[33] Hãy ghi nhớ định nghĩa này: nó có tầm quan trọng lớn lao, trái ngược với những định nghĩa không hoàn thiện thường được đưa ra. Khi các bài tiểu luận này mới được xuất bản, tôi nhớ có một nhà phê bình đã hỏi một cách đầy khinh miệt rằng: "Nửa mi-cờ-rôn có phải là một văn kiện hay không?", vì trước đó ông ta chưa từng nghĩ rằng một văn kiện có thể được đóng dấu cũng như được viết ra, và được đóng trên bạc cũng như trên da cừu.

[34] Ý tôi không phải là yêu cầu của người nắm giữ tờ giấy bạc năm bảng đối với năm bảng đó, mà là yêu cầu của người nắm giữ một bảng Anh đối với lượng hàng hóa có giá trị tương đương một bảng.

[35] [Hãy đọc và ngẫm nghĩ thật kỹ chú thích sau đây.] Sự lãng phí sức lao động trong việc khai thác vàng, dù không thể ước tính được bằng bất kỳ dữ liệu nào hiện có, nhưng có thể được hiểu qua ảnh hưởng của nó đối với toàn bộ nền kinh tế bằng cách giả định rằng nó chỉ giới hạn trong các giao dịch giữa hai cá nhân. Nếu hai người nông dân ở Úc trao đổi lúa mì và gia súc với nhau trong nhiều năm, ghi chép các khoản nợ qua lại bằng một cách thức đơn giản nào đó, thì tổng số tài sản của mỗi người sẽ không hề suy giảm, ngay cả khi phần tài sản được cho mượn hoặc đi vay chỉ được tính bằng các vạch trên một hòn đá, hoặc các vết khấc trên một thân cây; và mỗi người tự coi mình có nhiều hơn hoặc ít hơn người kia chừng ấy vạch hay chừng ấy vết khấc. Nhưng tổng tài sản ấy sẽ sớm suy giảm nghiêm trọng nếu, khi phát hiện ra vàng trên đồng ruộng của mình, mỗi người kiên quyết chỉ chấp nhận những đồng tiền vàng cho việc thanh toán; và do đó, bất cứ khi nào muốn có một bao lúa mì hay một con bò, anh ta buộc phải đi đãi cát suốt một tuần trước khi có được phương tiện để biên nhận cho những thứ đó.

[36] Thật khó để đánh giá hết sự vô nghĩa kỳ lạ của những cuộc thảo luận — chẳng hạn như cuộc thảo luận gần đây chiếm một tiểu ban của Hiệp hội Anh quốc về vấn đề hấp thụ vàng — trong khi không một ai có thể cung cấp dù chỉ là dữ liệu đơn giản nhất cần thiết cho cuộc điều tra. Lấy ví dụ đầu tiên xuất hiện trong đầu đi: — Chúng ta có phương tiện gì để xác định trọng lượng vàng được sử dụng trong năm nay cho việc trang điểm của phụ nữ châu Âu (chưa nói đến châu Á); và giả sử đã biết điều đó, chúng ta có phương tiện gì để phỏng đoán trọng lượng mà qua đó, vào năm tới, sở thích của họ cũng như những thay đổi về kiểu dáng của các thợ kim hoàn sẽ làm giảm đi hoặc tăng lên?

[37] Hãy xem, trong bức thư gửi Lord Bathurst của Pope, phác thảo của ông về những khó khăn và công dụng của một loại tiền tệ theo đúng nghĩa đen là "tiền tệ bằng hiện vật" — (bao gồm các đàn gia súc). "Ngài Công tước sẽ đánh bạc — một con bò đực được dẫn đến White's," vân vân.

[38] Có lẽ là cả hai; có lẽ chỉ là bạc. Cuối cùng, người ta có thể thấy việc để cho vàng được tự do sử dụng trong các ngành nghệ thuật là điều hợp lý. Như một phương tiện tính toán, bản vị có thể hoàn toàn mang tính lý tưởng, và trong một số trường hợp đã hoàn toàn như vậy. — Xem Cuốn chính trị kinh tế học của Mill, quyển III, chương VII, phần đầu.

[39] Sự tinh khiết của đồng đơ-ra-chma và đồng dế-chin không phải là không có ý nghĩa đối với tình trạng trí tuệ, nghệ thuật và chính sách ở cả Athens lẫn Venice; — một thực tế đã gây ấn tượng mạnh với tôi mười năm trước, khi chụp ảnh Đác-ghê-típ ở Venice, tôi không tìm thấy thứ vàng có thể mua được nào đủ tinh khiết để mạ chúng, ngoại trừ vàng của đồng dế-chin Venice cổ.

[40] Xin lưu ý rằng, dưới thuật ngữ này, chúng ta bao gồm tất cả các văn kiện về khoản nợ, vốn dĩ là hợp pháp và có thể chuyển nhượng được, mặc dù trên thực tế chúng không được chuyển nhượng; đồng thời chúng ta loại trừ tất cả các văn kiện thực ra là vô giá trị, dù trên thực tế chúng bị chuyển nhượng tạm thời giống như tiền giả. Văn kiện nợ hợp pháp, không được chuyển nhượng, cũng đối với tiền giấy giống như vàng được rút khỏi lưu thông đối với vàng thỏi. Rất nhiều sự nhầm lẫn đã len lỏi vào các lý luận về vấn đề này xuất phát từ ý nghĩ cho rằng việc rút khỏi lưu thông là một trạng thái có thể định nghĩa được, trong khi trên thực tế nó là một trạng thái tiệm tiến và không thể định nghĩa. Đồng xu trong túi tôi được rút khỏi lưu thông chừng nào tôi còn chọn giữ nó ở đó. Nó không hề bị rút đi theo bất kỳ cách nào khác nếu tôi chôn nó xuống đất, hay thậm chí nếu tôi chọn biến nó cùng những đồng khác thành một chiếc cốc bằng vàng và uống nước từ đó; vì sự tăng giá của rượu hoặc của những thứ khác bất cứ lúc nào cũng có thể khiến tôi nung chảy chiếc cốc đó và ném nó trở lại lưu thông; và vàng thỏi tác động trực tiếp — dù không mạnh mẽ bằng — đến giá cả hàng hóa trên thị trường ngay cả khi nó ở dạng một chiếc cốc cũng như khi nó ở dạng một đồng tiền vàng. Không có phép tính nào có thể dựa vào tâm trạng của tôi trong cả hai trường hợp. Nếu tôi thích cầm những cọc tiền vàng trên tay, và do đó giữ lại một lượng vàng để chơi đùa dưới dạng các cột bazan khớp nối, thì hiệu ứng của nó đối với thị trường cũng hoàn toàn giống như thể tôi giữ nó dưới dạng đồ kim hoàn xoắn, hay một mực là "bạn của kim loại", đập dẹt những đồng vàng nhỏ thành những đồng vàng lớn và dùng chúng làm đĩa ăn tối. Xác suất tôi phá vỡ cọc tiền vàng đó lớn hơn xác suất tôi nung chảy bộ đồ ăn bằng vàng; nhưng xác suất tăng lên đó là điều không thể tính toán được. Do đó, các văn kiện chỉ bị rút khỏi lưu thông khi bị hủy bỏ, và vàng thỏi chỉ bị rút khi nó bị thất lạc hoàn toàn đến mức xác suất tìm thấy nó không lớn hơn xác suất tìm thấy vàng mới trong mỏ.

[41] Chẳng hạn, giả sử một người nông dân chăm chỉ, sau khi đã chỉnh trang mảnh đất của mình và xây cho mình một ngôi nhà thoải mái, vẫn còn dư dả thời gian, thấy một người hàng xóm ít khả năng lao động và ở trong điều kiện tồi tàn, liền đề nghị xây cho người đó một ngôi nhà và sắp xếp lại đất đai, đổi lại anh ta sẽ nhận được tiền thuê nhà cho công trình và một phần mười hoa lợi trong một khoảng thời gian nhất định. Đề nghị được chấp nhận, và một văn kiện cam kết trả tiền thuê và thuế hoa lợi được lập ra. Tờ giấy nợ này chính là tiền. Nó chỉ có thể là tiền tốt nếu người gánh chịu khoản nợ phục hồi được sức khỏe đến mức có thể tận dụng sự giúp đỡ mà anh ta nhận được và đáp ứng yêu cầu của giấy nợ; nếu anh ta để nhà cửa đổ nát và ruộng đồng hoang hóa, giấy cam kết trả nợ của anh ta sẽ nhanh chóng trở nên vô giá trị: nhưng sự tồn tại của tờ giấy nợ tự nó là hệ quả của việc anh ta đã không lao động hăng hái bằng người kia. Giả sử anh ta kiếm đủ để trả lại toàn bộ khoản nợ; tờ giấy nợ bị hủy bỏ, và chúng ta có hai chủ kho giàu có chứ không có đồng tiền lưu thông nào cả.

[42] [Bạn không cần phải bận tâm giải mã câu trong dấu ngoặc đơn trừ khi bạn thích, nhưng đừng nghĩ đó chỉ là phép ẩn dụ thuần túy. Nó trình bày một thực tế mà tôi không thể diễn đạt ngắn gọn hơn nếu không dùng phép ẩn dụ.]

[43] [Nội dung tiếp theo cho đến hết chương, trong lần in đầu tiên chỉ là một chú thích; nhưng đối với các mục đích sử dụng sau này, nó có giá trị hơn bất kỳ phần nào khác của cuốn sách, vì vậy tôi đã đưa nó vào văn bản chính.]

[Trang 170]