Mao Trạch Đông không chủ trương mở cửa đối ngoại sao?

Thật là nhảm nhí hoang đường. Chẳng lẽ việc đề cao độc lập tự chủ, kiên định tự lực cánh sinh chính là phản đối mở cửa đối ngoại sao?

"Kiểm điểm suy ngẫm" là điều có thể làm, nhưng nếu kiểm điểm suy ngẫm mà không dùng quan điểm lịch sử, không nhìn nhận bối cảnh lịch sử lúc bấy giờ thì chỉ là "lời bàn suông của kẻ sĩ", toàn là những lời vô nghĩa.

Lúc đó chắc cậu còn nhỏ lắm nhỉ? À, vẫn còn mặc quần thủng đít. Thế thì cậu hãy về hỏi bố cậu xem. Có thể mở cửa với ai? Những kẻ mà họ mang đến không phải là đầu tư, không phải là cho vay, lại càng không phải là chuyển giao công nghệ, cũng chẳng có chuyện buôn bán qua lại bình đẳng cùng có lợi nào cả; bọn họ chỉ mang đến cho cậu một tấm biển "Người Trung Hoa và chó không được vào!" Cậu không cần ư? Chiến hạm và đại bác mở toang cửa nhà cậu ra bắt cậu phải cần. Cậu không thừa nhận chiến hạm và đại bác của chúng ư? Chúng sẽ phong tỏa cậu. Phong tỏa toàn diện!

Phong tỏa! Cậu còn mở cửa với ai được nữa? Mục đích của phong tỏa chính là bóp chết!

Hôm nay có thể thực hiện mở cửa đối ngoại, trước hết là vì Mao Trạch Đông đã lãnh đạo chúng ta tự lực cánh sinh, chiến đấu gian khổ để sống sót, để phát triển, để lớn mạnh. Chúng ta đã đứng lên, đứng vẫn vàng, đã là một sự thật không thể thay đổi, cho nên Nixon mới đến Bắc Kinh, bắt tay với Chu Ân Lai, rồi lại bắt tay với Mao Trạch Đông, chứ không phải ngược lại là Mao Trạch Đông hay Chu Ân Lai đến Washington tìm Nixon để bắt tay.

Lịch sử đã phát triển, quan niệm tư tưởng của con người theo đó cũng phát triển, thế nhưng, không thể phủ nhận đường lối, phương châm và chính sách được hoạch định để thích ứng với điều kiện lịch sử quá khứ. Làm như vậy chính là phủ nhận lịch sử, đồng thời cũng là phủ nhận hiện tại, bởi vì hiện tại cuối cùng rồi cũng sẽ biến thành lịch sử.

Ngày 2 tháng 5 năm 1949, sau khi tôi lo liệu cho Mao Trạch Đông thức dậy, liền ngồi xe từ Song Thanh Biệt Thự đi đến ngoài cổng đông Di Hoà Viên, tiên sinh Liễu Á Tử đã đợi sẵn ở đó rồi.

Giống như nhiều nhân sĩ dân chủ nổi tiếng khác, Liễu Á Tử vừa bắt tay với Mao Trạch Đông, vừa giơ nắm đấm lên liên mồm nói: "Đảng Cộng sản vĩ đại! Chủ tịch Mao vĩ đại! Quân Giải phóng Nhân dân vĩ đại!"

Hồi đó, uy vọng của Mao Trạch Đông ở trong số các nhân vật lãnh đạo của Đảng Cộng sản là đứng ở vị thế tối cao, hầu như có thể coi là từ đồng nghĩa của Đảng Cộng sản và Quân Giải phóng Nhân dân, cho nên bất cứ lúc nào, bất cứ nơi đâu cũng có thể nghe thấy những lời tán dương vĩ đại. Ngày nay chúng ta có thể tỉnh táo và chính xác mà nói rằng, cái tên Mao Trạch Đông là đại diện cho rất nhiều nhà lãnh đạo xuất sắc của Đảng Cộng sản, tư tưởng Mao Trạch Đông là kết tinh trí tuệ tập thể. Cuộc cách mạng dân chủ mới của Trung Quốc giành được thắng lợi vĩ đại, công lao là của tập thể. Nhận thức này không nghi ngờ gì là hoàn toàn chính xác. Thế nhưng tôi thường nảy sinh một số cảm nghĩ ngoài lề: Vậy thì, tại sao khi nhắc đến một số sai lầm và sơ suất, một số người lại chỉ bàn luận về Mao Trạch Đông, mà không thể suy xét từ góc độ tập thể? Lúc viết về thắng lợi, cái tên Mao Trạch Đông được đặt song hàng cùng rất nhiều cái tên khác; lúc viết về sai lầm, thì Mao Trạch Đông lại chỉ còn là một mình Mao Trạch Đông. Nói vậy sao cho thuyết phục người ta được chứ. Vẫn là đồng chí Đặng Tiểu Bình nói hay hơn, khi bàn về sai lầm, ông đã nói: "Chúng ta cũng có trách nhiệm."

Hồi đó, Mao Trạch Đông đối với những lời tán dương luôn tỏ ra bất an và khiêm tốn. Ông nói: "Đều là bạn cũ, hiểu rõ lẫn nhau cả rồi, đừng khen ngợi nhiều quá, như thế sẽ khó đối xử với nhau." Ông lại nói: "Nhân dân vĩ đại, bao gồm cả cậu và cả tôi."

Mao Trạch Đông cùng Liễu Á Tử tay trong tay dạo chơi Di Hoà Viên, đi dạo trong hành lang dài, họ vừa thưởng ngoạn những bức tranh vẽ trên xà nhà ở bên trong hành lang dài, vừa trò chuyện. Khoảng thời gian đó, các nhân sĩ dân chủ rất thích trò chuyện với Mao Trạch Đông về Tưởng Giới Thạch, thường có thể nghe thấy những lời bình luận kiểu như "không giữ chữ tín", "giở thủ đoạn chính trị", "hại nước hại dân". Lần này, Liễu Á Tử cảnh tượng sinh tình liền nhắc đến Từ Hi Thái hậu. Ông ấy nói: "Chúng ta đúng là sinh ra trong thời kỳ tai họa mà! Từ Hi Thái hậu hủ bại vô năng, bà ta muốn đóng cửa buông rèm nhiếp chính, đế quốc không chịu, mang pháo hạm đến đánh, bà ta lại khuất phục trước áp lực của đế quốc, ký kết rất nhiều hiệp ước bất bình đẳng, mang lại cho nhân dân Trung Quốc sự nhục nhã, đau khổ và tai nạn cực lớn! Bà ta dùng số tiền xây dựng hải quân để xây một chiếc Di Hoà Viên, rồi lại vơ vét mồ hôi nước mắt của nhân dân dâng cống nạp cho đế quốc. Đúng là tội nhân của dân tộc, tội nhân muôn thuở!"

Mao Trạch Đông cũng ôn lại lịch sử một lượt, rồi nói: "Suy cho cùng thì vẫn là chính trị hủ bại. Chế độ phong kiến mà không được triệt để xóa bỏ, thì dù bà ta có xây hải quân đi chăng nữa rồi cũng vẫn sẽ dâng cho đế quốc mà thôi." Mao Trạch Đông tiếp tục ngắm nhìn mấy bức tranh, pha trò cười nói: "Xây Di Hoà Viên rồi, đế quốc không mang đi được, ngày hôm nay nhân dân cũng có thể hưởng thụ. Dù sao vẫn còn hơn là để bọn chúng phung phí sạch!"

Họ lại bàn luận về lịch sử hơn một trăm năm kể từ sau Chiến tranh nha phiến. Nhắc đến rất nhiều bậc tiên hiếu cách mạng đã ngã xuống trước sau, đổ máu hy sinh vì sự độc lập của dân tộc, sự giàu mạnh của đất nước, Liễu Á Tử giơ ngón cái lên thành tâm nói: "Lịch sử đã chứng minh, chỉ có Đảng Cộng sản là được việc, chỉ có Chủ tịch Mao là được việc!"

“Chúng ta là kế thừa người đi trước, các liệt sĩ đã dùng máu tươi và sinh mạng để ban cho chúng ta trí tuệ, ban cho chúng ta kinh nghiệm và bài học.” Mao Trạch Đông dừng bước, hít sâu một hơi, nhìn lên nóc hành lang với vẻ trầm ngâm: “Các đồng chí của chúng ta đi Pháp, đi Đức, đi Nhật, đi Liên Xô… Chúng ta đã hiểu ra, vẫn phải dựa vào sự phấn đấu gian khổ của chính mình, phải tự lực cánh sinh. Chúng ta muốn tranh thủ viện trợ nước ngoài, nhưng không thể dựa dẫm, cũng không thể giống như Tưởng Giới Thạch, những kẻ quân phiệt đó đều có đế quốc chống lưng, dựa vào việc bán nước để cầu xin sự ủng hộ. Bọn họ cũng một giuộc với Từ Hi Thái hậu cả thôi! Bọn họ không vì dân tộc vì đất nước; bọn họ chỉ muốn xây dựng chướng mắt thiên đường của riêng mình, đẩy nhân dân vào cảnh nước sôi lửa bỏng. Cuối cùng, bọn họ tự khắc sẽ bị nhân dân lật đổ!”

Sau đó, lại tham quan chiếc tàu hoả nhỏ mà Từ Hi Thái hậu đã mua. Liễu Á Tử nói, Từ Hi Thái hậu mà có thể nhìn thấy chiếc tàu hoả như thế này cũng coi như được mở rộng tầm mắt. Mao Trạch Đông nói: "Bà ta mua mấy món đồ Tây cũng là chuyện làm ăn thua lỗ. Bản thân không tự lực cánh sinh, bản thân không đứng vững được thì không thể bàn đến chuyện bình đẳng cùng có lợi. Vẫn là câu nói cũ đó, thức ăn bố thí chớ nên ăn."

Từ Di Hoà Viên trở về, ngoài việc tiếp kiến đại diện các các giới quần chúng ra, Mao Trạch Đông còn tiếp tục hội đàm với các nhân vật nổi tiếng trong xã hội, các lãnh đạo đảng phái dân chủ, chuẩn bị cho Hội nghị Hiệp thương Chính trị mới. Ban đêm lại vùi đầu viết lách, thức trắng đêm đến sáng hôm sau. Ngày 15 tháng 6, Mao Trạch Đông phát biểu tại hội nghị trù bị Hội nghị Hiệp thương Chính trị mới, trịnh trọng tuyên bố:

“Bất kỳ chính phủ nước nào, chỉ cần họ bằng lòng đoạn tuyệt quan hệ với phái phản động Trung Quốc, không còn cấu kết hoặc viện trợ cho phái phản động Trung Quốc nữa, đồng thời có thái độ hữu nghị thực sự chứ không phải giả tạo đối với Trung Quốc của nhân dân, thì chúng ta đều sẵn sàng đàm phán với họ về vấn đề thiết lập quan hệ ngoại giao trên cơ sở các nguyên tắc bình đẳng, cùng có lợi và tôn trọng lẫn nhau về chủ quyền lãnh thổ. Nhân dân Trung Quốc sẵn sàng thực hiện hợp tác hữu nghị với nhân dân các nước trên thế giới, khôi phục và phát triển sự nghiệp thông thương giữa các quốc gia, nhằm có lợi cho việc phát triển sản xuất và phồn vinh kinh tế.”

Tuyên bố này có thể nói là không đồng ý mở cửa đối ngoại sao? Chỉ có thể nói là không đồng ý bán nước, yêu cầu tôn trọng, yêu cầu bình đẳng cùng có lợi mà thôi!

Tại Đại lễ khánh thành nước, Mao Trạch Đông - người thấu hiểu sức mạnh kiên cường và hùng vĩ của nhân dân Trung Quốc - đã đọc trước toàn thế giới Thông cáo số Một của Chính phủ Nhân dân Trung ương, chỉ rõ ràng Chính phủ Nhân dân Trung ương là chính phủ hợp pháp duy nhất đại diện cho nhân dân Trung Quốc, sẵn sàng thiết lập quan hệ ngoại giao với bất kỳ chính phủ nước nào tuân thủ các nguyên tắc như bình đẳng, cùng có lợi và tôn trọng lẫn nhau về chủ quyền lãnh thổ.

Thế nhưng, tình hình khách quan thì sao? Các quốc gia đế quốc không dung thứ cho chúng ta có sự tôn trọng, không đồng ý bình đẳng cùng có lợi, không tôn trọng chủ quyền lãnh thổ của nước ta, không thừa nhận chính phủ của chúng ta, công khai lớn tiếng tuyên bố sẽ phong tỏa bóp chết chúng ta. Ngay cả Liên Xô xã hội chủ nghĩa, cũng từng hoài nghi năng lực sinh tồn của chúng ta, từng khuyên ngăn đại quân chúng ta vượt sông, cho đến tận khi chúng ta giải phóng Nam Kinh, đại sứ của họ vẫn đi theo chính phủ Quốc Dân Đảng dời đến Quảng Châu, là vị đại sứ duy nhất đi theo chính phủ Quốc Dân Đảng.

Đó chính là tình hình và thực tế lúc bấy giờ.

Vào thủa đầu kiến quốc, Mao Trạch Đông trăm công nghìn việc, vậy mà vẫn bớt chút thời gian để làm một chuyến đi tới Liên Xô. Tại sao? Để tìm kiếm khoản vay và viện trợ, ông đã chuẩn bị sẵn sàng cho những khó khăn. Trước lúc lên đường, tôi chuẩn bị hành trang cho ông, ông đếm trên đầu ngón tay, đếm ngón cái, ngón trỏ và ngón giữa, rồi nói: "Có lẽ thời gian sẽ hơi lâu một chút, mất mấy tuần, có lẽ là một tháng." Mà trên thực tế, ông đã ở lại Liên Xô gần hai tháng rưỡi. Chỉ vì lợi ích của nhân dân Trung Quốc, vì để khôi phục kinh tế đất nước mà vay một ít tiền, ông đã nhượng bộ những điều trái với lòng mình, cuối cùng cũng đổi được việc Liên Xô đồng ý trong vòng 5 năm mỗi năm cho Trung Quốc vay 60 triệu đô la Mỹ.

Sáu mươi triệu đô la Mỹ! Nghe một số thủ trưởng bàn luận, thấp hơn rất nhiều so với viện trợ mà Liên Xô dành cho bất kỳ quốc gia xã hội chủ nghĩa Đông Âu nào khác, mà những quốc gia đó còn chẳng lớn bằng một tỉnh của chúng ta, dân số cũng không đông bằng một tỉnh của chúng ta...

Tôi chưa từng đến những quốc gia đó, tôi chỉ nhìn thấy từ bài báo mà Mao Trạch Đông viết tại Song Thanh Biệt Thự trước khi kiến quốc rằng: "Viện trợ cho Trung Quốc thời chiến và sau chiến tranh" của nước Mỹ, theo Sách trắng nói là hơn 4,2 tỷ đô la Mỹ, theo thống kê của chúng ta là hơn 5,914 tỷ đô la Mỹ... Khoản vay mà chúng ta muốn đòi hỏi không thể đem ra so sánh với những con số này được.

Chính là khoản vay 60 triệu đô la Mỹ mỗi năm này, Mao Trạch Đông đã dùng tình cảm chân thành "nhỏ giọt ơn nghĩa, suối nguồn báo đền", ca ngợi là "sự viện trợ vĩ đại, toàn diện, lâu dài, vô tư". Ngày tin tức Stalin qua đời truyền đến, Mao Trạch Đông đã mất ngủ, uống thuốc ngủ cũng không tài nào chợp mắt nổi. Ông đã viết bài văn "Tình hữu nghị vĩ đại nhất", thâm thiết ca ngợi sự ủng hộ và viện trợ mà Stalin đã dành cho cuộc cách mạng và xây dựng của Trung Quốc.

Mao Trạch Đông tuyên bố sẵn sàng thiết lập quan hệ ngoại giao với "bất kỳ chính phủ nước nào" trên cơ sở các nguyên tắc bình đẳng, cùng có lợi và tôn trọng lẫn nhau về chủ quyền lãnh thổ. Trong đó tự nhiên bao gồm cả chính phủ Mỹ.

Thế nhưng, Chiến tranh Triều Tiên bùng nổ, hai ngày sau, Tổng thống Truman hạ lệnh "trung lập hóa" eo biển Đài Loan, can thiệp trực tiếp vào công việc nội bộ của Trung Quốc, cản trở Quân Giải phóng Nhân dân giải phóng Đài Loan. Đây là sự khiêu khích công khai đối với người Trung Quốc, đối địch với Chính phủ Nhân dân Trung ương nước Trung Hoa mới, sự phẫn nộ của Mao Trạch Đông có thể tưởng tượng được.

Ba tháng 6, 7, 8 năm 1950, Mao Trạch Đông vẫn luôn ở trong các trạng thái cảm xúc phức tạp như kích động, căng thẳng, phẫn nộ, lo âu thậm chí là nôn nóng. Trong ấn tượng của tôi, vốn dĩ ông đang quan tâm đến những khu vực chưa được giải phóng ở các tỉnh xa xôi, quan tâm đến Tây Mạng, đặc biệt là quan tâm đến Đài Loan nơi Tưởng Giới Thạch đang trốn chạy. Ông còn quan tâm đến cải cách ruộng đất, quan tâm đến việc xóa bỏ lạm phát, khôi phục và phát triển kinh tế. Dựa vào cảm nhận từ những lần tiếp xúc của mình, ông chưa từng nghĩ sẽ đánh trận ở Triều Tiên, bởi vì chuyện của chính chúng ta còn có một đống lớn đang cần giải quyết gấp. Chỉ là khi người Mỹ đổ bộ lên Inchon, nhanh chóng châm ngòi chiến lửa bén tới sông Áp Lục, Mao Trạch Đông mới chuyển sự chú ý chủ yếu sang chiến trường Triều Tiên. Đó là biết bao nhiêu đêm dài đằng đẵng không ngủ! Gạt tàn thuốc của ông cứ gần như hai mươi tiếng là phải dọn một lần, mấy ngày mấy đêm không thể chợp mắt.

Buổi sáng nghiên cứu việc xuất binh, Mao Trạch Đông uống ba liều thuốc ngủ mà vẫn không tài nào ngủ được, lúc đứng dậy khỏi giường, ông dùng giọng điệu nặng nề lầm bầm: "Xem ra không còn cách nào khác nữa rồi, đành liều một phen, đánh xong trận này rồi tính tiếp..."

Cuộc họp được triệu tập ở gian nhà phía đông của Mao Trạch Đông, nghiên cứu suốt cả một đêm, trong phòng khói mù mịt giống như hỏa hoạn vậy. Sau khi xuất binh, Mao Trạch Đông lại có mấy ngày mấy đêm ngủ không ngon giấc. Từ năm 1949 đến đầu năm 1950, Mao Trạch Đông tiếp kiến các nhà lãnh đạo về các mặt chính trị và kinh tế nhiều, đến nửa cuối năm 1950, thì gặp các nhà lãnh đạo quân sự nhiều hơn. Đặc biệt là gặp Nhiếp Vinh Trăn nhiều nhất. Hai người họ một người là Chủ tịch Ủy ban Quân sự, một người là Tổng tham mưu trưởng, thường xuyên gặp gỡ cho đến khi Chiến tranh Triều Tiên kết thúc.

Năm 1953, hiệp định đình chiến Triều Tiên được ký kết, Mao Trạch Đông vào ngày hôm đó bước ra khỏi cửa phòng, cao giọng hát một câu kinh kịch. Cảnh tượng này đã để lại ấn tượng sâu sắc cho tôi và nhiều đồng chí cảnh vệ. Những lúc Mao Trạch Đông vui mừng thường dùng cách này để bộc lộ tâm trạng thư thái vui vẻ của mình. Kể từ năm này, mỗi năm Mao Trạch Đông đều đến bờ biển một lần. Chúng ta đều hiểu một sở thích của ông, đó là ngắm thủy triều. Mỗi lần ngắm thủy triều lồng ngực đều phập phồng theo nhịp điệu của sóng triều. Lúc này, ánh mắt của ông sẽ ngấn lệ, ánh mắt thật sâu thẳm biết bao! Cảm xúc cất giấu sâu thẳm trong đáy lòng đó là gì? Có một chuyện cho tới tận bây giờ tôi vẫn nhớ mãi...

Mao Trạch Đông đăm đăm nhìn ra biển lớn, nhìn đường chân trời nối liền một màu trời nước, đột nhiên hỏi một chiến vệ: "Trương Mộc Kỳ, cậu nói xem tại sao đại dương lại có lúc thủy triều lên lúc thủy triều xuống?"

Trương Mộc Kỳ đáp: "Đây là do tác dụng hút của mặt trăng hình thành ạ."

"Cái sức hút đó của cậu cộng thêm một chữ lực nữa thì mới đúng, lực hút của mặt trăng. Ta hỏi lại cậu, thế nào là dòng nước ấm, thế nào là dòng nước lạnh?"

"Dòng nước ấm thì con không rõ lắm. Còn dòng nước lạnh, là từ Siberia đến thưa ngài."

Mao Trạch Đông cười, nói: "Cái mà cậu nói là đợt rét đậm, là không khí lạnh tràn về phương Nam. Cái ta hỏi là hải lưu. Cậu có hiểu không?"

Trương Mộc Kỳ lắc đầu: "Không hiểu ạ."

Mao Trạch Đông giải thích về hải lưu, giải thích về dòng nước ấm và dòng nước lạnh. Ông nói: "Trong các đại dương trên thế giới có hai dòng hải lưu ấm quan trọng. Một là dòng hải lưu vịnh Mexico, dòng nữa chính là dòng hải lưu Đài Loan." Lúc này, ông lại đăm đăm nhìn xa xăm ra biển lớn, đột nhiên giơ một tay chỉ về phía xa xôi ngoài kia, nói: "Đài Loan, chúng ta vẫn chưa giải phóng Đài Loan..." Do sự nhúng tay của nước Mỹ, Mao Trạch Đông đã để lại sự tiếc nuối lớn lao suốt đời này!

Năm 1954, Trung Quốc và Ấn Độ đã ký kết hiệp ước thể hiện "Năm nguyên tắc" chung sống hòa bình nổi tiếng, tôi cho rằng theo một ý nghĩa nào đó, nhà thiết kế đích thực của hiệp ước này chính là Mao Trạch Đông. Trong đó có một số nguyên tắc thậm chí còn lặp lại từng câu từng chữ bài phát biểu của Mao Trạch Đông tại Hội nghị Hiệp thương Chính trị mới năm 1949, được đưa ra làm nguyên tắc làm nền tảng cho quan hệ ngoại giao của Chính phủ Nhân dân.

Ngày 30 tháng 9 năm 1959, Khrushchev sau khi tham gia Hội nghị Trại David giữa Mỹ và Liên Xô đã đến Bắc Kinh, buổi tối, các nhà lãnh đạo Trung Quốc và các nhà lãnh đạo Liên Xô đã xảy ra một cuộc cãi vã kịch liệt tại Di Niên Đường. Cảnh tượng lúc đó, có thể dùng từ "cãi nhau một trận tơi bời" để hình dung. Ngày hôm sau, trên lầu thành Thiên An Môn, Khrushchev nói với Mao Trạch Đông về việc đình chỉ thỏa thuận viện trợ Trung Quốc nghiên cứu chế tạo vũ khí hạt nhân. Không lâu sau đó, rút chuyên gia, xé hợp đồng, đòi nợ lần lượt kéo đến. Tất cả những điều này khiến Mao Trạch Đông cũng như tất cả các nhà lãnh đạo đảng và nhà nước lúc bấy giờ nhận thức được rằng, "sự viện trợ theo kiểu đồng chí" cũng là thứ không thể dựa dẫm vào được, mỗi quốc gia bắt buộc phải dựa vào sự tự lực cánh sinh, chiến đấu gian khổ của nhân dân nước mình để phát triển kinh tế.

Nghe nói, năm 1954 tại Hội nghị Geneva thảo luận về vấn đề Việt Nam, Chu Ân Lai đã chạm mặt Ngoại trưởng Mỹ khi đó là Dulles. Chu Ân Lai vươn tay ra định bắt tay, Dulles lại lắc đầu bước ra khỏi phòng. Đó là thời đại của sự đối đầu, Mỹ đã ký kết hiệp ước an ninh chung với chính phủ Tưởng Giới Thạch ở Đài Loan, nước Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa kết thành hiệp ước liên minh hữu nghị tương trợ với Liên Xô. Chí nguyện quân Trung Quốc ở chiến trường Triều Tiên đã làm cho người Mỹ mất mặt, Dulles đã trút sự bực bội không phát tiết ra được trên chiến trường ra tại hội trường ở Geneva.

Tóm lại tình hình lúc bấy giờ là đối đầu, chứ không phải đối thoại.

Đến những năm 70, tình hình đã thay đổi. Mao Trạch Đông từng kiên định rằng trước khi cải thiện quan hệ quốc gia, nên giải quyết tất cả các vấn đề nguyên tắc. Thế nhưng, một khi đã nhìn thấy sự thay đổi của tình hình, Mao Trạch Đông liền quả quyết triển khai "ngoại giao bóng bàn" mà bây giờ ai ai cũng biết. Có thể nói, chính Mao Trạch Đông là người đầu tiên nhìn thấy một thời đại cũ đã qua đi, một thời đại mới đã bắt đầu. Sự đối đầu đã biến thành đối thoại.

Năm 1972, Mao Trạch Đông và Nixon với sự dũng cảm phi thường đã mở ra cánh cửa Trung - Mỹ bị đóng băng hơn 20 năm, đi lại với nhau. Một người là nhà mác-xít vĩ đại, người thầy và lãnh tụ của cuộc cách mạng vô sản, một người là tổng thống của quốc gia tư bản lớn nhất, đại diện tổng lợi ích của giai cấp tư sản, đối đầu hơn 20 năm, bây giờ bắt tay nhau, bắt đầu đối thoại.

Đối thoại, đã đặt nền tảng cho việc mở cửa đối ngoại ngày nay.

Cùng với sự phát triển của lịch sử, Mao Trạch Đông và Nixon bắt tay đối thoại, lại càng thể hiện rõ ý nghĩa sâu xa của nó. Phải nói rằng, sự mở cửa đối ngoại của chúng ta chính là bắt đầu từ khoảnh khắc này! Chẳng lẽ cậu không cho là như vậy sao?