Bà Todd chưa bao giờ báo trước dù chỉ một lời về những chuyến đi hay dự định lớn lao trên biển cũng như trên đất liền của mình. Bà luôn lắng nghe và hòa hợp với các hiện tượng thiên nhiên trước tiên, tuyệt nhiên chẳng bao giờ tin vào những lời hứa hẹn ban đầu về một ngày đẹp trời, mà tự mình quan sát, thăm dò thời tiết ngay từ lúc hửng đông. Bấy giờ, nếu các vì sao báo hiệu điềm lành và gió thổi từ hướng thuận lợi—nơi chẳng phải lo những đợt sương mù bốc lên bất ngờ từ biển hay không khí oi nồng oi ả của gió tây nam—thì từ lúc tôi còn chưa tỉnh hẳn, tôi đã thường nghe thấy tiếng sột soạt và thình thịch như có con chuột lớn trong tường, cùng bước chân hối hả trên cầu thang gác xép dốc đứng dẫn lên kho chứa đồ chính của bà Todd. Bà đi đi lại lại như thể đã bước vào cuộc hành trình với tất cả sự vội vã, rồi lại liên tục quay trở lại để lấy một món đồ nào đó bị bỏ quên. Đến khi tôi xuống nhà tìm bữa sáng, bà lại tỏ ra lơ đãng và kiệm lời, giống như thể tôi đã làm bà phật ý, và bà đang phải vin vào nguyên tắc sống của mình để kiềm chế bản thân không lao vào một cuộc tranh cãi hay xỉa xói.
Theo thời gian, những dấu hiệu thay đổi này đã trở nên quá đỗi quen thuộc với tôi, đến mức bà Todd chẳng mấy ngạc nhiên trước khả năng đoán điềm trông trời của tôi vào một buổi sáng tháng Tám, khi tôi đường đột nói rằng vừa nhìn thấy chiếc xe ngựa hai bánh đẹp nhất của nhà Beggs đi qua, và chúng ta sẽ phải dùng chiếc xe chở hàng tạp hóa. Ngay lập tức, bà Todd trở nên nhanh nhẹn, tinh anh.
“Đấy! Chị phải biết trước mới phải chứ!” bà thốt lên. “Hôm nay là mười lăm tháng Tám, ngày ông ấy đi lấy tiền. Ông ấy được hưởng khoản tiền niên kim từ người chú bên ngoại. Chị nghe nói người chú đó từng bảo không để họ hàng nhà vợ Sam Begg đụng đến một xu, nên sau khi Sam qua đời thì cũng sạch bách, tiêu tán hết sạch như mùa hè năm ngoái thôi. Đấy là lý do giờ Sam mới ăn nên làm ra, nếu cô có thể gọi đó là ăn nên làm ra. Ừ, lẽ ra chị phải biết mới đúng. Hôm nay là mười lăm tháng Tám với ông ấy, và ông ấy thường ghé lại ăn trưa với bà góa của người anh em họ trên đường về. Tháng Hai với tháng Tám là những lúc như thế. Đi đi về về mất đứt cả ngày trời của ông ấy.”
Tôi chăm chú nghe lời giải thích ấy. Giọng bà Todd ở đoạn cuối có chút cằn nhằn, ấm ức.
“Tôi cũng thích chiếc xe chở hàng tạp hóa chẳng kém gì chiếc xe hai bánh kia đâu,” tôi vội vàng nói, ý nhắc đến chiếc xe thùng cao dài ngoằng có mui che, trông như cái giường bốn cọc thu nhỏ đặt trên bánh xe mà thỉnh thoảng chúng tôi vẫn dùng để đi lại. “Chúng ta có thể để đồ phía sau—mấy thứ rễ cây, hoa cỏ, mâm xôi, hay bất cứ thứ gì bà định đi hái—tiện hơn nhiều so với việc đi xe hai bánh.”
Gương mặt bà Todd trở nên lạnh như đá và có phần miễn cưỡng. “Chị đã tính là đi chiếc xe hai bánh cơ,” bà vừa nói vừa quay lưng về phía tôi, cộc lốc đẩy đám cốc uống nước đang nằm yên lặng trên kệ tủ bếp như thể chúng vừa phạm phải lỗi vô lễ gì đó. “Ừ, chị đã muốn đi chiếc xe hai bánh một lần cho ra trò. Năm nay chị không định đi hái quả mộng hay tha về thêm mấy thứ cây cỏ héo hon nào nữa đâu. Mùa màng qua mất rồi, chỉ còn sót lại ít đồ muộn mằn ỏi ỏi thôi,” bà nói thêm bằng giọng dịu hơn. “Chị định lên vùng quê phía trên. Không, chị không định đi hái quả mộng đâu. Chị đã lên kế hoạch cho chuyến này cả hai tuần nay và mong chờ một ngày đẹp trời đấy.”
“Bà có muốn tôi đi cùng không?” tôi thành thật hỏi, không khỏi có chút e ngại rằng mình đã đoán sai mục đích của kế hoạch mới nhất này.
“Ôi dĩ nhiên rồi, cô cưng!” người bạn của tôi trìu ái đáp. “Ôi không, chị chẳng bao giờ nghĩ đến ai khác để đi cùng ngoài cô cả, nếu cô thấy tiện, miễn là người mẹ tội nghiệp của chị chưa sang. Chị chẳng thạo việc điều khiển xe cộ bằng việc chèo một con thuyền tốt đâu. Tại cách nuôi dạy từ bé đấy mà. Chị đoán chúng ta phải dùng tạm cái xe thùng cao ngất ngưởng đó thôi. Đai bánh xe cần phải siết lại rồi, xộc xệch cả ra, đến mức chị đứng bên kia dông núi vẫn nghe thấy tiếng nó xóc xọc xạch. Chúng ta sẽ để cái giỏ ở phía trước. Chị không muốn nó cứ nảy tưng tưng rồi xoay mòng mòng suốt cả quãng đường đâu. Chà, chị đã làm mấy cái bánh hình trái tim với hình tròn ngon lành để mang theo rồi đấy.”
Đó là những dấu hiệu của một dịp lễ hội lớn, và sự tò mò của tôi cứ thế tăng lên từng phút từng giây.
“Ngay khi ăn sáng xong, tôi sẽ xuống nhà Beggs lấy ngựa,” tôi nói. “Sau đó chúng ta có thể khởi hành bất cứ lúc nào bà sẵn sàng.”
Gương mặt bà Todd lại thoáng vẻ băn khoăn. “Chị không biết nữa, nhưng trông cô mặc thế này đi cũng đẹp rồi đấy,” bà ngập ngừng gợi ý. “Nhưng chắc cô không muốn mặc chiếc váy xanh xinh đẹp đó lên tận vùng quê đâu nhỉ. Giờ thì chưa bụi bẩn đâu, nhưng lúc về thì có thể đấy. Không, chị đoán cô thà không mặc chiếc váy đó và không đội cái mũ kia thì hơn.”
“Ôi đúng rồi. Tôi làm sao lại nghĩ đến chuyện mặc mấy thứ đồ này cơ chứ,” tôi bừng hiểu ra. “Chà, nếu chúng ta đi lên vùng quê và có khả năng gặp lại vài người bạn của bà, tôi sẽ mặc chiếc váy xanh vào, và bà phải đeo đồng hồ đấy nhé; tôi sẽ không đi đâu nếu bà định đội cái mũ to đùng kia.”
“Đấy, giờ thì cô ngoan rồi đấy,” bà Todd đáp lại, gật đầu vui vẻ và nở một nụ cười tươi rạng rỡ khi bước qua phòng, mang theo một chiếc đĩa nhỏ đựng đầy mâm xôi dại, một món quà chiều tuyệt vời còn sót lại từ tối qua. “Lúc thấy cô xuống ăn sáng chị chán đời quá chừng. Chị không nghĩ đó là bộ đồ cô chọn để mặc đến buổi họp mặt gia đình, nơi cô sắp sửa gặp gỡ tất cả mọi người.”
“Bà nói buổi họp mặt nào cơ?” tôi hỏi, không khỏi kinh ngạc. “Không lẽ là của Dòng họ Bowden sao? Tôi tưởng cuộc gặp đó đến tháng Chín mới diễn ra cơ mà.”
“Hôm nay chính là ngày đó đấy. Họ nhắn tin từ giữa tuần rồi. Chị cứ tưởng cô nghe nói rồi cơ. Ừ, họ đổi ngày rồi. Chị cứ nghĩ chúng ta sẽ bàn về chuyện đó, nhưng cô chẳng thể biết trước mọi chuyện sẽ thế nào đâu, và chẳng đáng để vắt kiệt một ngày trước khi nó thực sự đến.” Bà Todd chẳng bao giờ dành chỗ cho những niềm vui mong đợi trước, bà nói năng như một vị tiên tri thực thụ. “Giá mà mẹ ở đây để đi cùng nhỉ,” bà tiếp tục bằng giọng buồn buồn. “Tối qua chị đã ngóng mẹ, rồi không cầm được nước mắt khi trời sập tối mà mẹ vẫn chưa sang, mẹ thích những dịp trọng đại thế này lắm. Giá mà William có một chút hăng hái và tham vọng, nó đã đứng ra gánh vác vào những lúc thế này rồi. Mẹ thích sự đổi mới, mà quanh đây thì chẳng có mấy cơ hội tốt, mẹ toàn phải bỏ lỡ trừ khi tìm cách vào bờ với chị. Chị thực sự ghét phải đi họp mặt dòng họ mà không có mẹ, lại thêm một ngày đẹp trời thế này nữa; ai ai cũng sẽ hỏi mẹ đâu cho xem. Ngày xưa thì thế nào mẹ cũng sang cho bằng được. Mẹ tội nghiệp bắt đầu cảm thấy tuổi tác rồi.”
“Kìa, mẹ bà đang ở ngoài kia kìa!” tôi reo lên sung sướng, lòng hân hoan khi lại được gặp lại cụ bà thân thương. “Tôi nghe thấy tiếng cụ ở ngoài cổng rồi.” Nhưng bà Todd đã lao ra khỏi cửa trước cả tôi.
Quả đúng như vậy, bà Blackett đang đứng đó, chắc hẳn cụ đã rời Đảo Green từ trước khi trời sáng. Cụ đã leo lên con đường dốc đứng từ bến nước với sự háo hức đến mức hụt cả hơi, và đang đứng tựa vào hàng rào vườn để nghỉ sức. Tay cụ cầm chiếc giỏ đựng mũ bằng mây màu nâu kiểu cổ, như thể việc đi thăm nom là chuyện diễn ra hằng ngày, cụ ngước nhìn chúng tôi với nét mặt vui sướng và hãnh diện như một đứa trẻ.
“Ôi, cái vườn mới nghèo nàn, mộc mạc làm sao! Chẳng có lấy một bông hoa ngoại trừ bụi tía giới của con!” cụ nói. “Nhưng con giữ cho cái vườn gọn gàng đấy, Almiry. Cả hai đứa đều khỏe mạnh và sẽ cùng mẹ đi lên vùng quê chứ?” Cụ bước lại gần chúng tôi thêm một hai bước, với sự lịch sự cổ xưa và duyên dáng chẳng kém gì khi cụ ở nhà mình. Cụ nhún người nhã nhặn chào bà Todd một cái thật nhanh.
“Kìa mẹ, mẹ đúng là như trẻ ranh ấy! Con mừng quá đi mất! Con vừa mới than khóc tiếc nuối vì mẹ xong,” cô con gái nói với cảm xúc khác thường. “Con vừa than thở xong xuôi vì quá thất vọng, làm con trằn trọc suốt nửa đêm để trách mắng William tội nghiệp. Tối qua con canh chừng con thuyền đến mức chực trào nước mắt, rồi khi trời chạng vạng tối, con cứ kiếm cớ đi ra cổng rồi đi xuống đường để xem mẹ có bị mắc kẹt ở vùng lặng gió nào đó dưới vịnh không.”
“Có gió ngược chiều, như con biết đấy,” bà Blackett vừa nói vừa đưa chiếc giỏ đựng mũ cho tôi, rồi nắm lấy tay tôi một cách âu yếm khi chúng tôi bước lên con đường nhỏ quét dọn sạch sẽ dẫn vào cửa. “Mẹ đã chuẩn bị sẵn sàng một nửa để đi rồi, nhưng William cưng lại bảo mẹ sẽ mệt rã rời và có thể bị cảm lạnh nếu cứ phải chạy chèo chống suốt quãng đường. Thế là mẹ con mẹ bỏ cuộc, ngồi xuống dành trọn buổi tối bên nhau. Bên ngoài trời hơi động và nhiều gió, mẹ đoán thế lại là quyết định sáng suốt hơn; hai mẹ con đi ngủ từ rất sớm và khởi hành ngay khi vừa hửng sáng. Một buổi sáng tuyệt đẹp trên mặt nước. William nghĩ tốt hơn là nên đưa mẹ qua tận phía bên kia Rặng Đá Bird, chèo thuyền phần lớn quãng đường; rồi từ đó hai mẹ con mới giương buồm đi thẳng tới bến cập thuyền, chỉ cần chuyển hướng buồm đúng một lần. Ngày mai William sẽ lại đón mẹ, nên mẹ có thể quay về đây nghỉ ngơi qua đêm, rồi mai đi lễ nhà thờ và có một chuyến thăm thú thật vui vẻ.”
“Cô ấy vừa mới ăn sáng xong đấy ạ,” bà Todd nói, chăm chú lắng nghe lời giải thích dài dòng mà không một lời trách móc, trong khi gương mặt bà ngày càng rạng rỡ niềm vui. “Mẹ cứ ngồi xuống uống một tách trà rồi nghỉ ngơi một chút trong lúc tụi con chuẩn bị nhé. Ôi, con mừng biết bao khi nghĩ đến chuyện mẹ đã sang! Vâng, cô ấy vừa ăn sáng xong và tụi con đang nhắc đến mẹ đấy. William đâu rồi mẹ?”
“Nó quay về ngay rồi; bảo là tầm trưa mong mấy cái thuyền hai cột sẽ ghé qua lấy mồi câu, nhưng ngày mai nó sẽ sang ăn trưa với tụi mình, trừ khi trời mưa; còn không thì để ngày kia. Mẹ đã sửa soạn sẵn mấy bộ đồ đẹp nhất của nó rồi,” bà Blackett giải thích với chút lo lắng. “Hướng gió này sẽ giúp nó đi về nhà rất thuận lợi. Ừ, mẹ sẽ uống một tách trà, con cưng—một tách trà lúc nào cũng tốt cả; rồi mẹ nghỉ một phút là sẵn sàng lên đường ngay.”
“Con thấy cắn rứt lương tâm thật vì đã có những suy nghĩ gay gắt như thế về William,” bà Todd công khai thú nhận. Bà đứng trước mặt chúng tôi, to lớn và nghiêm nghị đến mức cả hai chúng tôi đều bật cười và chẳng trót lòng nào kết tội một kẻ phạm lỗi đang ăn ăn hối lỗi đến thế. “Nó sẽ có một bữa trưa ngon lành vào ngày mai, nếu có thể sửa soạn được, và con sẽ rất vui khi gặp lại William,” lời thú tội kết thúc một cách êm đẹp, trong khi bà Blackett mỉm cười tán thành và nhanh chóng cất lời khen ngợi tách trà. Sau đó, tôi hối hả rời đi để lo liệu chiếc xe chở hàng tạp hóa. Dù cuộc họp mặt dòng họ có mang lại điều gì tốt đẹp đi nữa, tôi nhất định sẽ tận hưởng trọn vẹn niềm vui và sự thú vị khi được trải qua một ngày bên bà Blackett, đó là chưa kể đến bà Todd.
Làn gió sớm mai vẫn đang thổi nhẹ, và không khí ấm áp, ngập tràn ánh nắng mang một nét tươi mát thiêng liêng phương bắc, giống như sự trong lành mát rượi lướt qua những dải tuyết mới tan. Cả thế giới ngập tràn hương thơm của nhựa thông tuyết tùng cùng vị mặn mòi thoang thoảng nhất của tảo biển từ những dải đá ngầm đang trơ trọi, nâu sẫm lúc thủy triều xuống thấp trong hải cảng nhỏ. Trời yên tĩnh và còn sớm đến mức ngôi làng mới chỉ thức giấc một nửa. Tôi không nghe thấy tiếng người nào ngoài tiếng hót của đám chim chóc, lớn có nhỏ có—tiếng hót líu lo liên hồi của lũ chim ca hình chim sẻ, tiếng gõ lách cách của con chim gõ kiến vàng bên kia khu rừng, và cuộc trò chuyện xa xăm của vài con quạ thong dong. Tôi nhìn thấy cánh buồm đang rời đi của William Blackett đã ra xa bờ, và Đại úy Littlepage đang ngồi sau cánh cửa sổ đóng kín khi tôi đi qua, ngóng chờ một ai đó không bao giờ đến. Tôi cố cất lời chào ông, nhưng ông không nhìn thấy tôi. Trên gương mặt người gia cựu ấy hiện lên một vẻ kiên nhẫn, như thể thế giới này là một sự nhầm lẫn lớn lao và ông chẳng còn ai để nói chung một ngôn ngữ hay tìm kiếm một sự tri kỷ.
