Năm 1973, tức là năm thứ hai sau khi bình thường hóa quan hệ ngoại giao Trung - Nhật, một đoàn khách Nhật Bản đã được chuẩn thuận đến thăm thành phố biên thuỳ Côn Minh của Trung Quốc.

Các vị khách đã đưa ra một yêu cầu không hợp thời đối với Ủy ban Cách mạng tỉnh Vân Nam lúc bấy giờ, họ bày tỏ hy vọng được phép đến Điền Tây để tế bái hài cốt của những binh sĩ Nhật Bản.

Yêu cầu này dĩ nhiên đã bị từ chối.

Nghe nói toàn bộ người Nhật Bản lúc ấy đã bật khóc nức nở ngay tại chỗ.

Sau năm 1979, ngày càng có nhiều du khách nước ngoài đến Vân Nam, họ được phép tham quan và du lịch ở nhiều nơi hơn.

Thế nhưng bất cứ việc gì cũng có giới hạn của nó, ranh giới của sự mở cửa được ấn định tại thành phố Đại Lý, cách Côn Minh về phía tây hơn ba trăm km.

Nơi đây lưng tựa núi mặt hướng nước, phong cảnh như tranh vẽ, lại thêm di tích của vương quốc cổ Nam Chiếu cùng câu chuyện về Ngũ Đóa Kim Hoa nổi tiếng khắp trong và ngoài nước, thế nhưng các du khách Nhật Bản ai nấy đều mày ủ mặt ê.

Họ ngóng trông về phía tây suốt cả ngày, ăn uống không ngon miệng.

Dãy Thương Sơn hùng vĩ giống như một bức màn lịch sử nặng nề che khuất tầm mắt của họ.

Lúc sắp rời đi, người Nhật Bản đều đứng quay mặt về hướng tây, quỳ sụp xuống lâu ngày không đứng dậy.

Họ cũng muốn đến Điền Tây để tế đảo vong linh.

Lần đầu tiên nghe thấy chuyện này, tôi từng có một khoảng thời gian dài cảm thấy khó hiểu và hoang mang trước sự cố chấp của người Nhật Bản.

Tôi cứ tưởng chiến tranh đã sớm trở thành dĩ vãng, lịch sử chẳng qua chỉ là một làn khói nhẹ.

Bầu trời được ánh nắng rực rỡ chiếu rọi, mặt đất ngập tràn hoa tươi và cỏ xanh, tại sao những người Nhật Bản đó lại cứ chấp nhất đi tìm lịch sử đã mất, huống chi đó lại là một đoạn lịch sử chẳng lấy gì làm quang minh chính đại, chẳng lấy gì làm vinh quang?

Tôi không trả lời được.

Nói chính xác thì lúc đó tôi không trả lời được.

Tôi tin rằng đa số đồng bào của tôi hiện nay vẫn không trả lời được.

Đây chính là một trong những nguyên nhân sau này không ngừng thúc đẩy tôi quan tâm đến lịch sử.