mắc phải tật xấu này, nhưng người làm việc lớn thì không nên có tật xấu này, huống chi tật xấu ấy của Giang Thanh lại đi kèm với một sự đố kỵ mãnh liệt. Đơn cử như sau khi vào thành, bắt đầu từ năm 1953, các thủ trưởng Trung ương mùa hè thường đến Bắc Đới Hà tránh nóng. Giang Thanh bơi lội không giỏi, chỉ biết bơi kiểu "chó ngửa". Phụ nữ ở bãi tắm biết bơi hay không biết bơi đều rất nhiều, cô ấy vốn chẳng bận tâm chuyện mình bơi xấu. Thế nhưng, Vương Quang Mỹ xuống biển bơi thì cô ấy lại chướng mắt. Bởi vì Vương Quang Mỹ biết bơi ếch, bơi nghiêng và bơi ngửa mấy kiểu, Giang Thanh nhìn không nổi việc Vương Quang Mỹ biết bơi ngần ấy kiểu bơi, hừ mũi một tiếng, khinh thường chẳng buồn liếc nhìn cái thứ hai.

Cùng với tình hình chuyển biến tốt đẹp, việc giành lấy thắng lợi toàn quốc không còn chỉ là một niềm tin nữa, mà là một thực tế ngày càng rõ rệt! Lúc này, Giang Thanh bắt đầu có những thay đổi nhỏ nhặt khó nhận ra.

Cô ấy trở nên có chút đài cọc, kiêu kỳ. Trong phòng lắp chuông điện, cô ấy ngày càng quen thói bấm chuông điện gọi cảnh vệ, chuyện lớn chuyện nhỏ việc gì tự làm được hay không làm được cũng đều thích sai cảnh vệ làm thay. Dường như việc sai khiến người khác là một sự hưởng thụ, là bằng chứng về thân phận và cuộc sống mới.

Có một lần, cô ấy lại bấm chuông điện. Cảnh vệ Trương Thiên Nghĩa vội vã chạy vào phòng. Giang Thanh lười nhác nói: "Mang túi chườm ấm lại đây cho tôi." Trương Thiên Nghĩa nhìn sang, chiếc túi chườm ấm mà Giang Thanh chỉ nằm ngay trên giường cô ấy, chỉ cần nhổm người dậy một chút là có thể với lấy được. Thế nhưng cô ấy thà bấm chuông điện ra lệnh, chứ nhất định không chịu nhổm người dậy một chút. Trương Thiên Nghĩa vì chuyện này mà cảm thấy rất xót xa, chạnh lòng. Cậu ấy bảo, trước kia chúng tôi làm việc, Giang Thanh thường nói: Không cần, không cần, để tôi tự làm. Tôi tự làm được. Còn bây giờ thì sao? Ngày càng quen với thói chỉ tay năm ngón: Cậu đi làm cái này cái nọ đi, cậu làm cho tôi cái kia đi.

Giang Thanh trở nên cầu kỳ chuyện ăn uống, điều kiện càng thay đổi tốt hơn, sự cầu kỳ cũng ngày càng nhiều lên. Ở Dương Gia Câu Thiểm Bắc nửa năm, điều kiện sinh hoạt gian khổ, cô ấy chỉ có thể cầu kỳ chút mặn nhạt. Sau này điều kiện tốt lên, có thể ăn được thịt lợn và thịt gà rồi. Đặc biệt là sau khi đến Tây Bách Pô, thịt lợn vẫn được đảm bảo. Giang Thanh lúc này lại còn đòi hỏi mỡ nhiều nạc ít, phối hợp dinh dưỡng nữa. Cô ấy bảo chúng tôi dùng dưa chua xào sợi thịt, nói dưa chua ăn vào có lợi, có thể giải nhiệt. Không kiếm được rau xanh thì bảo chúng tôi cố gắng kiếm chút rau khô về, nói rau xanh có thể cung cấp vitamin cho cơ thể. Giờ nghĩ lại, sự cầu kỳ của Giang Thanh quả thực có một số kiến thức dinh dưỡng làm nền tảng. Khi đó chúng tôi có chút chướng mắt. Mao Trạch Đông đối với sự cầu kỳ của cô ấy cũng thường xuyên nhíu mày. Dù sao thì vẫn có thể chấp nhận được. Ví dụ như Mao Trạch Đông muốn ăn thịt kho tàu, Giang Thanh bèn lén lút bớt đi một ít thịt mỡ, tăng thêm một chút thịt nạc, rồi nấu lẫn rau khô vào đó. Khi Mao Trạch Đông bưng bát lên, Giang Thanh liền giải thích rằng: "Cho thêm chút rau khô vào, tăng cường chất xơ có thể giúp nhuận tràng." Mao Trạch Đông khen hay chê cũng không nói, ăn sạch sành sanh cả thịt lẫn rau khô.

Sau khi vào thành, sự cầu kỳ của Giang Thanh càng ngày càng có phần khắc nghiệt. Mỗi sáng thức dậy, chúng tôi — những cảnh vệ — nhất định phải gửi lời chào hỏi đến cô ấy: "Đồng chí Giang Thanh, tối qua nghỉ ngơi có tốt không ạ?" Không có câu chào hỏi này, cô ấy sẽ sầm mặt lại cả ngày chẳng thèm đếm xỉa đến cậu. Bữa sáng của cô ấy ăn trên giường, cuối giường có một chiếc tay quay, có thể quay nâng nửa chiếc giường lên, kéo theo phần thân trên của cô ấy ngồi dậy. Sau đó hầu hạ cô ấy lau mặt, súc miệng, đặt một chiếc bàn nhỏ gài lên giường, bữa sáng được bày ra trước mặt cô ấy. Xem phim có một số người nước ngoài cũng ăn sáng trên giường, nếu cơ thể không có bệnh, khẩu vị của Giang Thanh nhìn chung là khá tốt. Bữa sáng thường ăn bánh mì, bơ, đôi khi là bánh bao nhỏ. Có món rau muối ăn kèm. Đa phần là cải bẹ xanh muối và đậu đen luộc nước muối. Đôi khi dùng thêm ít cháo nhừ, tuyệt đối không uống sữa bò. Bữa trưa có một số món ăn chính quy. Cô ấy thích ăn cá diếc, bữa trưa nếu không có cá, bữa tối nhất định phải có cá. Cá mè trắng, cá mè hoa cũng thích ăn, thích loại cá nhiều xương ít thịt. Cá chép thì chỉ thỉnh thoảng ăn vài miếng. Cô ấy cũng thích ăn cá hối (cá shad), vì đắt nên ăn không nhiều. Cá hồi chum (chum salmon) cô ấy cũng rất thích, ăn như ăn dưa muối. Giang Thanh còn thích ăn gà tơ non, đặt trong bát, to hơn chim bồ câu chẳng là bao. Cô ấy còn thích uống canh sườn, thường là nấu bằng thố đất, bữa ăn nào cũng hoặc là canh sườn hoặc là canh cá. Rau xanh cô ấy thích ăn cải bẹ, rau muống, rau dền và rau cần, chất xơ phải được thái thật ngắn. Nếu cơ thể không thoải mái, thì sẽ đem rau giã thành dạng bùn rau. Dùng thìa múc ăn. Cô ấy không ăn mỡ động vật, xào rau chỉ dùng dầu thực vật, chú trọng sự thanh đạm. Trong rau đôi khi cho thêm chút thịt băm, đôi khi cho thêm nấm hương, mộc nhĩ. Với thân phận của Giang Thanh, chế độ ăn uống của cô ấy không tính là quá quắt, thậm chí đôi khi còn đủ đơn giản. Sự cầu kỳ của cô ấy chủ yếu khắc nghiệt ở khẩu vị. Ngoại trừ sư phụ Liêu Bính Phúc là người phù hợp nấu các món ăn cho cô ấy ra, các đầu bếp khác, kể cả nhân viên cấp dưỡng của Mao Trạch Đông, đều không nấu ra được khẩu vị mà Giang Thanh yêu cầu.

Giang Thanh rõ ràng là đã đọc qua một số sách về dinh dưỡng học, trong lúc bản thân thay đổi, cô ấy cố hết sức muốn ảnh hưởng đến Mao Trạch Đông, nhưng Mao Trạch Đông ở phương diện này lại rất "bảo thủ". Dù là bác sĩ chăm sóc sức khỏe hay Giang Thanh cũng không tài nào khiến ông thay đổi thói quen ăn uống. Ông cứ thích vị cay, thích vị mặn, thích thịt kho tàu, hơn nữa phải là loại thật mỡ. Thứ mà Giang Thanh phản đối nhất cũng chính là việc ông ăn nhiều muối, ăn nhiều thịt mỡ. Bây giờ nói một câu khách quan, ở phương diện vệ sinh ăn uống thì Giang Thanh vẫn là người có lý. Nhưng hồi đó chúng tôi thì ca ngợi sự "hào khí" của Mao Trạch Đông, chướng mắt cái thói "vẽ chuyện cầu kỳ" của Giang Thanh. Cuối cùng, Giang Thanh và Mao Trạch Đông đã xảy ra mâu thuẫn về vấn đề ăn uống. Như tôi đã kể ở phần trước, Mao Trạch Đông muốn ăn thịt kho tàu, Giang Thanh không cho tôi làm, không nên làm thế nhất và tuyệt đối không nên làm thế là cô ấy không nên mắng Mao Trạch Đông là đồ nhà quê. Mao Trạch Đông nổi giận, thốt ra câu nói: "Không ăn chung được thì chia tay, từ nay cô ấy ăn phần của cô ấy, tôi ăn phần của tôi, việc của tôi không cần cô ta quản!" Mao Trạch Đông xưa nay nói là làm, hậu quả của câu nói này là vô cùng nghiêm trọng. Kể từ đó, Mao Trạch Đông không bao giờ đụng đến các món ăn của Giang Thanh nữa. Là vợ chồng, mà đến bữa ăn cũng không ăn chung được, thì mối quan hệ ấy cũng nguy nan rồi.

Là mối quan hệ bất hòa ảnh hưởng đến việc họ không ăn chung được, hay việc không ăn chung ảnh hưởng đến mối quan hệ bất hòa giữa họ? Không rõ nữa, có lẽ là có cả hai đi một chút nhỉ?

Giang Thanh là người rất coi trọng quy luật sinh hoạt, cho dù là trong thời khắc quyết định vận mệnh như ba chiến dịch lớn, cô ấy cũng vẫn đi ngủ đúng giờ vào buổi tối, thức dậy đúng giờ vào buổi sáng; đến giờ làm việc thì làm việc, đến giờ vận động thì vận động. Còn Mao Trạch Đông thì tuân theo cái lịch trình 28 tiếng đồng hồ "một ngày của Mao Trạch Đông" để làm việc, cực kỳ ít khi sinh hoạt theo quy luật của tự nhiên. Thế nên, thường là khi Giang Thanh đi ngủ rồi, Mao Trạch Đông vẫn đang làm việc; lúc Giang Thanh thức dậy, Mao Trạch Đông mới chuẩn bị ăn "bữa tối". Họ không ngủ chung được với nhau. Huống chi, Mao Trạch Đông hễ cứ gặp chuyện lớn là phải liên tục làm việc mấy ngày đêm liền, đến lúc kiệt sức mới được cảnh vệ chúng tôi hầu hạ lên giường đi ngủ, lúc này thời gian nghỉ ngơi không cho phép bất kỳ tiếng động nào làm phiền quấy rầy, thế nên thường là mấy tuần lễ thậm chí mấy tháng trời, Giang Thanh mới có thể tiếp cận được Mao Trạch Đông một chút. Điều này lại có thể nói lên những ý nghĩa gì chứ?

Giang Thanh thích đi thị phi nói xấu sau lưng người khác, đối tượng bị nói xấu không phân biệt nhân vật lớn hay nhân vật nhỏ, việc lớn hay việc nhỏ; những chuyện đổ dầu vào lửa thì làm rất nhiều. Mao Trạch Đông đối với chuyện này cũng tỏ ý bất mãn, và có sự đề phòng nhất định.

Theo cảm nhận của tôi, tai của Mao Trạch Đông đôi khi hơi cả tin mềm lòng, người bên cạnh nói nhiều lần là ông rất dễ tin theo. Đôi khi chúng tôi — những cảnh vệ — đùa giỡn với Mao Trạch Đông, bởi vì lúc nghỉ ngơi ông thích trải qua cuộc sống của những người bình thường, thích sự náo nhiệt. Lúc này chúng tôi có thể vô tư trò chuyện đủ thứ chuyện với ông, có thể đùa giỡn. Tất cả chúng tôi cùng trêu chọc một cậu cảnh vệ, bảo rằng cảnh vệ ngủ không ngon giấc là vì đang cãi nhau với người yêu. Một người nói thì Mao Trạch Đông coi là lời đùa giỡn, hai người nói thì Mao Trạch Đông còn hùa theo đùa cợt, ba mươi người nói thì Mao Trạch Đông liền đinh ninh là thật, không đùa nữa, nghiêm túc muốn giúp cảnh vệ giải quyết mâu thuẫn. Chúng tôi thấy đùa thành thật rồi, vội vàng cùng nhau giải thích đây chỉ là trò đùa. Một người giải thích, Mao Trạch Đông không tin; hai người giải thích, Mao Trạch Đông vẫn còn hoài nghi; ba mươi người cùng giải thích, Mao Trạch Đông mới tin rằng chúng tôi quả thực đang đùa giỡn. Cuối cùng chúng tôi cũng không phạm tội "khi quân".

Tôi nói "tội khi quân" chỉ là lời nói đùa mà thôi. Đồng chí phiên dịch Sư Triết từng nói với Mao Trạch Đông rằng Cao Cương năng lực công tác mạnh, là một cán bộ tốt. Mao Trạch Đông nghe vài lần, liền khen Cao Cương người này không tệ. Hai năm sau, tại Hội nghị toàn thể lần thứ tư của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa VI đã vạch trần và phê phán hoạt động phân liệt phản đảng của Cao Cương và Nhiêu Thấu. Sau hội nghị, Mao Trạch Đông nói với Sư Triết: "Cậu xem, lúc trước cậu nói với tôi Cao Cương không tệ, bây giờ anh ta lại tiến hành hoạt động phân liệt phản đảng rồi kìa." Sư Triết nói: "Đó là lúc nào chứ? Lúc đó Cao Cương là Phó Chủ tịch cơ mà." Mao Trạch Đông không nói gì thêm nữa.

Giang Thanh với tư cách là phu nhân của Mao Trạch Đông, không thiếu cơ hội "nhắn nhủ chuyển lời". Đặc biệt là lúc Mao Trạch Đông nổi giận, nếu cô ấy là người vợ hiền, thì nên giúp Mao Trạch Đông hạ hỏa. Nhưng cô ấy chưa bao giờ thích hạ hỏa, chỉ thích làm những chuyện đổ dầu vào lửa. Mao Trạch Đông nổi giận với ai, cô ấy liền đi thị phi nói xấu người đó; Mao Trạch Đông bất mãn với chuyện gì, cô ấy liền hùa theo càu nhàu chuyện đó. Tình hình này quá tam ba bận là không xong. Tôi nhớ có hai lần Mao Trạch Đông nghe xong những lời thị phi, đều nhìn Giang Thanh, đôi mày thanh tú nhíu lại: "Cô cái người này, kết giao với ai cũng không hợp nổi!" "Cô chẳng thể hòa hợp được với bất kỳ ai, cô chính là kẻ đi đến đâu gây thù chuốc oán đến đấy!" Mao Trạch Đông từng nói một câu với đội ngũ nhân viên công tác bên cạnh chúng tôi, để lại cho chúng tôi ấn tượng sâu sắc nhất: "Giang Thanh là cái miệng lưỡi dao găm, cái ổ thì phi, chỉ chuyên làm tổn thương người ta. Đợi sau khi tôi chết, người ta thế nào cũng sẽ chỉnh đốn cho cô ta chết tươi." Mao Trạch Đông quả thực là người có tầm nhìn xa trông rộng.

Giang Thanh đôi khi cũng có sự tự mình hiểu lấy. Có một số việc cô ấy không tự mình nói với Mao Trạch Đông, mà bảo người khác đi nói, cô ấy biết mình nói thì Mao Trạch Đông sẽ không nghe không tin. Cô ấy quan sát xem Mao Trạch Đông thích nghe lời ai, liền tìm cách bảo người đó giúp mình nhắn nhủ. Giai đoạn cuối "Cách mạng Văn hóa", cô ấy kéo Mao Viễn Tân về phe mình, cũng chính vì nguyên nhân này.

Ở phương diện hoạt động văn nghệ, Giang Thanh vốn dĩ là có sự giúp đỡ nhất định đối với Mao Trạch Đông. Đặc biệt là trong môi trường chiến tranh gian khổ ác liệt, Giang Thanh từng dùng sở trường văn nghệ của mình đem lại sự nghỉ ngơi và thả lỏng về mặt tinh thần cho Mao Trạch Đông và chúng tôi — những chiến sĩ bình thường. Tôi nhớ rằng trong những ngày tháng xông pha trận mạc ngập bóng ngựa phi ấy, hành quân suốt một ngày, buổi tối ăn xong một bát đậu đen, mọi người người thì ngồi xổm, người thì đứng, hoặc kéo một chiếc ghế đẩu nhỏ tựa lưng vào tường ngồi xuống, nghe một đoạn trích hát thanh xướng Kinh kịch hoặc đoán dăm câu đố, quả thực là sự hưởng thụ lớn lao vô cùng. Tôi cũng nhớ những năm tháng ba chiến dịch lớn, Mao Trạch Đông thường vì căng thẳng quá độ, mệt mỏi quá độ, dùng trí quá độ mà đau đớn dùng tay bóp trán xoa bóp mạnh, nhắm mắt thở dài sườn sượt. Lúc bấy giờ, tôi liền dùng lược chải đầu giúp ông, thúc đẩy tuần hoàn máu. Giang Thanh bèn bật chiếc máy hát quay tay mang từ Thượng Hải sang, mở dăm đĩa hát Kinh kịch cho Mao Trạch Đông nghe. Trong những năm tháng gian khổ ấy, dăm chiếc đĩa hát được nghe đi nghe lại không biết bao nhiêu lần, mỗi lần nghe xong, Mao Trạch Đông đều lộ ra một thứ sự an ninh và vui vẻ sau khi tinh thần được điều tiết. Ông mỉm cười dịu dàng với Giang Thanh, đôi khi còn thỏa mãn gật đầu nói: "Được, rất được, bật lại lần nữa đi."

Mới vào thành, Giang Thanh cũng chú ý điều tiết công việc và nghỉ ngơi của Mao Trạch Đông. Thấy Mao Trạch Đông liên tục viết lách mười mấy tiếng đồng hồ, bèn tìm cách bảo con cái lôi Mao Trạch Đông ra khỏi phòng, cùng nhau đi dạo hóng mát. Thỉnh thoảng cũng đánh một ván mạt chược. Mao Trạch Đông không thích xem phim, Giang Thanh liền nói: "Xem một chút đi, anh không xem bọn trẻ con cũng chẳng được xem." Thế là, Mao Trạch Đông bèn đi theo Giang Thanh đến Hàm Hòa Đường xem phim. Ngồi xuống rồi, ông còn chỉ vào bọn nhân viên công tác chúng tôi: "Tôi là đang phụ hoà theo các cậu đấy, tôi không đến thì các cậu cũng chẳng được xem."

Mâu thuẫn rốt cuộc đã nảy sinh và phát triển như thế nào? Tôi cũng không nhớ rõ cho lắm. Dường như là vô tri vô giác, dường như có liên quan đến việc Mao Trạch Đông ngày một lớn tuổi, dường như có liên quan đến tính cách và tình trạng sức khỏe của Giang Thanh, dường như...

Dù sao thì ở phương diện hoạt động văn nghệ họ cũng không thể hòa hợp với nhau nổi nữa. Trong trí nhớ của tôi có mấy sự việc và mấy câu nói thế này:

Mao Trạch Đông tuổi tác ngày càng lớn, bác sĩ chăm sóc sức khỏe vô cùng chú ý đến các hoạt động của ông. Ngoại trừ bơi lội đi dạo ra, mỗi tuần đều yêu cầu ông khiêu vũ một hai lần. Bác sĩ nắm sát thời gian, lượng vận động không đủ là không được.

Mao Trạch Đông bơi lội hay khiêu vũ, đều thích sự náo nhiệt. Ngày thường ông làm việc, ăn cơm, đi ngủ đều chỉ có một mình, thường có cảm giác cô đơn, cho nên khi tham gia hoạt động nhất định phải có một nhóm nam thanh nữ tú, mọi người cùng nói cùng cười, náo nhiệt tưng bừng thì mới tốt. Chúng tôi cũng hiểu được nhu cầu sinh hoạt này của Mao Trạch Đông, cho nên lúc bơi lội khiêu vũ đều rất "phóng túng", dám nói dám cười, dám hô dám hét. Mọi người không câu nệ lớn nhỏ, tất cả đều là những con người bình thường.

Giang Thanh thì không thế, cô ấy nhìn không nổi sự "phóng túng" của đám thanh niên. Ở những nơi công cộng, cô ấy luôn nghiêm nghị đeo một bộ mặt lạnh tanh, ánh mắt nghiêm túc quét ngang quét dọc, quét sạch mọi sự nhẹ nhàng vui vẻ. Đặc biệt là sau năm 1957, tính khí ngày càng lớn, ngày càng xấu đi. Các bác sĩ nói là thời kỳ mãn kinh, sợ gió, sợ âm thanh, hay cáu gắt, hay nổi cơn tam bành. Hồi đó chúng tôi còn trẻ, nào biết thời kỳ mãn kinh là gì? Chỉ biết là cô ấy có bệnh. Các cảnh vệ bàn tán sau lưng: "Thân phận của cô ấy bây giờ khác rồi, là đại thư ký rồi, cấp bậc phó bộ trưởng cơ mà." "Quan càng lớn thì bệnh càng khó chữa chứ sao."

Đó là năm 1957, Mao Trạch Đông và Giang Thanh đang điều dưỡng ở Hàng Châu, ở tại nhà khách Lưu Trang. Tỉnh ủy Chiết Giang tổ chức buổi khiêu vũ ở khách sạn Đại Hoa, Mao Trạch Đông đi một mình, Giang Thanh không đi. Buổi khiêu vũ hôm đó không khí náo nhiệt sôi nổi, tiếng cười không ngớt, chúng tôi ai nấy nhảy múa đầm đìa mồ hôi, cảnh vệ Điền Vân Ngọc còn làm quen được với một nữ văn công, kết bạn với nhau, mọi người chơi bời thỏa thích rồi mới ra về. Các lãnh đạo Tỉnh ủy nghe bác sĩ chăm sóc sức khỏe nói Mao Trạch Đông có được một quãng thời gian nghỉ ngơi rất tốt, liền rất vui mừng, thế là được khích lệ, cách hai ngày sau lại tổ chức một buổi khiêu vũ cho Mao Trạch Đông ở khách sạn Hàng Châu.

Bạn nhảy đều là những diễn viên được tuyển chọn từ đoàn văn công, đã quen thuộc với Mao Trạch Đông, cũng đã quen thuộc với chúng tôi — những cảnh vệ, bác sĩ chăm sóc sức khỏe và các thư ký. Chúng tôi vừa ló mặt ra, những người quen biết liền hô hoán chào hỏi lẫn nhau. Dường như một cao trào sắp sửa bùng nổ.

Thế nhưng, cao trào vừa chớm nổi lên rồi lại vụt tắt, đám người đang ùa tới tựa như thủy triều rút sang hai bên, trong phòng khiêu vũ xuất hiện một bầu không khí nghiêm túc và lạnh ngắt đến ngượng ngùng. Những nam thanh nữ tú đoàn văn công muốn vây quanh Mao Trạch Đông nói cười đều nghiêm trang tản ra hai bên, biến thành vỗ tay một cách quy củ ngay ngắn.

Đi phía sau Mao Trạch Đông là Giang Thanh vẻ mặt trang nghiêm lầm lì, ánh mắt của cô ấy uy nghiêm đến mức người ta phải ngàn dặm không thèm giao thiệp, khiến người ta không thể không căng thẳng, không thể không kính nhi viễn chi (kính trọng nhưng giữ khoảng cách). Mao Trạch Đông còn muốn dùng những lời nói hài hước để khơi dậy sự nhiệt tình và tự nhiên của mọi người, nhưng vô hiệu. Mọi người nói năng cũng quy củ, cười cợt cũng quy củ, động tác lại càng quy củ hơn. Cái bầu không khí tự nhiên không câu nệ lớn nhỏ mà Mao Trạch Đông hằng mong đợi không bao giờ xuất hiện trở lại nữa. Mao Trạch Đông nhíu mày, sự khó chịu trong lòng hiển lộ rõ mồn một. Lúc ngồi xuống chiếc ghế sofa, ông lầm bầm càu nhàu với tôi một câu: "Cô ta cứ hễ đến là làmtụt hết cả hứng..."

Khúc nhạc vang lên, mọi người vừa chuẩn bị ra sàn nhảy, bỗng nghe thấy một tiếng hét lớn: "Không được, khúc nhạc này không được, các anh đổi bài khác đi."

Người ra lệnh chính là Giang Thanh, cô ấy bước thẳng về phía ban nhạc, thế là, cô ấy đã toại nguyện trở thành trung tâm của buổi khiêu vũ, trở thành chủ nhân. Nhạc trưởng liên tiếp báo tên mấy khúc nhạc, cô ấy đều bắt bẻ chê bai đưa ra một đống "vấn đề". Ra dáng hệt như một chuyên gia. Ban nhạc và những người chuẩn bị khiêu vũ không khỏi ngạc nhiên vì sao cô ấy lại biết nhiều khúc nhạc đến thế, còn Mao Trạch Đông thì tức giận thở hồng hộc từng cơn. Mãi mới bị cô ấy "chỉ định điểm tên" chọn ra được mấy khúc nhạc, buổi khiêu vũ lúc này mới bắt đầu.

Giang Thanh nhảy cùng Mao Trạch Đông màn đầu tiên. Công bằng mà nói, Giang Thanh khiêu vũ khá là xuất sắc, dáng múa vừa cao quý vừa phóng khoáng. Thế nhưng, cô ấy quá đỗi chính quy, thiếu đi sự nhiệt tình. Mao Trạch Đông liếc nhìn tôi một cái, tôi lập tức hiểu ý, sắp xếp thứ tự cho các cảnh vệ, khi khúc nhạc khiêu vũ vang lên lần nữa, cảnh vệ Lý Liên Thành liền bước lên một bước đứng trước mặt Giang Thanh, mời cô ấy ra sàn. Bằng cách này, Mao Trạch Đông liền được giải thoát, đi khiêu vũ với các bạn nhảy khác. Đám thanh niên nhiệt tình sục sôi, chớp mắt buổi khiêu vũ sắp sửa dấy lên một tiểu cao trào. Đột nhiên — Giang Thanh lúc nào cũng thích tạo ra chút bất ngờ — trong phòng khiêu vũ lại vang lên tiếng kêu của Giang Thanh, hơn nữa cô ấy còn dùng cả hai tay bịu chặt hai lỗ tai mà hét lên như thế: "Chói tai quá, chói tai quá rồi, ồn chết đi được! Các anh tấu nhạc chỉ biết mở loa to thế này thôi sao? Không biết nhỏ lại chút à?... Nhỏ nữa đi!"

Buổi khiêu vũ này, mọi người sợ chết khiếp, Mao Trạch Đông cũng tức giận phát điên. Về đến chỗ ở, Mao Trạch Đông bực bội kìm nén đến mức liên tục hậm hực thở hổn hển: "Mất hứng! Giang Thanh đến chỗ nào là chỗ đó mất hứng, tôi thật chẳng muốn nhìn thấy cô ta nữa."

Tình huống như thế này đã xảy ra mấy lần, Mao Trạch Đông rõ ràng bắt đầu tránh mặt Giang Thanh, ông đã nhiều lần nói với tôi, với Điền Vân Ngọc, Phong Diệu Tùng và các cảnh vệ những câu như "Giang Thanh con người này thật làm tụt hứng", "Giang Thanh cứ hễ đến là mất hứng". Mao Trạch Đông đi địa phương khác, bất luận là ở tỉnh thành nào, hễ nghe tin Giang Thanh sắp đến là lập tức rời đi ngay. Ông không muốn nhìn thấy Giang Thanh. Tôi nhớ năm 1959 ở Quảng Châu, nghe tin Giang Thanh sắp đến, liền lập tức dặn dò chúng tôi xuất phát. Nói rằng: "Con người cô ta cứ đến là mất hứng, chi bằng chúng ta vi thượng sách là chuồn trước."

Giang Thanh đối với tình trạng này dĩ nhiên là vô cùng bực bội, cô ấy bực bội thì trút giận lên đầu nhân viên công tác bên cạnh. Lần ở lại Quảng Châu năm 1959 đó, cô ấy thường xuyên nổi giận với các cảnh vệ bên cạnh. Hơn nữa thường là ngọn lửa vô cớ. Ngọn lửa này cuối cùng đã bén về tới Bắc Kinh...

Hôm đó, cảnh vệ Lý Liên Thành vừa bước chân vào phòng Giang Thanh, đối mặt đã nghe thấy một tiếng quát: "Ra ngoài! Cởi giày ra rồi hãy vào cho tôi." Lý Liên Thành vội vã lui ra cửa, cởi giày ra, đi chân trần bước vào phòng.

Giang Thanh vừa soi gương chải đầu, vừa lầm bầm càu nhàu: "Tôi ghét nhất là các cậu đi đứng tiếng động lớn, thô lỗ!"

Lý Liên Thành nhìn xuống dưới chân không nói năng gì. Tấm thảm dưới chân dày gần một tấc, có ném rơi cái cốc cũng chẳng phát ra tiếng động. Đầu năm nay tôi và Lý Liên Thành từng đi theo Giang Thanh đến thăm Lâm Bưu, xin Lâm Bưu chia sẻ kinh nghiệm dưỡng bệnh. Lâm Bưu nêu ra ba điều không: Không nhìn ánh sáng, không nghe tiếng động, không thổi gió lạnh. Rèm cửa phải màu đen, không khí phải ấm áp. Thảm phải trải kín. Kể từ đó, Giang Thanh ở đâu cũng yêu cầu phải trải thảm kín phòng, nhằm đảm bảo sự yên tĩnh trong nhà.

"Bên ngoài lạnh lắm không?" Giang Thanh nhìn qua gương hỏi cảnh vệ.

"Không lạnh ạ, đồng chí Giang Thanh."

Giang Thanh chải đầu xong, đứng dậy phân phó: "Tôi muốn ra ngoài đi dạo."

Vừa ra khỏi cửa, cảnh vệ đã nghe thấy tiếng quát thét chói tai: "Lạnh thế này mà bảo không lạnh, cậu ôm dụng tâm gì hả?"

"Tôi đi lấy thêm cho chị chiếc áo khoác ạ." Lý Liên Thành cẩn trọng căng thẳng nói: "Hôm nay nắng đẹp lắm, chị vận động một chút có lợi cho sức khỏe..."

Cậu muốn tôi khỏe người chắc? Cậu muốn tôi bị cảm cúm thì có!" Giang Thanh dùng sức đập sầm cửa lại, không đi dạo nữa, quay phắt lại phòng.

Lý Liên Thành cười khổ, bỗng nhiên sinh ra một thứ cảm giác xót xa thương hại. Mọi người hễ cứ trốn được là đều muốn trốn tránh cô ấy, cô ấy càng cô độc thì tính khí càng lớn, tính khí càng lớn thì mọi người lại càng trốn ra xa...

Chẳng mấy chốc, y tá lại đến gọi Lý Liên Thành: "Mau lên, Giang Thanh muốn đánh bài phé."

Giang Thanh mỗi ngày giết thời gian rất khổ sở, thường là đánh bài phé suốt ngày này qua ngày khác. Không được thua, cũng không thể thắng quá dễ dàng, bắt buộc phải ở trong thế cạnh tranh mà để cho cô ấy chiến thắng. Ván bài này đánh ra quả thực không hề dễ dàng chút nào.

Thế mà, Lý Liên Thành đánh sai một quân bài, rước lấy cơn thịnh nộ của Giang Thanh.

"Cút ra ngoài, cậu cút ngay cho tôi! Tôi không cần cậu nữa!" Giang Thanh vứt tung tóe cả một tay bài lên bàn, thấy Lý Liên Thành lui ra cửa, lại quát: "Cậu không được đi, cậu đứng im ở đấy cho tôi, phạt cậu đứng nghiêm ở đấy cho tôi!"

Cửa phòng khép lại, Lý Liên Thành ngoan ngoãn đứng tắp lự ngoài hành lang. Một tiếng sau, bác sĩ chăm sóc sức khỏe nhẹ nhàng khuyên cậu ấy rời đi, nói Giang Thanh đã đi ngủ rồi, về phòng nghỉ ngơi đi, đợi khi nào Giang Thanh thức dậy rồi lại ra đứng tiếp.

Lý Liên Thành bướng bỉnh đứng im không chịu đi.

Bác sĩ chăm sóc sức khỏe đành tìm Sảnh trưởng Sảnh Công an tỉnh Tô Hán Hoa. Sảnh trưởng Tô sợ Giang Thanh đang trong cơn thịnh nộ, khó lòng khuyên can, bèn đi khuyên Lý Liên Thành trước, bảo Lý Liên Thành chủ động vào xin lỗi Giang Thanh một câu. Lý Liên Thành không chịu đi xin lỗi. Đánh bài phé đi sai quân bài thì có gì mà phải xin lỗi chứ? Cậu cứ đứng như thế cho đến tận lúc Giang Thanh tỉnh dậy.

Được giải trừ hình phạt đứng phạt xong, Lý Liên Thành đã khóc. Gọi điện thoại đường dài báo cáo cho tôi. Tôi nghe xong báo cáo vội vàng đi báo cáo lại với Mao Trạch Đông. Mao Trạch Đông nhíu mày, nghe xong trầm mặc giây lát, khẽ thở dài một tiếng: "Hạiz, Liên Thành là thay tôi chịu tội rồi. Bảo cậu ấy quay về đi, đừng tiếp tục phục vụ cho Giang Thanh nữa. Chọc không nổi thì né không xong sao? Cứ để mặc cô ta tự coi bản thân mình còn giở uy phong thế nào được nữa."

Ngay chiều tối hôm đó, Lý Liên Thành liền lên tàu hỏa rời khỏi Quảng Châu.

Mao Trạch Đông gặp lại Lý Liên Thành, nói: "Giang Thanh nổi giận với cậu, cậu chịu ủy khuất rồi, thôi thì nể mặt tôi, đừng so đo chấp nhất với cô ta nữa. Cô ta có bệnh, cậu nể mặt tôi một chút nhé."

Giang Thanh cãi nhau với cả thiên hạ, cho nên Mao Trạch Đông nói với từng người cảnh vệ chúng tôi câu này: "Nể mặt tôi, đừng so đo chấp nhất với cô ta."

Thế nhưng, kết quả của việc Giang Thanh làm âmp ĩ như vậy là, Mao Trạch Đông ngày càng không muốn nhìn thấy cô ấy. Họ không ăn chung được với nhau, không ngủ chung được với nhau, không làm việc chung được với nhau, và cũng chẳng thể giải trí chung được với nhau. Lúc tôi rời khỏi Mao Trạch Đông để đi Thiên Tân công tác, đã cảm nhận được rằng đời sống tình cảm của họ sắp đi đến hồi kết rồi.