Và Anna Sergeyevna bắt đầu đến Moskva thăm ông. Cứ hai hay ba tháng một lần, nàng lại rời khỏi S——, viện cớ với chồng rằng nàng lên thành phố để khám bệnh phụ khoa—và người chồng nửa tin nửa ngờ. Ở Moskva, nàng thường trọ tại khách sạn Slaviansky Bazaar, và ngay lập tức sai một người phục vụ đội mũ đỏ đem tin đến cho Gurov. Gurov liền đến gặp nàng, và không một ai ở Moskva hay biết chuyện đó.

Có lần, vào một buổi sáng mùa đông, ông đang trên đường đến gặp nàng theo lệ thường (người đưa tin đã đến từ chiều hôm trước khi ông vắng nhà). Đi cùng ông là cô con gái mà ông muốn tiện đường đưa đến trường. Tuyết đang rơi những bông lớn và ướt nhẹp.

- Trời cao hơn điểm đóng băng ba độ mà tuyết vẫn rơi, - Gurov nói với con gái. - Sự tan băng chỉ diễn ra trên mặt đất thôi; ở các tầng cao hơn trong khí quyển, nhiệt độ hoàn toàn khác đấy.

- Thưa bố, tại sao mùa đông lại không có dông bão ạ?

Ông giải thích cả điều đó nữa. Vừa đi ông vừa trò chuyện, lòng thầm nghĩ rằng mình đang trên đường đến với nàng, rằng chẳng một sinh linh nào hay biết, và có lẽ chẳng bao giờ biết đến. Ông sống hai cuộc đời: một cuộc đời công khai, hiển hiện và được thấu hiểu bởi bất cứ ai muốn quan tâm, đầy rẫy những chân lý tương đối và sự dối trá tương đối, hệt như cuộc đời của bạn bè và người quen của ông; và một cuộc đời khác vẫn âm thầm chảy trôi trong bí mật. Và do một sự trùng hợp kỳ lạ, có lẽ cũng do tình cờ, mọi điều cốt lõi, đáng quan tâm và có giá trị đối với ông, mọi điều mà trong đó ông chân thành và không tự dối lòng, mọi điều tạo nên phần cốt lõi trong cuộc đời ông, lại bị che giấu khỏi người ngoài; thế nhưng tất cả những gì giả dối ở ông, cái lớp vỏ bọc mà ông dùng để ẩn mình nhằm che giấu sự thật—chẳng hạn như công việc ở ngân hàng, những buổi bàn luận tại câu lạc bộ, quan điểm về "giống loài hạ đẳng" của ông, hay sự hiện diện cùng vợ trong các dịp kỷ niệm—thì lại hoàn toàn công khai. Và ông suy bụng ta ra bụng người, chẳng tin vào những gì mắt thấy, mà luôn đinh ninh rằng mỗi con người đều có một cuộc đời thực sự, đáng chú ý nhất ẩn giấu sau lớp màn bí mật và màn đêm. Mọi đời sống cá nhân đều dựa trên sự bí mật, và có lẽ chính vì phần nào lý do ấy mà con người văn minh lại lo lắng đến phát cuồng về việc quyền riêng tư cá nhân phải được tôn trọng.

Sau khi đưa con gái đến trường, Gurov tiếp tục đi đến Slaviansky Bazaar. Ông cởi áo choàng lông ở tầng dưới, bước lên gác và khẽ gõ cửa. Anna Sergeyevna, diện chiếc váy xám mà ông yêu thích, kiệt sức vì chuyến đi và sự thấp thỏm chờ đợi, đã ngóng trông ông từ chiều hôm trước. Nàng tái nhợt; nàng nhìn ông mà không mỉm cười, và ông vừa bước vào là nàng đã sà vào ngực ông. Nụ hôn của họ chậm rãi và kéo dài, tựa thể họ đã xa cách nhau suốt hai năm trời.

- Nào, em dạo này thế nào? - ông hỏi. - Có tin gì mới không?

- Đợi đã; em sẽ kể cho anh ngay đây... Em không nói nổi.

Nàng không tài nào cất lời; nàng đang khóc. Nàng quay mặt đi và đưa khăn tay chấm vào đôi mắt.

- Cứ để cô ấy khóc cho thỏa thuê. Mình sẽ ngồi xuống đợi, - ông nghĩ, rồi bước đến ghế bành ngồi xuống.

Bấy giờ ông gọi chuông bảo mang trà lên, và trong khi ông uống trà thì nàng vẫn đứng thẫn thờ bên cửa sổ, quay lưng về phía ông. Nàng khóc vì xúc động, vì nỗi chua xót nhận ra cuộc đời của họ sao mà trắc trở; họ chỉ có thể gặp nhau trong bóng tối, lén lút trốn tránh mọi người, giống như những kẻ trộm! Chẳng phải cuộc đời họ đã tan nát rồi sao?

- Thôi nào, đừng khóc nữa em! - ông nói.

Ông thừa hiểu rằng mối tình này của họ sẽ chẳng sớm chấm dứt, rằng ông chẳng thể thấy trước hồi kết của nó. Anna Sergeyevna ngày càng gắn bó sâu nặng với ông. Nàng tôn sùng ông, và thật không thể tưởng tượng nổi nếu nói với nàng rằng thế nào cũng có lúc tình yêu này phải chấm dứt; vả lại, nàng cũng sẽ chẳng đời nào tin điều đó!

Ông bước lại gần, đặt tay lên đôi vai nàng để cất lời âu yếm, động viên, và đúng khoảnh khắc ấy, ông chợt nhìn thấy bóng mình trong gương.

Tóc ông đã bắt đầu điểm bạc. Và ông thấy lạ lẫm làm sao khi bản thân mình đã già đi nhiều đến thế, trông kém sắc đi nhiều đến thế trong những năm vừa qua. Đôi bờ vai đang nằm dưới bàn tay ông vẫn còn ấm áp và run rẩy. Ông cảm thấy xót xa cho cuộc đời này, dẫu vẫn còn ấm áp và đẹp đẽ xiết bao, nhưng có lẽ chẳng bao lâu nữa cũng sẽ bắt đầu phai tàn và héo úa giống như cuộc đời chính ông. Tại sao nàng lại yêu ông sâu đậm đến vậy? Trong mắt phụ nữ, ông dường như luôn khác với con người thật của mình, và họ yêu ở ông không phải là chính bản thân ông, mà là người đàn ông do trí tưởng tượng của họ nhào nặn nên, người mà họ vẫn hằng mỏi mòn kiếm tìm suốt cả cuộc đời; để rồi sau đó, khi nhận ra mình nhầm lẫn, họ vẫn cứ yêu con người ấy. Và chưa một ai trong số họ từng hạnh phúc khi ở bên ông. Thời gian trôi qua, ông làm quen với họ, chung sống rồi chia tay, nhưng chưa một lần ông biết yêu thực sự; đó là thứ tình cảm nào cũng được, miễn không phải là tình yêu.

Và phải đến tận bây giờ, khi mái đầu đã điểm bạc, ông mới thực sự chìm đắm trong tình yêu—lần đầu tiên trong suốt cuộc đời mình.

Cả Anna Sergeyevna và ông đều yêu nhau như những người thân thích ruột thịt, như vợ chồng, như những người bạn tri kỷ; họ có cảm giác như chính số phận đã an bài họ dành cho nhau, và họ không sao hiểu nổi tại sao ông lại có vợ còn nàng lại có chồng; cứ như thể họ là một đôi chim di trú, bị bắt nhốt và buộc phải sống trong những chiếc lồng khác nhau. Họ tha thứ cho nhau về những điều quá khứ mà họ cảm thấy hổ thẹn, tha thứ cho mọi chuyện ở hiện tại, và cảm nhận rõ ràng rằng mối tình này đã thay đổi cả hai người họ.

Những lúc chán nản trong quá khứ, ông thường tự an ủi bằng đủ mọi lý lẽ vơ vẩn nảy ra trong đầu, nhưng giờ đây ông chẳng màng đến những lý lẽ ấy nữa; ông dâng trào niềm trắc ẩn sâu sắc, ông chỉ muốn được chân thành và dịu dàng...

- Đừng khóc nữa, mình của em, - ông nói. - Em đã khóc chán rồi; thế là đủ rồi... Giờ chúng ta hãy trò chuyện, hãy nghĩ xem nên tính sao đi.

Rồi họ dành thật nhiều thời gian để bàn bạc cùng nhau, trò chuyện về cách làm sao để chấm dứt sự lén lút, dối trá, để không phải sống ở hai thành phố khác nhau và cách biệt nhau suốt thời gian dài. Làm thế nào để giải thoát khỏi gông xiềng khốn khổ này đây?

- Làm sao đây? Làm sao đây? - ông hỏi, hai tay ôm lấy đầu. - Làm sao được chứ?

Và tưởng chừng như chỉ một lát nữa thôi là lối thoát sẽ được tìm ra, để rồi một cuộc đời mới mẻ và rạng rỡ sẽ bắt đầu; và cả hai đều hiểu rõ rằng trước mắt họ vẫn còn là một con đường dài đằng đẵng, và phần phức tạp, chông gai nhất của nó mới chỉ vừa mới bắt đầu mà thôi.