Thế là mối quan hệ giữa tôi và chủ nhà diễn ra trong sự yên bình và tĩnh lặng, nhưng yếu tố nhơ nhớp và đồi bại mà tôi từng vô cùng sợ hãi khi nhận làm gia nhân vẫn hiện rõ và bộc lộ sự tồn tại của nó mỗi ngày. Tôi không tài nào hòa hợp nổi với Polya. Ả là một con mụ ăn no rửng mỡ, đảnh đá, tôn sùng Orlov vì hắn là một quý ông và khinh miệt tôi chỉ vì tôi là một tên hầu. Đặt dưới góc nhìn của một kẻ ăn kẻ ở chính hiệu hoặc một người đầu bếp, chắc hẳn ả có sức hút khó cưỡng với đôi má hồng, chiếc hếch mũi, những cái liếc mắt đưa tình, cùng thân hình đầy đặn, thậm chí suýt có thể gọi là mập mạp. Ả phấn son lòe loẹt, tô son kẻ mày, thắt corset ép dáng, đeo khung độn mông cùng chiếc vòng xuyến làm bằng tiền xu. Ả đi những bước nhún nhảy lắt léo; mỗi khi di chuyển, ả lại uốn éo hoặc, như người ta thường nói, nguây nguẩy bờ vai và tấm lưng. Tiếng sột soạt từ váy áo, tiếng cóp kíp của áo nịt ngực, tiếng xủng xẻng của chiếc vòng xuyến cùng mùi hương rẻ tiền của son phấn, giấm thơm và nước hoa ăn cắp từ chủ nhà, tất cả đã khơi gợi lên trong tôi — khi tôi đang cùng ả dọn phòng vào buổi sáng — cảm giác giống như bản thân đang hùa theo ả vào một điều gì đó thật ghê tởm.
Có lẽ vì tôi không trộm cắp như ả, hoặc vì tôi chẳng hề có ý định trở thành tình nhân của ả — điều mà chắc hẳn ả coi là một sự lăng mạ, hoặc có lẽ vì ả cảm nhận được tôi là một con người thuộc tầng lớp khác, ả đã căm ghét tôi ngay từ ngày đầu tiên. Sự vụng về, vẻ bề ngoài chẳng ra dáng gia nhân của tôi, cùng với bệnh tình của tôi, đối với ả thật đáng thương hại và gợi lên sự ghê tởm. Dạo ấy tôi bị ho nặng, và đôi khi vào ban đêm tôi làm ả mất ngủ vì phòng chúng tôi chỉ ngăn cách bởi một tấm vách gỗ, để rồi mỗi sáng ả lại chì chiết tôi:
– Lại một đêm anh làm tôi mất ngủ. Lẽ ra anh nên vào bệnh viện thay vì đi làm người hầu.
Ả thành tâm tin rằng tôi chẳng phải một con người bằng xương bằng thịt, mà chỉ là thứ gì đó thấp kém hơn ả vô cùng; thế nên, giống như các mệnh phụ phu nhân La Mã chẳng mảy may xấu hổ khi tắm rửa trước mặt nô lệ, ả đôi khi thản nhiên đi lại trước mặt tôi mà chỉ mặc mỗi chiếc áo lót.
Có một lần, khi đang chìm đắm trong tâm trạng vui vẻ và mộng mơ, tôi hỏi ả vào bữa tối (chúng tôi thường gọi súp và thịt quay từ nhà hàng mang đến mỗi ngày):
– Polya, cô có tin vào Thiên Chúa không?
– Ơ hay, thì đương nhiên là có chứ!
– Thế thì, – tôi nói tiếp, – cô tin rằng sẽ có ngày phán xét, và chúng ta sẽ phải trả lời trước Chúa về mọi hành vi tội lỗi chứ?
Ả chẳng thèm đáp lời, chỉ nhếch mép khinh bỉ, và khi nhìn vào ánh mắt lạnh lùng cùng vẻ mặt ngập ngụa sự thỏa mãn vô lối ấy lúc bấy giờ, tôi nhận ra rằng trong tâm hồn trơ trẽn và chai sạn của ả chẳng hề có Thiên Chúa, chẳng có lương tâm hay đạo đức nào tồn tại cả; và nếu tôi có phải phóng hỏa ngôi nhà, giết người hay cướp bóc, chắc chắn tôi cũng chẳng thể tìm đâu ra một kẻ tòng phạm nào đắc lực hơn thế.
Trong bầu không khí mới mẻ đầy bỡ ngỡ, tôi cảm thấy vô cùng bất an suốt tuần đầu tiên ở nhà Orlov trước khi quen dần với việc bị gọi trống không bằng tiếng "mày – tao", và liên tục phải nói dối (nói rằng "Thưa chủ nhân tôi không có nhà" trong khi hắn đang ở nhà). Trong bộ lễ phục đuôi tôm của người hầu, tôi có cảm giác như mình đang mặc áo giáp vậy. Nhưng rồi dần dà tôi cũng quen. Hệt như một tên gia nhân chính hiệu, tôi đứng hầu bàn, dọn dẹp phòng ốc, tất tả ngược xuôi chạy việc đủ điều. Khi Orlov không muốn đến gặp Zinaida Fyodorovna theo lịch hẹn, hoặc khi hắn quên mất lời hứa đến thăm nàng, tôi lại lái xe đến phố Znamensky, trao tận tay nàng một bức thư và cất lời dối trá. Và kết quả của toàn bộ chuyện này lại hoàn toàn trái ngược với những gì tôi từng kỳ vọng khi bước chân vào nghề hầu hạ. Mỗi ngày trôi qua trong cuộc đời mới này đều là sự hoài phí đối với tôi và lý tưởng của mình, bởi Orlov chưa từng đả động gì đến cha hắn, những vị khách của hắn cũng vậy, và tất cả những gì tôi có thể dò la được về hoạt động của nhà chính khách ấy vẫn giống như trước: nhặt nhạnh từ các trang báo hoặc qua thư từ trao đổi với những đồng chí của mình. Hàng trăm mẩu giấy ghi chú và tài liệu mà tôi thường tìm thấy trong phòng làm việc rồi đem ra đọc chẳng có lấy một mối liên hệ mảy may nào với thứ mà tôi đang kiếm tìm. Orlov hoàn toàn thờ ơ với công việc chính trị của cha mình, và trông hắn có vẻ như chưa từng nghe đến điều đó bao giờ, hoặc cứ như thể người cha ấy đã qua đời từ lâu lắm rồi.
