BÀ TODD LẤY củ hành ra khỏi giỏ rồi đặt xuống bàn bếp. Bà nhắc mẹ: “Mẹ biết đấy, có cả Johnny Bowden đi cùng chúng con nữa. Thằng bé chắc đang đói cào cào, ăn được cả sức nó mất.”

“Mẹ có bánh rán mới đây rồi, con yêu,” bà cụ nhỏ nhắn nói. “Mẹ với William hiếm khi để nhà thiếu thức ăn lắm. Mẹ nghĩ lẽ ra con nên chọn con cá to hơn một chút, nhưng thôi để mẹ ráng làm xem sao. Mẹ sẽ phải cần thêm ít khoai tây nữa, nhưng ngoài kia cả một cánh đồng tha hồ củ, cái cuốc thì đang tựa vào nhà giếng, ngay chỗ mấy giàn đỗ leo ấy.” Bà mỉm cười rồi gật đầu ra lệnh cho con gái.

“Mấy đời nhà ai lại thế! Hay ta thổi tù và gọi anh William về đi,” bà Todd sốt sắng giục. “Anh ấy không cần phải gượng ép bản thân tới mức phải vào tận nhà đâu. Anh ấy sẽ biết mẹ cần mình giúp việc gì quan trọng, rồi lúc anh ấy đi lên đường nhỏ ta gọi với ra là được. Con không muốn làm anh ấy phải khó xử đâu.”

Lần đầu tiên, khuôn mặt già nua của bà Blackett lộ vẻ phiền muộn, và tôi thấy mình cần phải chặn cái tính hay trêu chọc của Almira lại. Ngồi lì trong nhà cả ngày thì thật phí một ngày đẹp trời, dù cho được ở cùng những người bạn đồng hành thú vị như thế; hơn nữa, biết đâu tôi lại gặp được William; thế là một lúc sau, tôi bước ra ngoài, tìm thấy cái cuốc bên nhà giếng và một chiếc giỏ nan cũ bên cửa kho củi, rồi mò đường xuống cánh đồng nơi có một mảnh đất vuông vức rộng lớn đầy những ngọn khoai tây xơ xác, cỏ dại và cỏ hương lợn mọc cao. Một góc đồng đã được đào dở, và tôi chọn một hốc khoai trông có vẻ mẩy củ, nơi phần lá bên trên đã héo rụi. Chẳng có niềm vui nào sánh bằng cảm giác của người đi đào vàng khi thấy hy vọng của mình được đền đáp bằng một hốc khoai tây bội thu. Tôi thèm đào tiếp lắm; nhưng khi giỏ đã đầy, việc đào thêm xem ra chẳng tốn tiện chút nào, nên cuối cùng tôi cầm lấy giữa cán cuốc và nhấc giỏ lên để quay trở lại dốc. Tôi chắc chắn bà Blackett hẳn đang sốt ruột chờ khoai để thái từng lớp, xếp xen kẽ với cá vào nồi súp chowder.

“Để tôi xách cái giỏ đó cho, cô,” một giọng nói dễ chịu nhưng có phần e ấp vang lên từ phía sau lưng tôi.

Tôi giật mình quay lại giữa khoảng không yên vắng của cánh đồng rộng lớn, và nhìn thấy một người đàn ông lớn tuổi, lưng hơi còng xuống theo dáng dấp điển hình của dân chài, tóc đã điểm bạc, râu nhẵn nhụi, với vẻ mặt rụt rè. Đó chính là William. Bác ấy giống hệt mẹ mình, vậy mà bấy lâu nay tôi cứ tưởng tượng bác ấy phải to cao, lực lưỡng giống cô em gái Almira Todd; và lạ thay, trí tưởng tượng còn xui khiến tôi hình dung bác ấy mới chỉ tầm ba mươi tuổi và hơi thô kệch. Giờ đây, tôi phải dành cho William sự kính trọng tương xứng với tuổi tác của bác.

Tôi lập tức thích nghi với thực tế trước mắt, và chúng tôi chào nhau vui vẻ như những người bạn cũ. Chiếc giỏ quả thực rất nặng, nên tôi luồn cán cuốc qua quai giỏ rồi đưa bác một đầu; sau đó hai chúng tôi thong thả cùng nhau đi về phía ngôi nhà, vừa đi vừa chuyện trò về thời tiết đẹp trời và tin tức cá thu đang rộ lên khắp vùng vịnh. William đã ra biển từ lúc ba giờ sáng và đánh được một mẻ cá vượt mức mong đợi. Tôi có thể cảm nhận được ánh mắt của bà Todd đang dõi theo chúng tôi khi cả hai tiến lại gần nhà, và dù tôi chủ động lùi lại phía sau trên lối đi hẹp, để William một mình xách giỏ đi trước tôi một đoạn ngắn trong phần đường còn lại, tôi vẫn nghe rõ mồn một tiếng bà cất lời chào bác.

“Cuối cùng cũng chịu mò vào nhà rồi đấy hả?” bà hỏi với vẻ khoái chí. “Chà, thế thì ngoan đấy. Cứ tưởng hôm nay không gặp được anh cơ đấy, William, tôi đang muốn tính toán lại vài chuyện với anh đây.”

Tôi cảm thấy hơi bồn chồn và có phần áy náy, nhưng khi tôi tiến lại gần, hai anh em họ đang trò chuyện vô cùng tự nhiên và thân thiết. Rõ ràng là với William, khó khăn nhất chỉ là bước khởi đầu, và một khi đã hòa nhập vào cuộc trò chuyện, bác có thể tiếp tục nó với ít nhiều niềm vui thích. Bác khoảng sáu mươi tuổi, và so với độ tuổi đó thì trông bác chẳng trẻ trung gì, thế nhưng sức sống thanh xuân dường như không bao giờ lụi tắt, và tính rụt rè lại có khả năng níu giữ tuổi trẻ bền bỉ đến mức khiến tôi luôn cảm thấy mình cần phải tạo bầu không khí thoải mái cho một người hãy còn trẻ dại và bỡ ngỡ với các mối quan hệ xã hội. Bác lịch sự hỏi liệu tôi có muốn lên dải đá lớn chơi trong lúc chờ chuẩn bị bữa trưa không; vậy là, trong niềm vui dâng trào cùng ánh mắt ngạc nhiên đầy thích thú của hai người chủ nhà, tôi và William khởi hành, cứ như thể cả hai chúng tôi đều cảm thấy mình trẻ hơn nhiều so với tuổi tác bên ngoài. Sự hồn nhiên và mộc mạc của khoảnh khắc ấy thật diệu kỳ, đến mức khi nghe thấy tiếng bà Todd cười giòn giã đằng sau bếp, tôi cũng bật cười theo, nhưng William thì đến một chút ửng hồng trên mặt cũng không có. Tôi đoán bác hơi lãng tai, và bác cứ bước phăng phăng phía trước tôi, dáng vẻ đầy vẻ thạo việc và chăm chú vào mục đích của mình.

Chúng tôi đi từ mép trên của cánh đồng phía trên ngôi nhà, bước vào một lối đi êm mịn, màu nâu rợp bóng giữa những hàng vân sam tối màu. Cái nắng oi ả làm dậy lên hương thơm nồng nặc của nhựa vỏ cây, và bóng râm thật dễ chịu khi chúng tôi leo lên đồi. William dừng lại một hai lần để chỉ cho tôi xem một tổ ong vò vẽ lớn ngay gần đó, hoặc vài cái tổ của chim ưng biển phía dưới vùng đầm lầy. Bác ngắt vài cành hoa linnaea nở muộn khi chúng tôi bước ra một khoảng đồng cỏ mở trên đỉnh đảo, rồi đưa chúng cho tôi mà không nói một lời, nhưng bác cũng hiểu rõ như tôi rằng người ta chẳng thể nào diễn tả hết một nửa những gì mình muốn nói về hoa linnaea. Chạy ngang qua khoảng đồng cỏ gồ ghề này là một dải đá khổng lồ mang hình dáng tựa như sống lưng của một sinh vật kỳ vĩ. Ở đoạn cuối, gần sát khu rừng, chúng tôi có thể trèo lên dải đá và đi bộ dọc theo đó đến điểm cao nhất; tại đây, phía trên vòng tháp của những cây thông nhọn đầu, chúng tôi có thể phóng tầm mắt bao quát toàn bộ hòn đảo, ngắm nhìn đại dương bao la ôm trọn lấy hòn đảo này cùng hàng trăm mảnh đảo nhỏ khác, đường bờ biển đất liền và cả những chân trời xa tít tắp. Nó mang lại một cảm giác bất ngờ về khoảng không rộng lớn, bởi chẳng có gì cản trở tầm mắt hay cầm giam con người—cái cảm giác tự do trong không gian và thời gian mà những khung cảnh bao la luôn mang lại.

“Tôi nghĩ chắc chẳng có nơi nào trên đời có được khung cảnh như thế này đâu,” William tự hào nói, và tôi vội vàng thốt lên lời khen ngợi chân thành nhất từ đáy lòng; không thể nào không cảm thấy như thể một cậu thiếu niên chưa từng đi xa đang cất lời, thế nhưng người ta vẫn thấy ấm lòng khi thấy bác trân trọng mảnh đất quê hương mình đến thế.