Tôi nghiến răng đứng lên, tay trái cầm dao khai sơn chặt một cành cây cứng cáp, gọt sạch lá và nhánh nhỏ phía trên làm gậy chống đỡ cơ thể. Nghiến chặt răng, tay phải cầm bó hoa lan, tôi từng bước một đi về phía sâu trong rừng rậm.

Hoa lan giống như Tiểu Ảnh đang ở bên tôi vậy.

Những lúc tôi không chịu nổi nữa thì ngửi một hơi.

Sau đó liền có dũng khí.

Đau không? Tôi hình như thực sự không nhớ rõ nữa.

Nhiều năm sau tôi nhớ lại, kỳ thực điều quan trọng nhất trong nghịch cảnh là gì? Thực sự là sức mạnh của tinh thần. Tỷ như bây giờ tôi đọc các báo cáo về việc chữa khỏi bệnh SARS, rất nhiều người không tin, nhưng tôi tin. Bởi vì tôi biết, con người trong nghịch cảnh sức mạnh tinh thần quan trọng hơn bất cứ thứ gì. Bạn tin rằng mình sẽ vượt qua được, thì bạn có thể vượt qua; nếu như chính bạn tuyệt vọng, thì mọi thứ đều chấm hết.

Nhiều năm sau tôi lật xem những cuốn sách về Phật học, khi đó đang viết một bài viết nhỏ về Hoằng Nhất pháp sư, tôi liền xem qua, mặc dù tôi không thích Phật học. Nhưng có một câu nói khiến tôi ngẩn người ra hồi lâu: "Phật tổ từng nói —— không phải cờ động, không phải gió động, mà là tâm của bạn đang động."

Chính bạn tuyệt vọng rồi thì sẽ chẳng còn gì cả.

Chính bạn có lòng tin, thì việc gì cũng có thể vượt qua, cho dù không vượt qua được, dẫu sao thì bạn cũng đã thất bại trong cuộc đấu tranh với số phận! Thắng mà không kiêu, bại mà vẫn vinh!

Tôi không phí nửa ngày trời để bàn về SARS, nói thật đó không phải chuyện trong tiểu thuyết của tôi.

Tôi chỉ muốn nói, rất nhiều năm trước, một tiểu binh chưa tròn 18 tuổi nghiến răng, tay trái chống gậy, tay phải máu thịt bê bết cầm một bó hoa lan nhỏ khó khăn bước đi trong khu rừng nguyên thủy, mặc bộ quân phục rằn ri hoàn toàn sũng nước bởi sương mù và hơi ẩm, cắn răng chịu đựng cơn đau từ cổ chân bị trật. Dù thỉnh thoảng dừng lại xem bản đồ và la bàn hoặc uống một ngụm sương trên lá hay nước mưa gì đó tôi cũng không biết, nhưng vẫn luôn đi về phía mục tiêu, chưa từng dừng việc tiến bước! Mục tiêu là một cái nơi khỉ ho cò gáy nào đó cách đây 70 cây số có tên là đội tân huấn đại đội đặc chủng.

Đến được thì phải đến, không đến được cũng phải đến, dù có bò cũng phải bò về, dù có chết cũng phải chết trên con đường tiến bước.

Bởi vì trong tay cậu ấy có hoa lan.

Bởi vì trong lòng cậu ấy có tình yêu.

Nhiều năm sau, tiểu binh này nhớ lại vẫn rưng rưng nước mắt...

Đó là cái thời đại gì thế không biết!

Nếu hành quân trong rừng rậm sơn địa cận nhiệt đới thực sự 10.000 mét, sự tiêu hao thể lực gấp mấy lần cảm giác việt dã vũ trang 10.000 mét thường ngày là ít. Khỏi cần nói địa hình khúc khuỷu hay không vì vốn dĩ chẳng có đường đi, mấy chục năm thậm chí cả trăm năm không có ai bén mảng tới thì anh bảo làm gì có đường? Vấn đề là áp suất thấp —— bản thân đã ẩm ướt, lại thêm ở dưới đáy thung lũng, sự lưu thông không khí không tốt, rất nhanh anh sẽ cảm thấy việc hít thở trở nên khó khăn hơn.

Hơn nữa trong không khí đúng là cái mùi hủ hóa của động thực vật ẩm ướt ấy thực sự rất khó chịu. Ban đầu không thấy có gì, nhưng anh đi lâu rồi, có cảm giác như toàn bộ phổi đều ngập tràn mùi này —— cành lá thực sự quá dày đặc, gió chỉ có thể lưu thông ở phần trên của rừng cây, còn ở dưới thì sao? Anh cứ nghĩ là biết, tôi hoài nghi đã mấy trăm năm không có sự lưu thông không khí nào rồi.

Cho nên, mỗi lần tôi đi qua những khoảng rừng trống nhỏ mọc đầy cây bụi thấp đều vội vàng dừng lại hít một hơi thật sâu không khí trong lành, thay đổi cái mùi trong phổi. Sau đó lại tiếp tục tiến lên, không còn cách nào khác.

Mất nước tự nhiên là rất nghiêm trọng, đi chẳng được bao xa là mồ hôi đầm đìa. Đi trong cái khu rừng rậm nóng bức áp suất thấp cận nhiệt đới này, cơ thể lúc nào cũng ẩm ướt, nhưng đôi môi thì lúc nào cũng khô khốc, tôi chốc chốc lại liếm môi của mình, nhưng rất nhanh lại thấy chẳng có ích gì —— bởi vì ngay cả cái lưỡi của anh cũng tự thấy không còn chút nước nào nữa.

Lúc này anh đành phải liếm nước đọng hoặc sương trên những chiếc lá cây lớn. Đương nhiên vi khuẩn chắc chắn sinh sôi —— nhưng mà lúc làm lính mạng rẻ rúng cái gì cũng uống cái gì cũng ăn, dạ dày cứng như sắt thép. Tỷ như bây giờ tôi chỉ uống nước tinh khiết, bởi vì cảm thấy ngay cả mùi nước máy đun sôi cũng không thoải mái; nhưng mà lúc đó chỉ cần có nước sống là được, quản gì mùi vị thế nào chứ. —— Chỉ có điều lúc đó không có kinh nghiệm, sau này đến cái này cũng chẳng dám uống tùy tiện nữa.

Quân phục rằn ri chẳng mấy tiếng sẽ luôn ở trong trạng thái lúc khô lúc ướt, khô là do nhiệt lượng cơ thể bay hơi, ướt là do môi trường và mồ hôi của chính anh túa ra, anh có thể nhìn rõ mồ hôi trên đó từng chút một biến thành các đốm màu trắng —— cái này nên gọi là danh từ gì nhỉ? Hình như là muối mồ hôi thì phải? Tôi không nhớ rõ nữa.

Áp suất thấp muốn chết, khiến cho tim cũng không được thoải mái cho lắm, hoảng hốt giống như nhốt một con thỏ bên trong đang tung cước đạp loạn —— sau này quen với việc huấn luyện và sinh sống ở những nơi như thế này rồi, tôi quay về thành phố ngược lại trái tim càng cảm thấy không khỏe hơn, phải mất thời gian thích ứng lâu hơn, nhất là khí thải trong không khí thành phố, tôi đã thích ứng rất lâu mới có thể chịu đựng được.

Tiếp theo chính là đau, đau nhức nhối, mỗi một nhịp đặt chân xuống là lại đau. Nhưng tôi không dám dừng lại tùy tiện, kế hoạch tôi đặt ra cho mình là đi hai tiếng nghỉ mười phút, nhiều nhất là mười phút, nếu không tôi sẽ thực sự không đứng dậy nổi nữa —— kinh nghiệm kiểu này là từng chút một tích lũy lên, sau này tôi dần hiểu ra, chạy bộ trong núi và chạy bộ trên thao trường việt dã là khác nhau, cái sau chỉ có thể coi là rèn luyện thể chất không khác gì huấn luyện của đội điền kinh, còn cái trước là nhu cầu tác chiến, không phải cứ cắm cổ chạy là được —— mấu chốt là phải giữ được sự kiên nhẫn, bởi vì mỗi một chặng đường đều rất dài, mỗi một lần đều nguy hiểm rình rập, anh phải đảm bảo tốc độ trên tiền đề từng giây từng phút đều phải nhẫn nại, tỉ mỉ, cẩn thận, lại tỉ mỉ, lại cẩn thận.

Cái tính khí nóng nảy đó ngoài việc tự rước họa vào thân thì chẳng có tích sự gì sảng sảng khác, phải có sự kiên nhẫn quan sát đầy đủ đối với từng chiếc lá cây, bởi vì nguy hiểm thường xảy ra vào khoảnh khắc anh mất đi sự kiên nhẫn, ẩn giấu ở nơi anh coi thường nhất —— tác chiến đặc chủng thực sự không đơn giản như những gì các anh xem trên phim ảnh, cũng không phải là việc mà những kẻ đầu óc không đủ số lượng có thể hoàn thành. Nếu đem khung cảnh hành quân trong rừng rậm của chúng tôi quay lại, các anh sẽ cảm thấy ánh mắt của chiến sĩ chúng tôi hình như rất đờ đẫn, không giống với đám diễn viên của mấy lão Mỹ trên phim cứ đảo qua đảo lại, nhưng tôi có thể nói cho các anh biết, đầu óc của bọn họ chưa từng ngừng hoạt động lấy một giây —— quan sát, phát hiện, phân tích, phán đoán, loại trừ, luôn là một quá trình như thế không bao giờ gián đoạn —— sức bền, vẫn là sức bền; kiên nhẫn, vẫn là kiên nhẫn.

Đừng nói là khổ, bởi vì anh không có quyền cảm thấy khổ; đừng nói là mệt, bởi vì so với những cái xác chết, mệt dù sao vẫn tốt hơn là không mệt, người chết thì sẽ không cảm thấy khổ và mệt đâu —— có thể cảm nhận được điều này anh nên cảm thấy may mắn, bởi vì anh vẫn còn sống. —— Đây là những gì tôi học được sau này, có cái là do sĩ quan và lão sĩ quan dạy, có cái là do tôi tự đúc kết ra.

Binh sĩ đặc chủng là gì? Tôi nói cho các anh biết, sau khi tôi đeo cái phù hiệu quân hàm đầu chó và dải ngực đó lên, thể ngộ của bản thân tôi, chính là một danh từ —— động cơ vĩnh cửu. Không chỉ là thể xác, mà còn cả đầu óc. Không chỉ là hành quân, anh còn phải chuẩn bị sẵn sàng bất cứ lúc nào để chịu đựng sự bao vây của đạn giả, mưa bom từ những lão đội viên không biết đang ẩn nấp ở đâu, hoặc những chiếc kẹp thợ săn đủ mọi thể loại do cái đám chó má đội trưởng đầu chó chó chết nào đó dẫn người bố trí ẩn giấu trong bụi cỏ dưới lá rụng thậm chí trên cây trong khe suối và không biết ở xó xỉnh nào (kẹp làm bằng nhựa dẻo kẹp anh một cái không bị thương nhưng tuyệt đối là rất đau) cùng với bẫy rập (bẫy thật, đương nhiên trong đó không có tre vót nhọn, cao lắm thì là không biết lão đội viên chó chết nào kéo vào đó một bãi phân, đám khốn nạn này chỉnh sửa lính mới thì đúng là có một bộ).

Cả mấy cái loại mìn huấn luyện giẫm vào là bốc khói nữa —— sau này tôi còn gặp phải mưa đạn và mìn thật. Cái này để sau chúng ta nói tiếp.