Boston, ngày 11 tháng 11 năm 189—
Thân gửi Pierrepont: Nếu mọi chuyện là thế, thì ổn cả rồi. Và bố già này thấy con cưới vợ nhanh bao nhiêu tốt bấy nhiêu. Bố tin vào những lễ đính hôn ngắn ngủi và những cuộc hôn nhân dài lâu. Bố chẳng thấy có lý do gì mà một chàng trai cứ phải ngồi đồng với đám tội nhân trên chiếc ghế dành cho kẻ hối hận, một khi anh ta thực sự đã quy y cửa Phật — à nhầm, đã ngộ đạo. Thời điểm để đánh giá thực lực của đối phương chính là trước khi đính hôn.
Một vài anh chàng ngỏ lời cầu hôn với một cô gái trước khi kịp biết tóc giả đằng trước và đằng sau của nàng có hợp màu nhau không, rồi sau đó lại la oai oái là bị lừa một khi phát hiện ra nàng vừa có chân gỗ lại vừa có mắt thủy tinh. Bố chẳng có chút cảm thông nào với họ cả. Họ cứ đinh ninh rằng đời sống vợ chồng mỗi ngày chỉ ăn đúng một bữa, gồm hàu chiên và kem trái cây tutti-frutti sau khi xem kịch xong. Dĩ nhiên, dưới những hoàn cảnh đó thì cô gái nào chẳng trưng ra bản tính dịu dàng nhất cùng nước da đẹp nhất của mình; nhưng điều thực sự quan trọng cần phải biết là cô ấy đối phó thế nào với món trứng ốp la kẹp thịt xông khói vào lúc bảy giờ sáng, và liệu cô ấy có mang theo cả nước da đẹp ấy ra bàn ăn sáng hay không. Rồi những anh chàng này còn làm cho cô gái tin rằng suốt phần đời còn lại, họ sẽ dành toàn bộ thời gian từ tám giờ đến mười một giờ đêm để bế một cục thịt sống nặng một trăm bốn mươi pô-vơ trên đùi, miệng xuýt xoa khen nhẹ như lông hồng. Điều cần tìm hiểu là khi một trong những anh chàng đó đứng lên bế một đứa bé mười pô-vơ trên tay trong vòng năm phút, liệu anh ta có làm rùm beng lên cứ như thể nó nặng tới cả tấn không.
Một cô gái thường rất dễ lọt tai những lời thì thầm ngọt ngào đại loại như nàng là món hàng lộng lẫy nhất trên kệ, nhưng điều sống còn mà một chàng trai cần phải biết là liệu tai nàng có đủ thính để nghe anh ta thét lên rằng nàng đang tiêu xài quá tay và phải bớt chi tiêu lại hay không. Dĩ nhiên, khi con vừa vuốt ve, chiều chuộng vừa cho một người phụ nữ ăn thì cô ấy sẽ kêu gừ gừ như mèo mãn nguyện, nhưng chẳng gì bằng thỉnh thoảng chọc giận cô ấy một chút để xem nàng có phun lửa và ném đồ đạc tung tóe khi nổi giận hay không.
Bố muốn nói ngay tại đây rằng trên đời này chỉ có một thứ làm người ta bực bội hơn cả một người phụ nữ làm ầm ĩ lúc nổi giận, đó chính là kiểu người im lặng. Loại thứ nhất trút bỏ cơn thịnh nộ bằng cách đập phá bát đĩa, nhưng loại thứ hai cứ ì à ì ạch sôi hậm hực giống như đầu máy xe lửa chở hàng đỗ trên đường ray cạnh giường nằm của con — lúc nào cũng làm con sợ thót tim và sẵn sàng vùng dậy vì cứ nợ nần lo sợ nàng sẽ bùng nổ bất cứ phút nào; nhưng rốt cuộc nàng chẳng bao giờ làm thế và cứ thế dằn vặt dai dẳng mãi không thôi.
Con có thể đấm cho em trai một trận khi nó đóng vai kẻ tử đạo, nhưng con thì bắt buộc phải yêu thương vợ mình. Một người phụ nữ vũ phu có thể đẩy một người đàn ông đến bờ vực rượu chè, nhưng một người vợ hay cằn nhằn sẽ khiến anh ta phát điên. Cô ấy lấy những thói hư tật xấu của chồng rồi buộc chặt vào người anh ta chẳng khác nào buộc cái lon thiếc vào đuôi một con chó vàng, và anh ta càng chạy thục mạng để trốn chạy chúng bao nhiêu thì lại càng nghe thấy tiếng chúng kêu inh ỏi bấy nhiêu.
Bố chỉ nhắc đến những điều này một cách chung chung, và mang tinh thần của vị mục sư trong đám tang của một người vốn chẳng theo đạo nào — bởi vì thông lệ là người ta hay đưa ra vài lời phát biểu thích hợp trong những dịp như thế. Qua những gì bố thấy về Helen Heath, bố cho rằng cô ấy không hề chịu thiệt thòi chút nào. Cô ấy là mẫu người mà bố gọi là một thiếu nữ vô cùng xứng đáng để lấy làm vợ — xinh đẹp, thông minh, thấu đáo, và chẳng có đống tài sản kếch xù nào để biến mình thành kẻ ngốc nghếch hay biến con thành một thằng khờ. Trên thực tế, dù con có đem dâng cho cô ấy cả triệu đô thay vì năm mươi đồng một tuần, con vẫn phải thức khuya dậy sớm để tu dưỡng bản thân sao cho xứng đáng với cô ấy.
Bố rất ủng hộ phụ nữ vun vén tổ ấm gia đình, nhưng lại không đánh giá cao việc họ xuất hiện ở chốn văn phòng, dẫu rằng bố đoán mình hơi có thành kiến và họ thì đã trở thành một phần không thể thiếu. Chưa bao giờ bố làm ăn với một phụ nữ mà lại không nhớ đến một sự cố nhỏ xảy ra hồi bố mới cưới mẹ con. Chúng ta bắt đầu dựng xây tổ ấm trong một trong những ngôi nhà tranh mà con hay đọc thấy trong sách truyện, nhưng lại là chốn con nên tránh xa một khi buộc phải dọn vào sống thật sự. Phía hiên trước có những giàn hồng leo rất đẹp, nhưng trong bếp lại chẳng có hệ thống nước máy; khoảng sân trước ngập tràn những khóm hoa dại cổ kính, nhưng dưới tầng hầm thì đầy rẫy chuột; mảnh đất phía sau rộng nửa mẫu, nhưng không gian bên trong chật chội đến mức bố phải ngồi thò cả chân ra ngoài cửa sổ. Đó đúng là một chốn tuyệt vời để đi cắm trại dã ngoại, nhưng theo kinh nghiệm của bố thì người ta thường dã ngoại chán chê trước khi kết hôn mất rồi.
Mẹ con cáng đáng chuyện nấu nướng, còn bố chạy đôn chạy đáo kiếm thứ để nấu, dẫu rằng thỉnh thoảng bố cũng tự tay xắn tay áo trổ tài tung bánh kếp. Chặng đường ấy thật sự vô cùng gian nan, con cứ tin bố đi, nhưng bằng cách này hay cách khác chúng ta vẫn xoay xở tìm được niềm vui lớn từ đó, bởi vì cả hai đã sớm hạ quyết tâm sẽ tận hưởng niềm vui trên từng chặng đường đi qua. Với đại đa số mọi người, hạnh phúc luôn là thứ gì đó còn cách ngày mai đúng một ngày. Nhưng bố đã đặt ra nguyên tắc cho bản thân là không bao giờ hoãn việc tận hưởng hạnh phúc lại đến ngày mai. Đừng bao giờ nhận những tấm giấy ghi nợ cho hạnh phúc, bởi vì con sẽ nhận ra rằng khi đến hạn thanh toán, chúng chẳng bao giờ được trả mà chỉ được gia hạn thêm ba mươi ngày nữa mà thôi.
Hồi đó bố làm nhân viên bán hàng cho một cửa hàng bách hóa tổng hợp, nhưng ngay cả khi ấy bố đã có chút ít đam mê với gia súc; và dù không đủ khả năng để chơi lớn, bố vẫn cố gắng tậu được một chú lợn con đầy triển vọng, tính bụng sẽ nuôi nó qua mùa hè bằng cách mua chịu và đến mùa thu sẽ mang hóa đơn tiền ăn đến thanh toán. Nó chỉ là một con lợn bình thường khi mới về với chúng ta, và chúng ta nhốt nó trong một cái chuồng nhỏ, nhưng chẳng mất bao lâu để nhận ra nó không phải là một con lợn chuyên hũ hỉ hay ục ục bình thường. Mới ngày nào bố còn thấy mẹ con gọi nó là Toby và thả cho nó đi rông. Nó biết nghe tên mình gọi chẳng khác gì chó. Chưa từng thấy con lợn nào xã giao đến thế. Nó cứ nài nỉ đòi ngồi ngoài hiên cùng chúng ta. Cố trèo vào nhà vào mỗi buổi tối. Thường hay lốc cóc chạy ra tận đầu đường kêu éc éc vì sung sướng mỗi khi thấy bố đi làm về.
Thế rồi thời gian thấm thoắt trôi đến tháng Mười một và chú lợn Toby đã tận dụng tối đa mọi cơ hội của mình. Bố chưa từng thấy con lợn nào chuyển hóa ngô thành mỡ nhanh đến thế, và nó càng mập mạp thì tính tình lại càng dễ thương. Bố đoán bản thân cũng có chút tình cảm lén lút gắn bó với nó, nhưng ngặt nỗi bố lại cực kỳ thích ăn thịt lợn, và chúng ta thì đang cần Toby trong nhà bếp. Thế là bố sai người mang đi làm thịt.
Khi bố về nhà dùng bữa tối vào ngày hôm sau, bố nhận ra trông mẹ con có vẻ vô cùng nghiêm nghị khi đặt đĩa thịt lợn quay xuống trước mặt bố, nhưng vì đang mải nghĩ ngợi chuyện khác trong lúc xẻ thịt, đầu óc bố lúc ấy hoàn toàn treo ngược cành cây nên mới thốt lên rằng:
“Em có muốn ăn một miếng Toby không, mình ơi?”
Trời ạ, nàng cứ thế trừng trừng nhìn bố một lúc, rồi oà khóc nức nở và vùng chạy khỏi bàn ăn. Thế nhưng khi bố chạy theo dỗ dành và hỏi chuyện gì đang xảy ra, nàng lập tức nín khóc và nổi trận lôi đình từ trong ra ngoài chỉ trong chớp mắt. Nàng mắng bố là kẻ ăn thịt người nhẫn tâm và tàn ác. Điều đó có vẻ đã giúp nàng trút được bực dọc nên cơn giận nguôi ngoai và nàng lại bắt đầu khóc nức nở trở lại. Nàng nài nỉ bố vớt Toby ra khỏi vại muối chua và đem chôn trong vườn. Bố đã ôn tồn giảng giải, và cuối cùng cũng làm cho nàng hiểu rằng nếu tổ chức tang lễ cho Toby vào lúc giá thịt lợn đang ở mức tám xu một pô-vơ thì đó sẽ là một đám tang quá đỗi đắt đỏ đối với gia đình mình. Nhưng dẫu sao thì bằng cách này hay cách khác, nàng cũng đã kịp làm bố mất sạch cảm giác thèm ăn, khiến bố chẳng thiết tha gì món thịt lợn quay vào bữa trưa hay thịt lợn nguội vào bữa tối nữa. Đêm hôm đó, bố đành mang phần còn lại của Toby ra bán cho một chủ cửa hàng ở ngã tư, người mà bố biết chắc có thể ngắm nhìn những chiếc đùi lợn của nó mà không phải rưng rưng nước mắt, và bố đã bán được nó với một cái giá khá hời.
Bố chỉ tiện nhắc đến Toby như một minh chứng cho thấy lý do tại sao bố tin phụ nữ không được sinh ra để làm kinh doanh — ít nhất là trong ngành đóng gói thịt lợn. Bố đã từng giao dịch với rất nhiều người trong số họ qua bao năm tháng, và kinh nghiệm rút ra là khi họ nắm phần đuối lý, họ sẽ viện đến cả giới tính của mình để giành phần thắng, còn khi họ nắm phần lý lẽ vững chắc, họ sẽ gạt bỏ giới tính sang một bên và ép người ta còn rát mặt hơn cả đàn ông. Họ nhất định phải thắng bằng được dù ở hoàn cảnh nào, và bố thì không thích tham gia một trò chơi mà bản thân chẳng có chút cơ hội thắng nào cả. Khi một nhân viên mắc phải một sai lầm ngớ ngẩn, bố không muốn phải hạ mình xin lỗi vì đã nhắc nhở cậu ta, và bố cũng không muốn cậu ta đỏ mặt tía tai, run lẩy bẩy rồi nhỏ vài giọt nước mắt cá sấu vào chiếc khăn mùi xoa sang trọng.
Một chút thay đổi trong không khí là điều vô cùng dễ chịu, và bố vốn rất quý trọng những đức tính của phụ nữ ở nhà nên chẳng màng lắm việc họ xuất hiện ở văn phòng. Thay vì thuê phụ nữ, bố cố gắng thuê những ông chồng của họ, và thế là thường thì cả hai vợ chồng đều làm việc cho bố. Chẳng có gì sánh bằng một người phụ nữ ở nhà có thể thúc đẩy một người đàn ông phấn đấu nơi chốn văn phòng.
Một người đàn ông đã có gia đình sẽ xứng đáng nhận mức lương cao hơn một kẻ độc thân, bởi vì vợ anh ta khiến giá trị của anh ta tăng lên. Anh ta có xu hướng đi ngủ sớm hơn một chút và thức dậy sớm hơn một chút; sống nền nếp hơn một chút và làm việc chăm chỉ hơn một chút so với gã thanh niên tối nào cũng phải đi chiều lòng một cô bái khác nhau và chẳng thể ở nhà yên ổn mà làm việc được. Đó chính là lý do vì sao bố sẽ tăng lương cho con lên bảy mươi lăm đô-la một tuần vào đúng ngày con cưới Helen, và đó cũng là lý do vì sao bố chuẩn bị dừng việc viết những bức thư này lại — bố sẽ chính thức giao phó con cho cô ấy và để cô ấy dạy dỗ con vào khuôn phép. Bố cá là cô ấy sẽ làm tốt hơn bố nhiều.
Người cha thương yêu của con,
John Graham.
HẾT