Tin chắc là cuộc tiến công đang được đẩy mạnh và hiện nay, bộ chỉ huy phát-xít không thể nào ngăn nổi, X. C. Ti-mô-sen-cô quyết định trở về Vô-rô-ne-giơ, nơi có nhiều công việc quan trọng khác đang chờ đồng chí. Khi chia tay với chúng tôi, đồng chí nghiêm khắc dặn dò:

– Không được để cánh quân Ê-lê-txơ chạy thoát!

Bản thân chúng tôi cũng hiểu đó đó rất quan trọng. Nhưng để cắt đứt mọi đường rút chạy của địch, bộ đội chúng tôi phải vận động nhanh hơn các đơn vị Hít-le. Chúng tôi yêu cầu tướng Cri-u-tsen-kin tiến thật nhanh lên phía Bắc. Và cánh quân Ê-lê-txơ còn nằm trong vòng vây, hay thoát ra được hoàn toàn chính là tùy thuộc vào các chiến sĩ kỵ binh. Sau khi được tư lệnh tập đoàn quân 13 thông báo là bọn phát-xít đã bị đánh bật khỏi Ê-lê-txơ và bỏ chạy về phía Tây, thì hoàn toàn không nghi ngờ gì nữa, bộ chỉ huy phát-xít lúc này không còn dám nghĩ đến tiến công nữa, mà chỉ nghĩ cách làm thế nào để đưa quân của chúng thoát khỏi nguy cơ bị bao vây.

Băng lạnh, tuyết dày, sự chống cự điên cuồng của địch đều không thể ngăn nổi các chiến sĩ ta. Tin tức từ Mát-xcơ-va bay về càng cổ vũ anh em: bộ đội xô-viết đang tiến trên một chiến tuyết rộng lớn từ Ca-li-nen tới Ê-lê-txơ; và lần đầu tiên trong cuộc chiến tranh, ba phương diện quân cùng tiến công một lúc. Địch ngày càng bị đẩy ra xa thủ đô.

Đến này 10 tháng Mười hai, cụm quân cơ động của chúng tôi đã tiến được 40 – 50 ki-lô-mét. Liên lạc với bộ đội từ Ca-xtoóc-nôi-e ngày một khó, nên chúng tôi quyết định rời sở chỉ huy tới Téc-bu-nư. Ngay hôm qua, tôi đã phái đại tá Ca-min-xki tới đó để triển khai tổng trạm thông tin ở địa điểm mới.

Buổi sáng, tướng Bô-đin gọi điện cho tôi. Tham mưu trưởng phương diện quân yêu cầu chừng nào Cô-xten-cô chưa nắm được việc chỉ đạo tác chiến ở sở chỉ huy mới thì tôi phải ở lại Ca-xtoóc-nôi-e.

– Ở đây, tôi sẽ tiến hành công việc ra sao nếu liên lạc với bộ đội bị đứt? – tôi có ý kiến phản đối.

Yên lặng một lát, Bô-đin nói:

– Nếu vậy, đồng chí cũng chẳng nên ở lại đây làm gì. Đồng chí định khi nào sẽ có mặt ở địa điểm mới?

– Mười tám giờ.

– Muộn quá. Tôi sẽ nói để bật đèn xanh cho đoàn tàu của đồng chí.

Nhưng việc không thành. Đường bị nghẽn; ngoài ra, may bay địch hai lần ném bom đoàn tàu chúng tôi, làm cho chuyến tàu đi bị chậm trễ. Tuy nhiên, đến tối, chúng tôi cũng tới được ga Téc-bu-nư và triển khai được hai đài vô tuyến điện mang theo.

– Bộ đội tiến tới đâu rồi? – tướng Cô-xten-cô hỏi ngay khi mới kịp chào hỏi đại tá Ca-min-xki ra đói chúng tôi.

– Cách đây hai giờ, liên lạc bị đứt và vẫn chưa nối lại được.

– Đã bắt đầu rồi đây! Các sư đoàn càng tiến nhanh thì liên lạc càng hay bị đứt.

Cô-xten-cô nhìn tôi:

– Phải làm thế nào chứ, I-van Khơ-ri-xtô-phô-rô-vích ạ. Đã tới thời điểm quan trọng nhất của chiến dịch. Thông tin liên lạc phải thông suốt.

Tôi im lặng gật đầu rồi tới quấy rầy các chiến sĩ thông tin liên lạc đã mệt ngoài của mình.

– Các bạn thân mến, cho tôi nói chuyện với Ru-xi-a-nốp và Cri-u-tsen-kin, dù là qua vô tuyến.

Các đài vô tuyến của bọn phát-xít đang gào thét loạn xạ. Nhiễu nhiều luôn luôn làm liên lạc bị gián đoạn. Và cũng còn nhiều thứ phức tạp khác; mọi thông tin đều phải mã hóa, mà muốn làm được việc đó cần có nhiều thời gian, hơn nữa, do khó nghe nên mọi tin tức truyền đi thường bị sai lệch hẳn. Không tin tưởng lắm vào máy vô tuyến, tôi phái hai sĩ quan đáp máy bay tới chỗ các chiến sĩ kỵ binh và các chiến sĩ cận vệ.

Đến cuối ngày, khó khăn lắm chúng tôi mới thu thập được những tin tức hoàn toàn không đầy đủ về tình hình của bộ đội. Các chiến sĩ cận vệ của tướng Ru-xi-a-nốp trên toàn chính diện đã tiến tới sông Xô-xna và bao vây địch đang bám trụ trong các làng dọc đường cái nối Ê-lê-txơ tới Li-vơ-nư. Các sư đoàn kỵ binh 3 và 32 đã cắt đứt con đường này ở phía Tây – Bắc và đã chiếm các làng Khu-khơ-lô-vô và Pri-lê-pư.

Đại tá A. E. I-a-cô-vlép mang tới một bản đồ mô tả tình hình cụm quân của chúng tôi cho đến cuối ngày 10 tháng Mười hai. Chính diện của các binh đoàn tiến công đã vây bọc địch, nhưng giữa các làng Ni-kít-xcôi-e, Pi-át-nít-xcôi-e và sông Voóc-gôn, vòng vây còn chưa khép chặt. Giữa hai đầu vòng cung là một cửa mở rộng 25 ki-lô-mét.

– Những đơn vị thuộc cụm quân của tướng Mô-xca-len-cô đã phải tới khu vực Ni-kít-xcôi-e rồi chứ? – tôi ngạc nhiên. – Các đơn vị ấy đang ở đâu?

Thay vì trả lời, I-a-cốp-vlép nhún vai:

– Sao đồng chí không hỏi bộ tham mưu tập đoàn quân 13?

– Chúng tôi đã cố gắng, - câu trả lời tiếp theo. – Nhưng đành chịu: chúng tôi không biết mã của họ.

– Các đồng chí nên liên lạc qua bộ tham mưu phương diện quân.

– Chúng tôi cũng đang định làm như vậy.

Tập đoàn quân 13 đang ở đâu? Chúng tôi có kịp hội quân với cụm xung kích của nó không, hay là địch sẽ chạy thoát qua cửa mở đó? Khi tôi báo cáo với tướng Cô-xten-cô tình huống này, đồng chí ra lệnh không chờ nắm được vị trí của cụm xung kích của tướng Mô-xca-len-cô, mà đổi ngay hướng tiến quân của quân đoàn kỵ binh sang hướng Tây – Bắc, còn sư đoàn bộ binh cận vệ thì tiến theo đúng hướng Bắc, tới I-dơ-man-cô-vô.

Đồng chí liếc nhìn tôi:

– Biết được mệnh lệnh này, thế nào tổng tư lệnh cũng sẽ nói: “Mình đã nói với họ từ trước”. Vì ngay từ đầu, đồng chí đã khuyên: chúng ta tiến công vào Li-vơ-nư.

Tôi có ý kiến là ngay lực lượng chủ yếu hiện nay cũng không thể tiến công vào Li-vơ-nư, vì như thế sẽ làm cho quãng đứt giữa bộ đội chúng tôi và cụm xung kích của Mô-xca-len-cô rộng ra đến mức không còn có thể nghĩ đến việc bao vây địch được nữa. Thêm vào đấy, cánh quân Ê-lê-txơ của Đức chắc gì đã bỏ chạy, nếu chúng tôi không dùng hỏa lực chủ yếu của mình đột kích vào phía sau chúng.

Suy nghĩ một lát, Cô-xten-cô đồng ý có lẽ đúng là như thế.

Chúng tôi vừa phái một sĩ quan tới gặp tướng Cri-u-tsen-kin, mang theo bản mệnh lệnh phải tăng tốc độ tiến quân tới mức cao nhất và ngay các sư đoàn về ga Rốt-xô-snôi-e nằm trên con đường sắt Ê-lê-txơ – Ô-ri-ôn, thì sĩ quan trực ban liên lạc chạy vào báo cáo là Nguyên soái Ti-mô-sen-cô gọi chúng tôi tới nói chuyện.

Khi máy điện báo bắt đầu làm việc, tiếp nhận những câu hỏi đầu tiên của bộ tham mưu phương diện quân, theo thói quên, tôi liếc nhìn đồng hồ:đã hơn một giờ sáng. Khi tổng tư lệnh chưa tới máy thì Bô-đin nói chuyện.

– Chỗ các đồng chí có gì mới? Các đồng chí chẳng thông báo gì cho chúng tôi cả, và Nguyên soái rất không hài lòng.

– Chính chúng tôi cũng không hài lòng về mình, - Cô-xten-cô trả lời và giải thích là do không liên lạc được với bộ đội, nên khó khăn lắm chúng tôi mới thu thập được những tin tức rất nghèo nàn. Hiện mới chỉ biết là đến 24 giờ, những trung đoàn của Ru-xi-a-nốp từ khắp các phía đã công kích vào quân địch bị bao vây và đang tiêu diệt chúng. Sư đoàn của Ru-xi-a-nốp tiến công I-dơ-man-cô-vô từ sáng sớm. Còn Cri-u-tsen-kin đã thanh toán xong sư đoàn bộ binh 95, vượt qua sông Xô-xna, đột nhập vào Khu-khơ-lô-vô và Pri-le-pư, cắt dứt con đường cái. Bắt được những tên tù binh người Áo, có nghĩa là hôm nay, các chiến sĩ kỵ binh của Cri-u-tsen-kin buộc phải chiến đấu với sư đoàn bộ binh 45 đang cố luồn qua quãng đứt giữa chúng tôi với tập đoàn quân 13. Lữ đoàn cơ giới 34 của đại tá Sam-sin bị tuyết dày cản nên tiến quân chậm và đến trưa còn cách Li-vơ-nư 20 ki-lô-mét về phía Đông – Nam. Hiện lữ đoàn đang ở đâu thì chúng tôi chưa biết: đồng chí sĩ quan của chúng tôi không thể tìm thấy. Có thể nó đang ở Li-vơ-nư rồi.

– Những tin tức rất đỗi nghèo nàn. – Bô-đin không hài lòng nói.

Tôi đề nghị được thông báo về tình hình của tập đoàn quân 13 (Vì chúng tôi không có liên lạc vững chắc với các tập đoàn quân 13 và 3 nên việc chỉ đạo tác chiến đối với các tập đoàn quân trên trong chiến dịch thường xuyên do bộ tham mưu phương diện quân Tây – Nam nắm). Bô-đin truyền đạt là cụm xung kích của tướng Mô-xca-len-cô bị vướng lại ở sông Voóc-gôn, còn sư đoàn bộ binh 148 và lữ đoàn xe tăng 150 đã vượt sông ở phía Tây Ê-lê-txơ.

Tôi nhìn vào bản đồ: giữa bộ đội của chúng tôi và các binh đoàn của Mô-xca-len-cô còn đứt quãng 20 ki-lô-mét, và lực lượng chủ yếu của cánh quân Ê-lê-txơ của địch chính là đang luồn qua đó.

Để kết luận, Bô-đin thông báo là tình hình của tập đoàn quân ở cực sườn phải của phương diện quân chúng tôi đã được củng cố, vì các đơn vị của Gu-đê-ri-an bị đánh tơi bời ở khu vực Xta-lin-nô-goóc-xcơ đang phải rút lui.

Tổng tư lệnh vẫn chưa tới máy. Tôi tranh thủ đề nghị Bô-đin nhanh chóng tiếp nhận số tù binh ở chỗ chúng tôi – cúng ở Téc-bu-nư quá đông rồi. Đồng chí hứa sẽ lệnh cho đại tá Rô-ga-tin, chủ nhiệm bảo vệ hậu phương của phương diện quân, phái chiến sĩ áp giải tới.

Mãi hơn hai giờ sáng, Nguyên soái mới tới máy. Đồng chí hỏi ngay:

– Đã chiếm được Li-vơ-nư chưa?

Sau khi trả lời là chúng tôi chưa nắm được tình hình ở Li-vơ-nư, Cô-xten-cô đề nghị đẩy nhanh tốc độ tiến quân của những sư đoàn ở sườn trái của tập đoàn quân 13 sang phía Tây.

Mới đầu, tôi không hiểu cần vận động nhanh những sư đoàn đang tiến công ở phía Nam Ê-lê-txơ sang phía Tây để nhằm mục đích gì, vì thực ra, các sư đoàn này đang theo sau bọn Đức rút lui. Còn nếu cơ động nhanh những sư đoàn đang tiến công ở phía Bắc Ê-lê-txơ để đón gặp cụm quân của chúng tôi thì lại là chuyện khác. Sau đó, Cô-xten-cô giải thích ý định của mình: cần phải nhanh xóng xây dựng một chính diện bao vây bên ngoài để thắt chặt cái túi dồn bọn Hít-le lại. Theo ý kiến của Cô-xten-cô, các sư đoàn ở sườn trái của tập đoàn quân 13 phải hoàn thành nhiệm vụ này.

Tổng tư lệnh hứa sẽ yêu cầu tư lệnh tập đoàn quân 13 đến cuối ngày 13 tháng Mười hai phải tiến tới tuyến Véc-khô-vi-e, Li-vơ-nư và, do đó, bảo đảm cho những hoạt động của cụm quân chúng tôi nhằm bao vây và tiêu diệt cánh quân địch ở Ê-lê-txơ, và ra lệnh cho chúng tôi điều lực lượng chủ yếu của Cri-u-tsen-kin tới khu vực U-li-a-nốp-ca, Mu-rôm-txe-vô, Rốt-xô-snôi-e. Đồng chí yêu cầu cơ động táo bạo hơn nữa lữ đoàn bộ bộ binh cơ giới của Sam-sin cùng một sư đoàn kỵ binh theo hướng Véc-khô-vi-e, Khô-mu-tô-vô, Các-pô-vô.

– Và đồng chí đừng giữ rịt lấy các sư đoàn trưởng. Hãy để họ được tự do thực sự: đánh tung thâm vào vị trí địch, và tiến sâu vào sau lưng chúng.

Cô-xten-cô tỏ ý lo ngại là bọn Hít-le có thể chuyển sang phản công từ phía Tây – Nam để chi viện cho cánh quân Ê-lê-txơ – Li-vơ-nư của chúng.

– Đừng ngoái lại nhìn địch, - tổng tư lệnh trả lời. – Hãy hành động táo bạo hơn.

Chúng tôi hiểu là tổng tư lệnh tán thành quyết tâm của chúng tôi, nhưng yêu cầu cơ động sâu hơn nữa sang phía Tây (Véc-khô-vi-e, nơi đồng chí hướng lữ đoàn cơ giới, cách Rốt-xô-snôi-e 30 ki-lô-mét về phía Tây, và chúng tôi đang đều quân đoàn kỵ binh tới đó).

Tướng Cô-xten-cô đề nghị tổng tư lệnh ra chỉ thị khôi phục ngay con đường sắt Ê-lê-txơ – Ô-ri-ôn để có thể đưa những đoàn tàu bọc thép tới chi viện cho bộ đội. Tổng tư lệnh trả lời là ngày 10 tháng Mười hai, công việc này đã bắt đầu, và tất cả mọi việc sẽ được hoàn thành nhanh chóng, từ chiếc cầu ở làng Ca-da-xi, vì chiếc cầu này lớn, nên cần nhiều thời gian hơn để khôi phục lại.

Đến trưa, việc liên lạc với bộ đội vẫn chưa được cải thiện. Chúng tôi tiếp tục nhận được những thông báo ngắn, không thường xuyên qua dải vô tuyến điện và những sĩ quan liên lạc. Nhưng tin tức của họ thường đến chậm, vì các đơn vị tiến rất nhanh. Các trung đoàn thuộc sư đoàn bộ binh cận vệ 1 tiến quân như vũ bão lên phía Bắc, tới I-dơ-man-cô-vô, nơi cụm quân của tướng Mô-xca-len-cô đang gấp rút từ phía Tây – Bức tới đó. Các sư đoàn kỵ binh tiến tới Rốt-xô-snôi-e còn nhanh hơn nữa, và từ phía Tây vòng qua các đơn vị địch đang cố lao tới Li-vơ-nư và Véc-khô-vi-e.

Bị cuốn hút vào việc chấn chỉnh công tác chỉ đạo tác chiến, tôi chưa thể chú ý tới số tù binh ở các nơi đang ùn ùn kéo tới ga Téc-bu-nư. Cần cho chúng ăn và băng bó cho những tên bị thương. Đại đội trưởng đại đội bảo vệ của cơ quan tham mưu nhỏ bé của chúng tôi không đảm đương nổi việc đó. Các bạn có thể hình dung nỗi vui sướng của tôi như thế nào, khi tôi gặp đại tá Rô-ga-tin, một người bạn cũ, tới đây theo ủy nhiệm của Bô-đin.

– Giúp mình với, - tôi van nài, - cậu giải phóng cho chúng mình món tù binh, nếu không, bọn mình không còn thời giờ tóm những tên khác.

– Sẵn sàng thôi, - Rô-ga-tin hứa. – Ngay sau khi những chú đại bàng của mình đến, mình sẽ giải phóng công việc này ngay cho các cậu. Còn bây giờ ta đi xem bọn chúng.

Mọi công trình, nhà cửa ở ga đầy ắp tù binh. Chúng tôi dạo khắp nơi. Một cảnh tượng đáng thương. Bọn Hít-le bây giờ không còn như bọn “siêu nhân” tự mãn, kiêu ngạo bị chúng ta bắt hồi mùa hè. Lúc này, chúng như một đàn cừu hoảng loạn tụ lại thành đống. Người ngợm cáu bẩn, chúng gãi luôn tay, đờ đẫn ngắm nhìn mình.

Khi chúng tôi tới gần, bất giác tôi lùi lại: trên áo ca-pốt của một tên hạ sĩ quan đứng trước tôi có những chấm trắng đang bò. Đầu hắn đầy chấy rận, đội chụp kín chiếc mũ sắt, bên dưới thò ra một vật gì màu hồng.

– Tại sao mũ len lại đội ở trong mũ sắt, kỳ quặc như vậy? tôi ngạc nhiên hỏi Rô-ga-tin. – Ngay từ xa đã thấy rõ màu hồng.

Rô-ga-gin kinh tởm nhấc chiếc mũ sắt rồi cười phá lên:

– Thì ra hắn chùm cái quần nịt của phụ nữ!

Thật vậy, bọn phát-xít đã mất cái vẻ hào nhoáng bên ngoài.

Bàn giao bọn tù binh cho Rô-ga-tin và quân của đồng chí xong, tôi thở dài nhẹ nhõm.

Thông tin liên lạc vẫn chưa ổn định. Các đài vô tuyến điện làm việc bấp bênh. Các phái viên đáp máy bay tới các đơn vị vẫn chưa về. Tổng tư lệnh gọi Cô-xten-cô và tôi tới đường dây và phê cho một rận:

– Dù ai nấy đều cần xuống các đơn vị nhưng liên lạc phải thông suốt đã! Chủ nhiệm thông tin liên lạc phương diện quân đã đi tới chỗ các đồng chí. Báo cho đồng chí đó biết, nếu không giúp được các đồng chí, đồng chí đó sẽ bị khiển trách.

Cô-xten-cô báo cáo thông tin liên lạc tuy kém thật, nhưng chúng tôi cũng làm được một số việc. Hai sĩ quan đã được cử xuống đơn vị bằng máy bay, còn ba đồng chí nữa vừa đáp ô-tô lên đường. Thiếu tá Ma-xi-úc mới ở chỗ Ru-xi-a-nốp trở về báo cáo những trung đoàn cận vệ xuất quân trước đã bắt đầu đánh chiếm I-dơ-man-cô-vô. Vẫn chưa có liên lạc với Cri-u-tsen-kin. Chúng tôi đã hiệp đồng được với tập đoàn quân 13. Sư đoàn bộ binh 121 của tập đoàn quân này đã chiếm lĩnh tuyến phòng ngự dọc sông Cơ-sen, sư đoàn bộ binh 6 đang kéo tới đó. Sư đoàn bộ binh 148 đang hướng tới Li-vơ-nư. Tư lệnh tập đoàn quân A. M. Gô-rốt-ni-an-xki sử dụng những binh đoàn còn lại để kết thúc việc diệt tan cánh quân Ê-lê-txơ của địch.

– Thế là nói chung, từ thông tin liên lạc ra, mọi việc ở chỗ chúng tôi tiến triển tốt: từ ngày 11 tháng Mười hai, chỉ riêng quân đoàn kỵ binh của Cri-u-tsen-kin vừa chiến đấu vừa tiến quân được hai trăm ki-lô-mét và giải phóng được một trăm tám mươi điểm dân cư.

Tổng tư lệnh có phần dịu đi, và trong thâm tâm, đồng chí hiểu rằng chúng tôi đang làm tất cả những gì có thể làm được, vui vẻ chấm dứt cuộc nói chuyện.

Trưa ngày 12 tháng Mười hai, phái viên của chúng tôi ở chỗ Cri-u-tsen-kin trở về. Đồng chí mang theo tin vui: quân đoàn kỵ binh công kích dũng cảm, đã chiếm được Rốt-xô-snôi-e và Sa-ti-lô-vô. Bộ tham mưu quân đoàn lục quân 34 của địch bị diệt tan ở Sa-ti-lô-vô. Theo lời bọn tù binh, tên quân đoàn trưởng đã bỏ mặc binh lính của y, đáp máy bay chuồn thẳng.

Cô-xten-cô vội báo cáo với tổng tư lệnh là trên tuyến đường sắt Ê-lê-txơ – Ô-ri-ôn, bộ đội ta đã chiếm được một đoạn dài hơn mười ki-lô-mét. Nhận được tin này, Ti-mô-sen-cô rất vui: giờ đây, địch không thể chuyên chở được gì từ khu vực Ê-lê-txơ bằng ô-tô hay tàu hỏa. Tổng tư lệnh thông báo cho chúng tôi biết những đơn vị của tướng Mô-xca-len-cô, sau khi đột nhập ở phía Bắc đường sắt, đã tới sông Pô-le-vưi-e Lô-cốt-xư và đang cắt đứt những con đường làng cuối cùng mà địch có thể theo đó trốn thoát lên phía Tây – Bắc. Như vậy, có nghĩa là mọi đường giao thông của cánh quân Ê-lê-txơ đang nằm trong tay chúng tôi.

Bộ đội ta tiến mạnh, hiến chúng tôi lại phải nghĩ tới việc thay đổi sở chỉ huy: các sĩ quan tham mưu ngày càng mất nhiều thì giờ để đi về các binh đoàn. Nhưng chúng tôi không đủ phương tiện kỹ thuật để triển khai tổng trạm thông tin ở địa điểm mới.

Tôi nhờ tướng Bô-đin giúp đỡ chúng tôi, đề nghị cho các chiến sĩ thông tin liên lạc của phương diện quân tới I-dơ-man-cô-vô để bố trí một tổng trạm thông tin mới tại đó.

– Nhưng chiến sự còn đang tiếp diễn ở đây cơ mà?! – Bô-đin ngạc nhiên.

Tôi trả lời là hôm nay ở đó, mọi việc đã xong xuôi. Bô-đin hứa sẽ nghiên cứu và giúp đỡ. Rồi đồng chí hỏi:

– Đồng chí suy nghĩ về việc tổ chức chỉ đạo tác chiến đối với bộ đội tiến công sau này nên như thế nào? Tình hình cho thấy cụm quân cơ động của đồng chí vẫn nên đặt dưới quyền chỉ huy trực tiếp của tổng tư lệnh. Có lẽ, Cô-xten-cô và đồng chí nên rút ra khỏi nhiệm vụ lãnh đạo các tập đoàn quân 3 và 13. Nếu như thế, chúng tôi sẽ chuyển toàn bộ phương tiện thông tin liên lạc cho các đồng chí. Đồng chí hãy kiểm kê phương tiện thông tin liên lạc hữu tuyến chiến lợi phẩm, phân phối tốt, đừng để các đơn vị sử dụng bừa bãi.

Tôi nói là hiện nay, chúng tôi lo nhất việc chuyên chở xăng dầu và đạn dược cho quân đoàn kỵ binh.

– Tổng tư lệnh đã giao cho tư lệnh tập đoàn quân 3 trách nhiệm cung cấp cho quân đoàn của Cri-u-tsen-kin.

Chúng tôi đã quen điều này: cục hậu cần của Phương diện quân Tây – Nam tự ý ngừng quan tâm đến cụm quân cơ động của chúng tôi. Ban đầu, cục trút nhiệm vụ này cho chủ nhiệm hậu cần của tập đoàn quân 13, mà khó khăn lắm đồng chí ấy mới hoàn thành được nhiệm vụ của mình. Rồi bây giờ, trong lúc chiến dịch diễn ra căng thẳng nhất thì việc cung cấp cho cụm quân cơ động là đơn vị chủ công của cuộc tiến công lại được chuyển sang cho cơ quan hậu cần của tập đoàn quân 3. Và thậm chí đến nay, chúng tôi vẫn chưa bắt liên lạc được với cơ quan tham mưu của nó.

Ngày 12 tháng Mười hai, vòng vây những sư đoàn phát-xít càng siết chặt. Và vòng vây càng siết chặt thì bọn Hít-le càng điên cuồng chống cự. Song, bộ đội ta tránh tiến công vỗ mặt, mà khôn khéo cơ động đánh vu hồi và chiếm các ổ đề kháng của địch từ phía sau. Chẳng hạn như, với cách đánh ấy, ta đã chiếm được làng Pô-nô-ma-ri-ốp-ca, án ngữ cửa ngõ tới I-dơ-man-cô-vô. Một tiểu đoàn thuộc trung đoàn bộ binh 331 do đại úy E. A. Mê-khốp, nguyên chủ nhiệm hóa học của trung đoàn chỉ huy, đã công kích vào làng trong hành tiến. Địch bắn trả mãnh liệt, buộc chiến sĩ ta phải nằm xuống. Lúc đó, Mê-khốp điều trung đội của hiếu úy P. X. Bê-kê-tốp vọt lên đánh vu hồi. Các chiến sĩ cận vệ bí mật tiến vào sau lưng địch và xối xả nhả đạn. Bọn phát-xít hoảng sợ, định chạy khỏi làng, nhưng chỗ nào chúng cũng vấp phải hỏa lực. Bộ chỉ huy địch ném hai đại đội ở làng Pô-gia-rô-vô bên cạnh tới chi viện. Nhưng Bê-kê-tốp bố trí súng máy trên điểm cao và đã chặn đứng địch bằng hỏa lực chính xác. Không một tên Hít-le nào chạy thoát khỏi Pô-nô-ma-ri-ốp-ca.

Ngày 13 tháng Mười hai, quân đoàn kỵ binh của Cri-u-tsen-kin và các chiến sĩ cận vệ của Ru-xi-a-nốp hội quân được với tập đoàn quân 13.

Tướng Cô-xten-cô nhìn bản đồ, nói:

– Như vậy là hiện nay, bọn phát-xít không còn một con đường mòn nào để thoát ra khỏi lòng chảo. – Và đồng chí lấy đầu bút chì không vót vạch một chữ thập trên bản đồ: - Bây giờ ta chỉ còn việc chia cắt và tiêu diệt kẻ địch bị bao vây.