Trung Quốc Văn Học Sử Thoại

Lượt đọc: 188 | 0 Đánh giá: 0/10 Sao
★★★★★★★★★★
★★★★★★★★★★
« Lùi Tiến »
Chu Tác Nhân Và Louis

❊ ❊ ❊

Nghe bạn bè kể lại, Kataoka Teppei gần đây tại một hội nghị nào đó đã đề nghị rằng, đối với một lão văn hào Trung Quốc nọ, dù có địa vị rất cao nhưng chỉ thích chơi đùa với những tiểu phẩm vô thưởng vô phạt, không bắt kịp thời đại, thì nên "đánh cho một trận". Nghe nói người đó là Chu Tác Nhân. Nguyên văn tôi không thấy, vì bản thân không phải là người trong giới văn hóa, những chuyển biến của giới văn hóa đối với tôi dường như luôn là chuyện của người khác, không mấy quan tâm, mà lại như đã hiểu hết rồi, chẳng muốn có thêm phát hiện gì nữa, sự không quan tâm này dần biến thành sự ngăn cách thực sự. Cho nên khi người bạn đó nói như vậy, tôi chỉ đáp "Ồ!", nhưng trong lòng lại nghĩ: Tại sao phải nghiêm khắc đến thế? Có lẽ cũng chẳng nghiêm khắc đến mức đó, mà cũng không cần phải nghiêm khắc như vậy. Lại nghĩ: Có lẽ ông ta không phải đang chỉ Chu Tác Nhân. Định đi tra cứu một chút cho ra nhẽ, nhưng rồi lại lười.

Nhưng cũng vì thế mà tôi nhớ đến Chu Tác Nhân, năm ngoái còn gặp mặt ở nhà một người bạn, và còn tiễn ông lên tàu ở Phố Khẩu. Nhìn ông, lúc đó trong lòng tôi chỉ có một nỗi buồn man mác không sao tả xiết, đúng như cái tình vị trong bài thơ cũ mà ông đã viết tặng tôi: "Ngụ tích tự tiền xuân thảo sinh, Thẩm viên di tích khiếm phân minh, ngẫu nhiên trượng kiều đầu vọng, lưu thủy tà dương thái hữu tình" (Cỏ xuân mọc trước chùa Ngu Tích, di tích vườn Thẩm còn chưa rõ ràng, tình cờ chống gậy đứng nhìn đầu cầu, dòng nước chảy và tà dương thật hữu tình). Sau đó trên tạp chí Cổ Kim lại thấy một tiểu phẩm của ông, tự nói rằng văn chương của mình có một nỗi buồn man mác, nhưng những người đọc văn ông lại ít chú ý đến điều này.

Nỗi buồn man mác, chính là tình vị trong văn chương của Chu Tác Nhân từ sau cuộc Bắc phạt cho đến nay. Sự thanh đạm của ông không phải là phiêu dật, sự bình phàm của ông không phải là tự tại, sự tùy duyên của ông không phải là cái dư thừa của nhân sinh, mà là sự thiếu hụt. Chỉ có "nỗi buồn man mác" này mới là lời giải thích xác đáng nhất, đồng thời cũng giải thích cho nỗi buồn man mác của chính tôi khi ở bên ông dạo ấy.

Tôi lại càng thích thứ văn chương bàn về rồng, bàn về hổ, khiến người ta phải biến sắc của ông trong thời kỳ Ngũ Tứ cho đến trước cuộc Bắc phạt hơn; còn văn chương thời kỳ sau, tựa như mùa thu, tuy có tư tưởng đẹp đẽ, nhưng không che giấu nổi sự tiêu sơ. Ông không phải là chiếc lá rụng chiến đấu với gió tây, nhưng cũng là lá rụng, rơi xuống giữa căn phòng sáng sủa sạch sẽ, biến thành nỗi buồn man mác.

Tuy nhiên tôi vẫn tôn trọng ông, vì ông đã từng có một thời kỳ chiến đấu. Tác phẩm thời kỳ cuối của ông, tuy đã thu hẹp nhân sinh, nhưng vẫn nói điều mình biết, làm điều mình tin, một cách chân thành. Vẫn còn nỗi buồn man mác, đây là điểm mà văn chương của Chu Tác Nhân luôn cao hơn phái "Luận Ngữ", không chỉ ở công phu, mà đặc biệt là ở khí chất, nơi mà những kẻ như Du Bình Bá, Lâm Ngữ Đường không thể sánh bằng.

Tôi cũng hy vọng thời đại của Chu Tác Nhân qua đi, nhưng tôi cho rằng đây không phải là chuyện để mở một pháp đình văn đàn. Nói đến pháp đình văn đàn, bỗng nhiên nhớ đến Louis. Cũng là bạn bè tình cờ kể cho tôi nghe – vì bản thân tôi gần đây đối với tình hình giới xuất bản luôn xa lạ như vậy – nói rằng có khá nhiều người bất mãn với sự suy đồi, chủ nghĩa cá nhân và sự kiêu ngạo trong con người Louis, trên báo chí tạp chí đã đăng rất nhiều bài công kích, hơn nữa còn muốn tiến hành một cuộc chiến quét sạch triệt để. Người ta muốn công kích, muốn quét sạch, vốn chẳng liên quan gì đến tôi, hơn nữa những điều như suy đồi, chủ nghĩa cá nhân, kiêu ngạo, tôi nghĩ Louis quả thực có như vậy. Nhưng tôi cho rằng không cần phải đối phó với ông ấy như thế, cũng không nên đối phó như thế, lý do đó vô cùng đơn giản: Nếu như là người Israel, nghe thấy Chúa Jesus khóc than trước thành Jerusalem và nguyền rủa rằng: "Hỡi người Israel, các ngươi thật khốn nạn!", mọi người sẽ gọi ngài là kẻ chủ nghĩa thất bại, thế nhưng có người khóc than, Jerusalem rộng lớn kia cũng coi như không đến nỗi tịch mịch. Lại nữa, nếu thế giới này là sa mạc như Lỗ Tấn đã nói trong "Cỏ dại", thì những tiếng thở dài suy đồi, so với những tiếng cười hư không trống rỗng bốn bề không nhìn thấy được, vẫn còn có thể coi là ấm áp hơn chăng.

Chủ nghĩa cá nhân của Louis là bệnh hoạn, nhưng đó là căn bệnh của thời đại.

Từ thơ ca của ông cũng như từ chính con người ông thể hiện ra, đều có bầu không khí bệnh hoạn này, nhưng không phải là đọa lạc, vì ông đối với nhân sinh là vô cùng nghiêm túc, sự bệnh hoạn của ông đôi khi chẳng bằng là do quá coi trọng những sự vật vụn vặt mà thành. Có người còn nói ông là kẻ chủ nghĩa hưởng lạc, điều này hoàn toàn sai. Còn nói ông suy đồi ư, tôi nghĩ vẫn còn cần phải xem xét lại. Bởi vì, suy đồi và tích cực, cách mạng và phản cách mạng, đôi khi thực sự cũng không dễ gì vạch rõ giới hạn. Về văn học mà nói, ví dụ như "Atala" xuất bản năm 1800 của Chateaubriand, Brandes gọi đó là tác phẩm làm cảm động giới độc giả Pháp bằng sức mạnh của giông bão, nội dung lại không phải kể chuyện cách mạng, mà là cuốn tiểu thuyết miêu tả tình yêu và cái chết của con gái một tín đồ Cơ đốc giáo người da đỏ, nhấn mạnh rất nhiều vào tình cảm tôn giáo. Tuy nhiên nó vẫn có thể là tác phẩm vĩ đại thay mặt cho thời đại đó của nước Pháp. Những việc tương tự như thế, hình như trái ngược nhưng thực ra lại bổ trợ cho nhau, nói ra thì dài dòng, tạm thời lược bỏ, hơn nữa sự suy đồi của Louis trong việc trái ngược hay bổ trợ với thời đại hiện nay, liệu có thể giải thích giống như tình cảm tôn giáo của Chateaubriand hay không, cũng tạm thời lược bỏ. Ở đây tôi chỉ muốn đưa ra một điểm –

Ngay cả khi là một kẻ chủ nghĩa cá nhân bệnh hoạn, thì so với âm thanh hòa xướng của đội cổ vũ, cũng là chân thực hơn nhiều, và cũng đáng tôn trọng hơn nhiều.

Còn về cá nhân hay với "thời đại" – thực ra là không bắt kịp phong khí thịnh hành, chiếu theo những ví dụ đã từng có trong lịch sử, thì đó không nhất định là lỗi tại cá nhân, mà phần lớn là "thời đại" nên tự phản tỉnh.

Thơ của Louis trước chiến tranh, trong chiến tranh – sau chiến tranh không biết sẽ thế nào, luôn là những bài thơ hay nhất của Trung Quốc, là những bài thơ hay nhất ca ngợi sự tháo rời và tan vỡ của thời đại này. Đúng như con người của ông vậy. Tiếp xúc với Louis, ấn tượng để lại cho tôi là bất an, thậm chí là không vui, nhưng mọi thứ của ông vẫn đáng kính, ngay cả vị Chúa của người Hebrew khắt khe nhất, đối với ông cũng chỉ coi là con chiên lạc lối, mà vẫn ôm ấp tình yêu sâu sắc.

Nguồn: Việt Nam Thư Quán dịch từ kanunu8.com
Được bạn: Mọt Sách đưa lên
vào ngày: 21 tháng 11 năm 2026

« Lùi Tiến »

2 Trong Tổng Số 3 tác phẩm của Hồ Lan Thành

💬 Thảo luận

Chưa có bình luận nào — hãy là người đầu tiên chia sẻ cảm nhận của bạn!

Đăng nhập để tham gia bình luận.