Trung Quốc Văn Học Sử Thoại

Lượt đọc: 196 | 0 Đánh giá: 0/10 Sao
★★★★★★★★★★
★★★★★★★★★★
« Lùi Tiến »
Quan Sơn Nguyệt

❊ ❊ ❊

Hôm trước đi xem triển lãm bích họa Đôn Hoàng, thấy những bức ảnh về Ngọc Môn Quan, Dương Quan, đều là những địa danh quen thuộc trong thơ Đường. Thơ Lý Bạch có câu "Do lai chinh chiến địa, bất kiến hữu nhân hoàn" (Xưa nay nơi chiến địa, chẳng thấy người trở về), những người phơi xương nơi sa trường ấy suy cho cùng cũng chẳng phải là chịu uất ức, bởi lẽ cõi biên cương kia cũng chính là năm tháng của Hán - Đường. Trong không gian và thời gian vô tận của Hán - Đường, dù họ đã chết, nhưng cùng với những người cày ruộng dệt vải đang sống, họ cũng là một phần của bức tranh phong cảnh. Nếu những người đang sống mải mê dệt nên những sợi gấm và hoa văn, thì họ chính là tình ý của sợi gấm và luồng không khí tồn tại trong những cành hoa của hoa văn ấy. Tất nhiên họ không hề chịu uất ức. Đây không thể là cách giải thích theo chủ nghĩa công lợi, kiểu như nếu không có họ chiến đấu bảo vệ biên cương thì văn hóa Hán - Đường không được bảo đảm, nếu thế thì họ chỉ là phương tiện hy sinh để bảo đảm cho thế gian của những người đang sống, cách nghĩ đó quá hẹp hòi.

Đến đây tôi mới hoàn toàn hiểu được cái hay trong bài "Quan Sơn Nguyệt" này của Lý Bạch. Toàn bài thơ như sau:

"Minh nguyệt xuất Thiên Sơn, thương mang vân hải gian.

Trường phong kỷ vạn lý, xuy độ Ngọc Môn Quan.

Hán hạ Bạch Đăng đạo, Hồ khuy Thanh Hải loan.

Do lai chinh chiến địa, bất kiến hữu nhân hoàn.

Thú khách vọng biên sắc, tư quy đa khổ nhan.

Cao lâu đương thử dạ, thán tức vị ứng nhàn."

Mở đầu đã là cả một đại tự nhiên, ngọn gió kia hòa cùng ánh trăng thổi qua Ngọc Môn Quan suốt mấy vạn dặm. Mà cái đại tự nhiên này khi được viết chung cùng nhân thế, tuy có nỗi bi ai của người chinh phu và người vợ mong chồng, nhưng lại chẳng phải là tư tưởng phản chiến, chỉ cảm thấy thiên đạo nhân sự vốn dĩ là như vậy, không vướng bận lý luận.

Vì thế chợt nhớ đến tác phẩm "Diễm hỏa kết tại phượng hoàng mộc thượng" (Lửa đẹp kết trên cây phượng vĩ) của Chu Tây Ninh có thể sánh cùng bài này. Bầu trời quang đãng vô tận nơi cây phượng vĩ rực rỡ sắc lửa, có thể nói là cùng một cảnh giới với bốn câu đầu bài thơ của Lý Bạch. Người phụ nữ trong tác phẩm của Chu Tây Ninh là người biết chồng mình đã chết, còn người vợ trong thơ Lý Bạch là người vẫn đang mong nhớ chinh nhân, có hai cách viết khác biệt, càng thấy càng hay hơn. Ở đoạn giữa "Hán hạ Bạch Đăng đạo, Hồ khuy Thanh Hải loan", lại có thể không chút thiếu sót, giản lược mà không phô trương màu sắc, những chỗ như thế này chính là bản lĩnh cao nhất của thơ Hán.

Ngày 23 tháng 3 năm Dân Quốc thứ 66, tại Phúc Sinh, Tokyo.

Nguồn: Việt Nam Thư Quán dịch từ kanunu8.com
Được bạn: Mọt Sách đưa lên
vào ngày: 21 tháng 11 năm 2026

« Lùi Tiến »

2 Trong Tổng Số 3 tác phẩm của Hồ Lan Thành

💬 Thảo luận

Chưa có bình luận nào — hãy là người đầu tiên chia sẻ cảm nhận của bạn!

Đăng nhập để tham gia bình luận.