Sau khi báo cáo với Pa-ru-xi-nốp về nhiệm vụ đã hoàn thành, tôi đến chỗ tham mưu trưởng.

– Chào đồng chí A-ru-sa-ni-an, - từ ngoài ngưỡng cửa, tôi chào vị tướng trẻ mà mình yêu mến.

Rời mắt khỏi đống giấy tờ trên bàn, tham mưu trưởng bông đùa đáp:

– Xin chào và tạm biệt anh bạn thân mến! – Tham mưu trưởng mỉm cười khi thấy vẻ ngơ ngác của tôi. – Chúc mừng anh được nhận nhiệm vụ mới: anh sẽ đến Ki-ép làm trưởng phòng tác chiến bộ tham mưu quân khu. Lệnh đây.

Tham mưu trưởng chài giấy cho tôi. Tôi liếc mắt đọc:

“Bản sao trích mệnh lệnh của bộ trưởng Bộ dân ủy quốc phòng… Đại tá Ba-gra-mi-an I. Kh. được thôi giữ chức vụ hiện nay và được cử làm trưởng phòng tác chiến kiêm phó tham mưu trưởng đặc khu Ki-ép…”

– Tôi chẳng hiểu gì cả…

– Có gì mà không hiểu? Anh bàn giao công tác cho đồng chí phó trưởng phòng của mình.

Tôi định đến Ki-ép sau Năm mới nên chưa vội bàn giao công tác. Nhưng tướng Rút-txốp gọi điện cho toi. Rút-txốp đang giữ chức vụ này, nay được chuyển về Mát-xcơ-va, mừng quá đâm sốt ruột.

– Mình tha thiết đề nghị với cậu. Mình phải có mặt ở Mát-xcơ-va trước năm mới.

Trước khi lên đường, tôi tới chào tạm biết tất cả các đồng chí phụ trách và anh em cùng công tác với mình.

Tư lệnh chia tay tôi với tác phong thường lệ: khô khan và thật sự nghi thức. Tôi có cảm giác là việc tôi ra đi không làm đồng chí bận tâm. Tôi và tham mưu trưởng chia tay nhau như những người bạn cũ. A-ru-sa-ni-an ôm chặt tôi, nồng nhiệt chúc tôi đạt nhiều thành tích trên cương vị mới.

Hôm sau, tôi đã ở Ki-ép. Rúp-txốp rất đỗi vui mừng:

– Gớm, chờ mãi! Nào, trước tiên cho mình chúc mừng đã. Cậu phải nhanh chóng giải phóng cho mình đấy nhé.

Tôi muốn từ từ làm quen với chức trách mới của mình. Nhưng Rúp-txốp một mực không chịu, và sau khi bàn giao mọi việc cho tôi, anh phóng thẳng về Mát-xcơ-va.

Phạm vi công tác của tôi bây giờ rất rộng. Liệu tôi có thể đảm đương nổi không? Nhưng trong giờ phút này, đối với bộ đội mà chần chừ là không được. Nếu đã được phân công thì phải làm tất cả để xứng dáng với lòng tin cậy của trên.

Tôi không gặp được tư lệnh, tham mưu trưởng và ủy viên Hội đồng quân sự quân khu vì các đồng chí đang bận họp ở Mát-xcơ-va. Tiếp tôi là phó tư lệnh thứ nhất, trung tướng V. Ph. I-a-cốp-vlép. Buổi nói chuyện với đồng chí ngắn gọn và chấm dứt bằng câu động viên:

– Cứ làm đi!

Lâu hơn là những buổi nói chuyện với trợ lý tư lệnh về nhà trường tướng V. Ê. Bê-lô-cô-xcốp, với chủ nhiệm pháo binh, trung tướng N. Đ. I-a-cô-vlép, với cục trưởng Cục tuyên truyền chính trị chính ủy lữ đoàn A. I. Mi-khai-lốp, với phó tham mưu trưởng quân khu phụ trách công tác tổ chức động viên, bạn cùng học và cùng công tác ở Học viện Bộ Tổng tham mưu trung tướng Gh. C. Ma-lan-đin, với chủ nhiệm thông tin liên lạc, thiếu tướng Đ. M. Đô-bư-kin và với các đồng chí chỉ huy khác của quân khu. Mỗi người một vẻ, nhưng tất cả đều là những con người thú vị. Sau này, bạn đọc sẽ có dịp hiểu thêm về họ.

Công việc bận lút đầu. Các sĩ quan phòng tác chiến làm việc không ngơi tay: hoàn chỉnh gấp dự thảo cho kế hoạch mới về phòng thủ biên giới quốc gia mà các đơn vị đang nóng lòng mong đợi, chuẩn bị cá đợt tập huấn định kỳ cho cán bộ lãnh đạo quân khu và các tập đoàn quân, xây dựng các kế hoạch tiến hành diễn tập cấp chỉ huy – tham mưu quân khu và các buổi lên lớp huấn luyện chiến dịch, nghiên cứu tỉ mỉ chiến trường, không thiếu việc gì.

Tuy bận nhưng tôi vẫn để tâm đến anh em cấp dưới.

Phụ trách ban 1 làm công tác tác chiến là đại tá A. I. Đa-ni-lốp, bốn mươi tuổi, phó của tôi, một cán bộ chỉ huy hiểu biết và giàu kinh nghiệm. Anh vào Hồng quân từ năm 18 tuổi, tốt nghiệp loại giỏi ở Học viện quân sự mang tên M. V. Phrun-dê. Chân đi cà nhắc vì bị thương trong chiến cục Phần Lan. Là một người giàu nghị lực, nhanh nhẹn, anh không thích ngồi yên một chỗ mà luôn tỏ ra vội vã, vừa đi vừa ra mệnh lệnh. Tôi không chịu được thói quen ồn ào trong công tác nên ngay từ đầu đã phải kìm bớt tính quá sôi nổi của anh. Nhưng Đa-ni-lốp đã phản ứng khá gay gắt với mọi ý định của tôi nhằm tạo cho công tác một bầu không khí trầm tĩnh và thiết thực hơn. Ban này gồm những cán bộ được đào tạo tốt nhất.

Trưởng ban 2 mà trong thời bình chịu trách nhiệm huấn luyện chiến dịch cho cán bộ trong quân khu là trung tá N. G. Da-pa-xi-cô, một người có vẻ hơi phớt đời, bị khốn khổ vì công tác tham mưu và kiên trì đòi chuyển sang làm công tác chỉ huy. Ít lâu sau, chúng tôi buộc phải thỏa mãn yêu cầu của Da-pa-xi-cô. Anh về chỉ huy trung đoàn, và thay thế anh là một cán bộ thuộc bộ tham mưu tập đoàn quân 12 mà bạn đọc đã quen biết. Đó là đại úy A. I. Ai-va-dốp, một người tôi rất mến vì tính chủ động và đầu óc sắc sảo, linh hoạt. Giàu kinh nghiệm hơn cả ở đâu là thiếu tá Ph. X. A-pha-na-xi-ép, là chủ nhiệm phòng trinh sát bộ tham mưu quân đoàn bộ binh 27 mới chuyển đến.

Ban 3 bảo đảm bí mật tác chiến do đại tá quân nhu E. V. Cơ-lô-tsơ-cốp, một người trầm tĩnh và chín chắn phụ trách. Ban ít người nhưng công tác thì nhiều. Trước tháng Mười năm 1940, có một phòng riêng trong bộ tham mưu đảm nhiệm công tác này. Giờ đây, phòng được thu hẹp lại thành ban và chuyển sang cho phòng chúng tôi. Như vậy là một sai lầm. Khi chiến tranh bắt đầu, nó lại tách thành một phòng riêng. Phụ trách phòng là trung tá Gơ-ni-lô-bốc, một con người cẩn thận nhưng cố chấp.

Buổi tối trước Năm mới, theo thói quen, tôi vẫn làm việc đến khuya ở cơ quan tham mưu. Bống tiếng chuông điện thoại réo lên, bứt tôi khỏi công việc.

– Đang làm gì thế, ông bạn độc thân đáng thương? – trong máy vang lên giọng nói vui vẻ khác hơn mọi ngày của tướng Puốc-ca-ép. – Ngán năm mới à?

Tôi ngạc nhiên quá vì Puốc-ca-ép đang họp ở Mát-xcơ-va kia mà.

– Vừa về xong, chúng tôi đang đợi anh ở nhà đây. Không được viện bất cứ một lý do nào.

Thì ra Puốc-ca-ép biết tôi ở Ki-ép một mình, xa gia đình, nên định làm giảm nỗi đơn chiếc của tôi. Vậy mà cứ tưởng anh là một người khô khan!

Chủ nhà đón tôi ở ngưỡng cửa. Vợ anh niềm nở mời tôi vào phòng khách.

Trong khi nữ chủ nhân hiếu khách bận rộn với các món ăn, Puốc-ca-ép mời tôi ngồi chơi ở đi-văng, hổi tôi đã quen với công tác mới chưa, có những khó khăn gì. Anh thân ái góp với tôi nhiều điều. Tôi hỏi xem hội nghị ở Mát-xcơ-va đã xong chưa.

– Chưa đi đến đâu. Mới vỡ vạc ra thôi… Nhiều cái hay lắm. Một số quan điểm được nhận định lại về cơ bản. Đích thân Xta-lin theo dõi tiến trình hội nghị. Mỗi phiêu họp đều có một ủy viên Bộ chính trị tham dự… Qua mọi việc, ta thấy rõ là Trung ương đang rất quan tâm đến tình hình thế giới phức tạp và mối đe dọa ngày một tăng của bọn phát-xít Đức. Vì vậy, việc củng cố khả năng quốc phòng của đất nước rất được chú ý. Dĩ nhiên là rồi đây, trong quân đội sẽ có nhiều thay đổi lớn.

Nữ chủ nhân mời chúng tôi vào bản. Chúng tôi chỉ có hai người nhưng tiệc dọn ra như cho cả một hội. Chúng tôi vui vẻ chạm cốc tiễn năm cũ, đón năm mới.

– Cái chính là không có chiến tranh! – nữ chủ nhân tiếp lời.

Chúng tôi ngồi với nhau đến gần hai giờ. Puốc-ca-ép tha thiết mời tôi đi xe, nhưng tôi từ chối và đi bộ về khách sạn. Ki-ép chan hòa ánh điện. Những cây thông Năm mới trong vườn hoa, công viên, trên quảng trường lấp lánh hàng nghìn ngọn điện muôn màu muôn sắc. Phố phường náo nhiệt, vui vẻ. Khắp nơi vang lên tiếng cười, tiếng hát cùng những chúc mừng Năm mới. Mọi người đều phấn chấn, tươi vui.

Ai có thể biết được rằng đó là ngày Năm mới hòa bình cuối cùng…