Bây giờ tôi đã phát hiện ra một bài toán khó trong việc sáng tác, đó là sự lựa chọn đau đớn giữa điểm và diện. Mặc dù hàng triệu quân nhân các bạn nhìn đều giống nhau, nhưng nếu đi vào thế giới nội tâm của họ, bạn sẽ thấy mỗi người là một cuốn sách rất dày. Tỷ như Miêu liên trưởng, có thể viết thành một cuốn tiểu thuyết rất ăn khách, câu chuyện của Trần Bài cũng mang tính điển hình rất cao, còn có Lão Pháo nữa, loại hàng này mà rơi vào tay Lưu Vấn Vân và Diêm Liên Khoa thì đều là những tiểu thuyết trung thiên vạch trần một số căn tính xấu xa của nông dân rất có lực sát thương. Hai vị tiền bối mà tôi vô cùng kính trọng này với "Tiểu đội tân binh" và "Không sơn" đều là những tác phẩm khiến tôi đọc xong phải giật mình kinh hãi.

Nói cách khác là nhân vật quá đông, manh mối quá nhiều, câu chuyện quá nhiều, giống như con mèo đối diện với cả một phòng chuột, không biết nên ngoạm con nào trước. Số người tôi quen biết trong và ngoài quân đội trước sau không dưới vài trăm, ai cũng có cá tính riêng, đều rất đáng để viết. Ban nãy tôi ngồi thẫn thờ trước máy tính nửa ngày, không biết nên dừng lại ở điểm, hay là mau chóng chuyển sang diện, lướt qua một lượt để thể hiện các nhân vật chính rồi bước vào quá trình chuyển biến của câu chuyện. Xem ra kiến thức lý thuyết văn nghệ học vẫn chưa đủ tốt, quả thực là một bài toán rất lớn.

Cho nên tôi mới nói phim truyền hình đề tài quân đội hiện nay làm không tốt, đó là cái lỗi của việc xa rời đời sống. Cậu ở lì trong khách sạn thì sao mà nghiền ngẫm được bộ đội cơ sở rốt cuộc ra làm sao, những người lính quân nhân chuyên nghiệp thực thụ ra làm sao——điều tôi lo lắng lúc này không phải là biên soạn cốt truyện, mà là câu chuyện quá nhiều, chỉ có thể trách bản thân trước kia không viết, bây giờ khung sườn vừa bày ra, tự mình nhìn lại một cái, mả mẹ nó! Khung sườn tiểu thuyết trường biên, mà cũng chỉ có thể coi là một cái đề cương đơn giản kiểu như thế thôi chứ chưa phải là chi tiết.

Tôi đã bỏ qua tình hình thi đua nghiệp vụ trinh sát của tập đoàn quân rồi, không biết độc giả tinh mắt có phát hiện ra không? Đó cũng là một quá trình nhân vật đông đúc, câu chuyện ngập tràn, nhưng tôi thực sự không có can đảm để bày ra một cái khung lớn đến thế. Tôi có phải đang viết một bộ phim truyền hình 40 tập đâu, chỉ là muốn bày tỏ cảm giác quân nhân thực thụ của người lính Trung Quốc cho mọi người thấy rồi đành phải dừng tay cho nhanh, bởi vì hiện tại trong tay còn có nhiệm vụ sáng tác khác.

Biết làm sao đây?

Đương nhiên tôi phải viết cho xong phần này, nếu đã bắt đầu làm việc thì mỗi ngày viết chừng 2000 chữ cũng chẳng phải chuyện khó khăn gì, nhưng viết thế này quả thực rất khó hoàn thành, tôi viết một năm cũng không xong.

Cho nên, tôi đành cắn răng nhẫn tâm vứt bỏ rất nhiều thứ, tỷ như đoạn mô tả "hẻm núi Thanh Sơn" ở chương trước, để đi thẳng vào việc thúc đẩy và phát triển câu chuyện của một số nhân vật.

Hạ ——

Chúng tôi hàng ngày cứ 5 giờ là bị gọi dậy, mắt còn chưa mở ra đã phải đi huấn luyện. Đương nhiên trước tiên là làm một bài việt dã vũ trang 10.000 mét để khai vị, sau đó vội vàng húp mấy miếng cơm sáng, có khi tôi vừa cầm quẩy vừa nhét trứng gà vào túi rồi nhảy lên thùng sau xe tải——sau này thì không thế nữa, bởi vì cường độ huấn luyện được gia tăng từng bước một cách rất khoa học. Tôi vẫn luôn căm thù cái tên tham mưu vạch ra kế hoạch này, khiến cho bạn lúc nào cũng khó chịu, nhưng lại chẳng gục nổi, cứ mãi dập dờn ở ranh giới của giới hạn——đúng là nghề nào nghiệp nấy, nhưng khổ nhất là đám anh em chúng tôi; sau này hễ lên xe là chúng tôi vứt súng sang một bên, nằm ngửa cẳng ra ngủ, chẳng phân biệt binh lính hay cán bộ, dù tôi là binh nhất duy nhất, xe có xóc thế nào đi nữa vẫn cứ ngủ khì như thường. ——thật sự là quá mệt.

Xuống xe là bắt đầu các môn huấn luyện của ngày hôm nay, có lúc là bắn súng, có lúc là leo núi, có lúc là đánh thuốc nổ, có lúc là cái quái gì không biết nữa——các môn tập huấn của trinh sát binh nhiều không kể xiết, không phải là thứ binh lính não không đủ số có thể hoàn thành——các bạn tưởng lính đặc chủng giống như lính Mỹ trong phim, cầm súng đá một cước mở cửa rồi hét cái gì mà "Clear" đơn giản thế sao? Những gì tôi nói cũng chỉ là một ví dụ nhỏ thôi đấy! Cho nên hồi đó tôi cứ hay động viên những chiến sĩ trinh sát xuất thân từ nông thôn tham gia tập huấn hãy học hành cho đàng hoàng để thi vào trường quân sự, hoặc sau khi về nhà thì ôn tập thêm để thi đại học. Một niềm nhiệt huyết của tôi trong quân đội là động viên mọi người thi đại học, nhưng chẳng mấy ai thi đỗ, bởi vì tính tình đã hoang dã không ngồi yên nổi, hoặc vì nhà nghèo không dám thi mà phải đi làm công nhân tha phương. Ai —— lãng phí bao nhiêu bộ óc hay ho thế này!

Bơi vũ trang là môn học khiến tôi sợ nhất. Giữa hồ có một hòn đảo nhỏ, trong mắt tôi thì nó xa vời vợi, cụ thể bao nhiêu cây số thì tôi quên mất rồi, thời gian trôi qua lâu quá. Bắt chúng tôi mang theo súng đạn, lựu đạn, bình tông đựng đầy nước để bơi qua đó, lúc ấy tôi chỉ hận không thể lên đạn rồi tút tút cái tên thiếu tá đặt ra quy tắc này trước đã——tiếc rằng đấy là đạn giả. Đối với tôi, tay không bơi qua đã là chuyện khó khăn, huống chi còn cộng thêm từng đống đồ sắt này? Nhưng lệnh đã ban ra thì vẫn phải ngụp lặn trong nước, cũng không phải không mang theo gì, trên eo vẫn dùng dây thừng buộc một chiếc phao bơi, nhưng cực kỳ nhỏ, chỉ có thể đảm bảo lúc cậu không chịu nổi thì mau chóng bám lấy cái phao nhỏ xíu ấy, rồi chiếc ca-nô cao tốc hậu cần sẽ tới cứu cậu——chính là chiếc ca-nô cao tốc mà dân buôn lậu Hồng Kông hay dùng trong phim. Mẹ kiếp! Hắn ta đảm bảo kiểu đó thà không đảm bảo còn hơn, mỗi lần chạy tới là những con sóng lớn dạt dào có thể khiến tất cả anh em uống no mấy ngụm nước, trồi hụp nửa ngày không tìm thấy phương hướng, vội vàng đạp nước vì sợ chìm nghỉm——cho nên tôi mới nói giày vải của quân đội chúng ta đáng yêu lắm luôn ấy, đừng nhìn nó tầm thường, ai cũng chê bai, nhưng lúc bơi vũ trang chỉ cần cởi ra buộc vào thắt lưng là qua được, qua bên kia là xỏ vào nhanh ơi là nhanh——vừa qua thôi chưa tính là hết, vẫn còn môn học tiếp theo đấy! Nếu là một đôi bốt da bò lớn thì sao? Cậu còn xỏ vào nổi không? Giày vải bị ướt thì có sao đâu, một lát là khô, nhưng bốt quân đội mà ướt thì phiền phức thật sự, đôi chân của cậu cứ ngâm tịt ở trong đó đi! ——bốt quân đội là đồ tốt, còn tùy dùng ở chỗ nào, tác chiến đô thị thì đương nhiên tôi dùng bốt quân đội, đá cửa đấu tay đôi gì đấy đều tiện lợi, địa hình sa mạc cũng phải dùng, vì cát quá nóng, nhưng ở rừng núi, lúc bơi vũ trang, hà cớ gì tôi phải dùng nó?! Tìm chết chắc?!

Lúc mới bắt đầu bơi tôi tốn sức vô cùng, lúc này chúng tôi bắt đầu dùng chút mưu mẹo nhỏ——Trần Bài bơi rất giỏi, cậu ấy lớn lên bên sông Trường Giang, sóng to gió lớn nào mà chẳng thấy. Mỗi lần xuất phát, tôi lại bám vào thắt lưng cậu ấy ở dưới nước——đương nhiên bản thân tôi cũng bơi, nhưng ngặt nỗi lúc đầu trong lòng không có đáy mà! Trần Bài đúng là một người anh em tốt, khiến tôi cảm động đến mức không biết phải làm sao, ngày nào mệt đến thế nào cũng phải giúp anh ấy viết thư tình——tất nhiên, anh ấy thay tôi cầm đèn pin đuổi muỗi. Về sau dần dần tôi không sợ nữa, thì không cần anh ấy kéo đi nữa. Nếu nền tảng cơ thể tốt, khắc phục được tâm lý sợ hãi, thực ra chẳng có việc gì là không làm được cả. Hơn nữa dần dần phát hiện ra niềm vui của việc bơi vũ trang, chính là cảm giác sảng khoái sau khi vượt qua giới hạn cực hạn, cảm giác y hệt như lúc chạy bộ vậy——hồi tưởng lại thật là cảm khái muôn vàn, thế nào gọi là "lấy khổ làm vui", đây mới gọi là lấy khổ làm vui! Mọi người cứ mắng quân đội Trung Quốc cái này không được cái kia kém, nhưng các bạn có biết họ mỗi ngày đang làm những gì không? Niềm vui lúc ấy đơn giản như vậy đấy——ai!

Vượt qua được môn bơi vũ trang, các môn khác cũng không phải là chuyện gì quá khó khăn nữa. Tôi cũng không kể tỉ mỉ nữa.

Khi đợt tập huấn của chúng tôi sắp kết thúc, chính thức bước vào giai đoạn kiểm tra, tôi đã phát hiện ra một bí mật của Trần Bài.

Tôi và Trần Bài ở chung một chiếc lều, trong lều có 7 anh em, Miêu liên trưởng và một vị liên trưởng của đại đội khác ở lều đôi loại nhỏ. Quân đội là một nơi cấp bậc vô cùng nghiêm ngặt, điểm này lúc đầu tôi có ý kiến nhưng sau thì không còn nữa, thói quen biến thành tự nhiên.

Hồi đó huấn luyện cực kỳ mệt cực kỳ mệt, điểm danh buổi tối xong chẳng ai muốn đánh răng rửa mặt mà chỉ muốn thả người xuống ngủ ngay——nhưng không được đâu các đồng chí ạ! Vẫn còn học tập chính trị, đôi khi còn phải chiếu phim cho xem gọi là để súy uý động viên tinh thần——lúc bấy giờ chúng tôi hận không mắng chết những kẻ làm phim ở Trung Quốc, thảo nào phim rác nào bán không được thì đem bản phim bán cho quân đội chứ gì?! Phim dở đến mức nhớ lại mà thấy rợn cả tóc gáy——chính là không cho cậu rảnh rỗi, điểm này của quân đội là khiến người ta không thể chịu nổi nhất. Xem phim đối với chúng tôi không phải là thư giãn, mà là một sự tra tấn còn đáng sợ hơn cả huấn luyện——đó là một sự tra tấn tinh thần vô cùng cứng nhắc! Lại lan man đi xa rồi——ý muốn biểu đạt là hễ tắt đèn là đảm bảo tiếng ngáy trong vòng 10 giây sẽ vang lên rền vang lớp lớp. Chất lượng giấc ngủ của mọi người tuyệt đối tốt, không giống như bây giờ đêm nào tôi cũng mất ngủ.

Hai ——

Đó là ngày cuối cùng đợt tập huấn của chúng tôi, buổi tối mọi người thả lỏng một chút nên liên hoan một trận. Ăn thịt kho tàu quá nhiều nên lần đầu tiên ban đêm tôi phải dậy đi tiểu, trong mơ nghe thấy có tiếng ai đó đang rên rỉ, vô cùng đau đớn, tôi tưởng là gặp ác mộng. Buồn ngủ đến mức không chịu nổi nữa tôi mới mở mắt ra, cầm đèn pin và giấy vệ sinh rồi chui ra khỏi màn, kết quả là tiếng rên rỉ này bỗng nhiên ngừng bặt.

Tôi cứ tưởng mình đang mơ, định bụng đi vệ sinh. Kết quả tôi lại nghe thấy tiếng nghiến răng, rõ ràng là tiếng nghiến răng vì không thể chịu đựng nổi. Còn có tiếng thở phì phò nặng nhọc. Tôi bắt đầu tìm kiếm, cuối cùng phát hiện ra âm thanh phát ra từ trong màn của Trần Bài, tôi đi qua đó, động tĩnh lập tức dừng lại.

Tôi thấy kỳ lạ, liền cầm đèn pin lên bật sáng.

Tôi nhìn thấy trong màn, Trần Bài lờ mờ vẫn đang mở mắt, tiếng thở nặng nhọc đang cố gắng nén lại ấy là thứ không thể nào phớt lờ được.

Tôi nhỏ giọng: "Trần Bài?"

Không có ai trả lời tôi.

Nhưng tôi thấy Trần Bài vẫn đang mở to mắt.

Tôi liền vạch màn ra: "Trần Bài?"

Lập tức tôi câm nín đờ đẫn.

Tôi nhìn thấy Trần Bài cắn chặt răng, bấu chặt lấy đầu gối phải của mình, khuôn mặt đau đớn biến dạng, mồ hôi to bằng hạt đậu cứ tuôn rơi ào ào.

"Trần Bài, cậu bị sao thế?" Mặt tôi tái mét, quay người định chạy đi, "Tôi đi gọi bác sĩ cho cậu!"

Trần Bài nghiến răng rít qua kẽ răng: "Cậu quay lại đây cho tôi!"

Thế là tôi quay lại, nhìn anh ấy, sợ chết khiếp. Lúc ấy sinh nhật 18 tuổi của tôi còn chưa qua, tôi chưa từng thấy trận địa lớn nào hơn.

Trần Bài nghiến răng nói: "Lát nữa là tao khỏi. Mày về ngủ đi."

Sao tôi dám rời đi chứ, cứ ngốc nghếch đứng đó nhìn anh ấy. Cái bụng đang nháo nhào bỗng chốc im bặt, tôi thật sự sợ trung đội trưởng của mình xảy ra chuyện đấy chứ! Cảm giác hận không thể đau thay cho anh ấy——hốc mắt lại bắt đầu rưng rưng ẩm ướt.

Trần Bài qua một lúc, quả nhiên dần dần bình tĩnh lại: "Tôi khỏe rồi, cậu đi ngủ đi."

Tôi không chịu về.

Trần Bài miễn cưỡng muốn ngồi dậy, tôi vội vàng đỡ anh ấy dậy.

Trần Bài cười: "Tôi không sao rồi đây này? Cậu về đi ngủ đi."

Tôi liền nói: "Không, rốt cuộc cậu bị làm sao vậy?"

Trần Bài cứ nói mình không sao, tôi kiên quyết không tin, không nói cho tôi biết thì tôi đi gọi bác sĩ. Trần Bài cuối cùng bị tôi làm cho hết cách, đành phải ngồi dậy khoác áo ngoài lên rồi bảo ra ngoài nói chuyện đi, sẵn tiện tôi cũng vận động một chút.

Tôi liền đi theo anh ấy ra ngoài.

Anh ấy đi rất đau đớn, tôi đỡ anh ấy, nhưng bị anh ấy hất ra.

Chúng tôi đi ra ngoài, gác xép trực ban quát lớn khẩu lệnh, đèn pin chiếu theo sang, nhìn thấy là một thiếu tá thì ngậm miệng không nói gì nữa.

Chúng tôi ngồi xuống một góc doanh trại hút thuốc, Trần Bài im lặng suốt nửa ngày.

Tôi cũng không dám hỏi, cứ thế ngồi hút thuốc cùng anh ấy.

Mãi một lúc lâu sau, anh ấy hỏi tôi: "Cậu giữ bí mật cho tôi nhé?"

Tôi đáp là giữ bí mật.

Anh ấy vẫn ngập ngừng mất một lúc lâu, mới nói: "Tôi bị bệnh, lúc về thăm nhà đợt trước phát hiện ra."

Tôi hỏi bệnh gì?

Anh ấy suy nghĩ rồi nói: "Tiểu Trang, cậu không phải là người lính bình thường, tôi nghĩ cậu có thể hiểu được."

Tôi sốt ruột, gặng hỏi rốt cuộc là bệnh gì?

Cuối cùng, anh ấy thở dài——tôi mãi mãi không quên tiếng thở dài này của anh ấy, loại tuyệt vọng đó, loại bi thương đó, loại cảm giác——không nói nên lời, khiến trái tim tôi tan nát.

Trần Bài cuối cùng cất lời: "Viêm cột sống dính khớp."

Tôi vẫn không hiểu, không biết có ý nghĩa gì.

Trần Bài cười khổ, rõ ràng đem cái bí mật mà anh ấy giấu rất sâu này nói cho tôi nghe thì chẳng khác nào đàn gãy tai trâu.

Anh ấy đứng dậy: "Đi thôi, không nói nữa, về ngủ đi."

Tôi cứ thế đi về cùng anh ấy, trong lòng vẫn thầm thĩ gợn sóng, viêm cột sống dính khớp là cái quái gì thế nhỉ? Tôi chỉ biết căn bệnh kinh niên của lính trinh sát là viêm khớp, nhưng viêm cột sống là cái gì, lại còn dính khớp nữa chứ?

Nếu lúc đó tôi biết, nhất định tôi sẽ lập tức gọi Miêu liên trưởng dậy, tôi nhất định sẽ làm thế!

Xin hãy tin tôi!

Viết đến đây, nước mắt ào ào rơi xuống bàn phím của tôi, tôi không khỏi phải lau bàn phím và lau nước mắt của mình.

Lúc tôi bắt đầu viết lại thì đã châm thêm một điếu thuốc.

Tiện thể nói luôn, tuyệt kỹ của Trần Bài là tung người lên không trung rồi đá liên tiếp bốn cú, chính là màn biểu diễn trinh sát đá vỡ chum vại mà các bạn thường thấy trên tivi ấy. Người có thể làm được màn biểu diễn này rất nhiều, nhưng đá liên tiếp bốn cú thì đến nay tôi vẫn chưa thấy ai ngoài đời thực cả.

Hồi đó chúng tôi toàn đùa cợt gọi Trần Bài là "Phi chân Phật Sơn" (Vô ảnh cước Phật Sơn).

——nước mắt cứ ào ào tuôn rơi, tôi đành phải dừng lại một lát thôi. Xin lỗi nhé.