Đó quả là một đại yến thịnh soạn, đúng như tôi đã kể. Sự sáng tạo tinh tế trong cách làm các món bánh pie khiến lòng tôi không khỏi thầm thán phục. Một khi đã thừa nhận bánh pie kiểu Mỹ vượt xa kẻ tiền thân khiêm tốn của nó là bánh tart kiểu Anh, thì thật vui sướng khi được chứng kiến tại buổi họp mặt dòng họ Bowden rằng óc sáng tạo của con người nơi đây vẫn chưa hề mai một. Bên cạnh sự phong phú đến ngỡ ngàng của nhân bánh, phần trang trí còn vượt xa mọi trải nghiệm trước đây của tôi; những mốc thời gian và tên tuổi được uốn lượn tỉ mỉ bằng vỏ bánh và lớp kem đường trên mặt. Thậm chí trên chiếc bánh pie nhân táo đầu mùa tuyệt hảo mà chúng tôi cùng chia nhau thưởng thức, dòng chữ trang trí còn công phu tới mức chứa đựng cả một thông điệp ý nghĩa. Bà Todd rộng lượng xới cho tôi trọn vẹn miếng bánh có chữ BOWDEN, rồi tự mình ăn miếng có chữ REUNION, chỉ chừa lại một mảnh vụn nhỏ không sao đọc nổi. Tuy nhiên, kiệt tác ẩm thực lừng danh nhất trên bàn tiệc lại là mô hình ngôi nhà cổ của họ Bowden được dựng bằng bánh gừng cứng cáp, với đầy đủ cửa sổ và cửa ra vào đặt đúng vị trí, cùng những cành đinh hương thật cắm ở hiên trước. Chắc hẳn nó đã được nướng thành từng phần trong một chiếc lò gạch đại cổ xưa còn sót lại, rồi mới ráp nối với nhau vào buổi sáng hôm đó. Khi ngôi nhà rơi vào cảnh đổ nát ở phần cuối bữa tiệc, một tiếng thở dài chung vang lên từ phần lớn người tham dự, không thiếu phần trang trọng, như thể đó là biểu tượng và lời hứa hẹn cho lòng trung thành với dòng họ. Tôi đã gặp người làm ra ngôi nhà bánh gừng ấy—món ăn vốn gợi lại trong tôi vô vàn ký ức tuổi thơ tươi đẹp. Cô sở hữu ánh mắt rạng rỡ của một người tràn đầy nhiệt huyết và một phong thái mang hoài vọng cao đẹp.
“Tôi hoàn toàn có thể làm toàn bộ bằng bánh kem phủ đường,” cô nói, “nhưng làm thế thì lại không đúng màu sắc thực tế; ngôi nhà cổ, như cô thấy đấy, chưa từng được sơn phết bao giờ, nên tôi kết luận rằng bánh gừng trần sẽ thể hiện chân thực nhất. Nó không được hoàn hảo như kỳ vọng của tôi,” cô đượm buồn nói thêm, một câu than thở mà biết bao nghệ sĩ trước cô từng thốt ra về tác phẩm của mình.
Đã có những bài phát biểu của các vị mục sư; rồi một nhà sử học trong dòng họ Bowden xuất hiện, kể lại những giai thoại tuyệt vời về lịch sử gia đình; tiếp đó là sự góp mặt của một nữ sĩ, người được bà Todd dõi theo với ánh mắt trìu mến lẫn thương cảm. Khi tràng thơ dài đã sờn cũ của cô khép lại bằng những vần điệu tha thiết, bà Todd quay sang tôi với những lời ngợi khen.
“Nghe êm tai đấy chứ,” người nghe rộng lượng nhận xét. “Phải, tôi thấy cô ấy làm tốt đấy chứ. Chúng tôi từng đi học cùng nhau, mà Mary Anna thì trải qua nhiều cay đắng lắm; khổ nỗi, mẹ cô ấy cứ nghĩ mình sinh ra một thiên tài, rồi chính Mary Anna cũng tự tin là thế thật. Ấy thế mà, tôi chẳng biết chúng tôi sẽ ra sao nếu thiếu cô ấy; từ đây cho tới tận trên Rockland chẳng có ai biết làm thơ cả; những dịp thế này có thơ ca thật thêm phần trang trọng. Khi cô ấy nhắc đến những người đã khuất, cô ấy cảm nhận sâu sắc lắm, và ai nấy cũng thế, có điều cô ấy dạo này cứ lặp đi lặp lại nhiều quá. Là Mary Anna thì tôi đã cất bớt một nửa số thơ đó để dành cho lần sau. Kìa, mẹ tôi đang lại gần trò chuyện với cô ấy, cả chị gái của ông Gilbreath già nữa; giờ thì cô ấy sẽ phấn chấn lên ngay thôi. Mẹ tôi lúc nào cũng biết nói những lời mát lòng mát ruột.”
Giờ phút chia tay cũng cảm động không kém gì lúc những người bạn cũ này gặp lại nhau. Dù buổi họp mặt không thiếu người trẻ, nhưng chính những người già mới là những người thực sự trân trọng những cơ hội thế này; còn với giới trẻ, việc gặp gỡ bạn bè là chuyện thường nhật—thời khắc chia xa của họ vẫn chưa tới. Chứng kiến niềm vui sướng của các bậc lão thành và bà con thân thích khi nhìn vào mặt nhau, cùng những cú nắm tay níu giữ đầy tình thân; nhìn thấy những cuộc hội ngộ thắm thiết rồi lại đến những giờ phút chia tay lưu luyến, người ta mới cảm nhận được sự cô độc mà người dân nơi vùng đất thưa thớt này từng phải trải qua. Họ không trông chờ sẽ sớm gặp lại nhau; công việc đồng ruộng nặng nhọc miệt mài, cùng sự đi lại khó khăn—nhất là vào mùa đông khi thuyền bè đều phải xếp xó—càng làm tăng thêm giá trị cho bất kỳ dịp nào có thể quy tụ đông đảo các gia đình. Ngay cả những đám tang ở vùng đất của những cây thông nhọn này cũng mang lại những niềm an ủi và giá trị kết nối xã hội nhất định. Tôi đã nghe cụm từ “mùa hè tới” được nhắc đi nhắc lại nhiều lần, dù mùa hè hiện tại vẫn chưa qua và lá trên cành vẫn còn xanh mướt.
Thuyền bắt đầu rời bờ, và những chiếc xe ngựa cũng lăn bánh ra đi. Bà Blackett dẫn tôi vào lại ngôi nhà cổ khi chúng tôi trở về từ rặng cây: đó là nơi sinh ra và chốn từ đường thời thơ ấu của cha bà, nơi bà từng dành phần lớn tuổi thơ ở cùng bà ngoại. Bà nhắc về những ngày ấy như thể chúng mới vừa trôi qua; thực ra, tôi có thể hình dung rằng ngôi nhà trong mắt bà dường như vẫn vẹn nguyên như xưa. Ngước nhìn lên cầu thang dốc đứng, tôi có thể thấy những xà nhà màu nâu của phần mái chưa hoàn thiện, dù cho phòng khách chính vẫn đẹp đẽ với lớp ốp gỗ tốt cùng những hoa văn trang trí tinh tế trên gờ tường, chẳng kém gì bất kỳ ngôi nhà cổ kính nào ở thành thị thời bấy giờ.
Một số vị khách từ xa đến vẫn còn ngồi trong phòng khách chính khi chúng tôi bước vào chào tạm biệt chủ nhà. Tất cả chúng tôi đều hào hứng thốt lên rằng hôm nay là một ngày tuyệt vời biết bao và thời gian trôi qua nhanh đến thế. Có lẽ chính những đại lễ kỷ niệm quốc gia mà đất nước ta vừa tổ chức gần đây, cùng những buổi hội ngộ của binh lính diễn ra khắp nơi, đã khiến những cuộc đoàn tụ thuộc đủ mọi hình thức trở thành một nét phong trào. Ít nhất thì buổi hội ngộ này cũng vô cùng thú vị. Tôi cảm tưởng như những hận thù cũ đều đã được gác lại, và câu ngạn ngữ cổ “một giọt máu đào hơn ao nước dã” một lần nữa chứng minh tính đúng đắn của nó, mặc dù sự đa dạng về họ tộc cho thấy các đặc trưng của dòng họ Bowden đã ít nhiều bị pha trộn. Tình tộc họ là một bản năng của con người—nó còn hơn cả quyền thừa kế hay một tập tục; và những quyền lợi nhỏ nhặt hơn đều bị gạt bỏ trước tiếng gọi của nguồn cội chung.
Chúng tôi thuộc nhóm những người cuối cùng trở về với cuộc sống và chốn trọ thường nhật của mình. Tôi gần như cảm thấy mình như một người họ Bowden đích thực, và chia tay một số người bạn mới như thể họ là những tri kỷ lâu năm; chúng tôi ai nấy đều giàu có hơn nhờ kho báu của một ký ức mới.
Cuối cùng, chúng tôi lại ngồi trên chiếc xe ngựa cao; chú ngựa trắng già đã được ăn uống no nê trong chuồng nhà Bowden, và chúng tôi thong thả đánh xe đi, chẳng mấy chốc đã bắt đầu leo lên con dốc dài hướng về phía rặng núi phủ đầy cây cối. Con đường trở về đối với tôi thật mới lạ, như mọi con đường quay về lúc nào cũng thế. Hầu hết các bạn đồng hành của chúng tôi đều ngập tràn những lo âu về nhà cửa—về đàn bò, hay những đứa con nhỏ dễ gặp tai nhỡ ở nhà—nhưng chúng tôi thì chẳng có lý do gì phải vội vã, cứ thong dong đi tiếp, vừa đi vừa trò chuyện và nghỉ ngơi dọc đường. Có lúc bà Todd bảo bà thực sự mong cửa trước nhà mình đã được đóng kín để tránh bụi bay vào, nhưng nói thêm rằng chẳng có gì làm bà bận tâm ngoại trừ việc đừng quên lật vài chiếc lá hoa thăng ma cuối mùa đang phơi trên tờ nhật báo ở gác xép nhỏ. Bà Blackett và tôi đã lấy danh dự ra hứa rằng sẽ nhắc bà nhớ về trách nhiệm nặng nề này. Chặng đường dường như ngắn lại vì chúng tôi có bao nhiêu điều để tâm sự. Chúng tôi vượt qua những ngọn đồi nơi có thể phóng tầm mắt nhìn ra vịnh lớn và các hòn đảo, rồi lại đi xuống những thung lũng rợp bóng râm, nơi không khí bắt đầu đượm màu chiều tà, mát mẻ và ẩm ướt với hương thơm của dương xỉ đẫm sương. Bà Todd xuống xe một hai lần, từ chối mọi sự giúp đỡ để tự tay bẻ vài cành của một loại bụi cây hiếm mà bà rất quý phần vỏ, dù bà nhất quyết không chịu tiết lộ lý do. Chúng tôi đi qua ngôi nhà nơi mình từng được tiếp đón nồng hậu bằng những chiếc bánh rán vào đầu ngày, nhưng nhận ra nhà cửa đã khóa chặt và vắng bóng người, khiến cả nhóm không khỏi hụt hẫng.
“Chắc họ ghé đâu đó uống trà rồi quyết định chơi cho trọn ngày luôn,” bà Todd nhận định. “Những người thích thú nhất thì lại muốn về nhà ngay để ngẫm nghĩ lại mọi chuyện.”
“Rốt cuộc mẹ chẳng thấy người phụ nữ đó ở đó, con có thấy không?” bà Blackett hỏi khi chú ngựa dừng lại uống nước ở máng.
“Ồ có chứ, con có nói chuyện với cô ta,” bà Todd đáp với thái độ chẳng mấy mặn mà hay tán thành. “Cô ta đâu phải người trong gia đình mình.”
“Mẹ tưởng con bảo cô ấy có nét giống em họ Pa'lina Bowden ở trán chứ,” bà Blackett gợi lại.
“Thì cô ta đâu có giống,” bà Todd đáp vẻ thiếu kiên nhẫn. “Con đâu phải đứa hay nhìn nhầm nét mặt người trong họ, lại thấy cô ta có vẻ không tìm được quen biết ai, nên con tiến thẳng lại gần. 'Tôi đoán nhìn mặt cô thế này thì cô là người họ Bowden rồi,' con bảo. 'Phải, tôi cam đoan cô là người nhà Bowden.' 'Trời ơi, không phải đâu,' cô ta bảo. 'Họ thời con gái của tôi là Dennett, nhưng người chồng đầu tiên của tôi thuộc họ Bowden. Tôi nghĩ mình cứ đến xem có chuyện gì vui thôi!'”
Bà Blackett bật cười sảng khoái. “Mẹ phải nhớ để kể lại chuyện này cho William nghe mới được,” bà nói. “Đấy, Almiry, điều duy nhất làm mẹ trăn trở suốt cả ngày hôm nay là nghĩ xem William sẽ thích thú biết bao nếu có mặt. Mẹ ước gì William cũng đi cùng.”
“Bản thân con cũng ước anh ấy đi,” bà Todd bộc bạch.
“Chẳng hiểu sao ở đó không có nhiều người già lắm,” bà Blackett nói, giọng đượm chút buồn man mát. “Mẹ biết là số người còn sống để đến không còn nhiều như trước, nhưng mẹ cứ tưởng sẽ được gặp đông hơn.”
“Con thấy mọi người đi đông đủ đấy chứ, nghĩ mà xem; ai nấy đều nói vậy và thấy ấm lòng mà,” bà Todd đáp nhanh với một sự vô tư dễ thương; rồi tôi thấy vệt hồng chợt ửng lên trên má bà, và ngay sau đó bà lấy cớ quay người lại để lén nhìn mẹ mình với ánh mắt lo lắng. Bà Blackett đang mỉm cười nhớ về ngày vui của mình, dù trông bà đã bắt đầu có chút mệt mỏi. Cả hai người bạn đồng hành của tôi đều không bị gánh nặng tuổi tác làm cho ưu phiền. Trong lòng tôi thầm hy vọng mình cũng sẽ được như họ khi bước vào tuổi già, rồi lại mỉm cười khi nghĩ rằng chính mình cũng chẳng còn trẻ trung gì nữa. Con người ta vẫn luôn giữ nguyên một tâm hồn như thế, dù cho cái khung vỏ bên ngoài có mục chuộng và in hằn dấu vết của thời gian.
“Lúc mọi người hát bài thánh ca nghe hay thật đấy nhỉ?” bà Blackett hỏi vào giờ ăn tối với niềm hào hứng chân thành. “Nhiều giọng nam thế cơ mà; chỗ mẹ ngồi nghe tuyệt làm sao. Đến đoạn khổ cuối mẹ phải dừng cả lại để lắng nghe.”
Tôi thấy bờ vai rộng của bà Todd bắt đầu rung lên. “Ở đó toàn giọng hát giỏi; phải, có những giọng hát tuyệt vời,” bà nhiệt thành đồng tình rồi đặt tách trà xuống, “nhưng con lại vô tình dạt đến ngồi cạnh bà Peter Bowden ở Great Bay, và con không thể không nghĩ rằng nếu bà ấy ở xa thị trấn như cái cách bà ấy hát lệch tông, thì có đi cả ngày bà ấy cũng chẳng về tới nhà.”
