Lucetta đã thoáng nghĩ rằng vị khách của mình có thể là một ai khác ngay lúc cô suýt bật thốt lên; nhưng giờ thì đã quá muộn để rút lại lời nói.

Anh ta trẻ hơn Thị trưởng Casterbridge nhiều tuổi; nước da sáng, vẻ ngoài tươi tắn, thanh mảnh và tuấn tú. Anh mặc chiếc xà cạp vải lịch sự có cúc trắng, đôi ủng bóng loáng với vô số lỗ xỏ dây, quần ống chẽn vải light cord bên dưới chiếc áo khoác và gi lê nhung đen; tay cầm một chiếc roi da bạc. Lucetta đỏ mặt, vẻ mặt pha lẫn chút phụng phịu và cười khúc khích—"Ồ, tôi nhầm rồi!"

Trái lại, vị khách không cười lấy một cái.

"Nhưng tôi rất tiếc!" anh nói bằng giọng nhún nhường. "Tôi đã đến và hỏi thăm cô Henchard, họ chỉ tôi lên đây, nếu biết trước thì đời nào tôi lại đường đột như vậy!"

"Tôi mới là người thất lễ," cô nói.

"Nhưng thưa bà, phải chăng tôi đã đến nhầm nhà?" ông Farfrae hỏi, chớp mắt bối rối và lo lắng gõ chiếc roi lên xà cạp.

"Ồ không, thưa ông—mời ngồi. Đã đến đây rồi thì ông phải ngồi xuống chứ," Lucetta ân cần nói để giải tỏa sự lúng túng cho anh. "Cô Henchard sẽ đến đây ngay thôi."

Điều này không hoàn toàn đúng; nhưng cái gì đó toát ra từ chàng trai trẻ này—sự sắc sảo, cương nghị và nét quyến rũ kiểu phương Bắc, tựa như một nhạc cụ được lên dây chuẩn xác, thứ đã từng đánh thức sự quan tâm của Henchard, của Elizabeth-Jane và cả đám thủy thủ vui vẻ ở quán Three Mariners ngay từ cái nhìn đầu tiên—đã khiến cho sự hiện diện bất ngờ của anh ở đây trở nên hấp dẫn đối với Lucetta. Anh do dự, nhìn chiếc ghế, nghĩ rằng ngồi xuống cũng chẳng sao (dù thực tế là có sao), rồi anh ngồi xuống.

Sự xuất hiện đột ngột của Farfrae đơn giản là kết quả từ việc Henchard cho phép anh đến gặp Elizabeth nếu muốn theo đuổi cô. Ban đầu, anh chẳng bận tâm đến lá thư cộc lốc của Henchard; nhưng một giao dịch kinh doanh cực kỳ may mắn đã khiến anh trở nên hòa hảo với mọi người, và cho anh thấy rằng mình hoàn toàn có thể kết hôn nếu muốn. Vậy thì ai xứng đáng, tháo vát và làm hài lòng bằng mọi cách hơn Elizabeth-Jane đây? Ngoài những ưu điểm cá nhân của cô, việc hòa giải với người bạn cũ Henchard cũng sẽ là hệ quả tự nhiên của một cuộc hôn nhân như vậy. Vì thế, anh tha thứ cho sự cộc cằn của ông Thị trưởng; và sáng nay, trên đường đến hội chợ, anh đã ghé qua nhà cô, nơi anh biết tin cô đang ở chỗ cô Templeman. Có chút kích thích khi không thấy cô sẵn sàng đợi mình—đàn ông thật là viển vông!—anh vội vã đến High-Place Hall chỉ để gặp, không phải Elizabeth, mà chính là bà chủ của căn nhà.

"Hội chợ hôm nay có vẻ lớn nhỉ," cô nói khi tầm mắt họ tự nhiên hướng ra cảnh tượng bận rộn bên ngoài. "Các hội chợ và chợ búa tấp nập của ông làm tôi thấy thú vị. Tôi đã nghĩ bao nhiêu chuyện trong khi quan sát từ đây!"

Anh có vẻ phân vân không biết trả lời thế nào, tiếng ồn ào bên ngoài vọng vào nơi họ ngồi—những giọng nói tựa như tiếng sóng vỗ trên mặt biển lượn sóng, giọng nọ chốc chốc lại lấn át giọng kia. "Bà hay nhìn ra ngoài lắm sao?" anh hỏi.

"Vâng—rất thường xuyên."

"Bà có tìm kiếm người quen nào không?"

Tại sao cô lại trả lời như thế?

"Tôi chỉ nhìn như ngắm một bức tranh thôi. Nhưng," cô tiếp tục, quay sang anh với vẻ dễ chịu, "giờ thì có lẽ tôi có thể—tôi có thể tìm ông. Ông luôn ở đó mà, phải không? À—tôi không có ý nghiêm túc đâu! Nhưng tìm ai đó mình biết trong đám đông cũng vui, ngay cả khi mình không muốn gặp họ. Nó làm vơi đi cảm giác ngột ngạt khủng khiếp khi bị vây quanh bởi một đám đông mà không có điểm kết nối nào với nó qua bất kỳ cá nhân nào."

"Chà! Có lẽ bà sẽ thấy rất cô đơn, thưa bà?"

"Không ai biết cô đơn đến mức nào đâu."

"Nhưng người ta bảo bà giàu có mà?"

"Nếu vậy, tôi chẳng biết cách tận hưởng sự giàu có của mình. Tôi đến Casterbridge vì nghĩ mình sẽ thích sống ở đây. Nhưng tôi tự hỏi liệu mình có sống nổi không."

"Bà đến từ đâu vậy, thưa bà?"

"Vùng lân cận Bath."

"Còn tôi đến từ gần Edinboro’," anh lẩm bẩm. "Ở lại quê nhà vẫn tốt hơn, điều đó đúng thật; nhưng người ta phải sống ở nơi kiếm ra tiền chứ. Thật đáng tiếc, nhưng chuyện luôn là vậy! Tuy nhiên năm nay tôi làm ăn rất khấm khá. Ồ vâng," anh tiếp tục với sự nhiệt tình chân thật. "Bà thấy người đàn ông mặc áo khoác vải kerseymere màu nâu xám đó không? Tôi đã mua một lượng lớn hàng của ông ta vào mùa thu khi giá lúa mì xuống thấp, và rồi sau đó khi giá nhích lên một chút, tôi bán sạch tất cả những gì mình có! Tôi chỉ lãi được một chút; trong khi những người nông dân cứ giữ khư khư hàng của họ, mong đợi mức giá cao hơn—vâng, mặc cho chuột bọ đang gặm nhấm những đống rơm rạ rỗng tuếch. Đúng lúc tôi bán xong thì thị trường lại giảm giá, và tôi đã mua lại ngũ cốc của những kẻ găm hàng với giá thấp hơn cả lần mua đầu tiên của tôi. Và rồi," Farfrae hào hứng kêu lên, khuôn mặt rạng rỡ, "vài tuần sau, khi giá tăng trở lại, tôi lại bán đi! Và thế là, bằng cách hài lòng với những khoản lợi nhuận nhỏ thường xuyên, tôi đã kiếm được năm trăm bảng—vâng!"—(anh đập tay xuống bàn, hoàn toàn quên mất mình đang ở đâu)—"trong khi những người khác vì giữ hàng nên chẳng làm được gì cả!"

Lucetta nhìn anh với sự đánh giá đầy quan tâm. Anh là một kiểu người hoàn toàn mới đối với cô. Cuối cùng, ánh mắt anh chạm vào mắt cô và họ nhìn nhau.

"Chà, tôi đang làm bà chán rồi!" anh thốt lên.

Cô nói, "Không, thực sự là không," mặt hơi ửng đỏ.

"Vậy thì sao?"

"Hoàn toàn ngược lại. Ông rất thú vị."

Giờ thì đến lượt Farfrae e thẹn đỏ mặt.

"Ý tôi là tất cả các ông người Scotland," cô nói thêm để sửa lời thật nhanh. "Thật tránh xa những thái cực của người phương Nam. Chúng tôi, những người bình thường, luôn nghiêng về bên này hay bên kia—nóng hoặc lạnh, nồng nhiệt hoặc thờ ơ. Còn trong ông, hai thái cực đó lại tồn tại cùng một lúc."

"Nhưng bà có ý gì cơ? Bà nên giải thích rõ ràng đi, thưa bà."

"Ông đầy nhiệt huyết—rồi ông lại nghĩ đến việc tiến thân. Giây sau ông lại buồn—rồi ông lại nghĩ về Scotland và bạn bè."

"Vâng. Thỉnh thoảng tôi cũng nhớ nhà!" anh nói một cách giản dị.

"Tôi cũng vậy—trong chừng mực có thể. Nhưng nơi tôi sinh ra là một ngôi nhà cổ, họ đã phá bỏ nó để chỉnh trang, nên giờ tôi hầu như chẳng có mái nhà nào để mà nhớ nhung nữa."

Lucetta không nói thêm điều mà lẽ ra cô có thể nói, rằng ngôi nhà đó nằm ở St. Helier, chứ không phải ở Bath.

"Nhưng núi non, sương mù và những vách đá, chúng vẫn ở đó mà! Và chẳng lẽ chúng không giống như quê nhà sao?"

Cô lắc đầu.

"Với tôi thì có—với tôi thì có," anh lẩm bẩm. Và người ta có thể thấy tâm trí anh đang bay bổng về phương Bắc. Dù bắt nguồn từ yếu tố quốc gia hay cá nhân, thì điều Lucetta nói là hoàn toàn đúng: những sợi chỉ kép kỳ lạ trong cuộc đời Farfrae—thương mại và lãng mạn—đôi khi rất tách biệt. Giống như các màu sắc trong một sợi dây bện nhiều màu, những tương phản đó có thể thấy rõ sự đan xen nhưng không hề hòa lẫn.

"Ông đang ước mình được trở lại đó," cô nói.

"À, không, thưa bà," Farfrae nói, chợt sực tỉnh.

Hội chợ bên ngoài cửa sổ lúc này đang diễn ra vô cùng náo nhiệt và ồn ào. Đó là hội chợ tuyển dụng chính trong năm, khác hẳn với phiên chợ vài ngày trước đó. Về cơ bản, đó là một đám đông màu nâu nhạt điểm xuyết sắc trắng—đây chính là tầng lớp lao động đang chờ đợi công việc. Những chiếc mũ bonnet dài của phụ nữ, trông như những mái che xe ngựa, những chiếc váy cotton và khăn choàng kẻ ô của họ hòa lẫn với áo smock của những người đánh xe ngựa; vì họ cũng tham gia vào việc tìm việc. Giữa đám đông, ở góc vỉa hè, đứng một ông lão chăn cừu, thu hút ánh nhìn của Lucetta và Farfrae bởi sự tĩnh lặng của ông. Rõ ràng ông là một con người đã chịu nhiều tôi luyện. Cuộc chiến sinh tồn với ông thật khắc nghiệt, bởi lẽ ngay từ đầu, ông đã là người có vóc dáng nhỏ bé. Giờ đây, ông bị gập người vì công việc nặng nhọc và năm tháng, đến mức nếu ai đó tiếp cận từ phía sau thì khó mà nhìn thấy đầu ông. Ông đã cắm cán cây gậy chăn cừu xuống rãnh thoát nước và đang tựa người vào đầu cong của gậy, vốn đã được bàn tay ông chà xát đến bóng loáng như bạc. Ông hoàn toàn quên mất mình đang ở đâu và đến đây để làm gì, đôi mắt dán chặt xuống mặt đất. Cách đó không xa, những cuộc thương lượng liên quan đến ông đang diễn ra; nhưng ông không nghe thấy, và dường như trong tâm trí ông đang hiện lên những viễn cảnh tươi đẹp về những thành công khi còn sung sức, lúc mà kỹ năng của ông khiến bất kỳ trang trại nào cũng mở cửa đón chào chỉ cần ông lên tiếng.

Các cuộc thương lượng diễn ra giữa một chủ trang trại từ hạt xa xôi và con trai của ông lão. Trong đó có một khó khăn. Người chủ trang trại không muốn nhận phần vỏ mà bỏ phần ruột trong giao kèo, nói cách khác, không muốn nhận ông lão mà không có người con trai; và người con trai thì có cô người yêu ở trang trại hiện tại, cô đang đứng cạnh đó, chờ đợi kết quả với đôi môi tái nhợt.

"Anh rất tiếc phải rời xa em, Nelly," chàng trai xúc động nói. "Nhưng em thấy đấy, anh không thể để cha chết đói, và cha anh lại hết việc vào ngày Lady-day rồi. Chỉ cách có ba mươi lăm dặm thôi mà."

Đôi môi cô gái run run. "Ba mươi lăm dặm!" cô lẩm bẩm. "À! Thế là đủ rồi! Em sẽ không bao giờ gặp lại anh nữa!" Thật sự, đó là một khoảng cách tuyệt vọng đối với sức hút của thần Cupid; vì thanh niên ở Casterbridge cũng như mọi nơi khác mà thôi.

"Ồ! Không, không—em sẽ không bao giờ gặp lại được nữa," cô khăng khăng khi anh nắm lấy tay cô; rồi cô quay mặt về phía bức tường của Lucetta để giấu đi những giọt nước mắt. Người chủ trang trại nói ông ta sẽ cho chàng trai nửa giờ để suy nghĩ câu trả lời, rồi bỏ đi, để lại nhóm người buồn bã.

Đôi mắt Lucetta đẫm lệ chạm vào ánh nhìn của Farfrae. Đến sự ngạc nhiên của cô, mắt anh cũng nhòe đi vì cảnh tượng đó.

"Thật quá nghiệt ngã," cô nói với cảm xúc mạnh mẽ. "Những người yêu nhau không nên bị chia cách như thế! Ồ, nếu tôi có thể ước, tôi sẽ để mọi người được sống và yêu theo ý họ!"

"Có lẽ tôi có thể xoay xở để họ không bị chia cách," Farfrae nói. "Tôi đang cần một người đánh xe ngựa trẻ; và có lẽ tôi sẽ nhận luôn cả ông lão—vâng; ông ấy sẽ không tốn kém lắm đâu, và chắc chắn ông ấy sẽ phục vụ cho mục đích của tôi theo cách nào đó."

"Ồ, ông thật tốt bụng!" cô reo lên, đầy vui sướng. "Hãy đi và nói với họ đi, rồi cho tôi biết liệu ông có thành công không!"

Farfrae đi ra ngoài, và cô thấy anh nói chuyện với nhóm người đó. Mắt mọi người đều sáng lên; vụ thương lượng nhanh chóng hoàn tất. Farfrae quay lại với cô ngay khi xong việc.

"Ông thật tốt bụng quá," Lucetta nói. "Về phần mình, tôi đã quyết định rằng tất cả người hầu của tôi đều được phép có người yêu nếu họ muốn! Ông cũng nên quyết định như vậy đi!"

Farfrae trông nghiêm nghị hơn, anh lắc đầu nhẹ. "Tôi phải nghiêm khắc hơn một chút," anh nói.

"Tại sao?"

"Bà là một—một phụ nữ thành đạt; còn tôi chỉ là một thương gia buôn cỏ khô và ngũ cốc đang chật vật."

"Tôi là một phụ nữ rất đầy tham vọng."

"À, chà, tôi không thể giải thích được. Tôi không biết cách nói chuyện với các quý bà, dù họ có tham vọng hay không; điều đó là thật," Donald nói với vẻ hối tiếc nghiêm túc. "Tôi cố gắng lịch sự với mọi người—chẳng hơn gì cả!"

"Tôi thấy ông đúng như những gì ông nói," cô đáp, khôn ngoan giành thế chủ động trong những trao đổi tình cảm này. Dưới cái nhìn thấu suốt này, Farfrae lại nhìn ra ngoài cửa sổ vào giữa đám đông hội chợ.

Hai người nông dân gặp nhau và bắt tay, vì họ đứng khá gần cửa sổ nên những lời nhận xét của họ có thể nghe rõ như của những người khác vậy.

"Ông có thấy cậu Farfrae trẻ tuổi sáng nay không?" một người hỏi. "Cậu ấy hứa gặp tôi ở đây lúc mười hai giờ đúng; nhưng tôi đã đi ngược xuôi khắp hội chợ cả nửa tá lần mà chẳng thấy bóng dáng cậu ta đâu: mặc dù cậu ta thường là người giữ lời."

"Tôi quên khuấy mất cuộc hẹn rồi," Farfrae lẩm bẩm.

"Bây giờ ông phải đi rồi," cô nói; "phải không nào?"

"Vâng," anh đáp. Nhưng anh vẫn đứng đó.

"Ông nên đi đi," cô thúc giục. "Ông sẽ mất khách đấy."

"Này, cô Templeman, cô sẽ làm tôi giận đấy," Farfrae kêu lên.

"Vậy hay là ông đừng đi nữa; mà hãy ở lại thêm chút nữa?"

Anh nhìn người nông dân đang tìm mình với vẻ lo lắng, người vừa lúc đó đang đi ngang qua chỗ Henchard đứng một cách đầy đe dọa, rồi anh nhìn vào phòng và nhìn cô. "Tôi muốn ở lại; nhưng tôi sợ là mình phải đi!" anh nói. "Việc kinh doanh không nên bị bỏ bê, phải không?"

"Không được phép dù chỉ một phút."

"Đúng vậy. Tôi sẽ đến vào dịp khác—nếu tôi được phép, thưa bà?"

"Tất nhiên rồi," cô nói. "Chuyện xảy ra với chúng ta hôm nay thật kỳ lạ."

"Có lẽ là chuyện để suy ngẫm khi chúng ta ở một mình chăng?"

"Ồ, tôi không biết nữa. Suy cho cùng thì cũng là chuyện thường tình thôi."

"Không, tôi không nói thế. Ồ không!"

"Thôi, dù đó là gì đi nữa, thì bây giờ nó cũng qua rồi; và thị trường đang gọi ông đi đấy."

"Vâng, vâng. Thị trường—công việc! Ước gì trên đời này không có chuyện kinh doanh."

Lucetta suýt bật cười—cô đã gần như cười rồi—nhưng lúc đó trong lòng cô có chút cảm xúc dâng trào. "Ông thay đổi thật đấy!" cô nói. "Ông không nên thay đổi như vậy chứ."

"Tôi chưa bao giờ ước những điều như vậy trước đây," chàng trai người Scotland nói, với vẻ mặt ngây thơ, xấu hổ và đầy hối lỗi vì sự yếu lòng của mình. "Chỉ từ khi đến đây và gặp cô thôi!"

"Nếu vậy thì tốt hơn là ông đừng nhìn tôi nữa. Ôi trời, tôi cảm thấy mình đã làm ông mất tinh thần rồi!"

"Nhưng dù có nhìn hay không, tôi vẫn sẽ thấy cô trong tâm trí mình. Thôi, tôi phải đi đây—cảm ơn cô vì niềm vui của chuyến ghé thăm này."

"Cảm ơn ông đã ở lại."

"Có lẽ tôi sẽ lấy lại được tâm trí làm việc khi ra ngoài vài phút," anh lẩm bẩm. "Nhưng tôi không biết—tôi không biết nữa!"

Khi anh đi, cô háo hức nói, "Có thể theo thời gian, ông sẽ nghe người ta nói về tôi ở Casterbridge. Nếu họ bảo ông tôi là một kẻ lẳng lơ, điều mà một số người có thể nói vì những biến cố trong đời tôi, thì đừng tin, vì tôi không phải vậy."

"Tôi thề là tôi sẽ không tin!" anh nói một cách nồng nhiệt.

Hai người như vậy đó. Cô đã nhen nhóm sự nhiệt tình của chàng trai trẻ cho đến khi anh tràn đầy cảm xúc; trong khi anh, từ chỗ chỉ đơn thuần mang lại cho cô một hình thức giải khuây mới, đã khiến cô nảy sinh mối bận tâm nghiêm túc. Tại sao lại như vậy? Họ cũng chẳng thể nói rõ.

Lucetta khi còn là một thiếu nữ chắc chắn sẽ chẳng thèm để mắt đến một người buôn bán. Nhưng những thăng trầm trong cuộc đời, đỉnh điểm là những thiếu sót của cô với Henchard, đã khiến cô không còn quá khắt khe về địa vị. Trong cảnh nghèo túng, cô đã vấp phải sự lạnh nhạt từ chính tầng lớp mà mình từng thuộc về, và giờ đây cô chẳng còn thiết tha gì việc cố gắng quay lại với họ nữa. Trái tim cô khao khát một chiếc tàu cứu rỗi để trú ẩn và nghỉ ngơi. Dù gồ ghề hay bằng phẳng, cô không quan tâm, miễn là nơi đó ấm áp.

Farfrae được tiễn ra ngoài, hoàn toàn quên mất rằng mình đến đây là để gặp Elizabeth. Lucetta đứng bên cửa sổ dõi theo anh len lỏi qua mê cung những nông dân và người làm. Qua dáng đi của anh, cô có thể thấy anh cảm nhận được ánh mắt cô đang nhìn mình, và trái tim cô hướng về anh vì sự khiêm nhường ấy—biện hộ cho cảm giác của cô về sự không tương xứng giữa hai người, rằng anh có thể được phép quay lại. Anh bước vào nhà chợ, và cô không còn thấy anh nữa.

Ba phút sau, khi cô đã rời cửa sổ, những tiếng gõ cửa không phải dồn dập mà mạnh mẽ vang lên khắp ngôi nhà, và cô hầu gái chạy lên.

"Thị trưởng ạ," cô hầu nói.

Lucetta đã tựa người ra, cô nhìn mơ màng qua những kẽ ngón tay. Cô không trả lời ngay, và cô hầu lặp lại thông báo kèm thêm, "Và ông ấy nói ông ấy sợ rằng mình không có nhiều thời gian."

"Ồ! Vậy thì hãy nói với ông ấy rằng vì tôi đang bị đau đầu nên tôi sẽ không giữ ông ấy lại hôm nay."

Lời nhắn được chuyển xuống, và cô nghe thấy tiếng cửa đóng lại.

Lucetta đến Casterbridge để khơi dậy tình cảm của Henchard đối với mình. Cô đã làm được điều đó, và giờ cô lại thấy dửng dưng với thành quả này.

Quan điểm buổi sáng của cô về việc coi Elizabeth-Jane là một nhân tố gây rắc rối đã thay đổi, và cô không còn cảm thấy mạnh mẽ về việc phải tống khứ cô gái này vì lợi ích của cha dượng cô nữa. Khi cô gái trẻ bước vào, hoàn toàn không hay biết về bước ngoặt của tình thế, Lucetta tiến lại gần cô và nói một cách chân thành—

"Chị rất vui vì em đã đến. Em sẽ sống với chị một thời gian dài chứ, phải không?"

Coi Elizabeth như một người canh gác để ngăn cha cô lại—thật là một ý tưởng mới lạ. Tuy nhiên, nó cũng không khó chịu chút nào. Henchard đã bỏ bê cô suốt những ngày qua, sau khi làm tổn hại danh dự của cô khôn kể xiết trong quá khứ. Điều tối thiểu ông có thể làm khi thấy mình được tự do và cô đã trở nên giàu có, lẽ ra phải là đáp lại một cách nồng nhiệt và kịp thời lời mời của cô.

Những cảm xúc trong cô dâng trào, lắng xuống, gợn sóng, lấp đầy cô với những suy đoán hoang đường về sự đột ngột của chúng; và cứ thế, những trải nghiệm trong ngày của Lucetta trôi qua.