Peter Blood, một cử nhân y khoa và còn nhiều thứ khác nữa, đang phì phèo tẩu thuốc và chăm chút những chậu phong lữ đặt nơi bậu cửa sổ phòng ông, nhìn xuống phố Water Lane tại thị trấn Bridgewater.
Từ cửa sổ đối diện, những ánh mắt nghiêm khắc dò xét nhìn ông, nhưng ông chẳng hề bận tâm. Sự chú ý của ngài Blood bị chia sẻ giữa công việc đang làm và dòng người đang cuồn cuộn dưới con phố hẹp; một dòng người đang đổ về phía Castle Field lần thứ hai trong ngày, nơi mà vào buổi chiều sớm hơn, Ferguson - vị tuyên úy của Công tước - đã giảng một bài thuyết giáo chứa đựng nhiều sự phản loạn hơn là đạo lý.
Những nhóm người lố nhố, đầy phấn khích này chủ yếu là đàn ông, đầu đội cành lá xanh, tay cầm những thứ vũ khí nực cười nhất. Đúng là có vài người khoác trên vai những khẩu súng săn, thi thoảng cũng có người tuốt gươm; nhưng phần lớn họ chỉ trang bị những chiếc gậy gộc, và hầu hết đều vác những ngọn giáo khổng lồ chế từ lưỡi hái - trông vừa đáng sợ nhưng cũng vừa vụng về. Trong số những "quân lính" bất đắc dĩ này có đủ cả thợ dệt, thợ nấu bia, thợ mộc, thợ rèn, thợ nề, thợ xây, thợ đóng giày, và đại diện của mọi nghề nghiệp yên bình khác. Bridgewater, cũng như Taunton, đã hào phóng dâng hiến những thanh niên trai tráng của mình cho sự nghiệp của vị Công tước con hoang này, đến mức bất cứ ai còn đủ sức khỏe và tuổi tác mà không chịu cầm vũ khí đều tự gắn cho mình cái mác hèn nhát hoặc là kẻ theo đạo Giáo hoàng.
Thế nhưng Peter Blood, người không chỉ có khả năng cầm vũ khí mà còn được đào tạo bài bản và thiện chiến, người chắc chắn không phải kẻ hèn nhát, và chỉ theo đạo Giáo hoàng khi thấy thuận tiện, vẫn thản nhiên chăm sóc chậu phong lữ và hút tẩu thuốc vào buổi tối tháng Bảy ấm áp đó, hờ hững như thể chẳng có chuyện gì xảy ra. Ông còn làm một việc nữa. Ông buông một câu thơ của Horace - vị thi sĩ mà ông đã sớm dành một sự ái mộ đặc biệt - hướng về phía những kẻ đang hừng hực khí thế chiến tranh kia:
“Quo, quo, scelesti, ruitis?”
Giờ thì có lẽ bạn đã đoán ra vì sao dòng máu nóng, gan dạ thừa hưởng từ những người tổ tiên du mục bên dòng họ mẹ người Somerset của ông vẫn giữ được sự bình tĩnh giữa cơn sốt cuồng tín của cuộc nổi loạn này; vì sao tâm hồn nổi loạn từng khiến ông rời bỏ những ràng buộc học thuật tẻ nhạt mà người cha mong muốn áp đặt lên mình, giờ đây lại giữ được vẻ lặng lẽ ngay giữa tâm bão. Bạn hiểu vì sao ông lại nhìn những người đang tập hợp dưới lá cờ tự do này như thế - lá cờ do những trinh nữ xứ Taunton dệt nên, những cô gái từ các trường nữ sinh của tiểu thư Blake và phu nhân Musgrove, những người - như bài ca kể lại - đã xé toạc váy lụa để làm quân kỳ cho đội quân của Vua Monmouth. Dòng thơ Latin đầy khinh miệt ông ném về phía họ khi họ lộc cộc bước đi trên con đường lát đá đã hé lộ suy nghĩ của ông. Với ông, họ chỉ là những kẻ ngu ngốc đang lao đầu vào chỗ chết trong cơn điên loạn tàn ác.
Bạn thấy đấy, ông biết quá rõ về gã Monmouth này và ả đàn bà da nâu xinh đẹp đã sinh ra hắn, nên không thể bị lừa dối bởi huyền thoại về tính chính thống - thứ đã tạo nên cái cớ để dựng lên ngọn cờ nổi loạn này. Ông đã đọc bản tuyên ngôn phi lý dán tại Cross ở Bridgewater - cũng như đã dán tại Taunton và những nơi khác - tuyên bố rằng: "khi Chúa thượng Charles Đệ nhị của chúng ta băng hà, quyền kế vị ngai vàng nước Anh, Scotland, Pháp và Ireland, cùng các lãnh thổ phụ thuộc, đã hợp pháp thuộc về Hoàng tử James, Công tước xứ Monmouth, con trai và là người thừa kế hợp pháp của Vua Charles Đệ nhị."
Điều đó khiến ông bật cười, cũng như lời thông báo tiếp theo rằng: "James, Công tước xứ York, là kẻ đầu tiên đã đầu độc vị Vua quá cố, và ngay sau đó đã soán ngôi, xâm chiếm vương quyền."
Ông không biết lời nói dối nào to tát hơn. Vì ngài Blood đã dành một phần ba cuộc đời ở Hà Lan, nơi James Scott - kẻ hiện đang tự xưng là James Đệ nhị, nhờ ân điển của Chúa, làm Vua, vân vân - đã chào đời khoảng ba mươi sáu năm trước, và ông biết rõ câu chuyện lan truyền ở đó về người cha thực sự của gã. Chẳng những không hề chính thống - nhờ vào cái gọi là cuộc hôn nhân bí mật giả tạo giữa Charles Stuart và Lucy Walter - mà thậm chí gã Monmouth đang tự xưng là Vua nước Anh này có khi còn chẳng phải là đứa con hoang của vị vua quá cố. Kết cục nào khác ngoài sự sụp đổ và thảm họa cho cái trò hề vô lý này? Làm sao có thể hy vọng nước Anh sẽ chấp nhận một gã Perkin như thế? Và vậy mà vì hắn, để ủng hộ cái yêu sách viển vông này, những gã nhà quê miền Tây, dẫn đầu bởi vài gã Whig có vũ trang, đã bị dụ dỗ vào con đường nổi loạn!
“Quo, quo, scelesti, ruitis?”
Ông vừa cười vừa thở dài; nhưng tiếng cười lấn át cả tiếng thở dài, bởi ngài Blood là người thiếu đồng cảm, như hầu hết những kẻ tự lập; và ông cực kỳ tự lập; chính nghịch cảnh đã dạy ông như thế. Một người có trái tim mềm yếu hơn, với tầm nhìn và sự hiểu biết như ông, có lẽ đã tìm thấy lý do để rơi lệ khi nhìn những con chiên ngoan đạo, đơn thuần này đang đi tới lò sát sinh - được hộ tống đến nơi tập kết trên Castle Field bởi vợ con, người yêu và mẹ, được nuôi dưỡng bởi ảo tưởng rằng họ đang ra trận để bảo vệ Công lý, Tự do và Tôn giáo. Bởi ông biết, cũng như cả Bridgewater đều biết và đã biết từ vài tiếng trước, rằng Monmouth có ý định giao chiến ngay đêm đó. Vị Công tước sẽ dẫn đầu một cuộc tấn công bất ngờ vào đội quân Hoàng gia dưới quyền Feversham hiện đang đóng quân trên Sedgemoor. Ngài Blood cho rằng Lord Feversham cũng nắm thông tin tốt như vậy, và nếu giả định này sai, ít nhất thì ông cũng có cơ sở để tin như thế. Ông không thể cho rằng vị chỉ huy quân Hoàng gia lại thiếu kỹ năng trong nghề nghiệp của mình đến thế.
Ngài Blood gõ tàn thuốc, lùi lại đóng cửa sổ. Khi làm vậy, ánh nhìn của ông lướt thẳng sang bên kia đường và cuối cùng chạm phải ánh mắt của những cặp mắt đầy thù địch đang quan sát mình. Đó là hai cặp mắt, thuộc về hai tiểu thư nhà Pitt, những người phụ nữ độc thân hiền lành, đa cảm, chẳng thua kém bất cứ ai ở Bridgewater trong việc tôn sùng gã Monmouth hào hoa.
Ngài Blood mỉm cười và cúi đầu, vì ông vốn có quan hệ hữu hảo với hai quý bà này, một trong số họ, thực ra, đã từng là bệnh nhân của ông một thời gian ngắn. Nhưng không có sự đáp lại nào cho lời chào của ông. Thay vào đó, đôi mắt họ nhìn lại ông bằng vẻ khinh bỉ lạnh lùng. Nụ cười trên đôi môi mỏng của ông mở rộng hơn một chút, bớt vẻ dễ chịu hơn một chút. Ông hiểu lý do của sự thù địch đó, thứ vốn đã lớn dần mỗi ngày trong tuần qua kể từ khi Monmouth đến làm đảo điên tâm trí những người phụ nữ ở mọi lứa tuổi. Ông hiểu rằng hai tiểu thư nhà Pitt khinh miệt ông vì ông - một người đàn ông trẻ tuổi, vạm vỡ, với sự đào tạo quân sự mà lẽ ra có thể hữu ích cho Đại nghĩa - lại đứng ngoài cuộc; rằng ông lại thản nhiên hút tẩu thuốc và chăm sóc chậu hoa phong lữ vào buổi tối này, tối của mọi buổi tối, khi những con người có tinh thần đang tập hợp dưới cờ của vị Vua Tin Lành, sẵn sàng dâng hiến máu xương để đưa hắn lên ngai vàng vốn thuộc về hắn.
Nếu ngài Blood hạ cố tranh luận vấn đề này với hai quý bà đó, ông có lẽ đã khăng khăng rằng sau khi đã chán chê với việc phiêu bạt và mạo hiểm, giờ đây ông đang dấn thân vào sự nghiệp mà ông đã được định hướng ban đầu và được đào tạo bài bản; rằng ông là một người làm y, không phải người lính; một người chữa bệnh, không phải kẻ sát nhân. Nhưng ông biết, họ sẽ trả lời rằng trong sự nghiệp này, mỗi người đàn ông tự coi mình là đàn ông thì đều có nghĩa vụ phải cầm vũ khí. Họ sẽ chỉ ra rằng người cháu Jeremiah của họ, một thủy thủ, thuyền trưởng của một con tàu - mà do một vận rủi cho chàng thanh niên đó đã buông neo vào mùa này tại Vịnh Bridgewater - đã bỏ bánh lái để chộp lấy khẩu súng trường bảo vệ Công lý. Nhưng ngài Blood không thuộc kiểu người thích tranh luận. Như tôi đã nói, ông là một người tự lập.
Ông đóng cửa sổ, kéo rèm, và quay lại căn phòng ấm cúng, sáng ánh nến, nơi chiếc bàn mà bà Barlow, quản gia của ông, đang bày biện bữa tối. Tuy nhiên, với bà, ông nói to suy nghĩ của mình.
"Ta đang bị mất cảm tình với hai trinh nữ chua ngoa bên kia đường đấy."
Ông có một giọng nói dễ chịu, vang vọng, với âm sắc kim loại được làm dịu lại bởi chất giọng Ireland mà trong tất cả những cuộc phiêu lưu của mình, ông chưa bao giờ đánh mất. Đó là một giọng nói có thể quyến rũ, ve vuốt, hoặc ra lệnh theo cách buộc người khác phải phục tùng. Thực vậy, bản chất con người ông đều nằm trong giọng nói đó. Còn về ngoại hình, ông cao và gầy, da ngăm đen như dân du mục, với đôi mắt xanh nổi bật trên khuôn mặt tối màu và dưới cặp lông mày đen ngang. Trong cái nhìn của đôi mắt đó, nơi hai bên là chiếc mũi cao, cương nghị, toát lên vẻ sắc sảo lạ thường và sự kiêu hãnh điềm tĩnh rất hợp với đôi môi kiên định của ông. Dù mặc đồ đen cho đúng với nghề nghiệp, nhưng ông vẫn toát lên vẻ thanh lịch của một kẻ ưa chưng diện, vốn là đặc trưng của gã phiêu lưu mà ông từng là, chứ không phải của vị bác sĩ điềm đạm mà ông hiện giờ đang làm. Chiếc áo khoác của ông làm bằng vải camlet loại tốt, viền ren bạc; cổ tay áo có ren kiểu Mechlin và chiếc khăn quàng cổ Mechlin quấn quanh cổ ông. Mái tóc giả đen lớn của ông được uốn chải tỉ mỉ chẳng kém bất cứ ai ở Whitehall.
Nhìn ông như thế, và nhận ra bản chất thực sự hiện rõ trên người ông, bạn có thể bị cám dỗ mà suy đoán xem một người đàn ông như vậy sẽ hài lòng nằm lại bao lâu ở cái góc khuất thế giới nhỏ bé này, nơi mà số phận đã xô đẩy ông đến cách đây chừng sáu tháng; ông sẽ còn tiếp tục theo đuổi cái nghề mà ông đã đạt đủ bằng cấp trước khi bắt đầu sống cuộc đời thực sự được bao lâu nữa. Dù khó mà tin được khi bạn biết lịch sử của ông, trước và sau đó, nhưng có khả năng là nếu không vì cú lừa mà Số phận sắp đặt cho ông, ông có lẽ đã tiếp tục cuộc sống bình yên này, ổn định hoàn toàn với cuộc đời của một bác sĩ tại chốn an cư Somersetshire này. Điều đó là có thể, nhưng không chắc là sẽ xảy ra.
Ông là con trai của một bác sĩ người Ireland, và một quý bà người Somerset có dòng máu phiêu lưu của gia tộc Frobisher chảy trong huyết quản, điều này có thể giải thích cho sự hoang dã nhất định đã sớm bộc lộ trong tính cách của ông. Sự hoang dã này đã khiến cha ông, một người Ireland có bản tính yêu hòa bình lạ thường, vô cùng lo sợ. Ông đã sớm quyết định rằng con trai phải theo nghề cao quý của mình, và Peter Blood, vốn thông minh và lạ lùng thay lại khao khát kiến thức, đã làm hài lòng cha bằng việc nhận bằng cử nhân y khoa tại Trinity College, Dublin vào năm hai mươi tuổi. Cha ông chỉ sống thêm ba tháng sau niềm vui đó. Mẹ ông thì đã qua đời từ vài năm trước. Vậy là Peter Blood nhận được một khoản thừa kế vài trăm bảng Anh, và với số vốn đó, ông đã lên đường khám phá thế giới, buông thả một thời gian cho cái tinh thần bồn chồn luôn ám ảnh mình. Một loạt những cơ duyên kỳ lạ đã dẫn dắt ông phục vụ quân đội Hà Lan, lúc bấy giờ đang có chiến tranh với Pháp; và niềm yêu thích biển cả khiến ông chọn phục vụ trên hải quân. Ông có lợi thế là nhận được một ủy nhiệm thư dưới trướng de Ruyter lừng danh, và đã chiến đấu trong trận hải chiến ở Địa Trung Hải, nơi vị đô đốc vĩ đại người Hà Lan này đã hy sinh.
Sau Hòa ước Nimeguen, những năm tháng của ông trở nên mơ hồ. Nhưng chúng ta biết ông đã dành hai năm trong một nhà tù Tây Ban Nha, mặc dù không rõ bằng cách nào ông lại ở đó. Có thể cũng chính vì thế mà khi được thả, ông đã mang gươm sang Pháp và phục vụ trong quân đội Pháp khi họ gây chiến với Hà Lan thuộc Tây Ban Nha. Cuối cùng, khi đã bước sang tuổi ba mươi hai, khi niềm khao khát phiêu lưu đã thỏa, sức khỏe trở nên tồi tệ do một vết thương bị bỏ bê, ông đột nhiên bị nỗi nhớ nhà xâm chiếm. Ông lên tàu từ Nantes với ý định về Ireland. Nhưng vì con tàu bị thời tiết xấu đẩy vào Vịnh Bridgewater, và sức khỏe của Blood trở nên tồi tệ hơn trong suốt chuyến đi, ông quyết định lên bờ ở đó, cộng thêm sự thúc giục bởi thực tế đây là quê hương của mẹ ông.
Vậy là vào tháng Một năm 1685, ông đến Bridgewater, sở hữu một tài sản xấp xỉ bằng số vốn mà ông đã mang theo khi bắt đầu rời Dublin mười một năm trước.
Vì ông yêu thích nơi này, nơi sức khỏe của ông nhanh chóng được hồi phục, và vì ông cho rằng mình đã trải qua đủ những cuộc phiêu lưu cho một đời người, ông quyết định định cư tại đó, và cuối cùng bắt tay vào làm nghề y - nghề mà ông đã từ bỏ với biết bao phí hoài.
Đó là toàn bộ câu chuyện về ông, hoặc chí ít là những gì quan trọng cho đến đêm đó, sáu tháng sau, khi trận chiến Sedgemoor diễn ra.
Cho rằng cuộc chiến sắp xảy ra chẳng liên quan gì đến mình, thực tế đúng là vậy, và thờ ơ trước những hoạt động huyên náo của Bridgewater đêm đó, ngài Blood làm ngơ trước mọi âm thanh và đi ngủ sớm. Ông đã chìm vào giấc ngủ yên bình từ lâu trước mười một giờ đêm, giờ mà như bạn biết, Monmouth cùng quân đội phiến loạn của hắn cưỡi ngựa dọc theo Đường Bristol, đi đường vòng để tránh vùng đầm lầy nằm chắn ngay giữa hắn và Quân đội Hoàng gia. Bạn cũng biết rằng ưu thế quân số của hắn - có lẽ đã bị triệt tiêu bởi sự ổn định hơn của quân chính quy bên kia chiến tuyến - và những lợi thế hắn có được từ việc tấn công bất ngờ vào một đội quân đang gần như ngủ say, tất cả đều tan thành mây khói bởi sự vụng về và khả năng lãnh đạo tồi tệ trước khi kịp giáp mặt Feversham.
Hai đội quân va chạm vào khoảng hai giờ sáng. Ngài Blood vẫn ngủ yên bất chấp tiếng đại bác nổ vang từ xa. Mãi cho đến bốn giờ sáng, khi mặt trời đang lên để xua tan những làn sương cuối cùng trên cánh đồng chiến trường tan hoang đó, ông mới tỉnh giấc sau những giấc ngủ an lành.
Ông ngồi dậy trên giường, dụi mắt, và trấn tĩnh lại. Những tiếng đập cửa dồn dập vang lên tại nhà ông, và một giọng nói đang gọi đến lạc cả hơi. Đây chính là tiếng ồn đã đánh thức ông. Nghĩ rằng mình phải xử lý một ca đỡ đẻ khẩn cấp nào đó, ông với tay lấy áo choàng ngủ và dép, rồi đi xuống lầu. Ở cầu thang, ông suýt va phải bà Barlow, vừa mới ngủ dậy, trông thật xơ xác và đang trong tình trạng hoảng loạn. Ông trấn an bà bằng vài lời dịu dàng rồi tự mình ra mở cửa.
Đứng đó, trong ánh nắng vàng xiên khoai của buổi bình minh vừa ló dạng, là một người đàn ông thở không ra hơi, mắt nhìn dại dại cùng một con ngựa đang bốc hơi nghi ngút. Bị bụi bẩn và bùn đất phủ kín, quần áo xộc xệch, tay trái áo doublet rách tả tơi, chàng thanh niên này mở miệng định nói, nhưng rồi im lặng hồi lâu.
Trong khoảnh khắc đó, ngài Blood nhận ra đó là chàng thuyền trưởng trẻ tuổi, Jeremiah Pitt, cháu trai của hai tiểu thư ở đối diện, người đã bị cuốn vào vòng xoáy của cuộc nổi loạn bởi sự nhiệt tình chung. Con phố đang náo động, thức tỉnh bởi sự xuất hiện ồn ào của tay thủy thủ; các cánh cửa đang mở ra, những ô cửa sổ đang được mở chốt để những cái đầu lo âu, tò mò thò ra ngoài.
"Bình tĩnh nào," ngài Blood nói. "Tôi chưa bao giờ thấy vội vàng mà làm nên chuyện."
Nhưng chàng trai mắt dại dại chẳng thèm để tâm đến lời cảnh báo. Chàng lao thẳng vào câu chuyện, thở hổn hển, đứt quãng.
"Là Lord Gildoy," chàng hổn hển. "Ngài ấy bị thương nặng... tại Nông trại Oglethorpe bên bờ sông. Tôi đã đưa ngài ấy tới đó... và... và ngài ấy bảo tôi đi tìm ông. Đi ngay! Đi ngay!"
Chàng định túm lấy bác sĩ, và kéo ông đi ngay lập tức trong bộ áo choàng và dép như thế. Nhưng vị bác sĩ đã tránh được bàn tay quá khích đó.
"Chắc chắn rồi, tôi sẽ đi," ông nói. Ông cảm thấy lo lắng. Gildoy là một vị ân nhân rất thân thiện và hào phóng với ông kể từ khi ông định cư ở vùng này. Và ngài Blood rất sẵn lòng làm những gì có thể để trả ơn, tiếc nuối khi chuyện này phải xảy ra, và lại xảy ra theo cách như vậy - vì ông biết rất rõ rằng vị quý tộc trẻ tuổi liều lĩnh này là một tay sai tích cực của Công tước. "Chắc chắn rồi, tôi sẽ đi. Nhưng trước hết hãy cho phép tôi thay đồ và lấy vài thứ cần thiết."
"Không còn thời gian đâu."
"Cứ bình tĩnh nào. Tôi sẽ không lãng phí một giây nào đâu. Tôi bảo cậu rồi, đi chậm mới là nhanh nhất. Vào trong đi... ngồi xuống ghế..." Ông mở toang cửa phòng khách.
Chàng Pitt trẻ tuổi xua tay từ chối lời mời.
"Tôi đợi ở đây. Làm ơn nhanh lên, vì Chúa." Ngài Blood đi thay đồ và lấy hộp dụng cụ.
Những câu hỏi liên quan đến tính chất vết thương của Lord Gildoy có thể đợi đến khi họ lên đường. Trong khi xỏ ủng, ông dặn dò bà Barlow những việc trong ngày, bao gồm cả bữa tối mà ông không bao giờ được ăn.
Khi cuối cùng ông bước ra ngoài, bà Barlow vẫn lẩm bẩm theo sau như một con gà mái khó chịu, ông thấy Pitt trẻ tuổi đang bị bao vây bởi một đám đông thị dân sợ hãi, ăn mặc dở dang - phần lớn là phụ nữ - những người đã vội vã chạy đến để nghe ngóng tin tức về kết cục trận chiến. Tin tức mà chàng mang đến có thể thấy rõ qua những tiếng than khóc làm xao động cả buổi sáng.
Khi thấy bác sĩ đã ăn mặc chỉnh tề, ủng cao cổ, hộp dụng cụ kẹp dưới cánh tay, người đưa tin liền tách khỏi đám đông đang vây quanh, xua đi sự mệt mỏi và hai người dì đang đầm đìa nước mắt đang bám chặt lấy mình, chàng nắm lấy dây cương ngựa rồi leo lên yên.
"Đi thôi, thưa ngài," chàng hét lên. "Ngồi ra sau tôi."
Ngài Blood, không phí lời, làm theo lời chỉ dẫn. Pitt thúc nhẹ cựa vào mình ngựa. Đám đông nhỏ lùi lại, và cứ thế, trên yên sau của con ngựa chở nặng, bám chặt vào thắt lưng người bạn đồng hành, Peter Blood bắt đầu cuộc Odyssey của mình. Bởi chàng Pitt này, người mà ông chỉ coi là kẻ đưa tin cho một quý tộc phiến loạn bị thương, thực sự chính là kẻ đưa tin của Số phận.
