Cuối cùng thì những ngày tàn hạ cũng đã tới, khi căn nhà trở nên mát rượi và ẩm ướt vào buổi sớm mai, còn toàn bộ ánh sáng như thể đều phải lọc qua những tầng lá xanh; nhưng chỉ cần bước chân ra khỏi cửa, cái nắng ấm áp đã nán lại trên vai tôi, và bầu trời trong xanh, cao vời vợi dường như cuộn dâng mau chóng mỗi khi tôi ngước nhìn. Nơi bờ biển chẳng hề có màn sương thu hay cái giá lạnh sương mù của tháng Tám; thay vào đó, biển cả, bầu trời, dải bờ biển dài dằng dặc cùng những ngọn đồi nội địa, cho tới từng bụi nguyệt quế và từng ngọn thông nhựa, đều khoác lên mình sắc màu thắm hơn cùng nét rực rỡ sắc sảo hơn. Có cái gì đó lấp lánh trong không khí, một thứ ánh sáng lung linh phủ lên mặt nước cùng những trảng cỏ đồng quê,—một vẻ đẹp phương bắc mà ngoại trừ khoảnh khắc này trong năm, người ta phải đi rất xa mới tìm thấy được. Cái nắng của một mùa hè phương bắc đang tiến dần đến hồi kết êm đềm.
Những ngày còn lại ở Dunnet Landing thật ngắn ngủi, và tôi tiếc nuối để từng ngày trôi qua chẳng khác nào kẻ bủn xỉn phải tiêu từng đồng tiền lẻ. Tôi ước sao có thể quay ngược thời gian về những tuần đầu tiên, với những giờ phút dài thênh thang chẳng có chuyện gì xảy ra ngoài sự lớn lên của thảo mộc và hành trình di chuyển của mặt trời. Đã từng có lúc tôi thậm chí chẳng biết đi đâu để dạo mát; thế mà giờ đây lại có bao nhiêu điều thú vị để làm đi làm lại, như thể tôi đang ở London vậy. Tôi cảm thấy hối hả với muôn vàn cuộc hẹn hò dễ chịu, và những ngày tháng cứ thế bay đi tựa như một nắm hoa bị tung ném vào gió biển.
Cuối cùng, tôi đành phải từ biệt tất cả những người bạn ở Dunnet Landing, từ biệt góc nhỏ ấm cúng như nhà mình trong căn nhà bé nhỏ, để trở về với thế giới mà tôi sợ mình sẽ trở thành một kẻ xa lạ. Sự hạnh phúc của một mùa hè như thế có thể bị giới hạn bởi nhiều điều, nhưng sự thong dong đến từ lối sống giản đơn lại đủ quyến rũ để bù đắp cho bất kỳ thiếu thốn nào của một cuộc đời thanh bình, và những món quà của sự bình yên vốn chẳng dành cho những ai sống giữa chốn binh đao.
Tôi sẽ đi chuyến tàu hơi nước nhỏ nhắn, vốn chẳng bao giờ đúng giờ, chạy dọc theo vịnh vào buổi chiều. Tôi ngồi một lúc bên cửa sổ nhìn ra vườn thảo mộc xanh tươi, cùng người bạn đồng hành duy nhất là niềm nuối tiếc. Cả ngày hôm đó bà Todd hầu như chẳng nói câu nào, nếu có thì cũng bằng cái giọng ngắn gọn và phật ý nhất; cứ như thể chúng tôi đang bên bờ vực của một cuộc cãi vã. Tôi tưởng như chẳng thể nào ra đi với một tâm trạng thản nhiên được. Cuối cùng, tôi nghe thấy tiếng bước chân và ngước lên thì thấy bà Todd đang đứng ở cửa.
“Tôi thu xếp xong xuôi mọi thứ rồi,” bà nói với tôi bằng một giọng to và sốc sếch khác thường. “Hành lý của cô giờ này nằm ngoài bến tàu rồi. Thuyền trưởng Bowden tự tay đến mang xuống, và ông ấy sẽ trông chừng cho chúng an toàn trên tàu. Vâng, tôi đã lo xong mọi việc của cô rồi,” bà nhắc lại với một tông giọng dịu dàng hơn. “Mấy thứ này tôi để trên bàn bếp, cô sẽ muốn xách tay đấy; cái giỏ thì không cần trả lại đâu. Có lẽ giờ tôi sẽ đi bộ sang phía Cảng xem tình hình bà cụ Edward Caplin ra sao.”
Tôi liếc nhìn gương mặt người bạn của mình và nhận ra một nét biểu cảm làm tôi xúc động tận đáy lòng. Dẫu trước đó tôi đã đủ đau lòng khi phải chia xa.
“Tôi đoán cô sẽ thứ lỗi nếu tôi không ra ngoài bến tàu đứng nhìn cô đi,” bà nói, vẫn cố giữ vẻ cộc lốc. “Vâng, tôi phải sang thăm bà Edward Caplin mới được; đây là lần tai biến thứ ba của bà ấy rồi, cuối tuần này nếu mẹ tôi về thì bà cụ sẽ muốn biết tình hình ra sao.” Nói xong câu cuối cùng, bà Todd quay đi và bỏ lại tôi như thể chợt nhớ ra điều gì đó mình đã quên, khiến tôi đinh ninh là bà sẽ quay lại. Thế nhưng ngay sau đó, tôi nghe thấy tiếng bà bước ra khỏi cửa bếp và đi xuống con đường nhỏ dẫn ra cổng. Tôi không thể chia tay như thế này được; tôi chạy theo để nói lời giã biệt, nhưng khi nghe thấy bước chân vội vã của tôi, bà chỉ lắc đầu và vẫy tay mà không hề ngoảnh lại, rồi cứ thế đi thẳng xuống phố.
Khi tôi trở vào trong, căn nhà nhỏ chợt trở nên cô quạnh lạ thường, và phòng tôi trông trống trải hệt như cái ngày đầu tiên tôi đến. Tôi cùng tất cả đồ đạc của mình như thể đã biến mất hoàn toàn khỏi nơi đây, và tôi hiểu nó sẽ trông như thế nào khi bà Todd trở về và nhận ra người trọ học đã đi rồi. Chúng ta vẫn thường chứng kiến bản thân dần tan biến như thế; vẫn thường thấy những chương đời của mình đi đến hồi kết tự nhiên của nó.
Tôi tìm thấy những gói đồ nhỏ trên bàn bếp. Đó là một chiếc giỏ kiểu Tây Ấn cổ kính mà tôi biết chủ nhân của nó rất trân trọng, và bản thân tôi từng có lần trầm trồ khen ngợi; bên cạnh giỏ là những phần lương thực đầy cảm động được chuẩn bị cho bữa tối trên biển của tôi, cùng một bó ngải đắng buộc gọn gàng, một nhánh nguyệt quế, và một chiếc hộp da cũ kỹ nhỏ nhắn đựng chiếc ghim cài bằng san hô mà Nathan Todd đã mang về tặng cho cô Joanna tội nghiệp.
Vẫn còn một tiếng đồng hồ nữa mới đến giờ đi, tôi bèn đi lên ngọn đồi ngay phía trên ngôi trường làng và ngồi đó suy ngẫm đủ điều, mắt hướng ra phía biển để đón chờ con tàu xuất hiện. Từ khoảng cách ấy, tôi có thể nhìn thấy Đảo Xanh nhỏ bé với những vạt rừng sẫm màu; bên dưới tôi là những ngôi nhà của làng chài cùng những cây táo và vài mảnh vườn nhỏ. Một lúc sau, khi nhìn về phía những trảng cỏ xa xa, tôi bắt gặp bóng dáng bà Todd lần cuối, bà đang chậm rãi bước đi trên con đường nhỏ chạy dọc theo bờ biển về phía Cảng. Ở khoảng cách xa như vậy, người ta mới cảm nhận được những phẩm chất to lớn, rõ nét chi phối một con người. Khi ở gần, bà Todd hiện ra là một người tháo vát, nồng hậu và hoàn toàn bị cuốn vào những công việc tất bật thường ngày, nhưng bóng hình bà ở xa trông thật đơn độc và gợi niềm thương cảm, mang một nét gì đó kỳ lạ giữa sự tự chủ và bí ẩn. Thỉnh thoảng bà lại cúi xuống hái thứ gì đó,—có lẽ là cây húng lợn yêu thích của bà,—và cuối cùng tôi mất dấu bà khi bà chậm rãi đi qua một khoảng đất trống trên một khoảng cao hơn, rồi lại khuất sau một cụm bách xù sẫm màu cùng những ngọn thông nhọn vút.
Khi tôi rời đi trên con tàu hơi nước nhỏ chạy ven biển, một trận sóng chềnh ềnh cũ kỹ khiến bọt tung trắng xóa trên những bờ đá gập ghềnh. Tôi đứng trên mạn tàu, ngoảnh lại nhìn xa, ngắm nhìn đàn hải âu bận rộn chao đảo, lượn quanh và nghiêng mình cùng nhau xuống những triền không khí dài, rồi lại vội vã tách ra và lao mình xuống làn sóng. Thủy triều đang lên, kéo theo vô số những đàn cá nhỏ, chúng hoàn toàn không hay biết gì về những ánh bạc lấp lánh của những loài chim lớn phía trên cũng như sự nhanh lẹ từ những chiếc mỏ sắc nhọn của chúng. Biển cả tràn ngập sức sống và sinh khí, ngọn sóng tung ngọn lên như thể chúng cũng có cánh như đàn hải âu, và cũng sở hữu sự tự do của gió trời. Nơi dòng hải lưu chính ngoài xa, chúng tôi đi qua một ông lão đánh cá khom lưng đang lên đường cho chuyến thu hoạch bẫy tôm hùm buổi tối. Ông đang tảo tần chèo chiếc thuyền nan nhỏ bằng cặp mái chèo ngắn, chiếc thuyền dâng lên rồi chìm xuống rồi lại dâng lên theo những làn sóng do con tàu hơi nước tạo ra. Tôi nhận ra đó là ông già Elijah Tilley; dù chúng tôi đã là những người xa lạ trong thời gian dài, nhưng rồi đã trở thành những người bạn thân thiết, và tôi ước sao ông đã đợi một người bạn chèo cùng, bởi thật là một công việc cực nhọc khi phải tự mình chèo dọc bờ biển qua những vùng biển động để thu dọn bẫy tôm. Khi đi qua, tôi vẫy tay và cố gọi ông, ông ngước nhìn và đáp lại lời giã biệt của tôi bằng một cái gật đầu thầm lặng. Thị trấn nhỏ, với những cột buồm cao vút của những chiếc thuyền buồm hỏng đậu trong vịnh nội địa, sừng sững cao hơn mặt biển bằng phẳng trong vài phút, rồi dần chìm lấp vào sự đồng điệu của bờ biển, trở nên không thể phân biệt được với các thị trấn khác vốn trông như thể vỡ vụn trên dải đá xanh rêu của bờ biển.
Những hòn đảo nhỏ bên ngoài vịnh được phủ một lớp cỏ tươi xốp giữa các gờ đá trông tươi mới như cỏ đầu mùa; tuần trước đã có mấy ngày mưa, và sắc xanh đậm hơn của cây dương xỉ thơm phủ rải rác trên khắp các đỉnh trảng cỏ. Nơi bờ biển trông như thể mùa hè mới chỉ bắt đầu, mặc dù những chú cừu tròn trịa, ấm áp trong lớp lông mùa đông đã tố giác mùa trong năm khi chúng mải mê gặm cỏ dọc theo các sườn đồi dưới ánh nắng chiều tà nhạt nắng. Ngay sau đó, gió bắt đầu thổi và chúng tôi rẽ sóng ra khơi để vòng qua mũi đất dài che chắn cho bán đảo, và khi tôi ngoảnh lại nhìn lần nữa, các hòn đảo cùng mũi đất đã hòa vào làm một, còn Dunnet Landing cùng toàn bộ vùng bờ biển của nó đã hoàn toàn mất hút khỏi tầm mắt.
