1

Công tác vận chuyển tân binh bằng đường hàng không sang Ấn Độ bắt đầu từ cuối năm 1942. Khi đó, Viễn chinh quân Trung Quốc vừa thảm bại không lâu, Ủy viên trưởng vì chịu áp lực từ phía Mỹ nên đã đồng ý tận dụng các chuyến bay quay đầu của máy bay chở vật tư thuê mượn để tăng viện thêm quân sang Ấn Độ, nhằm đảm bảo quân số trú Ấn không thấp hơn ba vạn hai ngàn người khi phản công Miến Điện vào mùa khô năm sau. Thế nhưng, một phần ba số tráng đinh vượt đường xa vạn dặm được không vận sang Ấn Độ sau đó lại bị trả về Trung Quốc. Bởi qua kiểm tra, các bác sĩ Mỹ cho rằng những tân binh Trung Quốc gầy trơ xương này không nên ra tiền tuyến mà nên vào bệnh viện nằm điều trị.

Sau "Hội nghị Cairo", Ủy viên trưởng Trung Quốc được khích lệ nên đã sảng khoái chấp thuận yêu cầu của Joseph W. Stilwell, đồng ý tăng cường vận chuyển một lượng lớn tân binh sang Ấn Độ.

Năm sau, tổng quân số trú Ấn tăng vọt lên đến mười vạn.

Đội quân sinh viên tập kết xong ở Trùng Khánh liền bắt đầu chia thành từng đợt xuôi nam, đích đến là Côn Minh. Thời đó Tứ Xuyên không có đường sắt, đường lộ dành cho ô tô cũng chỉ đếm trên đầu ngón tay, đội quân sinh viên phải lên thuyền gỗ, ngược dòng sông đến Nghi Tân rồi mới đổi sang đi ô tô để ra khỏi Tứ Xuyên.

Trước khi nam tiến, mỗi sinh viên trong đội quân được phát một bộ quân phục vải xám, một cái chăn bông xám. Để biểu thị sự ưu đãi đặc biệt đối với sinh viên nhập ngũ, Bộ Quân lệnh quyết định xếp quân hàm của tất cả sinh viên là thượng đẳng binh, quân lương mỗi tháng là mười bảy nguyên pháp tệ. Pháp tệ là một loại giấy bạc của Trung Quốc, nghĩa là tiền tệ hợp pháp. Số tiền này có giá trị khác nhau ở các khu vực. Tại Trùng Khánh, nơi chợ đen hoành hành, mười bảy nguyên pháp tệ chỉ mua được khoảng hai đến ba bao thuốc lá ngoại.

Thời đó Trung Quốc không chỉ thiếu thốn về vật chất mà đời sống tinh thần cũng nghèo nàn, tỷ lệ mù chữ cao đến mức kinh ngạc. Trên chín mươi phần trăm người dân cả nước không biết chữ, hơn chín mươi lăm phần trăm không hiểu những kiến thức khoa học vệ sinh tối thiểu. Trong quân đội, từ binh sĩ đến sĩ quan đều không coi trọng việc phòng bệnh chữa bệnh. Họ quen uống nước lã, đại tiểu tiện bừa bãi, không hiểu mối quan hệ giữa bệnh tật và giữ gìn vệ sinh, cũng không hiểu việc siêng tắm rửa cắt tóc, thay quần áo không phải là xa hoa cầu kỳ mà là một nhu cầu vệ sinh cơ bản, vì vậy sĩ quan thường coi việc đào hố xí và đun nước sôi là lãng phí.

Thời đó, những căn bệnh phổ biến nhất trong quân doanh là tiêu chảy và thương hàn, còn loại ký sinh trùng phổ biến nhất là chấy rận. Mà chấy rận chính là một trong những trung gian truyền các bệnh như sốt phát ban và sốt tái phát.

Năm 1943, chính phủ Trùng Khánh từng ban hành một mệnh lệnh thiết lập trạm diệt chấy cho quân đội, nhưng vì sĩ quan các cấp đều không coi trọng nên lệnh không được thực thi. Thế nên, một ngày đầu năm 1944, khi người cha tân binh của tôi lần đầu tiên phát hiện ra loại sinh vật nhỏ bé lạ lẫm và xấu xí này trên người mình và cảm thấy toàn thân khó chịu, trong lòng ông đã nảy sinh một nỗi sợ hãi bản năng về tương lai cuộc sống quân ngũ. Tất nhiên, điều này không đủ để làm giảm niềm đam mê và khát khao của ông đối với Ấn Độ, một quốc gia cổ kính ở Nam Á. Rất nhanh sau đó, ông thấy xung quanh nhiều người không cảm thấy khó chịu gì và vẫn thản nhiên, ông lại bắt đầu phê phán sự yếu đuối và thiếu kiên định của chính ý chí mình, huy động mọi sức mạnh lý trí để đấu tranh không mệt mỏi với phong thái công tử bột của bản thân. Kết quả của cuộc đấu tranh là ông mắc phải một căn bệnh da liễu toàn thân kéo dài dằng dặc.

Sau khi trải qua thử thách nghiệt ngã từ lũ chấy rận, đội quân sinh viên bắt đầu rầm rộ di chuyển, dọc đường vừa đi bằng đường thủy vừa đi đường bộ, có đoạn đi bộ, có đoạn lên xe, dân chúng dọc đường nhiệt tình tiễn đưa. Các tân binh sinh viên ai nấy đều tinh thần phấn chấn, tiếng ca vang dội, cảnh tượng này có nét tương đồng với các cuộc đi bộ đại xâu liên sau này, rầm rộ, náo nhiệt, vì thế ngày tháng trôi qua rất nhanh.

Sau hơn một tháng gian khổ, khi xuân ấm hoa nở, họ đến Côn Minh, thủ phủ của tỉnh Vân Nam. Sinh viên chỉ dừng lại một ngày ở thành phố xuân trên cao nguyên nổi tiếng này, sau đó tập trung tại sân bay Wujiaba ở ngoại ô chờ lên máy bay. Không ngờ người Mỹ lại gây thêm chuyện, trước khi lên máy bay còn phải khám sức khỏe, lý do là không mấy tin tưởng vào báo cáo khám sức khỏe do bác sĩ Trung Quốc cung cấp. Thế là các tân binh sinh viên lại xếp thành hàng đơn trước một dãy nhà cấp bốn, mỗi người được phát một tờ phiếu, do quân y mũi lõ người Mỹ khám từng mục.

Cửa ải đầu tiên là kiểm tra bằng mắt thường, người cha đáng thương của tôi không may trở thành vật tế thần cho sự vô tư vô tư của gã Mỹ. Ông bị phát hiện mắc bệnh đau mắt hột, viêm mũi, và còn bốn cái răng sâu. Những sinh viên bị loại sẽ bị thu dung vào các đơn vị trong nước, điều này đồng nghĩa với việc giấc mơ rầm rộ hào hùng tan thành mây khói. Bầu trời xanh thẳm của Ấn Độ, phong tình nhiệt đới, ca múa tuyệt vời, chiến tranh hiện đại, tiếng máy bay gầm rú, đao kiếm ngựa sắt, mọi tương lai kích thích lòng người đều không có duyên với những kẻ kém may mắn này, họ chỉ xứng đáng mãi mãi ở lại trong nước đối mặt với gió cát đáng ghét, bầu trời xám xịt, quân doanh đầy chấy rận và những khẩu súng trường kiểu cũ.

Cha tôi không cam tâm cúi đầu trước số phận, sau khi quan sát kỹ, ông phát hiện phiếu của những người may mắn đều được đánh dấu “\” ở từng mục, cuối cùng được một gã Mỹ đóng dấu. Con dấu không đóng lên giấy mà đóng lên cánh tay người khám, kiểu đóng dấu này khó mà nói là có ý phân biệt chủng tộc hay không, dù sao thì cũng rất giống những miếng thịt lợn đạt chuẩn kiểm dịch mà chúng ta thường thấy ở chợ tự do. Cha tôi nảy ra một ý định, từ phong cách làm việc xuề xòa của gã Mỹ, ông đã nhìn thấy hy vọng thành công.

Đầu tiên, kiếm được một cây bút và bắt chước vẽ theo cũng không khó, sau đó ở bên ngoài chỗ đóng dấu, kéo một người may mắn đang hân hoan lại, không nói không rằng ấn con dấu mới tinh của người kia lên cánh tay mình, thế là một tấm vé lên máy bay màu xanh thiên thanh dẫn đến Ấn Độ đã được tạo ra. Con dấu giả mạo này tất nhiên đủ để lấy giả làm thật, nhưng chỉ cần để ý kỹ là lập tức có thể phát hiện ra, mỗi chữ cái trên đó đều bị ngược.

Người cha đắc ý của tôi đã truyền bí kíp khôn lỏi này cho ít nhất một đại đội những người bạn cùng lớp bị loại, trong đó có cả người bạn lớn đầy tham vọng Cung Tráng Đinh. Thế là hai tiếng sau, hầu hết sinh viên đều vượt qua kỳ kiểm tra sức khỏe một cách thuận lợi, như nguyện vọng lên máy bay Mỹ bay tới Ấn Độ.

2

Khi máy bay cất cánh, cha tôi lén nhìn đồng hồ, thời gian ông ghi lại là mười một giờ linh bảy phút sáng ngày hôm đó. Chi tiết này rất quan trọng đối với một cuốn tiểu thuyết khác của tôi sau này. Bởi vì tôi cũng bước lên con đường kết hợp với công nông binh vào năm mười bảy tuổi, và đã dùng chính chiếc đồng hồ đó để ghi lại khoảnh khắc đáng nhớ khi con tàu chuyển bánh.

Trên cổ tay cha tôi lén giấu một chiếc đồng hồ vàng Thụy Sĩ, nghe nói thời đó ở Trùng Khánh đáng giá mấy trăm đồng đại dương. Việc bà nội tôi đích thân đeo chiếc đồng hồ quý giá như vậy cho đứa con trai thượng đẳng binh của mình, ý tứ không nằm ở chỗ dặn con quý trọng thời gian, mà là để cho nó có cái bán lấy lộ phí quay về Trùng Khánh khi đường cùng. Chiếc đồng hồ này sau đó luôn theo cha tôi ra trận, vào sinh ra tử, trải đời nhiều chuyện, mãi đến năm 1971 khi tôi xuống nông thôn nó mới theo tôi đến biên cương Vân Nam. Sau đó vì bất cẩn khi tôi chẻ củi nên bị rơi làm đôi.

Cha tôi và các bạn học được chỉ định đi chung một chiếc máy bay vận tải C-47. Loại máy bay này được thiết kế chủ yếu để chở hàng chứ không phải chở người, nên trong khoang không hề tính đến nhu cầu con người, thậm chí ghế ngồi cũng không có. Sinh viên như những con cá mòi bị nhét vào hộp, cho đến khi không thể nhét thêm được nữa. Áo bông chăn bông đều để lại dưới đất, mỗi người chỉ mặc một chiếc áo đơn, phát một chiếc túi giấy nhỏ để nôn, nên trong khoang máy bay lại kỳ diệu nhét chật cứng cả trăm người.

Máy bay rung lên dữ dội, cánh quạt phát ra tiếng gầm rú đinh tai nhức óc. Điều này có nghĩa là khoảnh khắc chia ly đã đến. Không khí trong khoang máy bay trở nên nặng nề, tất cả mọi người đều im lặng không nói một lời. Máy bay bắt đầu trượt đi, trong khoang chỉ có vài ô cửa sổ, mọi người thay phiên nhau nhìn thoáng qua tổ quốc bên ngoài cửa sổ. Có người đột nhiên hối hận, nức nở thành tiếng, thế là lại khơi gợi sự kích động tình cảm của nhiều tri thức trẻ.

Cha tôi cố gắng không nghĩ về mẹ mình. Ông thấy mũi cay xè, nước mắt chực trào ra, nhưng ông không muốn khóc, không muốn đồng lưu hợp ô với người khác. Cung Tráng Đinh lại không biết xấu hổ mà gào khóc thành tiếng, nghe nói do lương tâm trỗi dậy, tự trách mình ra đi không từ biệt, có lỗi với tổ tông và con cái.

Cơn bão cảm xúc nhanh chóng qua đi, trời quang mây tạnh, máy bay tiếp tục bay cao. Không lâu sau, sự chú ý của các sinh viên chuyển hướng, họ không còn để tâm ra ngoài cửa sổ nữa, mà tập trung sức lực đối phó với một thực tế khắc nghiệt hơn trong khoang máy bay.

Máy bay lên đến độ cao mười ngàn feet, các phi công Mỹ đều mặc áo khoác da lộn, còn sinh viên chỉ mặc một chiếc áo đơn, rét run cầm cập. Một phi công vì cảm thông đã ném ra một vài tấm vải bạt, thế là các sinh viên tranh nhau chui vào trong vải bạt cuộn mình lại như những con gấu qua đông.

Máy bay tiếp tục leo cao. Đến độ cao mười ba ngàn feet, trong khoang xuất hiện tình trạng thiếu oxy, nhiệt độ giảm đột ngột xuống 0 độ C, hơi nước trên vách khoang đóng băng. Vải bạt hoàn toàn không đủ để chống chọi với sự xâm nhập của hơi lạnh, các sinh viên bị lạnh đến gần như mất cảm giác, lờ đờ rơi vào trạng thái ngủ đông bán hôn mê.

Đây là một hình phạt tàn khốc. Chuyến bay kéo dài suốt bốn tiếng đồng hồ, mãi sau này họ mới được biết, khi họ bị lạnh đến bất tỉnh nhân sự, máy bay đang bay qua rìa "nóc nhà thế giới" - dãy Himalaya. Nhưng không ai cảm thấy tiếc nuối, vì ai cũng mong sao nhanh chóng kết thúc chuyến du lịch hàng không đáng nguyền rủa này. Sự chịu đựng đằng đẵng kết thúc cùng với một cú xóc mạnh và tiếng ma sát chói tai. Những sinh viên xiêu vẹo không hề thi vị bò ra khỏi khoang máy bay, rồi ngã xuống bãi cỏ, duỗi tứ chi ra như những con thằn lằn lớn bị đóng băng để hút nắng. Chuyến du lịch hàng không tàn khốc đã rút cạn sự nhiệt tình và sức sống của họ, biến họ thành những cây kem không chút tưởng tượng. Mặt trời Nam Á như một cái lò lửa lớn dữ dội thiêu đốt những người chân tay cứng đờ trên bãi cỏ, tách từng chút băng giá và hơi lạnh ra khỏi mạch máu và kẽ xương của họ, rồi lại bơm sự sống và nhiệt tình vào cơ thể họ.

Kiểu không vận tàn khốc tương tự như việc buôn bán nô lệ da đen thế kỷ XVIII này suýt chút nữa đã lấy mạng cha tôi. Nó bước đầu quét sạch sự lãng mạn của những tri thức nhỏ, biến kỳ vọng tốt đẹp của họ về việc đi máy bay thành một ký ức đau khổ khôn cùng. Mãi đến hơn bốn mươi năm sau, khi tôi thu thập tư liệu để viết tác phẩm này, tôi mới thay cha mình và hàng ngàn hàng vạn sinh viên kháng chiến tìm ra thủ phạm của phương thức vận chuyển phi nhân tính này.

Người ngược đãi người Trung Quốc không phải ai khác, chính là chính phủ của họ.

Trong thời kỳ kháng chiến, chính phủ Trùng Khánh để tiết kiệm chi phí tối đa đã giữ lại áo quần bông của binh lính vận chuyển sang Ấn Độ để trang bị cho quân đội trong nước. Cựu phó tổng tư lệnh quân trú Ấn La Trác Anh thậm chí còn nhiệt tình hơn, ông ta đề nghị: "Để họ cởi trần, mỗi chiếc máy bay ít nhất có thể chở thêm năm mươi người. Dù sao thời gian trên không cũng chỉ có bốn tiếng." Lời đề nghị khủng khiếp này may mắn thay nhờ sự phản đối của cố vấn Mỹ nên không trở thành hiện thực, nếu không cha tôi rất có thể đã sớm biến thành một con cá đù đông lạnh, tự nhiên cũng sẽ không có tôi. Cuối năm 1942, trong hai sư đoàn tác chiến đầu tiên được vận chuyển từ trong nước sang Ấn Độ, đã có không ít binh lính thể chất yếu ớt bị chết cóng ngay trên không trung.

Cha tôi đáng thương lờ đờ nằm trên bãi cỏ tỏa hương thơm ngát, mặt trời cận nhiệt đới như một người mẹ ngoại quốc vĩ đại nhiệt tình ôm ấp đứa trẻ đến từ nơi xa lạ, thế là sau nửa tiếng, đứa trẻ dần dần khôi phục tri giác. Ý thức đầu tiên phục hồi của cha tôi là "mình vẫn còn sống", phát hiện này khiến ông cảm thấy vô cùng nhẹ nhõm, cảm giác tiếp theo là buồn nôn, co thắt dạ dày, viêm xoang cấp tính bùng phát, cùng với cảm cúm nặng và sốt cao cũng bắt đầu dày vò ông, khiến ông phải nằm bệnh viện suốt một tuần.

Các sĩ quan Mỹ kịp thời giúp những tân binh Trung Quốc ủ rũ này xây dựng niềm tin. Họ tập hợp họ lại, đưa đến một trạm vệ sinh sạch sẽ được thiết lập đặc biệt, lần lượt tiến hành xử lý vệ sinh nghiêm ngặt: tắm rửa, cắt tóc, làm sạch bụi bẩn, tiêm phòng, v.v. Quần áo cởi ra xếp chồng lên nhau, đổ xăng đốt sạch. Tóc tai râu ria tuyệt đối không được giữ lại, tất cả đều cạo sạch để đề phòng truyền nhiễm ký sinh trùng. Sau một hồi chỉnh đốn, tân binh dường như trút bỏ được nhiều gánh nặng, ai nấy đều cảm thấy nhẹ nhàng vui vẻ.

Vệ sinh xong, bắt đầu phát quân nhu, quân nhu quan theo danh sách kiểm kê, lĩnh từng thứ một. Cha tôi do vô cùng kinh ngạc trước sự xa xỉ về vật chất của người Mỹ đến mức hàng chục năm sau vẫn còn nhớ rõ mồn một, các vật dụng này bao gồm: mũ chiến đấu vải kaki, mũ sắt mỗi thứ một cái; quân phục vải kaki (quần áo mùa hè mùa đông) có đính cúc đồng mỗi loại hai bộ; một chiếc áo khoác len; hai bộ đồ lót cotton; tất ngắn, tất lót và xà cạp len mỗi thứ một đôi; giày vải đế cao su, giày da mũi cứng mỗi loại một đôi. Còn có chăn len, áo mưa cao su, bình nước, đèn pin, kính che nắng, lưới chống muỗi, khăn mặt, hộp cơm nhôm, ba lô hành quân, v.v. Khi các sinh viên tân binh vũ trang đầy đủ vừa hát vừa xếp hàng bước ra khỏi sân bay, họ ai nấy đều ngẩng đầu ưỡn ngực, trong lòng tràn đầy phẩm giá làm người.

Đoàn xe chở quân dài dằng dặc tiến lại, những người lính Trung Quốc với diện mạo mới mẻ lần lượt lên xe, họ sẽ tuân theo mệnh lệnh của Tổng chỉ huy, Tướng Joseph W. Stilwell, được đưa vào một quân doanh quy phạm hóa để tiếp nhận huấn luyện chuyên môn, sau đó lao vào cuộc chiến thu phục Miến Điện.

Quân doanh này chính là căn cứ huấn luyện Lan Mẫu Già, đại bản doanh của quân Đồng Minh nổi tiếng mà cha tôi thường nhắc đến sau này.

3

Lan Mẫu Già vốn chỉ là một thị trấn hẻo lánh ở bang Bihar, đông bắc Ấn Độ, xung quanh thị trấn ngoài những bãi sông khô cằn và thung lũng hoang vu, còn có một trại tù binh để lại từ thời Thế chiến trước. Năm 1941, người Anh từng giam giữ ở đây hai vạn tù binh Ý bị bắt từ chiến trường Bắc Phi. Sau đó quân Đồng Minh thất bại ở Miến Điện, Tướng Alexander căn cứ theo thỏa thuận đạt được giữa Anh và Mỹ, đã phân tách Lan Mẫu Già và vùng núi xung quanh rộng hàng trăm km để quân Mỹ sử dụng. Tân 38 sư của Tôn Lập Nhân thuộc Viễn chinh quân Trung Quốc vào Ấn trước đó và tàn quân của Tập đoàn quân thứ 5 do Đỗ Duật Minh chỉ huy rút lui sau đó, tổng cộng khoảng hai vạn người đã huấn luyện chỉnh đốn tại đây một năm, sau đó ba sư đoàn chỉnh biên được không vận từ trong nước sang và đông đảo sinh viên tòng quân cũng lần lượt đến đây để tiếp nhận trang bị và huấn luyện.

Người Mỹ mở rất nhiều trường kỹ thuật quân sự tại Lan Mẫu Già, ví dụ như trường xe tăng, trường lái xe, trường thông tin, trường công binh, trường chỉ huy, v.v., còn có trường bảo đảm hậu cần chuyên huấn luyện binh sĩ nhà bếp. Huấn luyện bộ binh chủ yếu được thực hiện thông qua các thao trường huấn luyện khác nhau. Tại Lan Mẫu Già, tất cả giáo quan đều là người Mỹ, phiên dịch do sinh viên đảm nhiệm. Sĩ quan và binh sĩ Trung Quốc được huấn luyện tách biệt, nội dung huấn luyện được tiến hành theo giáo trình quân sự của Học viện quân sự West Point Mỹ. Do giáo quan Mỹ huấn luyện nghiêm khắc, không tư vị, sĩ quan Trung Quốc thường khó chấp nhận, vì thế phàn nàn rất nhiều. Đây là lý do quan trọng mà Tướng Trịnh Động Quốc đã nói trong hồi ký "Trung Quốc trú Ấn quân thủy mạt" là "chịu đủ loại khí của người Mỹ". Nhưng theo hồi ức của cha tôi, binh sĩ lại ít có gánh nặng tình cảm tương tự, họ cho rằng giáo quan Mỹ dường như hợp lý hơn, không thô bạo và hách dịch như cấp trên người Trung Quốc.

Nội dung huấn luyện chính của bộ binh bao gồm: diễn tập đội ngũ, huấn luyện thể chất, lý luận chiến thuật, thao tác vũ khí, bắn súng cá nhân, kỹ thuật chiến đấu, tác chiến rừng rậm, tác chiến ban đêm, trinh sát bắt tù binh, chiến đấu chống xe tăng, v.v. Nội dung huấn luyện của sĩ quan có: diễn tập đội ngũ, huấn luyện thể chất, bắn súng cá nhân, chỉ huy chiến thuật, diễn tập sa bàn, liên lạc vô tuyến, phối hợp bộ - pháo - tăng, phối hợp địa - không, chống đổ bộ đường không, v.v. Thông qua huấn luyện, sĩ quan và binh sĩ Trung Quốc không chỉ có sự học tập hệ thống về vũ khí chiến thuật, mà đồng thời cũng dần dần tiếp nhận lý luận và quan niệm tác chiến hiện đại, điều này đối với họ trong các trận chiến sau này để đánh bại kẻ địch hùng mạnh không nghi ngờ gì đã bổ sung một bài học quan trọng nhất.

Cũng cần chỉ ra rằng, sự đến của đông đảo sinh viên tòng quân không chỉ làm đầy thêm số lượng quân trú Ấn Trung Quốc, mà còn nâng cao đáng kể chất lượng quân đội. Thực tế chứng minh, chỉ có quân đội sở hữu đồng thời vũ khí hiện đại và văn hóa hiện đại, mới có thể ngày càng trở nên hùng mạnh và đứng ở thế bất bại.

Trang bị vũ khí và chi phí của quân trú Ấn Trung Quốc đều do chính phủ Mỹ cung cấp, tiêu chuẩn thấp hơn một chút so với quân đội tác chiến Mỹ. Tư liệu lịch sử ghi chép: "...Mỗi sư đoàn gồm ba trung đoàn bộ binh, hai tiểu đoàn pháo binh, mỗi loại một tiểu đoàn công binh, tiểu đoàn quân nhu, tiểu đoàn thông tin, một đơn vị quân y và một đại đội đặc vụ, khi bắt đầu tác chiến được biên chế thêm một tiểu đoàn xe tăng. Mỗi trung đoàn bộ binh gồm ba tiểu đoàn, một đại đội súng cối, một đại đội pháo bắn thẳng, ngoài ra còn có đại đội thông tin, đơn vị quân y và trung đội đặc vụ, toàn trung đoàn khoảng ba ngàn người. Mỗi tiểu đoàn có ba đại đội bộ binh, một đại đội súng máy; mỗi trung đội có ba tiểu đội bộ binh, một tiểu đội súng cối hạng nhẹ. Các đơn vị trực thuộc tổng chỉ huy bao gồm: năm trung đoàn pháo binh, mỗi trung đoàn có ba mươi sáu khẩu pháo hạng nặng. Trung đoàn ô tô có bốn trăm xe vận tải. Hai trung đoàn công binh, hóa học và pháo cối hạng nặng mỗi loại, một trung đoàn vận tải la ngựa, ngoài ra còn bảy tiểu đoàn xe tăng, mỗi tiểu đoàn có số lượng xe tăng thiết giáp nhất định..." (Trịnh Động Quốc, Đàm Dị Chi, "Trung Quốc trú Ấn quân thủy mạt")

Binh sĩ Trung Quốc ở đây lần đầu tiên vứt bỏ súng trường "Hán Dương tạo" kiểu cũ, đổi sang tiểu liên "Thompson M4" của Mỹ, đội mũ sắt chống đạn, được cấp lựu đạn kiểu tấn công. Mỗi tiểu đội bộ binh được cấp một số súng máy hạng nhẹ. Đồng thời, bộ binh trong các cuộc chiến tương lai còn nhận được sự chi viện hỏa lực mạnh mẽ và tiếp tế hậu cần từ trên không. Như vậy, quân trú Ấn Trung Quốc về trang bị vũ khí và khả năng cơ động đã đạt đến tiêu chuẩn hạng A của quân đội các quốc gia phát triển thời bấy giờ, tỷ lệ bộ - pháo đạt ba chọi hai, lần đầu tiên áp đảo người Nhật từ vũ khí và hỏa lực, từ đó làm cho việc đánh bại và tiêu diệt những tên cướp phương Đông không coi ai ra gì này trở thành hiện thực.

Tính đến cuối năm 1944, quân nhân Mỹ phục vụ tại căn cứ Lan Mẫu Già đã lên tới bảy ngàn người, trong khi số binh sĩ Trung Quốc được huấn luyện tại căn cứ này lên tới mười vạn, một phần ba sĩ quan cao cấp từ cấp sư đoàn trở lên trong nước đã từng tiến hành luân huấn ngắn hạn hoặc huấn luyện hợp thành tại đây.

Cha tôi và Cung Tráng Đinh, cùng với một bạn học họ Lư của trường trung học Bác Học được phân vào đơn vị Z - đơn vị binh chủng đặc biệt. Thời đó cái gọi là binh chủng đặc biệt, đại khái ngoại trừ đại đội súng trường, còn lại đều có thể tính là binh chủng đặc biệt. Việc ưu tiên biên chế sinh viên tòng quân vào binh chủng đặc biệt, điều này cũng có thể xem là sự kỳ vọng nào đó của chính phủ Trùng Khánh dành cho tầng lớp tri thức.

Đơn vị Z là một đơn vị pháo hạng nặng, trực thuộc Tổng chỉ huy. Đơn vị này sở hữu loại pháo có cỡ nòng lớn nhất thế giới lúc bấy giờ - pháo lựu 155, vì thế quân hiệu của đơn vị rất dữ dằn, “┌55—”, truyền đạt một cách hình tượng chủ đề đầy tự hào rằng trung đoàn này sở hữu pháo lựu 155. Cha tôi mang đầy hy vọng bước vào đơn vị Z hùng dũng oai vệ như vậy. Không may, sự tự hào của ông không kéo dài được bao lâu đã tan thành mây khói, ông được phân làm binh sĩ nhà bếp. Cú đả kích này từng khiến ông một thời gian dài chán nản. Cung Tráng Đinh gặp may, được phân làm pháo thủ nhắm bắn. Bạn học họ Lư vì cha là Cục trưởng Cục Nghĩa vụ quân sự ở Trùng Khánh, quyền lực rất lớn, chẳng bao lâu sau đã được điều sang đội quân y, qua vài tháng lại khoác trên vai quân hàm trung úy. Sinh viên tòng quân được phân vào đơn vị, trước tiên phải trải qua một tháng huấn luyện tân binh tại đội quân sĩ của trung đoàn, sau đó mới vào trường binh chủng đặc biệt do người Mỹ mở, tốt nghiệp mới được trao quân hàm, chính thức biên chế vào hàng ngũ chiến đấu. "Quân sĩ" viết tắt tiếng Anh là "N·C·O·", nghĩa là sĩ quan chưa được trao quân hàm. Chế độ quân sĩ bắt nguồn từ điều lệnh quân sự Anh Mỹ, tương tự như học viên sĩ quan của Nga hoặc Nhật, trong nước Trung Quốc chưa có tiền lệ, vì vậy đành phải thực hiện trong quân trú Ấn. Tân binh mười người biên thành một tiểu đội, mỗi tiểu đội có một lão binh làm tiểu đội trưởng (quân sĩ trưởng), đội trưởng đội quân sĩ thì do trung đoàn trưởng đảm nhiệm. Đối với tất cả những sinh viên tòng quân chân ướt chân ráo mà nói, cuộc sống ở đội quân sĩ mới là sự bắt đầu của cuộc sống quân ngũ tàn khốc.

Sáng sớm ngày đầu tiên, sau khi còi báo động tập hợp vang lên, sinh viên mới lũ lượt chạy từ lều ra thao trường tập hợp. Không ngờ trên thao trường đã đứng sẵn hai tiểu đội trưởng hung thần ác sát, tay cầm roi da, kẻ đến muộn mỗi người bị thưởng một roi thật đau. Cho đến khi tập hợp xong, đại đội trưởng đại tá mới cau mày tuyên bố: từ nay về sau, tiếng còi vừa vang, tất cả quân sĩ phải chạy ngay đến thao trường xếp hàng, ai đến lúc còi dứt mà chưa vào hàng thì bị xử phạt tội đến muộn. Cha tôi sờ sờ vết roi nóng ran trên lưng, trong lòng cảm thấy không phục với hình phạt dã man vô lý này.

Không ngờ sự trừng phạt vẫn chưa kết thúc. Đại đội trưởng đại tá để những tri thức trẻ tự cho mình là giỏi này có một nhận thức hoàn toàn mới về kỷ luật quân đội nghiêm ngặt, liền ra lệnh cho toàn thể chạy bộ. Dọc thao trường cứ chạy một vòng lại làm một động tác cơ khí nằm xuống đứng dậy, cứ thế lặp đi lặp lại. Ban đầu, sinh viên ai cũng không chịu thua kém, cố gắng làm động tác cho thật chuẩn và đúng quy cách, vì chạy bộ và đứng nằm là nội dung quan trọng của tiết thể dục. Dần dần mọi người cảm thấy không ổn, vì đường chạy hình bầu dục và những động tác khô khan dường như vô tận, còn vị đại đội trưởng đại tá kia đã không còn đứng trên thao trường nữa, mà chuyển một cái ghế ngồi dưới bóng cây.

Điều này có nghĩa là thử thách nghiệt ngã chỉ mới bắt đầu.

Nắng gắt giữa trưa, thao trường bụi bay mù mịt, đội ngũ vài trăm người hô khẩu lệnh, giẫm lên mặt đất cứng ngắc vang rền. Nhiệt độ ngoài trời nhanh chóng tăng lên bốn mươi, năm mươi độ C. Mặt trời Ấn Độ dường như treo thấp một cách đặc biệt, nó chẳng khác gì một cái chảo lửa lớn úp lên đầu mọi người, không cần đến một khắc là có thể nướng người ta thành miếng thịt rán kêu xèo xèo. Sinh viên từ nội địa tới làm sao chịu nổi sự tôi luyện như vậy, thế là không lâu sau, trong đội ngũ bắt đầu có người ngã xuống không bò dậy nổi.

Giờ đầu tiên, ba người say nắng bị kéo ra khỏi sân. Giờ thứ hai, số người ngã xuống tăng lên bảy mươi; giờ thứ ba, tân binh còn miễn cưỡng theo kịp khẩu lệnh chỉ còn lại một phần ba; cuối cùng, người duy nhất kiên trì đến tận một giờ chiều mà không gục ngã chỉ còn lại hai lão binh trở về từ tiền tuyến.

Người cha ý chí yếu đuối của tôi là người đã đầu hàng trước mặt trời khi việc chạy bộ tiến hành đến phút thứ chín mươi sáu. Cung Tráng Đinh kiên cường hơn ông, kiên trì thêm mười phút cũng bại trận. Cuộc so tài đầu tiên, không một sinh viên nào có thể tỏ ra là anh hùng trên thao trường Ấn Độ. Bài học đầu tiên khi nhập ngũ để lại ký ức sâu sắc cho họ, đến mức sau này mỗi khi còi tập hợp vang lên, các sinh viên đều như mông bị lửa đốt, chỉ sợ đến muộn chịu phạt.

Quân doanh là một cái lò luyện lớn. Quân nhân đến từ khắp năm châu bốn bể, họ mang theo các động cơ phức tạp và những cái nhìn khác nhau về thế giới tụ họp lại với nhau, tự nhiên sẽ xảy ra nhiều câu chuyện sống động khó quên.

Mỗi ngày đến giờ ăn, tiểu đội trưởng trực nhật cầm muôi chia cơm thức ăn. Cầm muôi cũng là một loại quyền lực, cũng giống như cầm bút, cầm dao hoặc cầm ấn, có thể làm chủ hoặc tạm thời làm chủ vận mệnh của người khác. Về cơm ăn của quân trú Ấn có một bài hát tiếng Anh, lưu truyền rất rộng rãi, tác giả đã không còn khảo cứu được nữa. Mỗi khi đến giờ ăn, sinh viên lại gõ vào hộp cơm, hát vang trời, khá giống với việc hát nhạc pop bây giờ. Ý nghĩa bài hát là:

"Thịt lợn bốn lạng, thịt bò bốn lạng, rau củ nửa cân, gạo hai mươi lạng, không bổ dưỡng bằng đồ hộp. Ối chà chà, lính tráng và sĩ quan đều như nhau. Đều——như——nhau!"

Lời bài hát ghi lại một cách sinh động tình hình cung ứng và dinh dưỡng của quân trú Ấn, có giá trị tư liệu lịch sử khá cao. Phần kết bài hát lại là khen thì ít chê thì nhiều, ngụ ý chê bai trong lời ca tụng, thể hiện sự trí tuệ và bất mãn bất lực của tầng lớp trí thức Trung Quốc. Bởi vì trên thực tế, sĩ quan và binh sĩ luôn không giống nhau lắm, đại đội trưởng mỗi bữa bốn món một canh, binh sĩ mỗi bữa thịt rau nấu chung một nồi. Cho dù như vậy, so với trong nước đã là không thể so sánh được. Ở Trùng Khánh, tân binh sinh viên mỗi bữa chỉ có ba lạng gạo, một thìa rau xanh, cứ tuần lẻ lại được cải thiện bữa ăn một lần, đó đã là sự ưu đãi đặc biệt của chính phủ Trùng Khánh rồi.

Tiểu đội trưởng của đội quân sĩ phần lớn là đám binh lính lỳ lợm trở về từ tiền tuyến, ở trong quân ngũ lâu ngày khó tránh khỏi nhiễm nhiều thói hư tật xấu, lâu dần thành lưu manh. Đám binh lưu manh vừa đến đội quân sĩ lập tức trổ tài, kết bè kết phái, tranh giành phạm vi thế lực.

Tuần đầu tiên, một tiểu đội trưởng người Sơn Đông họ Giả trực nhật. Tiểu đội trưởng Giả tướng mạo rất hung dữ, râu quai nón, rất giống thảo khấu ở Lương Sơn Bạc. Vì ông ta đánh người tàn nhẫn nhất nên sinh viên đều sợ ông ta. Khi chia thức ăn, cứ là sinh viên quê Sơn Đông thì mỗi người được chia hai muôi, những người còn lại một muôi. Thế nhưng cách làm công khai bài xích người ngoài và lôi kéo đồng hương này đã được đại đội trưởng mặc định trong một tuần, không ai đứng ra phản đối.

Tuần thứ hai. Đến lượt một tiểu đội trưởng người Tứ Xuyên họ Tra trực nhật. Ông ta cũng làm theo cách đó, sinh viên quê Tứ Xuyên mỗi người hai muôi, những người còn lại một muôi. Tiểu đội trưởng Giả lập tức ra can thiệp. Người Tứ Xuyên đáng thương kia vừa tranh luận một câu "Tôi cũng là tiểu đội trưởng...", đã bị đấm thẳng vào mặt ngã nhào vào chậu thức ăn. Sinh viên quê Tứ Xuyên thấy tiểu đội trưởng bị đánh, như mình bị bắt nạt, tình cảm kích động, thế là hò hét một tiếng, xông lên đánh người Sơn Đông. Sinh viên Sơn Đông tất nhiên không chịu khoanh tay đứng nhìn, họ cũng coi trọng nghĩa khí đồng hương hơn tất cả, thế là một cuộc hỗn chiến nổ ra trong nhà ăn. Bát đĩa văng tung tóe khắp nơi, bàn ghế đập vào nhau, có người chê đấm đá chưa đã, liền chạy đi kéo súng gỗ dùng để huấn luyện ra vung vẩy. Nhất thời thao trường biến thành chiến trường, cơm canh đổ đầy đất.

Cuộc chiến thức ăn kéo dài hơn hai mươi phút, hai phe Tứ Xuyên - Sơn Đông ngang tài ngang sức, kẻ tám lạng người nửa cân; tiểu đội trưởng Giả bị sứt đầu, tiểu đội trưởng Tra bị rách mặt. Vì cuộc chiến Tứ - Lỗ là tranh chấp bè phái địa phương, nên những người còn lại đều vui vẻ giữ trung lập, đứng xem mà không đánh, hò reo cổ vũ cho cả hai bên. Đại đội trưởng đại tá tức giận điên người chạy đến ngăn cản, lại bị người ta úp cả chậu thức ăn lên đầu. Sau đó đặc vụ đội dựng súng máy lên, mới bắt được tất cả những sinh viên gây chuyện nhốt vào cấm túc.

Đại đội trưởng là người Sơn Đông, lúc đầu nhất quyết muốn đưa người Tứ Xuyên ra quân pháp xử, tội danh là "phần tử dị đảng". Cha tôi sau này mới biết, cái gọi là phần tử dị đảng chính là Cộng sản, là phải xử bắn. May mà phó đại đội trưởng là người Tứ Xuyên, sự việc mới có sự cân bằng. Nhưng sinh viên cũng không phải là hạng dễ đụng vào, trong số họ rất nhiều người có chỗ dựa, các sĩ quan cân nhắc dù xử lý thế nào cũng bất lợi cho bản thân, nên mới quyết định xử nhẹ, để bảo vệ danh tiếng của đội quân sĩ.

Ngày hôm sau, sau khi sĩ quan trực nhật thổi còi tập hợp, đội quân sĩ xếp hàng trên thao trường, bày ra hình chữ “┌┐”.

Trong quân đội thời bấy giờ, các biện pháp trừng phạt của sĩ quan đối với binh sĩ rất nhiều, phổ biến nhất và mang đậm nét đặc sắc dân tộc nhất chính là đánh roi.

Người Trung Quốc làm việc gì cũng rất nghiêm túc, chú trọng hiệu quả nghệ thuật, ví dụ như nấu ăn, hội họa, uống rượu, làm thơ, v.v. Đánh roi cũng không ngoại lệ.

Roi dài năm sáu thước, làm bằng trúc xanh hoặc gỗ nam, rộng nửa thước, dày hơn một tấc, nặng khoảng mười hai mươi cân. Người bị đánh bị ấn nằm sấp xuống đất, người đánh roi hai bên kẹp lại, quỳ một chân, thế là hô khẩu lệnh, đánh xuống theo nhịp "một, hai, ba, bốn...". Nhịp điệu vang dội, âm thanh du dương, cảnh tượng sống động tuyệt đối không thua kém bất kỳ vở kịch sân khấu nào.

Cha tôi trước tiên bị quát lệnh bước ra khỏi hàng, sau đó quỳ ở giữa hình chữ “┌┐”, vô cùng xấu hổ bị lột quần. Lúc đầu ông còn cố làm anh hùng hảo hán, tự cho rằng đổ máu hy sinh còn chẳng sợ, huống chi là đánh roi? Ông chỉ có ý kiến đối với việc lột quần, cảm thấy việc phô bày mông trước công chúng làm nhục thể diện. Thực tế thì không lâu sau, tư tưởng tiểu tư sản của ông không còn tồn tại nữa. Hai gã đàn ông vạm vỡ không nói không rằng vung đòn gánh trúc xanh thay phiên nhau đánh mạnh, còn một tiểu đội trưởng đảm nhiệm trọng tài báo số dõng dạc. Chỉ vài cái, sự ưu việt cả đời của cha tôi đã bị roi đánh tan thành mây khói. Cơn đau nhói như rất nhiều móng vuốt quắp lấy ông và làm cho não bộ ông trở nên trống rỗng, ông cảm thấy cơ thể mình đang bị đánh thành từng mảnh, bay tán loạn lên không trung. Chỉ chịu đựng được nửa phút, ông đã thấy trời sụp đất lún, cuối cùng nhục nhã mở toang cổ họng, gào thét nỗi đau như lợn bị chọc tiết khắp nơi.

Cũng may đại đội trưởng có lệnh xử nhẹ, nên đòn gánh trúc xanh chỉ hôn lên cái mông gầy gò của cha tôi đúng ba mươi hiệp thì dừng lại. Sau đó bị kéo về lều như con lợn chết, nằm sấp trên giường rên rỉ.

Sinh viên hai phe Tứ Xuyên - Sơn Đông gây chuyện mỗi bên chịu năm người, hòa nhau, hai bên từ đó kết thành thù oán, cho đến khi đội quân sĩ giải tán.

Bất công là, tiểu đội trưởng gây chuyện lại bình an vô sự. Nhưng tiểu đội trưởng có kinh nghiệm nhất về việc bị đánh roi. Ông ta sai người tìm giấy bản vàng và trứng gà, trước tiên trải giấy bản vàng lên vết thương, bôi lòng trắng trứng lên, sau đó từng chút một nhẹ nhàng vỗ lên giấy. Lòng trắng trứng chẳng bao lâu sau bị vỗ khô, thế là lại bôi, lại vỗ, cho đến khi vỗ ra một lớp vết máu đen ngòm trên giấy. Nghe nói không vỗ hết máu bầm ra thì mông sẽ bị thối rữa, thậm chí mất mạng. Cha tôi nói, cách dân gian của tiểu đội trưởng quả thực rất linh nghiệm, khoảng ba năm ngày sau ông đã có thể đi lại khắp nơi, một tuần sau hoàn toàn hồi phục, không ảnh hưởng đến sức chiến đấu. Đây là lần đầu tiên cha tôi phải trả giá cho sự tùy hứng và bốc đồng tình cảm. Sau này ông dần dần biết rằng thực ra đánh roi cũng có rất nhiều học vấn, nếu như bạn quan hệ tốt với sĩ quan thì nhất định sẽ không bị đánh; nếu như bạn đã mua chuộc tiểu đội trưởng trực nhật từ trước, thì đòn gánh rơi xuống mông sẽ nhẹ; nếu bạn trong tiểu đội không có đồng hương hoặc bạn bè quan tâm, thì sau khi bị đánh sẽ không có ai giúp bạn trị thương, càng không có ai chăm sóc bạn và giúp bạn chia sẻ nỗi đau.

Bốn tuần sống trong đội quân sĩ, thắng mười năm đọc sách của cha tôi. Ông bước đầu hiểu được rằng ngoài ý chí cá nhân còn có rất nhiều sức mạnh ý chí lạnh lùng mạnh mẽ hơn tồn tại, đó chính là ý chí sĩ quan, ý chí quyền lực, kỷ luật quân đội, quan hệ nhân mạch, v.v.

Cha tôi được vào trường bảo đảm hậu cần học tập với tư cách là binh sĩ nhà bếp của trung đoàn pháo.

Đối với một thanh niên nhiệt huyết mang hoài bão lớn, nếu lý tưởng cứu quốc kháng Nhật chỉ có nghĩa là nấu cơm đun nước trong quân đội, cái kết cục này thật không khỏi làm người ta chán nản. Cha tôi trân trân nhìn bạn học hân hoan bước vào trường xe tăng, trường pháo binh, trường ô tô, trường công binh hoặc trường thông tin vô tuyến, chỉ đành than trách số phận mình không may.

Tại Lan Mẫu Già, binh sĩ nhà bếp cũng là một trong những binh chủng đặc biệt, có các môn học như nấu ăn dã chiến, nấu nướng, lái xe, bắn súng cá nhân, phòng không chống đạn, v.v., và phải qua tám đến mười tuần học tập và thi cử mới có thể tốt nghiệp. Giáo quan Mỹ huấn luyện cực kỳ nghiêm khắc: thi không đạt phải thi lại, thành tích ưu tú được thăng quân hàm, thi lại vẫn không đạt không được tốt nghiệp, bị điều khỏi binh chủng đặc biệt để sử dụng. Ngay cả bộ binh cũng phải thông qua sự kiểm tra nghiêm ngặt của thao trường huấn luyện, thi không đạt sẽ không được đề bạt và thăng tiến.

May mắn thay, cha tôi gặp được giáo quan Schneider William mà ông không bao giờ quên trong đời ở đây.

Giáo quan William là hậu duệ người Đức, đến từ bờ biển phía tây nước Mỹ, trước khi nhập ngũ là sinh viên khoa Địa chất trường Đại học California. William có bộ râu vàng rậm rạp, trông rất thần thái, rất giống nhà tư tưởng Do Thái họ Marx đang thịnh hành trên thế giới.

Lần đầu biết William, bắt đầu từ một vụ tai nạn khá là thái quá.

Trong các môn học của binh sĩ nhà bếp, học viên hứng thú nhất là lái xe và bắn súng, không thích nhất là nấu ăn dã chiến và nấu nướng. Nhưng môn nấu ăn dã chiến đáng ghét kia lại lắm trò: từ diễn tập thung lũng, rừng rậm đến bãi sông, đất bằng, bất kể ngày đêm gió mưa, ngày ngày đào hố xây bếp, bò lăn bò toài, quả thực không dứt.

Thế nên tai nạn xuất hiện trong tiết học nấu ăn dã chiến vùng núi.

Hôm đó quy định, mỗi học viên phải hoàn thành năm chiếc bếp không khói, trong mười phút hoàn thành suất ăn nhanh cho một hàng người, sau đó bò trườn qua làn đạn của địch. Khi giáo quan William đích thân lái xe đưa học viên lên núi, trong đầu cha tôi liền nảy ra cái ý tưởng táo bạo đó.

Ông nhân lúc William dừng xe giữa đường, giở trò nhỏ trong thùng xăng, thế là xe jeep làm thế nào cũng không khởi động được.

"Các anh làm việc tại chỗ, không được rời đi, tôi sẽ quay lại ngay." Cũng giống như phần lớn lính Mỹ, William chỉ biết lái xe chứ không biết sửa xe. Thế là giáo quan đành đi bộ xuống núi gọi cứu viện.

"Đến đây, lên xe!" Anh hùng hô vang.

"Ramgarh! Ramgarh!" Trong tiếng reo hò nhịp nhàng của mọi người, chiếc xe jeep xiêu vẹo lao về phía Lan Mẫu Già cách đó mười mấy dặm để hóng gió. Không ngờ xe jeep lại chết máy giữa đường, vì thế cho đến tận khi hoàng hôn buông xuống họ mới hoảng hoảng hốt hốt quay lại địa điểm làm việc. Nhìn từ xa thấy William dạng hai chân dài, chặn giữa đường, tim mọi người đều không đập nữa.

"Đây là một vụ tai nạn nghiêm trọng," giáo quan giận dữ nhìn quét qua những quân sĩ đang ủ rũ, "Các anh hiểu rõ nguyên nhân tai nạn hơn tôi. Có ai muốn chịu trách nhiệm không?"

Người cha đầu nóng của tôi đành phải lại một lần nữa run run rẩy rẩy đóng vai anh hùng. Ông không biết người Mỹ có thiên vị đánh roi hay không.

"Tôi hiểu rồi, thưa ông." Giáo quan ra lệnh giọng đanh thép, "Vì các anh đã chi tiêu trước thời gian nghỉ ngơi và giải trí một cách không thích hợp, vậy bây giờ bắt đầu làm việc - mỗi người phải hoàn thành mười chiếc bếp không khói, cho đến khi tôi cho là đạt yêu cầu."

Cha tôi vừa định thầm vui mừng, giáo quan quay sang ông.

"Còn anh, thưa ông," giáo quan lạnh lùng nói, "Vì anh giàu tính sáng tạo hơn người khác, nên anh phải hoàn thành thêm năm chiếc nữa."

Kẻ chơi trò khôn lỏi thường nhận lấy kết cục thảm hại hơn, cha tôi chính là một minh chứng. Đến nửa đêm, trong hẻm núi chỉ còn lại một người Trung Quốc tự làm tự chịu và một gã Mỹ sắt đá vô tư. Người Trung Quốc cặm cụi đào đất, gã Mỹ dửng dưng hút thuốc.

Ánh rạng đông vừa hé lộ, khi người cha xiêu vẹo của tôi vật lộn hất những xẻng đất cuối cùng ra khỏi hố, William bình thản bước xuống từ xe jeep, ném cho ông một túi suất ăn nhanh.

"Xem ra anh quả thực có khả năng hơn người khác, Sergeant (Quân sĩ)."

"Nếu tôi không làm cái công việc xui xẻo này, có lẽ sẽ càng có khả năng hơn." Cha tôi vừa ngấu nghiến ăn vừa ấm ức lẩm bẩm.

"Đừng nói lời ngu ngốc! Tôi không muốn để các anh mất mạng trên chiến trường sau này." Giáo quan mỉm cười hài lòng, châm một điếu thuốc.

"Thưa sĩ quan, cho tôi xin điếu thuốc được không?" Cha tôi bạo gan nói.

Giáo quan ném cho ông một điếu. Nhãn hiệu "Moulders".

"Còn muốn lái xe không?"

"Báo cáo, không muốn nữa."

"Không được, đoạn xuống núi do anh lái."

Thế là suốt dọc đường im lặng. Đến doanh trại, giáo quan vỗ vai ông, bảo ông xuống xe.

"Ngày mai anh sẽ bị nhốt cấm túc một ngày, Sergeant." Giáo quan cảnh cáo, "Anh sẽ có cơ hội lái xe, sau này đất nước các anh còn tự sản xuất ô tô. Nhưng anh phải trở thành một người lính tốt trước đã." Giáo quan nói xong, lái xe đi mất.

Cha tôi đi được mấy bước mới thấy trên vai có vật gì đó cứng cứng. Hóa ra giáo quan đã nhét một bao thuốc lá vào cầu vai mềm của ông, nhãn hiệu "Moulders".

Từ đó ông trở thành bạn thân của giáo quan. Sau này họ duy trì tình bạn này cho đến tận khi ra trận.

Mười tuần sau, cha tôi vượt qua kỳ thi tốt nghiệp với thành tích ưu tú, quay về trung đoàn pháo trở thành một thượng sĩ lục quân. Nhưng ông vẫn chưa có cơ hội thử kỹ thuật nấu ăn dã chiến và đưa cơm nhanh, bởi vì ông nhanh chóng trở thành một chuyên gia lái xe và sửa chữa ô tô. Đoạn kinh nghiệm này có ảnh hưởng trực tiếp đến ông là: ông chọn khoa Chế tạo máy của Đại học Kim Lăng sau khi chiến tranh kết thúc, sau này lại chuyển sang dưới tên Hoa La Canh, trở thành một kỹ sư toán học xuất sắc.

4

Nhìn từ bản đồ, việc người Anh chọn phân tách Lan Mẫu Già cho Joseph W. Stilwell là đã tốn không ít tâm cơ. Lan Mẫu Già nằm ở bang Bihar phía bắc Ấn Độ, phía bắc lưu vực sông Hằng, giáp với Tây Tạng và Nepal, nhìn đâu cũng hoang vu, dân cư thưa thớt. Dãy Himalaya cao vút và dòng sông Hằng cuồn cuộn vừa hay kẹp vùng đất cằn cỗi này vào giữa. Trước đây thiết lập trại tù binh ở đây có thể ngăn chặn hiệu quả tù binh trốn thoát, hiện tại đem mười vạn đại quân Trung Quốc cách ly ở đây, cũng có thể ngăn họ dòm ngó nội địa Ấn Độ, đóng vai trò cách điện tự nhiên rất tốt.

Vì thế Lan Mẫu Già trở thành thế giới của lính, ngoài lính vẫn là lính, không có màu sắc nào khác.

Quân trú Ấn tại Ấn Độ nhận lương do người Mỹ chi trả, thượng đẳng binh mỗi tháng phụ cấp mười hai rupee, khoảng ba đô la; trong khi một thượng đẳng binh Mỹ mỗi tháng lương cao tới một trăm mười đô la, gấp khoảng ba mươi bảy lần người Trung Quốc. Lúc đó, lương tháng của một công nhân Ấn Độ thường không quá bốn rupee, một rupee có thể mua được một trăm năm mươi điếu thuốc hoặc ba mươi cân gạo. Đối với những binh sĩ Trung Quốc quen tiết kiệm và tính toán chi li, lương tháng ba đô la đã là một khoản tài sản khá đáng kể, không chỉ không thể so sánh với trong nước, mà ngay cả ở Ấn Độ cũng có thể coi là tầng lớp lương cao. Vì thế lúc đó binh sĩ Trung Quốc trước mặt người Ấn Độ đều ngẩng cao đầu, có cảm giác ưu việt cao hơn người khác.

Mỗi dịp Chủ Nhật hoặc nghỉ phép, sinh viên tân binh lại đi khắp nơi tìm bạn học hoặc đồng hương, tụ tập lại tán gẫu, đánh bài, nếu kiếm được xe thì lái ra ngoài hóng gió. Lúc hứng thú còn ra quán ăn, hoặc kiếm lấy cây đàn accordion để hát. Chỉ là không có nữ sinh, ai nấy đều cảm thấy cô đơn, làm việc gì cũng không mấy hứng thú. Đôi khi cũng một mình ở trong lều nhấm nháp sự cô độc, viết vài lá thư hoặc bài thơ buồn bã, đọc "Nỗi đau của chàng Werther" để lấp đầy sự trống rỗng. Nếu gặp dịp có phim, đó là sự kiện lớn trong ngày. Trong quân doanh chiếu phim, màn bạc dựng trên sườn núi, mặt trước mặt sau đều ngồi đầy người, không hề ảnh hưởng đến hiệu quả. Thời đó ở cùng người Mỹ, không khí khá dân chủ, giải trí không phân quốc tịch quân hàm, mọi người chen chúc bên nhau cùng chia sẻ sự quyến rũ của nghệ thuật. Sinh viên tân binh đều là fan hâm mộ phim, sớm ra chiếm chỗ, phim tất nhiên đều là bản tiếng Anh do Hollywood sản xuất. Thế là, Charlie Chaplin, Clark Gable, Greta Garbo, và Vivien Leigh, Joan Fontaine, đều trở thành những ngôi sao lớn được yêu thích nhất ở Lan Mẫu Già. Mỗi sau buổi chiếu phim, nhân vật và tình tiết trong phim đều trở thành nội dung mọi người bàn tán suốt mấy ngày.

Trái ngược với sinh viên tân binh, đông đảo lão binh Trung Quốc hơn vừa không đa sầu đa cảm, vừa không hứng thú với phim ảnh. Họ đã sớm quen với cuộc sống quân doanh đơn điệu, ứng phó một cách thản nhiên, tê liệt. Vì thế họ thà ở lại quân doanh giết thời gian dư thừa, nếu không thì ra ngoài tìm đàn bà phóng túng.

Trong quân doanh, chủ đề có sức hấp dẫn vĩnh cửu chỉ có thể thuộc về đàn bà.

Thị trấn Lan Mẫu Già có mấy nhà thổ, chuyên phục vụ quân đội, sĩ quan binh sĩ Mỹ không bị hạn chế, người Trung Quốc bị cấm vào. Thế nhưng đối với phần lớn đám lão binh lỳ lợm đã trải qua bao trận mạc, cấm lệnh thì cấm, nhưng tìm thú vui thì không cách nào cấm được, thế là công khai hoặc bán công khai tìm đến trại hoặc trong thôn tìm "Lukni" (đàn bà nghèo) trở thành chuyện rất phổ biến trong giới lão binh. Thời đó trong quân doanh còn lưu truyền một bài hát rất tục tĩu, lời bài hát là: "Lukni, hai rupee, lên giường ngủ, xuống giường đá chân." Các sinh viên phần lớn coi đây là sự đọa lạc, công khai bày tỏ sự ghê tởm.

Tại Lan Mẫu Già, cuộc sống quân doanh như tù nhân trải qua quá lâu, tia lửa của lý tưởng liền dần dần nhạt nhòa, trong lòng khó tránh khỏi u sầu phiền muộn, ai cũng mong sao nhanh chóng ra tiền tuyến, sớm ngày đánh về nước. Một hôm, một bạn học họ Cố cầm một bức thư chuyển từ Đại sứ quán đến tìm cha tôi, hóa ra cha của bạn học Cố từ Mỹ về Trùng Khánh, đi ngang qua Ấn Độ đã nhờ sứ quán làm xong hộ chiếu, muốn cậu sang Mỹ để phụng dưỡng mẹ. Bạn học Cố vì thế rất buồn, ủ rũ hút rất nhiều thuốc, các bạn học nhất thời không nói gì. Cuối cùng vẫn là cậu tự quyết định. Cậu nói thôi vậy, mọi người cùng từ Trùng Khánh đến, các cậu ra tiền tuyến đánh giặc, mình tôi bỏ đi thì thật không tốt, đợi đánh xong giặc rồi về cũng chưa muộn. Nói rồi liền khóc lên. Lúc đó mọi người cảm động vô cùng, ngồi cùng cậu rất lâu, tình bạn bè lại sâu sắc thêm một tầng.

Sau này bạn học Cố tham gia trận chiến Bạt Mỗ nổi tiếng, thể hiện rất dũng cảm. Sau khi kháng chiến thắng lợi trở về Mỹ đoàn tụ với gia đình, mẹ cậu ở sân bay mới phát hiện con trai thiếu một cái chân.

Ngay sau lần bạn học Cố bi mà không tráng rơi rất nhiều nước mắt ấy không lâu, một hồi kèn quân sự thê lương vang vọng khắp bãi sông và thung lũng hoang vu của Lan Mẫu Già, thị trấn bị đánh thức, hoảng sợ dựng tai lên nghe.

Tổng chỉ huy Joseph W. Stilwell từ tiền tuyến vội vã bay đến Lan Mẫu Già.

Mệnh lệnh đã ban xuống. Mũi súng san sát, bụi mù mịt, xe tăng gầm rú, thiết kỵ giận dữ gầm thét. Mười vạn đại quân kết thúc sớm việc huấn luyện, khí thế hung hăng tiến ra khỏi Lan Mẫu Già, tiến ra khỏi Ấn Độ. Đây là một đội quân Trung Quốc được vũ trang đến tận răng, họ đồng thời nhận được sự triệu gọi kép của cuộc chiến tranh hạt nhân tổ quốc, vì thế họ đổ cả thù hận và niềm tin vào buồng đạn, sau đó hợp thành một dòng lũ thép cuồn cuộn lao ra biên giới Ấn - Miến.

Chiến tranh bùng nổ.

5

Tháng 3 năm 1943, đội quân Trung Quốc huấn luyện xong đầu tiên tiến ra khỏi cổng doanh trại Lan Mẫu Già, quân hiệu của nó là Sư đoàn 38, Quân đoàn 1 mới biên chế của Trung Quốc, sư đoàn trưởng là Thiếu tướng Tôn Lập Nhân. Nhiệm vụ của sư đoàn này là tiến đến thị trấn Lido ở biên giới Ấn - Miến, yểm hộ một đội công binh Mỹ khác từ bản thổ Mỹ sang xây dựng một con đường chiến lược thông sang Trung Quốc. Con đường này phía tây bắt đầu từ Lido, Ấn Độ, về phía đông vượt qua núi Dã Nhân, qua thung lũng Hukawng ở phía bắc Miến Điện đến Myitkyina, cuối cùng liên thông với đường Miến Điện trong địa phận Vân Nam.

Đây chính là con đường Ấn - Trung nổi tiếng khắp thế giới sau này.

Quân Đồng Minh trong khi xây dựng đường Ấn - Trung còn đặt một đường ống dẫn dầu cỡ nòng lớn, điểm khởi đầu đường ống ở Calcutta, Ấn Độ, điểm cuối ở Côn Minh, Trung Quốc, tổng chiều dài hai ngàn bảy trăm dặm. Như vậy, khi công trình hoàn thành, Trùng Khánh, trái tim kháng chiến của Trung Quốc sẽ được kết nối chặt chẽ với phe chống phát xít phương tây. Lịch sử chứng minh, đây là một công trình gian khổ thế giới hiếm có mà quân Đồng Minh Mỹ giúp Trung Quốc thực hiện trong điều kiện chiến tranh, quy mô công trình lớn, chi phí khổng lồ, trong toàn bộ Thế chiến II đều là độc nhất vô nhị. Theo số liệu chính thức do Mỹ công bố cho thấy, chỉ tính riêng hai năm 1943 và 1944, đội ngũ thi công cơ giới hóa mà Mỹ đầu tư đã lên tới hơn năm vạn người, đồng thời còn huy động số lượng tương đương dân công Ấn - Miến tham gia. Chúng ta sẽ thấy ở phần sau, do tầm quan trọng của công trình này đối với kháng chiến Trung Quốc đã quyết định kẻ địch của nó tuyệt đối không cho phép con đường đi qua Miến Điện, vì thế cuộc chiến Ấn - Miến - Trung ấp ủ đã lâu này liền sắp sửa bùng nổ.

Cùng năm tháng 10, cùng với sự kết thúc vội vã của mùa mưa Miến Điện và đội quân xây đường vượt qua biên giới Lido, cuộc chiến Ấn - Miến - Trung tranh giành không gian sinh tồn với Đế quốc Nhật Bản lại bùng nổ.