Đặc điểm tính cách lớn nhất của Mao Trạch Đông là gì?

Thách thức. Nghênh đón thách thức.

Vấn đề này, từ trong tuyển tập của Mao Trạch Đông là có thể nhận được đáp án. Đối với thách thức của Quốc Dân Đảng, Mao Trạch Đông có thể nói là ăn miếng trả miếng; lấy mắt đền mắt, lấy răng đền răng. Cả đời ông đều là kẻ mạnh. Theo như tôi thấy, ông chưa từng nhận thua, chưa từng cúi đầu dưới bất kỳ hoàn cảnh khuất nhục nào. Làm bất cứ chuyện gì, không đạt được toàn thắng thì ông không chịu bỏ qua.

Thời kỳ chiến tranh, ông luôn dùng tinh thần dũng mãnh nhất để nghênh đón thách thức. Ông coi thường kẻ thù là vì tin tưởng sức mạnh của chính mình, tương lai của chính mình. Ông bị thôi thúc bởi niềm tin không thể lay chuyển nằm sâu trong nội tâm, thường có những hành động kinh người. Sau tiết Nguyên Tiêu năm 1947, Hồ Tông Nam điều động 23 vạn nhân mã, chia làm năm đường tiến công khu biên khu, đồng thời tập trung một lực lượng lính dù ở Tây An, chuẩn bị tập kích bất ngờ Diên An.

Bành Đức Hoài nắm được tình báo, vội điều một tiểu đoàn bảo vệ sân bay Diên An, đề phòng địch đổ bộ đường không. Lại tự mình khuyên Mao Trạch Đông rút lui khỏi Diên An càng sớm càng tốt.

Mao Trạch Đông nói hai câu: "Tôi là người muốn rút lui khỏi Diên An sau cùng." "Tôi còn muốn xem binh lính của Hồ Tông Nam có hình thù thế nào đã."

Lúc ấy, nhân viên cảnh vệ tưởng Mao Trạch Đông chỉ nói một tinh thần chung chung, ý là chiến lược coi thường kẻ thù, nên không để tâm thật. Tổng tư lệnh Bành lại lập tức coi trọng, nghiêm mặt dặn dò nhân viên cảnh vệ: "Chủ tịch xưa nay nói là làm, xưa nay không màng tới an nguy cá nhân. Đảng chúng ta phải lo, các cậu phải lo! Không được chiều theo tính khí của ông ấy, khi cần thiết, các cậu có khiêng cũng phải khiêng ông ấy đi!"

Sự thật nhanh chóng chứng minh sự coi trọng của Tổng tư lệnh Bành là có lý đạo, chứng minh Mao Trạch Đông là một người có "tính khí" thế nào.

Ngày 13 tháng 3, 14 lữ đoàn của Hồ Tông Nam chia làm hai đường, phát động tiến công mãnh liệt vào Diên An. Hơn 50 máy bay địch luân phiên oanh tạc suốt cả ngày. Nhân viên cảnh vệ mấy lần mời Mao Trạch Đông di dời. Ông không quyết định, vẫn là câu nói đó: "Tôi còn muốn xem binh lính của Hồ Tông Nam có hình thù thế nào đã."

Một quả bom rơi ngay vào trong sân nhà Mao Trạch Đông. Trong tiếng nổ, núi đá chao đảo. Mao Trạch Đông lúc ấy một tay nâng chén trà, một tay cầm bút vẽ trên bản đồ. Khói bom khiến trong hang tối mịt mù. Khói bụi tan đi, tay trái Mao Trạch Đông vẫn nâng chén trà, trên mặt đất không vương một giọt trà nào. Cây bút vẫn đang vẽ trên bản đồ. Con đường hành quân điều binh đó không sai sót một li! Lúc bấy giờ, các nhân viên sau khi bị kinh hãi bởi tiếng nổ nhìn thấy cảnh tượng này, không khỏi lại kinh ngạc một trận, bị sự điềm tĩnh của Mao Trạch Đông làm cho ngẩn ngơ chết lặng.

Tham mưu cảnh vệ Hạ Thanh Hoa cầm một mảnh đạn hình răng cưa rơi trong sân đến cho Mao Trạch Đông xem: "Chủ tịch, nguy hiểm quá nhiều, ngài phải mau chóng di dời thôi!" Mao Trạch Đông tiếp lấy mảnh đạn cân nhắc. Nhe răng cười: "Hay lắm, có thể làm được hai con dao thái rau đấy."

Trưa ngày 16, Mao Trạch Đông đang bàn chuyện chiến tranh cùng Chu Ân Lai, Bành Đức Hoài. Khi nhắc đến đại hội động viên bảo vệ biên khu tổ chức tuần trước, súng trường súng giáo cắm thẳng dựng đứng như rừng, tiếng hô khẩu hiệu chấn động đất trời, Mao Trạch Đông nói: "Quần chúng đã được phát động, khí thế như gió lốc mưa giông..." Lời chưa dứt, hai quả bom hạng nặng do máy bay địch thả xuống đã đồng thời phát nổ ở cách cửa ra vào không xa lắm. Cửa ra vào và cửa sổ đều bị chấn động vỡ nát, luồng khí ùa vào như một cơn cuồng phong, hang đá chịu sự chấn động và xung kích kêu ong ong. Nhân viên cảnh vệ không kịp phòng bị. Luồng khí qua đi nhìn lại thủ trưởng, Mao Trạch Đông dùng tay phủi nhẹ bụi bẩn trên người, cười nói: "Gió của bọn chúng không ăn thua, đến một người tôi cũng không thổi lay chuyển được. Gió của chúng ta mà nổi lên thì không thể coi thường, phải nhổ tận gốc bọn chúng đấy!" Chu Ân Lai và Bành Đức Hoài đều cất tiếng cười lớn.

Chập tối, cán bộ của Tân Tứ Lữ đến, sau khi báo cáo chi tiết tình hình chiến đấu Tây Hoa Trì xong, lại lần lượt khuyên Mao Trạch Đông mau chóng rút khỏi Diên An. Mao Trạch Đông phất tay một cái, tiếp theo lại gõ nhẹ lên mặt bàn: "Đừng nói nữa. Tôi có lời nói trước rồi, tôi là người muốn rút lui khỏi Diên An sau cùng."

Đến lúc này, chúng ta mới hiểu được sức nặng của câu "có lời nói trước", mới hiểu vì sao Tổng tư lệnh Bành lại lo lắng nghiêm túc đến thế.

Hoàng hôn ngày 18, Mao Trạch Đông nói chuyện với Vương Chấn, hướng Đông Nam tiếng súng vang dội. Tiếng súng tiên phong của kẻ địch đã tiến phạm đến Ngô Gia Tảo Viên.

Một trận tiếng bước chân dồn dập nặng nề truyền đến, Bành Đức Hoài chạy tới nơi. Tổng tư lệnh Bành là người nóng tính, nói chuyện nhanh như súng máy. Ông rất ít khi có tình huống chạy vội lo lắng như thế này. Thở hổn hển quát lớn: "Sao chủ tịch vẫn chưa quyết định? Mau đi mau đi, một phút cũng không được ở lại!"

Các đồng chí đều cảm nhận được sự nghiêm trọng của tình hình. Long Phi Hổ không kịp báo cáo, phá cửa xông vào: "Chủ tịch, Tổng tư lệnh Bành nổi giận rồi. Xin ngài lập tức xuất phát."

Vương Chấn vội nói: "Chủ tịch, hôm nay cứ nói đến đây thôi. Ngài phải mau chóng rút lui."

Chu Ân Lai cũng khuyên: "Chủ tịch, thời gian đến rồi, nên đi thôi."

Mao Trạch Đông ngồi vững vàng trên ghế, hỏi: "Các cơ quan đã rút hết chưa?"

"Sớm rút sạch rồi." Mấy cái cổ họng tranh nhau đáp.

"Quần chúng thì sao?" "Đi rồi. Đã rút lui toàn bộ rồi."

"Ừ." Mao Trạch Đông hài lòng hừ một tiếng, "Được rồi, ăn cơm!"

Mao Trạch Đông đã có lời nói trước, nếu là người rút lui sau cùng khỏi Diên An, thì bây giờ đã là người rút lui cuối cùng rồi. Thế mà ông lại còn đòi ăn cơm! Hỏng rồi, thủ trưởng và các vệ sĩ đột nhiên nhớ ra Mao Trạch Đông còn một câu nữa, ông còn muốn xem binh lính của Hồ Tông Nam có hình thù thế nào đã!

Tiếng súng đã kề sát bên tai, trận này tiếp trận kia dồn dập, ở giữa còn lẫn cả tiếng nổ của lựu đạn. Các đồng chí lo lắng như ngồi đống lửa. Cơm canh sớm đã được đựng trong hộp cơm chuẩn bị mang theo ăn trên đường. Lúc này đành phải lấy ra, vội vàng bày biện trước mặt Mao Trạch Đông. Mao Trạch Đông ăn cơm vốn dĩ là ngấu nghiến, nổi tiếng là nhanh. Hôm nay các đồng chí càng vội thì ông lại càng ăn thong thả. Ông đã hạ quyết tâm muốn xem "binh lính của Hồ Tông Nam có hình thù thế nào" rồi!

Chu Ân Lai mời Tổng tư lệnh Bành đến. Tổng tư lệnh Bành một chân trong một chân ngoài đã quát lên: "Chủ tịch sao vẫn chưa đi! Binh lính của thằng ranh con có gì mà xem chứ? Đi đi đi, bộ đội đã xem thay ngài rồi, ngài một phút cũng không được ở lại, lập tức đi theo tôi!"

Mao Trạch Đông nhìn Bành Đức Hoài đang nóng ruột như lửa đốt, bướng bỉnh tiếp tục xúc cơm vào miệng. Bành Đức Hoài giống như muốn cướp lấy đôi đũa của ông, cuối cùng vẫn nhịn được. Chợt quay phắt mặt, trừng mắt quát các thư ký và nhân viên cảnh vệ: "Còn ngẩn ra đó làm gì? Dọn đồ đạc ra ngoài!"

Các thư ký vội vàng thu dọn bàn làm việc, mà ngoài hang đá, mô tơ ô tô đã gầm rú đinh tai nhức óc.

Mao Trạch Đông nhíu mày, nói: "Dọn dẹp căn nhà lại một chút, tài liệu đừng để thất lạc. Sách mang không đi có thể để lại bày cho ngăn nắp, để binh lính của Hồ Tông Nam đọc một chút chủ nghĩa Mác - Lênin cũng có cái lợi." Mao Trạch Đông đặt đũa xuống, nhìn quanh một lượt căn phòng đã được dọn dẹp, không một tiếng động bước ra khỏi hang đá. Ông nhìn lướt qua từng người đứng bên cạnh, sau đó chắp hai tay sau lưng, đăm đăm nhìn chằm chằm Bảo Tháp. Ông mút môi dưới, cổ họng phát ra tiếng ực nuốt một ngụm nước bọt, chuyển ánh mắt hướng về phía Đông Nam nơi súng đạn mịt mờ ánh lửa xẹt qua. Hồi lâu, khóe miệng ông trầm xuống, xuất hiện hai đường vân sâu biểu thị sự khinh miệt. Nói với Chu Ân Lai và tất cả nhân viên công tác đứng cạnh bên: "Tôi vốn còn muốn xem binh lính của Hồ Tông Nam có hình thù thế nào, nhưng Tổng tư lệnh Bành không chịu, ông ấy bảo bộ đội xem thay. Tôi chọc không nổi ông ấy, vậy thì cứ làm thế đi."

Mao Trạch Đông bước đến gần xe jeep, lúc lên xe, đột nhiên quay đầu lại, lớn tiếng nói như tuyên ngôn: "Các đồng chí, lên xe thôi, chúng ta nhất định sẽ còn quay về!"

Vì câu "có lời nói trước" này, một năm sau Chu Ân Lai đành phải tốn rất nhiều tâm tư. Lúc ấy Mao Trạch Đông tự mình định ra chiến dịch Nghi Xuyên, tiêu diệt năm lữ đoàn địch, bắn chết quân trưởng quân 29 Lưu Khản. Chiến trường Tây Bắc chuyển sang tổng phản công, quân dân cả nước đều chuyển sang tổng phản công. Diên An đã là chuyện trong tầm tay, nhưng đại cục chiến tranh giải phóng toàn quốc lại yêu cầu Mao Trạch Đông sớm đông độ Hoàng Hà, đến một nơi thuận lợi nhất có lợi nhất cho việc chỉ huy chiến tranh.

Nếu theo tính khí của Mao Trạch Đông, ông đã có lời nói trước, thì nhất định phải quay về Diên An. Để khuyên Mao Trạch Đông qua sông Hoàng Hà, Chu Ân Lai cùng Nhậm Bật Thời lặp đi lặp lại nghiên cứu, làm chuẩn bị đầy đủ. May mà Mao Trạch Đông có "lời nói trước" không ít, trong đó có một câu "không đánh bại Hồ Trông Nam quyết không qua Hoàng Hà". Chu Ân Lai hiểu rõ tính khí của Mao Trạch Đông, lại còn là bậc thầy trò chuyện, ông ấy hỏi trước Mao Trạch Đông trận Nghi Xuyên, có thể nói là đã đánh bại Hồ Tông Nam hay chưa? Mao Trạch Đông nói: "Đây là sự thật lịch sử không thể thay đổi." Chu Ân Lai chớp lấy cơ hội lập tức nói: "Chủ tịch từng nói, không đánh bại Hồ Tông Nam quyết không qua Hoàng Hà. Bây giờ đã đánh bại Hồ Tông Nam, vì để giành lấy thắng lợi toàn quốc, Tiền ủy, Hậu ủy và Công ủy của chúng ta nên hợp nhất lại với nhau rồi." Thế là, lời mà Chu Ân Lai muốn nói đã để Mao Trạch Đông nói ra trước: "Nói vậy là, chúng ta muốn rời khỏi Thiểm Bắc rồi sao?" Chu Ân Lai lập tức gật đầu...

Bị "làm phiền" ba lần, Mao Trạch Đông nổi giận, bàn tay to giáng mạnh xuống chiếc bàn gỗ phủ đầy bản đồ quân sự, quát mắng rằng: "Cái gì mà 10 dặm 8 dặm? Tôi ở đây có 9 triệu ki-lô-mét! Cậu đi đi, đừng làm việc ở đây nữa. Dài dòng bà tám, cậu đi đứng gác còn thích hợp hơn."

Cứ như vậy, người vệ sĩ này đã biến thành chiến sĩ cảnh vệ đứng gác.

Khi đánh chiến dịch Sa Gia Điếm, chúng ta ở Lương Gia Xá. Cách Sa Gia Điếm chưa đến 20 dặm. Kế hoạch chiến dịch là do Mao Trạch Đông suy nghĩ kỹ, sau khi nghiên cứu với Chu Ân Lai, thì hạ lệnh cho Bành Đức Hoài. Sau khi hạ lệnh, trước khi chiến dịch bắt đầu, Mao Trạch Đông từ Dương Gia Viên Tử tiến về phía trước đến Lương Gia Xá. Chiến dịch có ý nghĩa quyết định đối với cục diện chiến trường Tây Bắc, Mao Trạch Đông vô cùng coi trọng. Vừa đến Lương Gia Xá, Mao Trạch Đông lập tức gọi điện thoại với Bành Đức Hoài, đưa ra rất nhiều chỉ thị cụ thể, vô cùng chi tiết, đến việc có đào chiến hào hay không, đào ở đâu cũng đều nói rõ.

Đặt điện thoại xuống, Mao Trạch Đông quay đầu hỏi tôi: "Ngân Kiều. Chúng ta còn rượu không?"

Mao Trạch Đông không giỏi uống rượu; uống một ly rượu vang cũng sẽ đỏ mặt tía tai, cho nên rất ít khi uống rượu. Nhưng có hai trường hợp ngoại lệ. Một là khi thuốc ngủ dùng hết, ông vì để ngủ, sẽ uống một ly. Uống một ly là có thể choáng váng. Uống ba ly chắc chắn nằm gục. Không dùng bạch tửu, dùng rượu vang hoặc brandy là được. Còn có một trường hợp nữa, chính là đánh trận hoặc viết văn: liên tục mấy ngày không ngủ, cũng cần phải uống rượu. Rượu đối với Mao Trạch Đông vừa có thể vực tinh thần lại vừa có thể an miên, mấu chốt là nắm bắt tốt lượng dùng. Khoảng thời gian này vừa vặn thuốc ngủ đã dùng hết. Tôi chuẩn bị sẵn cho ông không ít rượu.

"Có rượu. Muốn uống rượu gì? Bạch tửu có được không?" Tôi hỏi.

"Không cần bạch tửu." Mao Trạch Đông lắc đầu. "Chung Tùng không cay như thế."

"Vậy lấy rượu vang nhé?"

Mao Trạch Đông nghĩ ngợi, lại lắc đầu: "Lần này chủ lực địch và ta đều tập trung ở vùng đất hẹp này, chúng ta lại ở thế bên sườn địch bên sườn nước, trận này đánh không dễ đâu."

Ông trầm ngâm một lát, hỏi: "Có brandy không?"

"Có. Vẫn là hàng ngoại đấy."

"Tôi thấy cứ brandy đi!" Ngón tay Mao Trạch Đông gõ lên bản đồ, gõ vào vòng tròn màu xanh bị những mũi tên đỏ bao vây, giống như đang gõ vào cái đầu dưa của Chung Tùng: Xem bản lĩnh brandy của ngươi đến đâu.

Tôi mang rượu brandy đến, đặt bên cạnh bản đồ. Bên cạnh chai rượu đặt một hộp thuốc lá một hộp diêm. Phía bên kia chai rượu lần lượt bày hai ngọn đèn dầu, ba ngọn nến. Trước bàn bày một chiếc ghế xẻng vải bạt, góc nhà bày một chiếc bình men xanh, dùng làm bình tè. Trước khi mỗi trận đánh vang lên, tôi đều phải làm tốt những công tác chuẩn bị này. Sau khi chiến dịch nổ ra, Mao Trạch Đông liền túc trực bên máy điện thoại, vừa liên lạc với tiền tuyến, vừa xem bản đồ. Tiền tuyến không có việc lớn, thì xem điện báo các chiến khu gửi đến, đi đến bên tường hoặc vại muối dưa để tra bản đồ các chiến khu Hoa Đông, Hoa Trung, Đông Bắc, quay về bàn thì viết điện văn. Chuông điện thoại vừa kêu, buông bút lại đi chộp lấy ống nghe, vừa gọi điện vừa tra bản đồ quân sự Thiểm Bắc trên bàn. Đại não mệt mỏi, thì nhắp một chút brandy để kích thích. Thuốc lá thì hút hết điếu này đến điếu khác, nước trà lại càng liên tục. Lá trà ngâm nước dùng tay vơ một cái là vào miệng, nhai nhai nuốt xuống. Ngày đầu tiên là một gói trà hãm nước ba lần rồi mới ăn lá trà. Đến ngày thứ ba thì đã là hãm trà một lần, uống hết nước liền ăn lá trà luôn. Tức là một ly nước hãm một gói trà mới. Nước trà uống nhiều, tiểu tiện cũng nhiều, đi đến góc nhà cầm cái bình men xanh kia ra là tè, tè xong tôi đi đổ. Nhiều thì một ngày đổ bảy tám lần.

Chiến dịch Sa Gia Điếm đánh ba ngày ba đêm, Mao Trạch Đông ba ngày hai đêm không ra khỏi phòng, không lên giường, không nhắm mắt. Hút hết năm bao rưỡi thuốc lá, uống hết mấy chục ly trà. Không đi đại tiện, tiểu tiện không nhớ rõ số lần, tiêu diệt sư đoàn 36 của Chung Tùng, bắt sống hơn 6 ngàn quân địch. Cuối cùng đặt bút viết cho Bành Đức Hoài 12 chữ lớn: Ai dám hoao kiếm dọc ngang dắt ngựa, duy có ta Bành đại tướng quân. Đặt bút xuống lắc lắc nửa chai brandy còn sót lại: "Ây, lấy nhầm rượu rồi."

Mao Trạch Đông chính là nghênh đón thách thức, chỉ huy chiến đấu như thế.

Mỗi khi Mao Trạch Đông nghênh đón thách thức, tôi thường nhớ đến câu cửa miệng của người Hồ Nam ấy——lão tử không sợ tà!

Phía trước từng kể Mao Trạch Đông bên bờ sông Hoàng Hà dùng sức ném mạnh đầu mẩu thuốc lá xuống đất, giận dữ thốt lên một câu: "Không qua Hoàng Hà!" Sau đó, dưới nòng súng của bảy lữ đoàn truy binh của Lưu Khản, nghênh ngang đi dọc theo bờ đê sông. Câu chuyện đó thực ra vẫn chưa kể hết. Khi Mao Trạch Đông đi về hướng ngọn núi ở Bạch Long Miếu, Nhậm Bật Thời dặn dò tham mưu Lưu bên cạnh: "Bảo bộ đội đằng sau xóa sạch dấu vết lên núi đi!" Mao Trạch Đông vốn đã cất bước hướng lên núi, nghe tiếng liền quay người, cây gậy gỗ liễu trong tay chọc mạnh một cái lên bãi cỏ dưới chân núi: "Xóa cái gì? Cứ dựng một tấm biển ở đây, viết lên đó Mao Trạch Đông từ đây lên núi." Các đồng chí khuyên: "Vẫn nên xóa đi thôi, kẻ địch theo sát gót sẽ đuổi tới đấy." Mao Trạch Đông quát lớn: "Sợ cái gì? Cho tôi dựng lên! Tôi xem hắn rốt cuộc có bản lĩnh lớn cỡ nào!"

Mao Trạch Đông lên núi, đi đến nửa sườn núi, dưới núi vang lên mấy tiếng súng. Mao Trạch Đông nghe tiếng dừng chân, cầm chiếc quạt rơm trong tay quạt mát: "Là địch đến rồi à?" Vừa nói vừa tìm một hòn đá ngồi xuống, dứt khoát không đi nữa: "Được thôi, tôi chờ đây, tôi ngươc lại muốn xem Lưu Khản có cái quái dạng gì!" Cho đến khi trinh sát viên lên báo cáo: "Là dân binh đối bờ nổ súng, hiểu lầm đã được làm rõ." Mao Trạch Đông mới đứng dậy nói: "Không có chuyện gì? Không có chuyện gì thì chúng ta đi tiếp!"

Cậu có thể nhìn ra, Mao Trạch Đông lúc nào cũng bày ra tư thế đối đầu, chống đối đến cùng. Lưu Khản mang đại binh đuổi theo Mao Trạch Đông suốt một năm, quả thực bức cho Mao Trạch Đông nổi giận. Một năm sau Mao Trạch Đông định ra chiến dịch Nghi Xuyên, lúc hạ lệnh cho Bành Đức Hoài, Bành Đức Hoài hỏi: "Cái thằng ranh con Lưu Khản này, chủ tịch muốn sống hay muốn chết?" Mao Trạch Đông nói: "Tam Quốc Diễn Nghĩa có kể, Trương Dực Đức lấy thủ cấp đại tướng trong vạn quân dễ như lấy đồ trong túi." Bành Đức Hoài nói: "Chủ tịch, tôi lập quân lệnh trạng!" Quả nhiên, Bành Đức Hoài trong chiến dịch Nghi Xuyên đã bắn chết Lưu Khản. Trong quân đội nhân dân giải phóng của chúng ta, Bành Đức Hoài quả thực được các đồng chí lão thành ca ngợi là Trương Phi Trương Dực Đức.

Nói đến đây, cậu có lẽ sẽ nói Mao Trạch Đông bản tính hiếu chiến. Bởi vì tôi từng đọc một số thứ do người nước ngoài viết, bọn họ chính là nói như vậy. Một số người Trung Quốc chúng ta thích học theo giọng điệu nước ngoài. Kỳ thực, lời này không phải là không có lý, không phải là không có căn cứ. Chỉ là cùng một sự kiện, người khác nhau xuất phát từ tình cảm khác nhau, nói ra câu chữ ngữ khí liền khác nhau. Bảo tôi nói tính cách khát khao thách thức này của Mao Trạch Đông, tôi sẽ mượn câu danh ngôn của Gorky——hãy để bão táp đến mãnh liệt hơn nữa đi!

Tôi kể thế này là có căn cứ. Thời kỳ chiến tranh Mao Trạch Đông đối mặt với thách thức là rất lớn, bao gồm cả kháng Mỹ viện Triều. Thời kỳ hòa bình thì sao? Tôi thấy có những thách thức cũng rất kịch tính. Đối mặt với những thách thức này, càng phản ánh rõ tính cách và bản sắc anh hùng của Mao Trạch Đông.

Nhớ là năm 1955, Mao Trạch Đông phái tôi về nông thôn thăm người thân. Thành viên trung đội cảnh vệ của ông là mỗi chuyên khu trên toàn quốc chọn một người, lần lượt cử không ít người đi nghỉ phép thăm thân, đều mang theo nhiệm vụ, yêu cầu chúng ta làm điều tra xã hội nông thôn, yêu cầu nói thật.

Nghỉ phép trở về, tôi báo cáo với Mao Trạch Đông tình hình nông thôn. Ông sau khi nghe xong, khen ngợi tôi mấy câu. Sau đó dặn dò: "Hai tháng này có việc gì, đừng gọi người khác tìm tôi nữa. Tôi phải chuyên tâm làm hợp tác hóa đây, không tiếp khách."

Khoảng thời gian đó, trên bàn làm việc của Mao Trạch Đông tài liệu từng chồng từng chồng, đều là giấy bản in thử khổ tám, ngoài tài liệu khác ra thì không đặt gì khác. Ông ở lỳ trong phòng cả ngày, ban đêm viết, ban ngày buổi sáng cũng viết, buổi chiều thỉnh thoảng ngủ mấy tiếng, dậy lại làm. Liên tục mười mấy ngày ông không nói chuyện với tôi, đưa trà cho ông cũng không thèm nhìn cậu một cái. Sự mệt mỏi về thể xác và sự hưng phấn về tinh thần của ông là hiển thị rõ ràng như nhau. Ông khi theo đuổi mục tiêu trong lòng luôn luôn có một biểu hiện như thế.

Mùa hè đến rồi, Trung ương thống nhất sắp xếp các thủ trưởng đi Bắc Đới Hà. Tôi báo cáo với Mao Trạch Đông, Mao Trạch Đông nói: "Được thôi, chúng ta ra biển nào. Cao trào xây dựng chủ nghĩa xã hội của Trung Quốc sắp đến rồi, chúng ta đến nơi nào có sóng triều đi." Lúc ông nói những lời này, hai mắt sáng lấp lánh, mang theo một vẻ ngây thơ hồn nhiên như trẻ con lại vừa mơ hồ khó hiểu, giống như có ma pháp được thi triển trước mặt ông, bỗng nhiên hiện ra một thế giới vô cùng rộng lớn rực rỡ, tuyệt mỹ vô song, ông đang thổ lộ những lời thì thầm với tương lai đầy vẻ thần bí cám dỗ ấy. Mao Trạch Đông cả đời đều là người tình của thế giới tương lai. Tôi nói thế cậu có hiểu không?

Hồi lâu, Mao Trạch Đông phảng phất như vừa tỉnh dậy từ sự tưởng tượng tuyệt mỹ, chỉ vào đống tài liệu chất cao như núi trên bàn nói: "Cậu mang theo những tài liệu này cho tôi, đừng làm lộn xộn."

Mao Trạch Đông có hai chiếc rương sách vuông một mét, bảo thanh niên bây giờ nhìn vào chỉ có thể làm thùng đóng gói. Nhưng đây là rương sách của Mao Trạch Đông, đi xa bắt buộc phải mang theo. Bên trong thường đựng toàn là sách, lần này đựng toàn là tài liệu và bản thảo viết tay của ông. Tôi cẩn thận sắp xếp lại trình tự tài liệu, dùng mẩu giấy ngăn cách đánh dấu rõ ràng, cẩn trọng xếp vào rương. Đến Bắc Đới Hà rồi, lại theo đúng trình tự cũ vị trí cũ định dạng cũ khôi phục lại trên bàn làm việc của ông. Đám tài liệu đó đều là báo cáo liên quan đến hợp tác hóa do các tỉnh các khu vực gửi đến. Bây giờ nhìn lại, trong đó không thiếu những "kiệt tác" đầu óc nóng nảy tạo giả dối. Lúc đó tôi căn bản không nhìn ra, Mao Trạch Đông đại khái cũng không phát hiện.

Chúng ta ở nhà tắm số một, là một căn nhà nhỏ một tầng ẩn hiện trong một rừng cây dương lá nhỏ. Mao Trạch Đông ở gian nhà phía đông. Mao Trạch Đông thích ở căn phòng phía đông, ở Cúc Hương Thư Cúc trong Trung Nam Hải là thế, ra ngoài cũng thế. Ông ngoại trừ bơi lội ra chính là cả ngày ngồi xuống viết, ngoại trừ Lưu Thiếu Khúc, Chu Ân Lai, Chu Đa bốn người này ra, những người khác tuyệt đối không gặp.

Tôi phát hiện ra một quy luật: Mao Trạch Đông càng tâm trào bành trướng, bút viết càng như bay, suốt ngày đêm không ngừng nghỉ. Khi sự thôi thúc của ông không cách nào trút ra từ ngòi bút nữa, liền đột nhiên đứng dậy, ném bút lao ra biển lớn, đi vào trong sóng lớn để vật lộn. Thế nhưng, bão nổi lên rồi! Xua tan cái oi bức cũng cuốn đi ánh sáng. Từng cuộn từng cụm mây đen phi nước đại chạy trốn; cuồng phong gào thét, biển cả gầm thét, sấm chớp đan xen, mưa bão điên cuồng! Cả thế giới biến thành một khúc nhạc cuồng nhiệt, sôi nổi, điên cuồng, khủng bố. Khúc nhạc này đối với Mao Trạch Đông mà nói không nghi ngờ gì là có ảnh hưởng. Ông vẫn đang viết. Không nhìn ra ngoài cửa sổ, thế nhưng ông viết càng lúc càng nhanh, lồng ngực cũng đang phập phồng nhè nhẹ. Bỗng nhiên, hành động kinh người đó đã xảy ra.

Mao Trạch Đông đột ngột ném mạnh bút xuống bàn, phẫn nộ đứng phắt dậy: "Ngân Kiều, chúng ta đi bơi thôi."

"Hả?" Tôi kêu lên một tiếng, chẳng khác nào trúng phải sét đánh ngang tai. "Bơi, bơi lội? Thời, thời tiết này mà đi bơi, bơi lội á?" Tôi lẩm bẩm như kẻ mộng du.

“Thời tiết này chẳng phải rất thích hợp để bơi sao?” Mao Trạch Đông thế mà lại mỉm cười nhè nhẹ, khóe miệng trĩu xuống, hai bên cằm liền hằn lên hai đường vân xem thường tất cả mà tôi vô cùng quen thuộc, “Lại có phải đàn bà chân bó đâu, chẳng lẽ còn sợ bị gió thổi bay mất hay sao?”

“Không được, tuyệt đối không được!” Tôi kêu lên như vừa tỉnh giấc mộng, lao vọt lên trước mặt ông mấy bước, chắn ngang đường đi. Đàn bà chân bó, sao ông ấy lại nghĩ đến đàn bà chân bó chứ? “Tôi quyết không cho phép ngài đi!”

Tôi có cái quyền lực và bản lĩnh này, đây là do tổ chức giao phó. Sau khi đất nước thành lập, Mao Trạch Đông theo một ý nghĩa nào đó có thể coi là đã “mất đi tự do hành động”. Không có sự phê chuẩn của bộ phận cảnh vệ, ông không ra khỏi Trung Nam Hải, không ra khỏi cửa nhà. Tôi điều các chiến sĩ vệ sĩ đến, dựng lên một Vạn Lý Trường Chường trước mặt Mao Trạch Đông, bất kể ông có nôn nóng ra sao nổi giận thế nào, bức tường thành này cũng sẽ không vì ông mà mở cửa. Thời khắc này tôi không thể nghe lời Mao Trạch Đông, chỉ có thể nghe lời La Thụy Khanh. La Thụy Khanh đã hạ lệnh cho chúng tôi: “Một ngày 24 tiếng, các cậu dù một phút một giây cũng không được rời khỏi chủ tịch, phải canh cho chặt, phải bằng mọi giá ngăn chặn ông ấy lại, bảo vệ ông ấy, tuyệt đối không cho phép ông ấy xuống biển!”

Tinh hoa lực lượng của Mao Trạch Đông vượt trội hơn người, hai ba ngày, bốn năm ngày không ngủ là chuyện cơm bữa, chúng tôi trước kia chia làm bốn ca, bây giờ sợ một người ngăn không nổi, đành phải đều đặn bồi cạnh ông ấy. Lần này thì mệt thảm rồi! Huống chi, mỗi khi ông ấy xung động lên đều sẽ đối kháng một trận, đọ sức một trận với các chiến sĩ vệ sĩ chúng tôi. Chúng tôi sợ ông ấy “tìm cơ hội chuồn mất”, đến chớp mắt cũng không dám nữa kìa!

Cơn bão cuối cùng cũng qua đi, mây tan mọc nắng. Thế nhưng chúng tôi lại càng thêm căng thẳng. Bởi vì gió trên mặt biển ít nhất vẫn còn cấp 7, những con sóng lớn cuồn cuộn trên biển vẫn vươn thẳng tới vòm trời; bởi vì Mao Trạch Đông nhìn thấy ánh mặt trời sẽ càng kiên trì bơi lội, càng khó mà ngăn cản.

Quả nhiên, 10 giờ sáng, Mao Trạch Đông lại đề xuất đi bơi. Chúng tôi đã sớm chuẩn bị sẵn sàng, lập tức dựng ngang “Vạn Lý Trường Thành” và do bác sĩ y tế Từ Đào trình bày lý do không thể bơi. Anh ấy là trí thức, từ ngữ phong phú hơn chúng tôi. Anh ấy nêu ra ba lý do không thể bơi. Không nên nói cái lý do thứ ba kia nhất. Anh ấy nói: “Thứ ba, sau một trận mưa bão lớn, sóng đánh tróc lên rất rất nhiều vỏ sò, bãi cát không bằng phẳng, sẽ bị đâm chân vấp chân. Lý Duy Hán chính là vấp phải một cú ngã, ngã gãy chân. Đó vẫn là thời tiết trời yên biển lặng đấy……”

“Ai cơ?” Mao Trạch Đông chợt trừng to mắt, ánh mắt sắc bén như dao chém, “Lý Duy Hán ngã gãy chân thì tôi cũng sẽ ngã gãy chân chắc? Cậu nói vậy, hôm nay tôi không bơi không được!”

Mao Trạch Đông giận dữ đứng phắt dậy, chúng tôi hốt hoảng chắn ngang trước mặt ông. Ông chỉ thốt lên một câu: “Tránh ra!” rồi cứ thế đi thẳng tới, tựa như trước mặt ông là một vùng hoang dã không có gì che chắn cản trở, tựa như có một con đường lớn thẳng tắp bằng phẳng, tựa như đám người chúng tôi căn bản không tồn tại trên thế giới này. Chúng tôi dưới ánh mắt của ông trở nên căng thẳng, sợ hãi, tựa như thứ đang lao tới là một chuyến tàu đặc biệt mang theo tiếng gầm rít bên tai, mà chúng tôi đơn giản là mấy con bọ ngựa. Chúng tôi lùi bước từng bước, cuối cùng ở cửa dạt sang hai bên, để tránh bị “cán nát thành bột phấn”.

Sự việc đã đến nước này, không còn sự lựa chọn nào khác. Tôi lập tức ra lệnh cho các chiến sĩ vệ sĩ làm tốt mọi sự chuẩn bị, mang theo áo tắm, khăn tắm, phao cứu sinh và rượu trắng. Từ Đào mang theo hộp thuốc và một số dược phẩm cấp cứu, trung đội cảnh vệ từ lâu đã bị kinh động, khẩn cấp động viên, đuổi theo vây quanh tung hô Mao Trạch Đông chạy lao về phía biển lớn.

Một khi đối mặt với biển lớn, tôi lập tức căng thẳng run rẩy. Nước biển màu đen thẫm mãnh liệt nhấp nhô cuồn cuộn, những hàng sóng lớn dài kéo dài hàng trăm mét, đợt này nối tiếp đợt khác cuồn cuộn kéo đến từ tận chân trời, gầm thét, lao nhanh như bay vào bờ cát. Đầy tai tiếng rền vang ù ù, giống như đại pháo gầm thét, giống như rừng rậm gào thét, giống như muôn ngàn con mãnh thú gầm rú bao vây tiến ép tới. Gió biển mạnh mẽ cuốn theo bọt nước hạt châu, thổi ra mấy nghìn mét, đập vào người chúng tôi như mưa rơi. Chúng tôi không kìm được nhích lại gần Mao Trạch Đông.

Mao Trạch Đông đăm đăm nhìn biển lớn, lồng ngực phập phồng, hô hấp có tiếng. Hai mắt ông nheo lại ánh nhìn rực lửa, ánh lên một thứ nhuệ khí đặc hữu của chiến sĩ khi xung phong hãm trận. Sự đối kháng trước cuộc đọ sức này chỉ ngắn ngủi. Hai tay Mao Trạch Đông khẽ tách ra, rẽ đám đông chiến sĩ vệ sĩ đang chen chúc bên cạnh ra, không nói một tiếng cởi quần áo. Sự trầm mặc này càng có sức nặng và mị lực làm rung động tâm can. Chúng tôi như nghe thấy tiếng kèn xung phong, liều mạng một phen: núi đao biển lửa cũng phải xông vào thôi! Lần lượt với tốc độ nhanh nhất lột sạch quần áo. Căng thẳng, hưng phấn cộng thêm những hạt nước lạnh buốt thổi tới theo gió: chúng tôi không ngoại lệ toàn thân run lẩy bẩy.

Đều cởi sạch rồi. Mao Trạch Đông quét mắt nhìn chúng tôi một lượt, khóe miệng bỗng thoáng hiện một nụ cười: “Các cậu sợ không?”

“Không sợ.” Câu trả lời của chúng tôi không đều cũng chẳng vang dội.

“Các cậu có thể đi theo tôi, cũng có thể không đi theo tôi. Có thể ở trên bờ nhìn, cũng có thể quay về.” Mao Trạch Đông thản nhiên nói xong, quay người liền bước đi về phía biển lớn. Thân thể ông khôi ngô, phần bụng hơi nhô lên, tư thế đi đứng không đẹp cho lắm, hơi có vẻ ngả về sau, nhưng tư thế này đứng rất vững, gió cấp 7 không làm gì được ông, trên bãi cát phía sau lưu lại một loạt dấu chân sâu hoắm.

Không cần nói nhiều, các chiến sĩ vệ sĩ và nhân viên cảnh vệ nghe lệnh lao vụt lên như nhận lệnh, vây quanh trước sau Mao Trạch Đông. Bảy tám nam chiến sĩ cảnh vệ xếp thành một hàng ngang trước mặt Mao Trạch Đông, tranh nhau lao về phía biển lớn, bốn năm vệ sĩ chúng tôi vây quanh bảo vệ hai bên trái phải và phía sau Mao Trạch Đông, sải bước lớn, như lao vào chảo dầu biển lửa vậy.

Một bức tường nước sừng sững cuồn cuộn kéo đến giống như đang nghênh đón thách thức của Mao Trạch Đông, trên đầu ngọn sóng cuồn cuộn bọt trắng, giống như vô số linh tinh lấp lánh tung bay trên đỉnh tường. Nó ầm ầm dựng lên như núi cao, lại giận dữ rơi tõm xuống như vực sâu, điên cuồng lao vào bờ cát phát ra một trận tiếng kêu quái dị bi tráng rền vang cùng tiếng rên rỉ xì xì.

“Đuổi, đuổi theo nó!” Mao Trạch Đông bỗng nhiên kêu lên như trẻ con. Mọi người liền chân cao chân thấp lảo đảo xông vào con sóng đang thở dài thoái lui ấy, thế nhưng, một tiếng nổ ầm ầm đáng sợ, con sóng thoái lui đã chạm trán với con sóng lớn mới trào tới. Gầm thét uy mãnh nhô cao lên, tạo thành một bức tường vòm màu đen xanh không dò được độ cao trên đỉnh đầu chúng tôi. Chưa cho chúng tôi kịp nín thở phát lực, thứ tiếng gầm động trời ấy đã biến thành một đòn chấn động trời lở đất. Chúng tôi chỉ cảm thấy trước mắt tối sầm, đầu óc choáng váng bị chôn vùi mất tích. Rõ ràng bị chôn vùi sâu thẳm, thế nhưng lại bay vút lên như cưỡi mây đạp gió. Đợi đến khi mông nặng nề nện ngồi xuống bãi cát rồi, vẫn mơ màng ngơ ngác không rõ đầu đuôi thế nào.

“Chủ tịch, chủ tịch,” có người đang kêu la, cực kỳ xa xôi lại cực kỳ cận kề, “Có bị ngã bị thương không? Hả, có bị ngã bị thương không?”

Tôi đột nhiên giật mình thon thót, phát hiện tất cả mọi người đều bị sóng lớn quật ngã xuống đất, Mao Trạch Đông cũng không ngoại lệ. Tôi lồm cồm bò dậy, nhào tới chỗ Mao Trạch Đông: “Chủ tịch, chủ tịch, sao thế? Có ngã bị thương không?”

Mao Trạch Đông đẩy tay tôi ra, tự mình đứng dậy, dùng sức nhổ bùn cát trong miệng ra, liếc mắt nhìn hàng sóng lớn cuồn cuộn bay lượn trong biển, nhìn con sóng ồ ạt ào ạt trào lên bãi cát, bỗng nhiên vươn một ngón tay, chỉ điểm biển lớn: “Hì hì, quả nhiên là một đối thủ đấy chứ.”

Hỏng rồi, tôi thầm kêu khổ trong lòng. Mao Trạch Đông một khi đã xác định ai là đối tượng đối lập, thì nhất định phải chinh phục đánh đổ cho bằng được.

Quả nhiên, chúng tôi còn chưa kịp thở dốc, ông ấy đã lại tiến về phía ngọn sóng cuồng nộ sừng sững ấy. Chúng tôi theo lệ cũ lao lên trước che chắn cản trở, theo lệ cũ bị sóng lớn chôn vùi, bị sóng lớn hất tung lên, bị sóng lớn ném văng ra xa tít trên bãi cát. Lặp đi lặp lại mấy lần, sợ mất mật rồi. Tiếng gầm thét bi tráng của biển lớn khiến tinh thần chúng tôi không chịu nổi, sắp sụp đổ rồi. Chúng tôi nằm dài trên bãi cát. Cho dù Mao Trạch Đông ở bên cạnh chúng tôi cũng không muốn đứng dậy nữa.

Sắc mặt Mao Trạch Đông âm trầm, nhíu mày gọi tôi: “Ngân Kiều, đứng không nổi nữa rồi à? Chút nước này còn hung dữ hơn bảy lữ đoàn của Lưu Khản chắc?”

Tim tôi nảy lên một cái, ngồi dậy. Mao Trạch Đông đã đối mặt với tất cả mọi người mà nói, ngữ khí vô cùng nghiêm nghị: “Các cậu không được nữa rồi à? Các cậu không muốn đi cùng tôi, các cậu có thể quay về. Tôi có thể tổ chức nhân mã khác, tổ chức đội ngũ khác chiến đấu với nó!”

Câu này trọng lượng nặng rồi. Tôi “ao” lên một tiếng nhảy dựng lên, các chiến sĩ cảnh vệ và các vệ sĩ đều gào lên nhảy dựng lên. Các chiến sĩ cảnh vệ dũng mãnh vai sát vai, tay khoác tay ở phía trước hợp thành trận thiết giáp hình nêm, các vệ sĩ tráng kiện nắm lấy cánh tay Mao Trạch Đông, dìu kéo ông bám sát theo trận thiết giáp ấy mãnh liệt xông vào biển lớn. Trong khoảnh khắc đâm sầm vào sóng nước, tuy bị chôn vùi sâu thẳm, nhưng lại chưa từng bị hất văng ra nữa. Đợi đến khi sóng lớn thoái lui, tiếp tục xông về phía trước. Gió gầm, sóng réo, người hò hét, giống như có muôn vàn binh mã giao chiến chém giết ở một chỗ! Xông qua con sóng này đến con sóng khác, chúng tôi cuối cùng cũng xông vào lòng biển lớn. Các đồng chí dùng sức muốn xích lại gần Mao Trạch Đông, nhưng lực bất tòng tâm chốc chốc lại bị sóng đánh tản ra. Nước biển mang theo toàn bộ sự phẫn nộ mãnh liệt nhấp nhô; núi cao ngã xuống thành vực sâu, vực sâu hất tung thành núi cao. Chúng tôi tưởng rằng không sống nổi nữa rồi, có người tuyệt vọng hét lên tâm nguyện cuối cùng: “Mau, phao cứu sinh! Mau đưa phao cứu sinh cho chủ tịch!”

Mao Trạch Đông hét lên trên đỉnh sóng: “Yên tâm, đều đừng hoảng hốt. Bây giờ là lúc nước triều lên……” Ông lại dặn dò trong vực sâu: “Giữ vững tinh thần! Chỉ bị đánh dạt lên bờ, sẽ không bị kéo xuống biển……” Ông lại hét lên trên đỉnh sóng: “Bây giờ là lúc khảo nghiệm lá gan của các cậu đấy!”

Hôm đó bơi về xong, Mao Trạch Đông còn tỏ ra vui mừng hơn cả lúc đánh thắng Sa Gia Điếm năm xưa.

Mao Trạch Đông khi đưa ra thách thức hoặc tiếp nhận thách thức, không bàn đến hoài nghi, chỉ bàn đến kiên định. Sự kiên cường của ông cũng kinh ngạc giống như sự bướng bỉnh của ông. Khi ông bởi vì bướng bỉnh mà xuất hiện sai lầm, thì nhờ vào sự tự tin và kiên cường của mình, vẫn có thể thuyết phục và đoàn kết đại đa số người hình thành một thứ lực lượng hướng lên, một thứ lực lượng không thể chiến thắng. Cho nên những năm tháng sinh thời của lão nhân gia, từ đầu đến cuối đều là kẻ mạnh. Đương nhiên, chúng ta hôm nay chỉ bàn về sinh hoạt không bàn về chính trị, không cần phải bàn đúng với sai, chỉ bàn về bản sắc anh hùng của ông trong thách thức.