Thư Gửi Con Trai Của Một Nhà Buôn Tự Thân

Lượt đọc: 251 | 0 Đánh giá: 0/10 Sao
★★★★★★★★★★
★★★★★★★★★★
« Lùi Tiến »
Ix

❊ ❊ ❊

Hot Springs, ngày 30 tháng 1 năm 189—

Pierrepont thân mến: Cha nhận ra ngay mình đã lầm lẫn xiết bao khi bóc chiếc phong bì gửi kèm và thấy đó là hóa đơn năm mươi mươi đô-la, “tiền mua hoa gửi theo đơn đặt hàng cho cô Mabel Dashkam.” Cha không nhớ rõ cô Dashkam này là ai, nhưng nếu cô ta là con gái của lão Job Dashkam trên sàn giao dịch tự do, thì theo nguyên tắc chung, cha có thể khẳng định rằng cô ta là một cô nàng hoàn hảo để nhường cho kẻ khác rước đi. Lần cuối cùng gặp cô ta, tính sơ qua trên người cô ta cũng mang khoảng 10.000 đô-la — với giả định là kim cương của cô ta đủ cứng để rạch vỡ kính — và số vốn liếng ấy vượt quá hạn mức mà bất kỳ người phụ nữ nào được phép trút lên lưng mình, dẫu cha cô ta có giàu có đến đâu đi nữa. Mà gia tài của lão Job lại thuộc cái loại có thể phồng lên tới một triệu đô-la trên mặt báo nhưng rốt cuộc chỉ để lại cho những đứa con thừa kế một đống nợ ngập đầu với đám luật sư lo thủ tục di sản.

Dĩ nhiên, cha chẳng có chút kinh nghiệm thực tế nào trong chuyện tán tỉnh này, ngoại trừ việc đã từng tán mẹ con; nhưng cha từng đứng bên kia hàng rào quan sát khối kẻ đang lụy vì tình, và cha dám chắc rằng việc cưới một người phụ nữ như Mabel Dashkam sẽ là bước đầu tiên đưa một anh chàng đến cảnh gà trống nuôi con. Cha cá là nếu con bảo cô ta rằng con kiếm được mười hai đô-la một tuần và sẽ chẳng có thêm xu nào cho tới khi con thực sự làm ra nó, con sẽ thấy mình chẳng thể mon men đến gần cô ta nổi lấy một dặm, ngay cả khi ngồi trên tàu phá băng Soo. Cô ta là kiểu phụ nữ có trái tim giống hệt bảng điện tử Phố Wall — nó chẳng hề rung động trước bất cứ thứ gì ngoài tiền bạc.

Tất nhiên là con chưa ở vào vị thế để mà nghĩ đến chuyện đính hôn, và đó là lý do tại sao cha hơi lo sợ rằng con đang lên kế hoạch kết hôn. Thế nhưng, một gã nhân viên hưởng lương mười hai đô-la mà nợ tới năm mươi đô-la tiền hoa thì cần một người quản giáo hơn là một người vợ. Cha muốn nói thẳng ra đây rằng, bất kỳ kẻ nào vung tay ném năm mươi hai đô-la vào một bó hoa rồi cũng sẽ có lúc phải ngẫm lại xem mình có thể mua được bao nhiêu là nhu yếu phẩm với ngần ấy tiền. Rốt cuộc, chẳng có cái dại nào bằng cái dại của tuổi trẻ, bởi vì theo lẽ tự nhiên, kẻ trẻ tuổi còn khối thời gian dài phía trước để mà gặm nhấm sự dại dột đó.

Cha đoán là mình đang phí công vô ích khi khuyên con nên nghe theo phán đoán của cha trong chuyện này, bởi vì trong khi một thanh niên sẵn sàng tham khảo ý kiến cha mình khi mua một con ngựa, thì hắn lại tự tin thái quá khi đến lúc chọn vợ. Hôn nhân có thể được định sẵn ở thiên đường, nhưng phần lớn các vụ đính hôn lại được quyết định ở phòng khách phía sau nhà với ánh đèn mờ ảo đến mức chẳng gã nào nhìn rõ mặt mũi thứ mình đang vớ lấy. Dù một người đàn ông ít khi phải đối mặt với gia đình cô gái trong thời gian tán tỉnh, nhưng anh ta sẽ phải giáp mặt với họ rất nhiều khi đã về chung một nhà; và dẫu anh ta không kết hôn với bố vợ, thì chẳng điều khoản nào trong lời thề hôn nhân ngăn cản được ông già kia đến vay tiền anh ta cả, và con có thể cá chắc rằng nếu lão ta là lão Job Dashkam thì lão sẽ làm thế thật. Một người đàn ông không thể chọn mẹ cho mình, nhưng anh ta hoàn toàn có thể chọn mẹ cho con trai mình, và khi anh ta chọn một người bố vợ chuyên chơi chứng khoán chui, thì anh ta cũng chẳng có gì phải ngạc nhiên nếu đứa con trai của chính anh ta lại đi mê cá ngựa.

Đừng bao giờ cưới một cô gái nghèo nhưng được nuôi dạy như tiểu thư con nhà giàu. Cô ta chỉ chuốc lấy những thói hư tật xấu của giới thượng lưu mà đánh mất đi phẩm hạnh của người nghèo, chứ chẳng học được chút điểm tốt nào của họ. Kết hôn vì tiền hay kết hôn mà không có tiền đều là một tội ác. Chẳng có gì đáng phàn nàn khi lấy một người phụ nữ có của cải, nhưng việc lấy cả một gia tài đi kèm với người phụ nữ mới là vấn đề. Tiền bạc giúp bánh xe quay đều, nhưng nó cũng khiến con chiến mã lồng lộn bất kham, trừ phi nó đã quen với điều đó và con cầm cương nó thật khéo léo.

Đã nhắm thì chẳng có gì bằng việc chọn một người vợ ưa nhìn, bởi vì ngay cả người phụ nữ xinh đẹp nhất đôi khi cũng có lúc trông bình thường, nhờ thế con mới có chút đổi gió; nhưng một người phụ nữ kém sắc thì chỉ có thể trông tệ hơn ngày thường mà thôi. Nhan sắc chỉ là vẻ bề ngoài, nhưng ngần ấy cũng đủ để làm hài lòng bất kỳ người đàn ông hợp lý nào. (Cha muốn nói ngay tại đây rằng để hiểu được ý nghĩa sâu xa của một câu tục ngữ, cha thường phải lộn trái nó lại mới được.) Hơn thế nữa, nếu một gã đàn ông đinh ninh phải lấy một cô nàng ngốc — và khối kẻ buộc phải làm thế nếu muốn ghép đôi thành một cặp vừa vặn — thì chẳng có gì khôn ngoan bằng việc chọn một cô nàng ngốc mà ưa nhìn.

Cha chỉ nêu ra những điều này một cách chung chung, bởi vì qua cái đà xuất phát của con, cha có cảm giác rằng con rất có thể sẽ bị tóm cổ và đóng dấu bất cứ lúc nào mà chẳng hiểu vì sao điều đó lại xảy ra, và cha muốn con hiểu rằng cô gái nào kết hôn vì tiền của cha thì đích thị là đang vớ phải một món hàng giả theo nhiều nghĩa. Dù sao thì cha nghĩ rằng, nếu con thực sự hiểu thế nào là kết hôn với mức lương mười hai đô-la một tuần, con đã chọn mua một bộ đồ phòng ngủ thay vì những đóa hồng bằng số tiền năm mươi hai đô-la đang nợ kia.

Nhắc đến chuyện ăn bám gia tài của bố vợ một cách gián tiếp tự khắc lại đưa cha nhớ về thị trấn cũ của mình ở Missouri và trường hợp của Chauncey Witherspoon Hoskins. Bố của Chauncey là "cả làng", ngoại trừ nhà ga xe lửa và quán rượu, và dĩ nhiên, Chauncey cứ ngỡ bản thân cũng là một nhân vật có máu mặt lắm. Thì đúng là hắn có máu mặt thật, nhưng không phải theo cái kiểu mà hắn tự tưởng tượng. Hắn cao chừng năm phút ba tấc tính cả giày cao gót, sở hữu làn da hồng hào dễ thương, mái tóc gợn sóng xinh xắn và bộ ria mép xoăn tít. Hắn chỉ thiếu độc một chiếc băng rôn màu xanh quấn vào cổ là đủ khiến người ta phải thốt lên: "Lại đây nào, Fido," mỗi khi hắn bước vào phòng.

Dù vậy, cha tin rằng hắn hẳn phải rất được lòng phái nữ, bởi vì cho đến tận hôm nay, cứ nghĩ đến hắn là cha lại thấy ngứa tay muốn đấm cho hắn một trận. Tại những buổi tụ họp của nhà thờ, hắn thường lăng xăng nhảy nhót giữa đám đông, tíu tít và hót líu lo như một chú chim sẻ mót hạt; hắn lại rất giỏi chơi piano, chuyên ca những khúc tình ca ngọt ngào mang chút u buồn cho họ nghe. Miệng lưỡi hắn lúc nào cũng ngọt xớt và tuôn ra trôi chảy. Chẳng bao giờ thấy hắn phải nghẹn ngào nuốt nước bọt để lấy hơi. Hắn chưa từng dẫm phải váy bạn nhảy khi bắt đầu khiêu vũ, hay lúng túng làm rơi vãi đồ uống rồi đổ cà phê vào đùi cô ấy để làm nguội thay vì đổ vào đĩa lót. Bọn con trai chúng ta — những kẻ mà mỗi khi bước qua sàn nhà là lại thấy nơm nớp lo sợ cái quần cạp cao quá đầu gối làm lộ cả chân, hay cảm giác đôi tay mình to nặng như hai chiếc giăm bông được bọc vải — chẳng ưa gì hắn; nhưng mấy cô gái thì lại thích mê. Con có thể tin tưởng gu thẩm mỹ của phụ nữ trong mọi chuyện ngoại trừ đàn ông; và thật may mắn làm sao khi họ lại lẩn thẩn ở khoản đó, nếu không thì tất cả chúng ta chắc đã thành những lão trai tân hết cả rồi. Cha cũng xin bổ sung rằng con chẳng thể tin tưởng gu thẩm mỹ của đàn ông đối với phụ nữ được đâu, và điều đó cũng may mắn chẳng kém, bởi vì trên đời này hiện có biết bao nhiêu bà cô già chưa chồng rồi đấy.

Hết lần này đến lần khác, Chauncey ngả ngớn trong căn phòng đẹp nhất của mọi ngôi nhà trong thị trấn, và chúng ta thường tự hỏi làm thế nào mà hắn có thể nhởn nhơ dạo bước khắp các con phố như thế mà không bị nhốt vào chuồng súc vật. Cha chỉ thực sự tìm ra câu trả lời sau khi kết hôn với mẹ con, khi bà kể cho cha nghe những bí mật trong tim Chauncey. Thực ra đó chẳng phải là vi phạm bí mật gì sất, bởi vì hắn đã kể hết thảy những chuyện đó cho mọi cô gái trong thị trấn nghe rồi.

Dường như Chauncey cứ hễ bị bỏ lại một mình với cô gái nào là lại trở nên vô cùng u sầu, bắt đầu bóng gió về một biếng cố trong quá khứ — thứ gì đó đã tàn phá cả cuộc đời hắn và tước đi khả năng yêu đương — cùng vô số những lời đường mật sến sẩm phát ngấy từ cùng một cái thùng rác ấy.

Dĩ nhiên, mọi cô gái trong thị trấn đó đều đã quen biết Chauncey từ hồi hắn còn mặc quần cụt, và đáng lẽ họ phải dư sức nhận ra rằng khoảnh khắc bi kịch nhất cuộc đời hắn chính là lúc hắn ngồi ở tầng trên cùng của một nhà hát ở Chicago và xem đám diễn viên lưu vong diễn vở Othello. Thế nhưng một số người, đặc biệt là những kẻ còn quá trẻ, thường chẳng thèm tin vào điều gì nếu nó quá dễ tin.

Chauncey cứ áp dụng bài bản ấy cho đến năm hòng mươi bốn tuổi, và rồi hắn phạm phải một sai lầm. Hầu hết những cô gái lớn lên cùng thời với hắn đều đã yên bề gia thất, và trong lúc chờ đợi một lứa mới lớn lên, hắn bắt đầu tấn công góa phụ Sharpless, một người phụ nữ lực lưỡng, còn rất xuân sắc ở tuổi bốn mươi hoặc xấp xỉ thế, và là kiểu người khôn ngoan lọc lõi từ trong trứng nước. Hắn nhận thấy bà cực kỳ đồng cảm với mình. Và khi Chauncey cuối cùng tỉnh mộng, hắn đã đường hoàng trở thành cha dượng của bốn đứa con riêng của mụ góa phụ ấy.

Bà rất tử tế với Chauncey, đối xử với hắn như một trong những đứa con ruột của mình; nhưng bà cũng cực kỳ, vô cùng cứng rắn. Hắn chẳng đời nào được phép trốn đi chơi một mình, và khi họ cùng nhau xuất hiện, những người lạ thường khiến hắn chưng hửng bằng cách xoa đầu hắn rồi bảo vợ hắn rằng: "Trông cậu con trai nhà chị sáng sủa quá nhỉ, bà Hoskins!"

Bà gần bảy mươi tuổi khi Chauncey lo tang ma cho bà cách đây không lâu, và người ta đồn rằng hắn đã bắt đầu ngó nghiêng tìm mối mới ngay trên đường đi đưa tang về. Dù sao đi nữa, hắn cũng thu gọn thời gian để tang của mình lại trong vòng sáu mươi ngày — và cha đoán ngần ấy thời gian quá dư dả để chứa đựng toàn bộ nỗi buồn của hắn mà chẳng cần phải kéo dài thêm — và thời gian tán tỉnh trong sáu mươi ngày nữa. Đúng bốn tháng sau ngày mãn tang, hắn đệ đơn xin phê chuẩn hồ sơ kết hôn. Hắn bảo rằng hắn đã phát chán cái trò mẹ con khờ dại này rồi, và lần này sẽ chẳng chừa chỗ cho bất kỳ sự hoài nghi nào nữa. Hắn không đời nào định để người ta nhầm vợ mình thành một trong những bậc tổ tiên của hắn thêm lần nào nữa. Thế là hắn cưới Lulu Littlebrown, một cô nàng vừa tròn mười tuổi. Lúc đó Chauncey đã hơn năm mươi, và quắt queo như một quả táo muộn để quên ngoài trời qua một đêm sương giá sớm.

Hắn đưa Lu đến Chicago để hưởng tuần trăng mật, và Mose Greenebaum, người tình cờ lên thành phố để nhập hàng thu, đã bước vào cùng toa hạng sang với họ. Chẳng mấy chốc, người phục vụ toa tàu đi ngang qua và dừng lại bên cạnh Chauncey.

“Con gái ông có muốn kê một chiếc gối dưới đầu không ạ?” anh ta hỏi.

Chauncey chỉ biết rên rỉ. Rồi hắn gầm lên: “Cút ngay! Đồ dòng dõi bóng tối xứ Senegambia!” Và gã phục vụ tất nhiên là chuồn thẳng.

Mose đã chứng kiến toàn bộ câu chuyện, và giờ thì anh ta quay trở lại phòng hút thuốc để truyền tai đám đại diện thương mại ở đó. Cứ cách một quãng ngắn, lại có một gã lững thững đi dọc lối đi xuống chỗ Chauncey và hỏi xem hắn có thể cho con gái mình mượn một cuốn tạp chí, hay cho cô ấy một quả cam, hoặc mang tới cho cô ấy một ly nước được không. Và những lời chửi bới mà hắn tuôn ra để đáp lại những nhã ý đó trông chẳng ra thể thống gì của một chú rể mới cưới cả. Thế là Mose lại nảy ra một ý kiến hay ho, anh ta xuống tàu ở một trạm trung chuyển và đánh điện tín cho nhân viên khách sạn Palmer House.

Khi họ đến khách sạn, nhân viên lễ tân đã đợi sẵn để đón họ, và Chauncey còn chưa kịp ký tên mình xong thì anh ta đã nhoài người qua chiếc nhẫn kim cương và cất lời: “À, chào ông Hoskins; ông có muốn xếp phòng cho con gái ở gần phòng mình không ạ?”

Cha chỉ nhân tiện nhắc đến Chauncey như một ví dụ cho sự dại dột khi nghĩ rằng con có thể đánh cược với một người phụ nữ đã thực sự quyết định muốn kết hôn, hay nghĩ rằng con có thể tính toán dung hòa những sai lầm trong hôn nhân. Và cha muốn con ghi nhớ rằng việc cưới nhầm người vợ chính là sai lầm duy nhất mà con sẽ phải sống chung suốt quãng đời còn lại. Tuy nhiên, cha nghĩ rằng nếu con nói rõ cho Mabel biết gia tài của con có những gì, cô ấy sẽ tự quyết định rằng bản thân không muốn trở thành sai lầm cụ thể đó của con.

Cha yêu quý của con,

John Graham.

Số 10

GỬI John Graham, tại Trúc súc sản Liên hiệp ở Chicago, tới con trai ông, Pierrepont, tại Khách sạn Thương mại ở Jeffersonville, Indiana. Cậu Pierrepont đã được thăng chức lên vị trí nhân viên bán hàng lưu động cho hãng, và đã bắt đầu lên đường đi làm thị trường.

Nguồn: Việt Nam Thư Quán dịch từ Project Gutenberg
Được bạn: Mọt Sách đưa lên
vào ngày: 20 tháng 11 năm 2026

« Lùi Tiến »

💬 Thảo luận

Chưa có bình luận nào — hãy là người đầu tiên chia sẻ cảm nhận của bạn!

Đăng nhập để tham gia bình luận.