……Nguyên nhân thất bại của Viễn chinh quân Trung Quốc, quy kết lại có ba điểm:

Một, mâu thuẫn chiến lược Trung - Anh, phía Anh có âm mưu khác. (Lược)

Hai, Trung Quốc nhượng bộ Anh - Mỹ, từ bỏ quyền chỉ huy, Tưởng Giới Thạch phải chịu trách nhiệm lớn nhất. (Lược)

Ba, sự thất trách của các tướng lĩnh Viễn chinh quân Trung Quốc. La Trác Anh và tôi đều có trách nhiệm, trách nhiệm của La Trác Anh còn lớn hơn…… Trách nhiệm lớn nhất của tôi là chưa hoàn toàn trở mặt với Stilwell và La Trác Anh, chưa thể độc đoán chuyên quyền……

—— Trích từ hồi ký của Đỗ Duật Minh "Thuật lược về việc Viễn chinh quân Trung Quốc tiến vào Miến Điện tác chiến chống Nhật"

Tháng Năm ở Bắc Miến, nắng gắt chói chang.

Trên con đường từ Mạn Đề Lặc tới Mật Chi Na ở Bắc Miến, nhựa đường bị mặt trời nung chảy, bánh xe nghiến qua, mặt đường hằn lên vô số vết xe sâu nông, lộn xộn. Đối với Viễn chinh quân Trung Quốc đang ở thế cục đã mất, chỉ có về nước mới khiến họ cảm thấy an toàn. Binh lính đội nắng gay gắt, trên vai vác vũ khí nặng nề, tựa như một dòng sông xám xịt kiệt sức, chậm rãi di chuyển dọc theo con đường thung lũng.

Ban đầu, đại quân Trung Quốc mỗi ngày đều có thể gặp một hai lần cơ hội chuyển hướng sang phía tây, ví dụ như "INDIA IMPHAL (Ấn Độ Imphal) — 215 KM", "INDIA, KOHIMA (Ấn Độ Kohima) — 278 KM", v.v. Càng tiến về phía bắc, các ngã ba đường càng ít đi, những biển chỉ dẫn tương tự cũng thưa thớt dần, nhưng đại quân Trung Quốc đang lặng lẽ tiến quân dường như làm ngơ trước những cơ hội như vậy. Binh lính đều lê bước chân tập tễnh, vẻ mặt lạnh lùng, họ không hề dừng lại, vượt qua những ngã rẽ này tiếp tục tiến về phía bắc.

Không có thế lực nào có thể ngăn cản bước chân về nước của người Trung Quốc. Động lực tinh thần thúc đẩy người Trung Quốc đánh cược với số phận không chỉ bắt nguồn từ sức mạnh hướng tâm dân tộc truyền thống, mà còn đến từ ý chí mạnh mẽ của một vị quan chỉ huy nào đó. Lúc này, ý chí quan chỉ huy đang điều khiển dòng sông xám xịt cuồn cuộn tiến về phía bắc ấy, đang vùi mình ở ghế sau xe Jeep, ngủ gà ngủ gật.

Đối với Phó tổng tư lệnh Viễn chinh quân kiêm Quân đoàn trưởng Quân đoàn 5 Đỗ Duật Minh mà nói, trong hai mươi năm binh nghiệp đã qua, chưa bao giờ có lúc nào tâm trạng phức tạp và thê lương hơn lúc này. Trận Đồng Cổ lỡ mất cơ hội, trận chiến Mạn Đề Lặc tan thành mây khói, Lạp Nhung thất thủ, Stilwell lại liên tiếp gửi điện lệnh Viễn chinh quân rút sang Ấn Độ. Ngày 30 tháng 4, Ủy viên trưởng gửi điện hỏi Đỗ Duật Minh: Rút về nước có nắm chắc phần thắng không? Đỗ đáp: Đã lệnh cho chủ lực Quân đoàn 5 chiếm lĩnh Mật Chi Na, khát khao thành công.

Thực ra, quan Đỗ không hề biết tình hình hiểm ác đến mức nào, sở dĩ ông báo cáo với Ủy viên trưởng như vậy là vì ông hiểu rõ, Ủy viên trưởng có thể dung thứ cho vị tướng đánh bại trận, nhưng không thể dung thứ cho cấp dưới có dù chỉ một chút không trung thành với ông. Về vấn đề rút đi đâu, chỉ cần ông biểu lộ một tia do dự, thì ngày hôm sau người ngồi trên ghế quân đoàn trưởng sẽ không còn là ông mà là một kẻ khác.

Nhưng nếu người Nhật chiếm trước Mật Chi Na, ông sẽ đứng chân ở đâu? Hay là thật sự chỉ còn cách đi đến Ấn Độ, làm người tị nạn của người Anh? Mỗi khi nghĩ đến gương mặt đầy vẻ áp chế của Alexander và Stilwell, một cảm giác phẫn uất vì không cam lòng phải sống nhờ vào kẻ khác lại trào dâng……

Đột nhiên, còi báo động không kích vang lên.

Xe Jeep lao mạnh vào một cánh rừng ven đường, đầu Đỗ Duật Minh đập vào cửa sổ xe, đau điếng đến mức nhăn nhó. Rất nhanh sau đó, trên không trung truyền đến tiếng máy bay gầm rú và tiếng súng máy càn quét. Ba chiếc máy bay "Zero" truy đuổi xe cộ và đám đông trên đường, những binh lính không kịp ẩn nấp bị hạ gục như cắt lúa. Mua ngựa hoảng sợ chạy tán loạn, không ít ô tô lao xuống rãnh núi, bốc cháy dữ dội.

Trên đường một mảnh hỗn loạn.

Khi đội ngũ tập hợp lại, trên đường xuất hiện thêm rất nhiều tử thi nằm ngang dọc và xe cộ bị phá hủy, mọi người cẩn thận tránh vật cản để tiến lên. Xe Jeep của Đỗ Duật Minh xen lẫn trong dòng người di chuyển chậm chạp, khi đi qua một chiếc xe tải bị phá hủy, ông nhìn thấy một binh lính trẻ tuổi ngã ngửa bên cửa xe, người lính trông vẫn còn là một đứa trẻ, miệng há hốc vì kinh ngạc, cơ thể vẫn giữ nguyên tư thế giãy giụa. Đôi mắt người lính trừng trừng nhìn vị chỉ huy trong xe Jeep, như thể đang cảnh báo ông rằng con đường này không thông. Đội ngũ lặng lẽ tiến bước, mọi người biểu cảm chết lặng, sắc mặt ủ rũ. Đỗ Duật Minh đột nhiên nổi giận lôi đình. Ông sai người tìm Sư đoàn trưởng Sư đoàn 96 Dư Thiều, lệnh cho anh ta lập tức dọn sạch chướng ngại vật, chôn cất tất cả thi thể. Quan Đỗ ghét tử nhân, từ đôi mắt xám trắng của người chết, ông nhìn thấy rất nhiều sự chế giễu và oán hận đông cứng lại.

Phía trước xuất hiện một thị trấn nhỏ.

Tham mưu trưởng La Hựu Luân khẽ nhắc ông: "Trưởng quan, đến Ôn Tá rồi."

Đỗ Duật Minh mở đôi mắt nặng trĩu, nhìn quanh một cách ngơ ngác. Ngoài cửa sổ xe, mặt trời lặn dần, một đám mây đen đang cuồn cuộn tràn ra từ sau núi. Phía trước con đường, trên sườn núi sừng sững những bức tường gạch đỏ cao thấp, phía sau rừng cây lộ ra đỉnh nhọn của nhà thờ. Xe Jeep dừng lại, một biển chỉ đường màu đỏ trắng xen kẽ đứng nổi bật bên đường, những chữ tiếng Anh trên đó không cần phiên dịch ông cũng biết: Ôn Tá. Đây là ngã ba đường cuối cùng của Miến Điện thông sang Ấn Độ.

Trên không trung lại truyền đến tiếng động cơ máy bay, một chiếc máy bay trinh sát sơn hình tròn đỏ lượn vài vòng rồi bay đi. Điều này cho thấy người Nhật đang giám sát mọi động tĩnh của đại quân Trung Quốc vào mọi lúc mọi nơi. So với điều này, người Trung Quốc lại biết quá ít về động tĩnh của kẻ địch, hèn gì trong lòng quan Đỗ luôn cảm thấy không an tâm và hoảng sợ.

Một chiếc mô tô lao nhanh tới, đưa một bức điện cho quan Đỗ. Bức điện là từ Tổng bộ quân Đồng minh gửi tới, thông báo quân Nhật sáng nay đã chiếm Bát Mạc, và đang tiếp tục tiến về phía bắc. Đỗ Duật Minh chấn động, run rẩy một cái.

"Đêm nay các trưởng quan đều đóng quân ở Ôn Tá." Ông ra lệnh cho tham mưu trưởng, "Thông báo tất cả sư đoàn trưởng, trung đoàn trưởng lập tức đến Bộ tư lệnh gặp tôi."

Màn đêm bao trùm bồn địa Trung - Miến, cũng bao phủ lấy thị trấn Ôn Tá chết chóc. Cuộc họp khẩn cấp của Viễn chinh quân được tổ chức tại nhà thờ. Các tham mưu thắp đèn bão, trên bàn trải rộng bản đồ quân sự. Các sĩ quan tham dự cuộc họp ai nấy đều lộ vẻ nghiêm nghị, không khí cuộc họp vô cùng nặng nề.

Đỗ Duật Minh đọc trước bức điện từ Trùng Khánh. Ủy viên trưởng chỉ thị Viễn chinh quân bất chấp mọi giá kiên thủ Bát Mạc, yểm hộ chủ lực qua Mật Chi Na, Phiến Mã để về nước. Sau một thoáng do dự, Đỗ Duật Minh vẫn quyết định giấu bức điện của Tổng bộ quân Đồng minh. Ông lo lắng tin tức Bát Mạc thất thủ sẽ làm lung lay lòng quân.

Nhưng Thiếu tướng Tôn Lập Nhân, Sư đoàn trưởng Tân sư đoàn 38, lập tức đặt câu hỏi chất vấn.

"Có tin cho rằng Bát Mạc hôm nay đã thất thủ. Nếu quân địch chiếm lĩnh Mật Chi Na trước chúng ta, đường ra của quân ta nằm ở đâu?" Tôn Lập Nhân lớn tiếng hỏi. Ở đây các sư đoàn đều là bộ hạ của Quân đoàn 5, chỉ riêng Tân sư đoàn 38 là bộ cũ của Tống Tử Văn, thuộc biên chế Quân đoàn 66. Lúc này quân đoàn trưởng Trương Chẩn đã bỏ chạy tới Bảo Sơn, nên Tôn Lập Nhân không hề chịu phục tùng Đỗ Duật Minh.

"Tin tức của sư đoàn trưởng Tôn có xác thực không?" Đỗ Duật Minh giả vờ ngạc nhiên hỏi vặn lại. Nội tâm ông vô cùng tức giận, chỉ vì không phải là cấp trên trực tiếp của Tôn nên không tiện phát tác ngay lập tức.

"Tôi vừa nhận được thông báo từ Bộ tham mưu của Stilwell, quân Đồng minh đã phát hiện xe tăng của Nhật ở phía nam Mật Chi Na, họ dự đoán quân Nhật sẽ chiếm Mật Chi Na trước quân ta." Tôn Lập Nhân lập tức đọc lại bức điện của Stilwell, hành động này làm quan Đỗ vô cùng tức giận.

"Sư đoàn trưởng Tôn có cao kiến gì?" Đỗ Duật Minh cười lạnh hỏi.

"Tôi cho rằng lập tức chuyển hướng sang phía tây vẫn còn kịp. Nếu lỡ mất cơ hội, quân ta nhất định sẽ rơi vào tuyệt cảnh." Tôn Lập Nhân không hề yếu thế, ưỡn ngực trả lời.

Đỗ Duật Minh quét mắt nhìn cấp dưới: "Trong số các anh, còn ai định tán thành cao kiến của sư đoàn trưởng Tôn nữa không?"

Im lặng một lúc. Đái An Lan, Liêu Diệu Tương đứng dậy, lớn tiếng trả lời: "Chúng tôi quyết tâm tuân theo ý chí của Ủy viên trưởng, thề chết tiến về phía bắc, không còn lòng dạ nào khác."

Tôn Lập Nhân không đồng tình, châm chọc: "Chẳng lẽ hai vị sư đoàn trưởng quyết định ở lại Miến Điện để mở căn cứ địa?"

Đái An Lan nghiêm nghị bác lại: "Tôi sống làm quân nhân Trung Hoa, chết làm hồn hùng của Trung Hoa, tuyệt đối không sang Ấn Độ để nghe bọn Tây sai bảo."

"Dù không còn đường đi cũng không chịu đi sao?"

"Anh nói đúng. Tôi họ Đái thà chiến đấu đến chết với giặc Nhật, tuyệt không sống tạm bợ!" Đái An Lan không hổ là vị tướng oai phong, cau mày trợn mắt, trả lời đanh thép.

Tôn Lập Nhân không định tranh cãi với họ, chỉ cười lạnh ha ha.

Đỗ Duật Minh cảm thấy một chút khoái cảm trả thù, ông lại dùng ánh mắt quét qua hội trường:

"Còn ai muốn học theo sư đoàn trưởng Đái?"

Tất cả sĩ quan đứng dậy, lớn tiếng trả lời:

"Nguyện theo quan Đỗ, thề chết tiến về phía bắc."

Đỗ Duật Minh quay sang Tôn Lập Nhân:

"Sư đoàn trưởng Tôn đi hay ở?"

Tôn Lập Nhân lắc lắc bức điện của Stilwell:

"Tôi rất lấy làm tiếc, quan Đỗ."

Đỗ Duật Minh bốc hỏa, Tôn Lập Nhân này quá ngông cuồng, dám lôi cả Stilwell ra để đối đầu với ông! Tôn Lập Nhân vừa đến Miến Điện đã cặp kè thân thiết với người Mỹ, điều này trong mắt quan Đỗ chẳng khác nào phản nghịch. Vì vậy ông quyết tâm dạy dỗ tên sư đoàn trưởng nhỏ bé to gan này một bài học.

"Sư đoàn trưởng Tôn, tướng quân Stilwell của anh sợ rằng đã sớm lên máy bay chạy sang Ấn Độ rồi. Xin đừng quên, chỉ có tôi mới là chỉ huy quân sự cao nhất ở đây." Đỗ Duật Minh không hề che giấu vẻ khinh bỉ trên mặt, hoàn toàn không cho phép Tôn Lập Nhân phân trần, nghiêm giọng hạ lệnh:

"Phụng điện dụ của Ủy viên trưởng: Vào thời khắc đất nước lâm nguy này, toàn thể quân nhân chúng ta phải đồng tâm hiệp lực, quay trở về cửa ngõ quốc gia. Bản trưởng quan ra lệnh: Sư đoàn trưởng Đái của Sư đoàn 200 đảm nhiệm hậu vệ, chặn đánh quân địch ở phía đông Ôn Tá. Sư đoàn trưởng Dư của Sư đoàn 96 đảm nhiệm bộ đội tiên phong, trong ba ngày phải chiếm lĩnh Mật Chi Na và yểm hộ Bộ tư lệnh thuận lợi thông qua. Sư đoàn trưởng Liêu của Tân sư đoàn 22 và sư đoàn trưởng Tôn của Tân sư đoàn 38, cùng với bộ đội trực thuộc quân đoàn làm trung lộ hành quân, hành động theo Bộ tư lệnh. Các đơn vị phải tuân lệnh hành sự, không được sai sót, kẻ nào kháng lệnh, sẽ bị xử lý theo quân pháp."

Ngày hôm sau, đại quân Trung Quốc với biên chế chiến đấu mới được thành lập, tiến về phía bắc. Họ cuồn cuộn vượt qua thị trấn Ôn Tá, vượt qua ngã ba đường cuối cùng để chuyển hướng sang phía tây, cứ thế lao về phía phương bắc đầy rẫy hung hiểm. Tôn Lập Nhân bị kẹt ở giữa đội ngũ, bị canh giữ chặt chẽ. Đêm đó, một toán địch bám đuôi đã giao chiến với Sư đoàn 200, Đái An Lan vì tranh thủ thời gian cho chủ lực quân đoàn nên chủ động dẫn dụ giao chiến về phía đông khu vực Kolin.

Lại qua một ngày, Stilwell bám đuổi sát sao mới dẫn đội ngũ nhỏ của ông ta tới được Ôn Tá. Mọi dấu hiệu đều cho thấy đại quân Trung Quốc quyết tâm tiếp tục tiến về phía bắc. Thế là vị tướng quân người Mỹ tháo chiếc mũ chiến đấu kiểu cũ, nhìn ra những dãy núi trập trùng phía bắc, lẩm bẩm khó hiểu:

"Chẳng lẽ Đỗ... thật sự không tin rằng, Mật Chi Na đã là một cái bẫy?"

2

Mật Chi Na nằm ở phía tây biên giới Trung - Miến, sát cạnh Đằng Xung của Vân Nam, là điểm cuối của tuyến đường sắt Dương (Quang) - Mật (Chi Na), cũng là thành phố lớn nhất Bắc Miến. Mật Chi Na nổi tiếng với gỗ tếch và ngọc bích, nơi đây có mạch mỏ tinh thể ngọc bích nguyên sinh độc nhất vô nhị trên thế giới.

Rạng sáng ngày 18 tháng 5 năm 1942, một đơn vị xe tăng Nhật Bản xuất hiện trên con đường ngoại ô Mật Chi Na. Cùng lúc đó, bộ binh Nhật bắt đầu cưỡng tập vượt sông Irrawaddy. 7 giờ sáng, quân Nhật chiếm nhà ga xe lửa, 9 giờ chiếm sân bay. Ba tiếng đồng hồ sau, một lá cờ mặt trời mọc được kéo lên cao trên đỉnh tòa thị chính. Mật Chi Na tuyên bố thất thủ.

Ngày 9, bộ phận Dư Thiều của Sư đoàn 96 Viễn chinh quân Trung Quốc gấp rút ngày đêm tới Mạnh Củng, cách Mật Chi Na 50 km về phía tây, lập tức bị quân Nhật chặn đánh, họ đã đến muộn hơn quân địch đúng một ngày.

Ngày 10, Sư đoàn 96 đánh mạnh vào Mạnh Củng, không đạt được tiến triển. Bộ đội tăng viện của Sư đoàn 56 Nhật Bản kéo đến, từng đợt máy bay Nhật lao xuống bắn phá, Viễn chinh quân tiếp tục bị chặn đánh. Đỗ Duật Minh trong cơn hoảng loạn lại phạm một sai lầm, ông lệnh cho các sư đoàn và đội quân trực thuộc quân đoàn theo sau khẩn cấp vượt qua sườn Sư đoàn 96, vòng qua Mạnh Củng, "bỏ xe lên núi, tiến vào vùng núi tiến hành chiến tranh du kích với địch, chờ cơ hội tiến vào biên giới nước nhà." ("Thuật lược về việc Viễn chinh quân Trung Quốc tiến vào Miến Điện tác chiến chống Nhật")

Theo tình báo, Mật Chi Na chỉ có hai liên đội thuộc Sư đoàn 56 quân Nhật. Quân Nhật hành quân đường dài, người mệt ngựa mỏi, dưới trướng Đỗ Duật Minh có bốn sư đoàn chủ lực và bộ đội trực thuộc Viễn chinh quân Trung Quốc, tổng cộng khoảng sáu vạn người, nếu liều chết một trận với ưu thế quân số tuyệt đối có lẽ có thể phá vòng vây tìm đường sống. Nhưng quan Đỗ không hạ nổi quyết tâm này. Bởi vì tiến công cần sự mạo hiểm và dũng khí, còn quan Đỗ thà chọn cách phòng thủ và rút lui an toàn.

Mọi chuyện dường như đã không thể thay đổi: Người Nhật đương nhiên tiến công, người Trung Quốc đương nhiên rút lui, rút lui và tiến công đều không có gì đáng bàn cãi. Từ sau khi kháng chiến bắt đầu, hạt giống của "chứng sợ Nhật" đã chôn sâu trong lòng các sĩ quan Trung Quốc.

Mệnh lệnh vừa hạ xuống, đại quân Trung Quốc tự loạn mà không cần đánh. Sĩ quan binh lính tranh nhau chạy trốn vào núi rừng, vũ khí quân nhu vứt bỏ trên đường, nhiều vô kể.

Sự rút lui chủ động của quân đội Trung Quốc khiến đám người Nhật đang trong tư thế sẵn sàng chiến đấu cảm thấy khó hiểu một hồi. Vốn dĩ, Sư đoàn trưởng Watanabe không nắm chắc phần thắng chặn được người Trung Quốc, nhưng vài ngày sau, bóng dáng đại quân Trung Quốc lại biến mất một cách kỳ lạ ở thung lũng Hukawng. Người Nhật thở phào nhẹ nhõm, họ cảm thấy vô cùng may mắn và được khích lệ vì điều này.

Ngày 16, bộ phận Dư Thiều của Sư đoàn 96 cũng rời bỏ trận chiến, rút vào thung lũng Hukawng. Quân Nhật lập tức dùng trọng binh phong tỏa lối ra.

Như vậy, đại quân Trung Quốc giống như một con quái vật hoảng loạn tìm đường, tự chui đầu vào cái bẫy mà thợ săn đã giăng sẵn cho nó.

Đối mặt với sự hoảng loạn và chỉ huy sai lầm rõ rệt như vậy của quan Đỗ, Sư đoàn trưởng Tân sư đoàn 38 Tôn Lập Nhân cuối cùng cũng đã nhẫn nhịn hết mức và đứng lên kháng lệnh.

Chiều ngày 10, đúng lúc các đơn vị Viễn chinh quân liên tiếp vứt bỏ chiến xa quân nhu, dưới sự yểm hộ của Sư đoàn 96 rút lui vào núi rừng sâu thẳm của thung lũng Hukawng, Đỗ Duật Minh nhận được báo cáo từ Sư đoàn trưởng Liêu của Tân sư đoàn 22, quân của Tôn Lập Nhân đã không theo kịp.

Đỗ Duật Minh giật mình kinh hãi. Ông nâng ống nhòm lên, nhìn về phía con đường Mạnh Củng khói lửa mịt mù. Ông nhìn thấy rõ ràng, đội ngũ của Tân sư đoàn 38 không những không tuân lệnh bỏ xe lên núi, mà trái lại còn tập hợp lại trên đường, sau đó quay đầu đi ngược về con đường cũ. Trên đường khói bụi cuồn cuộn, xe tăng, xe bọc thép, xe pháo và ô tô quân đoàn vứt bỏ chở đầy bộ binh Tân sư đoàn 38, họ như những con ngựa hoang đứt cương, bất chấp tất cả đi ngược lại với đại quân.

"Sư đoàn trưởng Tôn à? ... Alo alo, tôi lệnh cho anh lập tức dừng hành động tự tiện, lập tức tiến về phía tôi. Anh có nghe thấy không? Tân sư đoàn 22 sẽ làm nhiệm vụ tiếp ứng cho anh... Tôi lệnh cho anh dừng rút lui, bất chấp mọi giá quay về cửa ngõ quốc gia!"

Giọng điệu giả vờ ngạc nhiên của Tôn Lập Nhân truyền đến từ ống nghe ồn ào, giọng nói đó nhẹ nhàng như thể một người ngoài cuộc.

"Alo... Phó trưởng quan Đỗ à? Tôi không hề tự tiện hành động... là tiến về phía nam, không phải rút lui... Tôi đã nhận được lệnh của tướng quân Stilwell và quan La, họ muốn tôi đưa đội ngũ và trang bị rút sang Ấn Độ."

Đỗ Duật Minh cảm thấy thái dương giật giật nhức nhối, máu dồn thẳng lên não. Ông hận không thể bắn chết Tôn Lập Nhân. Chỉ có điều trước mắt không làm gì được, nên đành nén cơn giận, khẩn khoản nói:

"Sư đoàn trưởng Tôn nên vì lợi ích của đảng quốc làm trọng, lập tức theo Bộ tư lệnh về nước đi. Tôi là chỉ huy quân sự cao nhất ở đây, xin sư đoàn trưởng Tôn nhất định đừng tự làm theo ý mình nữa."

Tôn Lập Nhân hoàn toàn không có ý định đưa đội ngũ của mình quay về dưới trướng Phó trưởng quan Đỗ. Câu trả lời của ông ta gọn lỏn:

"Đã là Phó trưởng quan Đỗ quyết tâm bỏ xe lên núi, tôi thấy không cần phải miễn cưỡng làm gì. Hơn nữa tướng quân Stilwell và quan La có lệnh trước, tôi là một sư đoàn trưởng nhỏ bé muốn kháng lệnh cũng không kháng nổi đâu. Mùa mưa ở Miến Điện sắp đến rồi, quân tôi phải lên đường đây. Cũng chúc quan Đỗ bảo trọng, thượng lộ bình an."

Đài điện thoại cạch một tiếng ngắt kết nối, trong ống nghe chỉ còn lại một chuỗi tiếng rè tần số đơn điệu. Đỗ Duật Minh tức đến mức tay run rẩy, ông hoàn toàn có thể tưởng tượng ra gương mặt ngựa đắc ý của Tôn Lập Nhân. Tôn Lập Nhân miệng thì nói không dám trái lệnh của Stil, La, chẳng lẽ anh ta lại dám trái lệnh của quan Đỗ Duật Minh tôi sao?!

Từ đó, Tôn và Đỗ kết mối thù không thể hóa giải. Vụ kiện tụng giữa họ kéo dài suốt bao nhiêu năm. Sau khi kháng chiến thắng lợi, Đỗ Duật Minh trên con đường làm quan thăng tiến từng bước, còn Tôn Lập Nhân thì bị lạnh nhạt, thất ý ở khắp nơi, sự tương phản rõ rệt này tự nhiên không thể không có những mối liên hệ nội tại tinh vi nào đó. Sau này nữa, kết cục của họ gần như cùng đường: Tôn Lập Nhân ở Đài Loan trở thành tù nhân, còn Phó trưởng quan Đỗ thì ngồi trên chiếc giường đất của trại cải tạo tù binh Tây Sơn, viết bài vạch trần phê phán hành vi đáng xấu hổ của Tưởng Giới Thạch khi dựa hơi đế quốc chủ nghĩa.

Tôn Lập Nhân tâm trạng không hề bình lặng.

Tôn Lập Nhân, tự Trọng Luân, người Lư Giang, An Huy, sinh ra trong gia đình quan lại. Từ nhỏ đã được giáo dục tốt. Tốt nghiệp Đại học Thanh Hoa, cùng năm đó sang Mỹ, học tại khoa Kỹ thuật xây dựng Đại học Purdue, nhận bằng Cử nhân khoa học. Sau đó thi đỗ vào Học viện quân sự West Point, cùng là đồng môn với các tướng lĩnh nổi tiếng của Mỹ như George Marshall, Eisenhower, MacArthur, George S. Patton Jr. và Stilwell, v.v. Năm 1927 tốt nghiệp, được mời du lịch hai châu Âu, Á, khảo sát quân sự các nước Anh, Pháp, Đức, Nhật, là một trong những quân nhân phái Tây học hiếm hoi trong số các tướng lĩnh cao cấp của Quốc dân đảng lúc bấy giờ.

Tiền thân của Tân sư đoàn 38 là Tổng đoàn Cảnh sát Thuế vụ Trung Quốc do Bộ trưởng Tài chính Tống Tử Văn một tay gây dựng, vũ khí mua từ Mỹ, sĩ quan từ cấp trung đội trở lên phần lớn do du học sinh đảm nhiệm. Do quân đội này trang bị tinh nhuệ, vũ khí tiên tiến, nên luôn bị Đái Lạp, trùm Quân thống, thèm muốn, tìm cách thôn tính. Sư đoàn trưởng Tôn Lập Nhân từng bị buộc phải rời khỏi đơn vị. Bài học này ông luôn ghi nhớ trong lòng.

Ông không thể để người khác tùy ý điều khiển mình nữa.

Kết quả của việc chống đối Đỗ Duật Minh khiến ông phải đối mặt với hai sự lựa chọn rủi ro: Nếu phá vây thất bại, ông sẽ bị xét xử tội kháng lệnh. Dù phá vây thành công, ông vẫn có thể bị cấp trên khiển trách và cách chức. Bởi vì chống lại quan Đỗ cũng đồng nghĩa với việc không trung thành với Ủy viên trưởng.

3

Tôn Lập Nhân là kiểu quân nhân chịu ảnh hưởng sâu sắc của phương Tây, coi trọng danh dự, sùng bái Napoleon, chú trọng phát triển cá tính và ý thức tự giác. Ông có tính chủ động cực cao, điểm này thường khiến cấp trên của ông không mấy hài lòng. Chiến tranh Tùng Hộ và trận chiến Vũ Hán, ông chỉ huy quân đội không chỉ hoàn thành nhiệm vụ phòng thủ, mà còn thường xuyên chủ động xuất kích, nhiều lần đạt được thắng lợi cục bộ.

Ông cũng nhiều lần bị quân đoàn trưởng quở trách.

Ở Miến Điện, ông gần như tâm đầu ý hợp với người Mỹ ngay từ lần đầu gặp mặt. Sở dĩ ông không chút do dự lựa chọn theo Stilwell, không chỉ có lý do về khí chất, tính cách, giáo dục văn hóa cá nhân, mà quan trọng hơn là ông khát khao nhận được sự che chở của vị tướng người Mỹ. Quan trường Trung Quốc lừa lọc lẫn nhau, thế lực chính trị chằng chịt, nếu ông có người Mỹ chống lưng, bọn Đái Lạp có còn dám chèn ép ông một cách không kiêng nể nữa không?

Muốn đạt được thì phải trả giá. Cái giá bây giờ chính là mạnh dạn kháng lệnh, đưa quân đội sang Ấn Độ. Thực tế ép buộc ông phải làm như vậy, sống chết trong gang tấc, ông không còn lựa chọn nào khác.

Phó sư đoàn trưởng Tề Học Khải vội vã báo cáo, Tiểu đoàn trưởng đặc vụ Đồ Hổ âm mưu đưa đội ngũ bỏ trốn, đã bị bắt lại.

Tôn Lập Nhân hơi trầm ngâm, ra lệnh đưa Đồ Hổ lên.

Đồ Hổ là cháu vợ của Quân đoàn trưởng Trương Chẩn, thường ngày tác chiến rất dũng cảm, lúc này dù bị trói chặt, nhưng không hề tỏ ra sợ hãi.

Tôn Lập Nhân thản nhiên hỏi: "Tiểu đoàn trưởng Đồ có biết trên chiến trường kháng lệnh quân pháp sẽ bị tội gì không?"

Đồ Hổ không phục, lớn tiếng hỏi vặn lại: "Sư đoàn trưởng Tôn không tuân lệnh về nước, thì sẽ bị tội gì?"

Tôn Lập Nhân: "Tôi phụng mệnh Tổng chỉ huy Stilwell, La Trác Anh chuyển hướng sang Ấn Độ, chẳng lẽ tiểu đoàn trưởng Đồ lại nhận được mệnh lệnh gì khác sao?"

Đồ Hổ cứng họng.

Tôn Lập Nhân hỏi tiếp: "Tiểu đoàn trưởng Đồ đi hay ở, xin hãy quyết định ngay."

Đồ Hổ cạch một tiếng đứng nghiêm, đáp: "Tôi quyết tâm theo Phó trưởng quan Đỗ về nước, không còn lòng dạ nào khác."

Tôn Lập Nhân nhìn quanh: "Còn ai muốn đi cùng con đường với tiểu đoàn trưởng Đồ không?" Không có ai hưởng ứng, bèn ra lệnh cởi trói cho Đồ Hổ, đuổi khỏi đội ngũ. Có bộ hạ lo lắng Đồ Hổ đi lần này sẽ bất lợi cho sư đoàn trưởng, Tôn Lập Nhân thở dài:

"Tôi đã đánh cược với số phận rồi, thì cần gì phải miễn cưỡng người khác chứ?"

Kỵ binh gào thét, chiến xa rầm rập.

Trên con đường chính dài 300 km từ Mạnh Củng đến Ôn Tá, Tôn Lập Nhân đích thân dẫn hơn vạn sĩ quan binh lính Tân sư đoàn 38 lao nhanh về phía nam, họ bất chấp sự oanh tạc càn quét của máy bay địch trên không và sự vây đuổi chặn đường của quân Nhật trên mặt đất, với dũng khí quyết tử và quyết tâm phá vỡ nồi tàu (quyết chiến đến cùng), tiến hành phá vây nhanh chóng.

Tối ngày 11, tiểu đoàn tiên phong của sư đoàn Tôn đụng độ trực diện với một đại đội trinh sát Nhật Bản tại Nam Mã. Quân Nhật chặn đường bằng xe cộ, và chiếm nhà cửa để kháng cự. Tôn Lập Nhân vừa chỉ huy xe tăng nã pháo bắn phá dữ dội vào quân địch, vừa xuống xe dẫn đầu binh lính dọn dẹp vật cản. Toàn sư đoàn chỉ mất 40 phút đã mở ra một con đường máu, sau đó không dừng lại, lao thẳng về phía nam.

Ngày 12, sư đoàn này lại đụng độ với một liên đội quân Nhật, quân Nhật dựa vào ưu thế hỏa lực lao đến một cách hung hăng. Quần áo của Tôn Lập Nhân đã rách nát, trên cánh tay quấn băng. Ông nhảy xuống xe tăng, cầm một khẩu súng tiểu liên, hét lên với binh lính:

"Đường hẹp gặp nhau người dũng cảm thắng. Sống chết tồn vong, ở trận này — xông lên!"

Xe tăng xe bọc thép phun lửa, hàng vạn binh lính Trung Quốc quyết chiến đến cùng gào thét, theo sát sư đoàn trưởng của họ phát động phản xung phong vào quân địch. Hai quân giao chiến trực diện, kịch chiến suốt một ngày, quân Nhật bị đánh tan. Trời tối dần, quân đội Trung Quốc để lại hơn 1000 thi thể sĩ quan binh lính không kịp chôn cất, dẫm lên màn đêm bi tráng vượt qua chiến trường tiếp tục tiến về phía nam. Hai ngày sau đó, họ liên tiếp đánh bại nhiều lần chặn đánh của quân Nhật, cuối cùng đã đến Ôn Tá trước khi chủ lực quân địch kịp bao vây, sau đó thực hiện một cú ngoặt gấp dứt khoát vứt bỏ quân truy đuổi, lao nhanh lên con đường dẫn đến Ấn Độ.

Tôn Lập Nhân cuối cùng cũng đã làm chủ vận mệnh của mình bằng sự dũng cảm chưa từng có. Ông không chỉ cứu toàn sư đoàn, mà còn cứu chính mình.

Nửa tháng sau, Tân sư đoàn 38 tới biên giới Ấn Độ tại Ledo, dọc đường thu nhận hàng nghìn người tị nạn Miến Điện và tàn quân Ấn Độ. Không ngờ quân trú phòng Ấn Độ lại như đối mặt với kẻ thù, từ chối cho sư đoàn này nhập cảnh. Quan chức biên giới Anh yêu cầu quân đội Trung Quốc phải giải giáp, mới được vào Ấn Độ với thân phận người tị nạn. Tôn Lập Nhân thay một bộ quân phục thiếu tướng mới tinh đi đàm phán. Khi ông bước vào Bộ tư lệnh sư đoàn trú phòng tại thị trấn Ledo, không khỏi mừng rỡ khôn xiết, hóa ra đơn vị này chính là Sư đoàn 1 Anh - Ấn mà Tân sư đoàn 38 đã giải vây tại Nhân An Khương. Vị sư đoàn trưởng người Anh râu xồm ngạc nhiên nhảy cẫng lên ôm lấy ông, và liên tiếp kêu lớn: "Sorry! Sorry! (Xin lỗi! Xin lỗi!)"

Ngày hôm sau, toàn thể sĩ quan binh lính Tân sư đoàn 38 sau khi lau chùi xe cộ chỉnh đốn quân dung, tinh thần phấn chấn tiến vào Ấn Độ. Đội danh dự quân Anh - Ấn xếp hàng tấu nhạc, bắn 10 phát đại bác lễ nghi để chào mừng.

Đến đây, các đội ngũ quân Đồng minh tham gia tác chiến tại Miến Điện, bao gồm ba quân đoàn Viễn chinh quân Trung Quốc, ba sư đoàn Anh - Ấn - Miến và năm lữ đoàn độc lập, đều phải chịu thất bại ở các mức độ khác nhau. Chỉ có Tân sư đoàn 38 là ngoại lệ. Sư đoàn này không đánh một trận bại nào, vào thời khắc quan trọng đã quyết đoán phá vây, rút lui an toàn, được nhiều hơn mất.

Sư đoàn trưởng Tôn Lập Nhân chỉ huy có phương pháp, nhận được sự khen ngợi cao độ của Tổng tư lệnh quân Đồng minh châu Á, Tướng quân MacArthur, và sau Đái An Lan, nhận được một huy chương của Quốc hội Mỹ.

4

Trái ngược hoàn toàn với số phận của Tân sư đoàn 38 là niềm kiêu hãnh của quân Trung Quốc, Sư đoàn 200.

Ngay khi cuộc rút lui về phía bắc bắt đầu, Sư đoàn 200 đã được giao trọng trách đảm nhiệm hậu vệ. Sư đoàn trưởng Đái An Lan là phái về nước kiên định, toàn thể sĩ quan binh lính trong sư đoàn trên dưới một lòng, theo sư đoàn trưởng về nước. Đái An Lan xuất thân từ khóa 3 Hoàng Phố, khác với Tôn Lập Nhân du học Mỹ, Đái thị không biết ngoại ngữ, không hứng thú với người nước ngoài. Ông là dòng chính của Ủy viên trưởng, luôn được Ủy viên trưởng trọng dụng, vì vậy ngoài việc trung thành với Ủy viên trưởng và dẫn quân đánh trận ra, ông không còn cầu gì khác.

Sau trận Đồng Cổ, Ủy viên trưởng bay từ Trùng Khánh tới Lạp Nhung bố trí trận chiến Mạn Đề Lặc. Ông già vừa xuống máy bay đã đặt Đái An Lan bên cạnh, giữ ông lại ăn tối cùng, không rời nửa bước. Điều khiến Đái An Lan được sủng ái nhất là, đêm đó Hiệu trưởng lại giữ ông lại ngủ cùng, trò chuyện suốt đêm. Người may mắn nhận được ân sủng loại này trong số các tướng lĩnh Quốc dân đảng thực sự không nhiều.

Về việc đêm đó Tưởng Giới Thạch nói gì với Đái An Lan, hay có mật chỉ gì, có hứa hẹn gì, hay chỉ đơn thuần là để thưởng, người khác không thể biết được. Nhưng hành động thân cận này của Ủy viên trưởng đối với Đái thị đủ để phủ lên tâm can quan Đỗ một bóng đen bất an. Đỗ Duật Minh hoàn toàn có lý do để coi sự thân cận của Tưởng đối với Đái là lời khiển trách đối với mình, là một tín hiệu nguy hiểm của việc mất sủng, chúng ta lại có lý do để tin rằng trong thái độ ngoan cố muốn đưa quân đội tới Mật Chi Na sau này của ông ta nhìn thấy sự phản chiếu của tâm lý mất sủng này.

Không cần giấu giếm, quân nhân Quốc dân đảng lớn lên trong khe hẹp kép của nội chiến và kháng ngoại xâm (không phải xâm lược!), họ tuy không có cảm giác danh dự và nhiệt huyết bành trướng đối ngoại của quân nhân phương Tây, nhưng lại có sự thấu hiểu và trải nghiệm sâu sắc hơn về sự chém giết trên quan trường và đạo lý quyền lực. Lịch sử và thực tế của Trung Quốc không dạy họ cách làm cho đất nước giàu mạnh quân đội hùng mạnh, mà biến họ thành một đám quân phiệt và kẻ dã tâm lớn nhỏ. Đây là lý do tại sao quân đội Trung Quốc nội chiến thì giỏi ngoại chiến thì dở.

Trở về từ Lạp Nhung, Đái An Lan càng biết ơn Ủy viên trưởng, thề sẽ lấy gan ruột báo đáp. Chiến cục Miến Điện đã bại, ông không chút do dự lựa chọn về nước. Từ khi đảm nhiệm nhiệm vụ hậu vệ, sư đoàn này liên tục bị Sư đoàn 18 tinh nhuệ nhất của quân Nhật bám đuổi không rời, Tổng tư lệnh Phạn Điền tuyên bố tại Dương Quang: "Trận chiến này phải tiêu diệt toàn bộ Viễn chinh quân Trung Quốc, trước hết phải tiêu diệt Sư đoàn 200."

Ngày 10 tháng 5, chủ lực Viễn chinh quân buộc phải ẩn náu vào thung lũng Hukawng, Sư đoàn 200 bị kẻ địch chia cắt, mất liên lạc với Bộ tư lệnh. Sư đoàn trưởng Đái kiên quyết mở lối đi riêng, chuyển sang vùng núi trung - bắc Miến Điện đánh du kích, chờ cơ hội tiến vào biên giới nước nhà.

Nhưng sự thật nhanh chóng chứng minh, Miến Điện không phải là Trung Quốc, ý tưởng đánh du kích ở Miến Điện căn bản là không thông.

Trước hết quân đội Trung Quốc người lạ đất lạ, bất đồng ngôn ngữ. Thứ hai, phong trào độc lập Miến Điện phát triển mạnh mẽ, như lửa cháy lan ra. Người Miến Điện thù ghét lão Anh, đương nhiên cũng thù ghét đồng minh của lão Anh là người Trung Quốc. Người Trung Quốc không chỉ không nhận được sự giúp đỡ, hành tung của họ còn bị tố giác ở khắp nơi, vì vậy họ gần như ngay từ đầu đã rơi vào thế bị động bị đánh.

Ngày 18 tháng 5, Sư đoàn 200 chia làm hai đường vượt qua con đường Tế (Bào) Mạt (Cốc), bộ đội tiên phong đột nhiên bị phục kích. Phó quan báo cáo người dẫn đường âm mưu bỏ trốn, đã bị bắt tại chỗ.

Người dẫn đường bị đưa đến trước mặt Đái An Lan.

Đây là một thanh niên Miến Điện ngoài hai mươi tuổi, ăn mặc kiểu người Kachin. Cậu ta rõ ràng vừa bị đánh, khóe miệng còn dính vết máu, nhưng cậu ta dũng cảm đứng trước mặt vị quan chỉ huy Trung Quốc, không hề sợ hãi.

"Tao thật muốn giết mày, thằng gián điệp này!" Đái An Lan nặn ra câu này từ kẽ răng, chiếc roi ngựa trong tay anh vô thức quất vào đôi ủng của mình.

"Tôi không phải gián điệp, trưởng quan. Tôi là chiến sĩ quân nghĩa dũng Miến Điện, đảng viên đảng Dobama Asiayone." Trong mắt kẻ gián điệp ánh lên vẻ tự hào.

"Mày báo tin cho người Nhật thì có lợi lộc gì?"

"Tôi chiến đấu vì nền độc lập tự do của Miến Điện."

"Nực cười! Người Nhật chẳng lẽ là cứu tinh của các người sao?" Vị tướng Trung Quốc cười lạnh nói.

"Người Nhật là bạn của người Miến Điện, các người thì không."

"Được thôi, chúng ta hãy nói chuyện khác." Đái An Lan hạ giọng, "Cho ta biết, quân Nhật phía trước có bao nhiêu?"

"Không biết, dù sao cũng nhiều hơn các người."

Chiếc roi ngựa vung lên, trên trán kẻ gián điệp xuất hiện một vết máu. Cậu ta lảo đảo, rồi đứng vững lại.

"Nghe đây, mày có muốn dẫn chúng ta ra khỏi thung lũng này không?"

"..."

Sắc mặt Đái An Lan xanh mét, anh rút súng lục, cạch một tiếng lên đạn.

"Hỏi thêm một câu nữa, có chịu dẫn đường không?"

Kẻ gián điệp bình thản nhắm mắt lại, im lặng như một bức tượng.

Đoàng đoàng hai tiếng súng vang lên, Đái An Lan không hề quay đầu, lệnh cho phó quan: "Truyền mệnh lệnh của ta, phân tán đột phá vòng vây, đến hội hợp tại núi Tiêm Cao phía bắc Bát Mạc."

"Sư trưởng!" Phó sư đoàn trưởng Trịnh Đình Cấp vội vàng can ngăn, "Ban ngày đột phá vòng vây mục tiêu quá lớn, có nên đợi đến ban đêm mới hành động không?"

Đái An Lan đột ngột quay người lại, Trịnh Đình Cấp nhìn thấy sư đoàn trưởng vậy mà nước mắt đầm đìa.

"Huynh đệ Đình Cấp, bây giờ tôi Đái An Lan là hổ xuống đồng bằng, không thể không xông pha." Đái An Lan ngửa mặt lên trời gào thét, bi tráng đến tột cùng, "Nhớ năm xưa Quan Vân Trường bại trận rút về Mạch Thành, cũng chỉ đến nước này, Sư đoàn 200 đường đường chính chính của tôi lại rơi vào kết cục này, thật là ông trời muốn diệt ta! Miến Điện không phải là nơi ở lâu, hôm nay không phải cá chết thì lưới rách!"

Tiếng kèn xung phong vang lên, hàng nghìn binh lính Trung Quốc chĩa lưỡi lê dũng cảm lao về phía con đường và sườn núi. Súng máy, súng trường và hỏa lực pháo binh của người Nhật đan thành những lưới lửa dày đặc, cơn mưa đạn nóng bỏng như một cái lưỡi liềm khổng lồ gào thét, cắt ngang làm từng đám binh lính Trung Quốc ngã gục, không bao giờ gượng dậy được nữa. Kịch chiến suốt một ngày, Sư đoàn 200 thương vong quá nửa, mới xé được một lỗ hổng từ sườn núi phía đông, tàn quân sĩ quan binh lính mới thoát chết trong đường tơ kẽ tóc.

Đái An Lan không may bị trọng thương khi phá vây, một loạt đạn súng máy bắn trúng bụng anh. Trịnh Đình Cấp kịp thời dẫn người đến cứu sư đoàn trưởng, vừa đánh vừa rút. Sau khi mặt trời lặn, tàn bộ Sư đoàn 200 cuối cùng đã thoát khỏi sự truy đuổi của kẻ địch, khiêng vị sư đoàn trưởng đang hôn mê bất tỉnh, giương cao lá quân kỳ đầy lỗ đạn, nương theo màn đêm bi tráng biến mất trong những cánh rừng và thung lũng phía tây Bát Mạc. Trên chiến trường phía sau lưng họ, khắp nơi để lại từng đống thi thể máu thịt lẫn lộn, tiếng gào thét man rợ của người Nhật tàn sát thương binh truyền đến từng đợt, những cảnh tượng bi thảm này trở thành một cơn ác mộng vĩnh viễn lưu lại trong ký ức của binh lính Trung Quốc.

Ba ngày sau, Đài phát thanh Tokyo tuyên bố: Hoàng quân Đế quốc bách chiến bách thắng đã tiêu diệt toàn bộ đơn vị chủ lực Sư đoàn 200 của Trung Quốc tại miền bắc Miến Điện. Tiêu diệt Sư đoàn trưởng Đái An Lan, tiêu diệt năm nghìn sĩ quan binh lính của sư đoàn này, thu giữ vô số súng đạn lương thực ngựa thồ, vân vân.

Cuối tháng 5, các sĩ quan binh lính Sư đoàn 200 phân tán phá vòng vây lần lượt đến điểm tập kết biên giới Trung - Miến, toàn sư đoàn chỉ còn lại chưa đầy ba nghìn người. Đội ngũ đầy thương tích này khiêng vị sư đoàn trưởng đang thoi thóp của họ, xoay xở với quân Nhật trong những dãy núi lớn ở Bắc Miến, dọc đường lại để lại vô số hài cốt của những người chết nạn.

Sử ghi: "... Lương thực toàn sư đoàn đã cạn kiệt từ lâu, một tiểu đoàn trưởng tìm được một bát cháo loãng từ dân làng địa phương, mang đến cho Đái An Lan. Anh ấy chỉ uống một ngụm, nhìn quanh, nước mắt tuôn rơi." ("Đái An Lan liệt truyện")

Ngày 26 tháng 5, Sư đoàn 200 tới một trại người Kachin tên là Mao Bang. Ý thức Đái An Lan đột nhiên tỉnh táo trở lại. Anh dặn dò bộ hạ giúp mình chỉnh đốn y quan, đỡ dậy nhìn về phía bắc, và lẩm bẩm nói rất nhiều lời khó hiểu. Có người cố gắng nói với anh, biên giới nước nhà ở phía đông chứ không phải phía bắc, nhưng không có ích gì, vì anh không nghe lọt tai bất cứ điều gì.

Chiều tối, vị danh tướng kháng Nhật đời này đã héo tàn trong cánh rừng hoang dã Miến Điện. Khi đó mới ba mươi tám tuổi.

Thật trùng hợp, ngày này cũng đúng là ngày một đơn vị quân đội Trung Quốc khác là Tân sư đoàn 38 đến được biên giới Ấn Độ an toàn. Hai bên đối chiếu, số phận khác biệt một trời một vực, khiến người ta không khỏi cảm khái.

Sau đó, tàn bộ Sư đoàn 200 luôn khiêng thi thể sư đoàn trưởng, trải qua muôn vàn gian khổ, quanh quẩn trong những thung lũng núi cao và rừng nguyên sinh ở biên giới Trung - Miến, dọc đường lại để lại vô số hài cốt của những người tử nạn. Một tháng sau, họ cuối cùng cũng vượt qua núi tuyết Cao Lê Cống tiến vào biên giới nước nhà, sau đó được du kích tiếp ứng đưa về nước.

Sự tích vị sư đoàn trưởng Đái An Lan anh dũng hy sinh vì nước đã khơi dậy sự hưởng ứng lớn trong nước. Đối với chính phủ Quốc dân đảng đang nắm quyền mà nói, họ cần phải tiêm thuốc kích thích cho dân chúng mọi lúc mọi nơi, làm cho dân chúng phấn chấn tinh thần, cụ thể mà nói là cần xây dựng một số hình tượng anh hùng để khích lệ sĩ khí, từ đó khơi dậy tinh thần dân tộc trung quân ái quốc và chí khí hào hùng. Đối với dân chúng mà nói, nhân vật anh hùng là niềm tin và hy vọng kháng chiến của họ. Thế là thông qua sự tuyên truyền rộng rãi của các phương tiện truyền thông, vong linh của vị sư đoàn trưởng quá cố Đái đã trở thành hình mẫu anh hùng kháng Nhật được vạn dân tôn kính.

Từ Bảo Sơn, Vân Nam, dọc theo các khu, hương, huyện cho tới tỉnh thành Côn Minh, chính phủ đã huy động hàng nghìn người dân đón đưa linh cữu của vị anh hùng, quan chức địa phương đều đeo khăn tang, đích thân tới con đường lớn cung kính chờ đợi. Như vậy, những tàn binh bại tướng của Sư đoàn 200 cũng biến thành anh hùng trong tâm trí mọi người. Nghi thức quy mô to lớn này ngày càng dữ dội, đến An Thuận, Quý Dương, Liễu Châu, Quế Lâm, thành phố người đông như kiến cỏ, đội nghi lễ càng bày biện càng xa hoa. Trên mặt mọi người hân hoan vui vẻ, hoàn toàn không thấy chút vẻ đau buồn nào. Sư đoàn trưởng Đái cuối cùng cũng được chôn cất ở Toàn Châu, toại nguyện rồi.

Chính phủ Mỹ là bên đầu tiên công nhận thành tích của Đái thị, vào tháng 10 cùng năm, Tổng thống Roosevelt đã trao tặng Đái thị một huy chương Quốc hội. Đái An Lan là người Trung Quốc đầu tiên trong thế kỷ này nhận được huy chương Mỹ loại này.

Năm sau, chính phủ Trùng Khánh tổ chức lễ truy điệu quy mô chưa từng có tại Toàn Châu, các giới ở hậu phương đều cử đại diện tham gia. Các nhà lãnh đạo Đảng Cộng sản như Mao Trạch Đông, Chu Ân Lai, Chu Đức, Bành Đức Hoài, v.v. cũng viết câu đối chia buồn.

Bài thơ viếng của Mao Trạch Đông:

Hải Âu tướng quân thiên cổ

Ngoại vũ nhu nhân ngự, tướng quân phú Thái Vi.

Sư xưng cơ giới hóa, dũng đoạt Hùng Bi uy.

Dục huyết đông trảo thủ, khu Oa thường Cát quy.

Sa trường cánh vẫn mệnh, tráng chí dã vô vi.

Lời viếng của Chu Ân Lai:

Hoàng Phố chi anh dân tộc chi hùng

Tưởng Giới Thạch tại lễ truy điệu đã có bài huấn từ rằng:

"Sư đoàn trưởng quá cố Đái vì nước hy sinh, thân dù chết, tinh thần thì vĩnh viễn ở lại vũ trụ, là tấm gương của quân nhân Trung Quốc."

Chính phủ Trùng Khánh ban bố mệnh lệnh, phê chuẩn truy phong Đái thị từ Thiếu tướng Lục quân lên Trung tướng Lục quân, cho phép tên tuổi anh hùng của ông được vào thờ tại Trung liệt từ thủ đô, đồng thời vào thờ tại Trung liệt từ tỉnh, thành phố, huyện.

5

Thung lũng Hukawng, tiếng Miến Điện có nghĩa là "nơi quỷ ở". Nó nằm ở cực bắc Miến Điện, phía bắc là núi Himalaya tuyết phủ quanh năm, đông tây đều bị kẹp giữa những dãy núi Hoành Đoạn cao chọc trời. Năm 1972 mùa khô tôi đã từng đến Mạnh Củng, nơi đây chính là cửa ngõ của thung lũng Hukawng. Nhìn từ xa, chỉ thấy núi non phía bắc trập trùng, rừng rậm như biển, đầm lầy liên miên khiến những rặng núi cao và thung lũng sâu tăng thêm vài phần nguy hiểm. Do thung lũng Hukawng núi cao rừng rậm, chướng khí hoành hành, nghe nói trước kia từng có dã nhân xuất hiện, nên người địa phương gọi chung vùng đất không người rộng vài trăm dặm này là "Dã Nhân Sơn".

Tháng 5, sau khi Bộ tư lệnh Viễn chinh quân cùng bộ đội trực thuộc ẩn náu vào Dã Nhân Sơn vài ngày, Sư đoàn 96 đảm nhiệm chặn đánh tiên phong cũng thoát khỏi quân địch ở Mạnh Củng, bỏ xe lên núi. Nhưng họ nhanh chóng bị lạc phương hướng, mất liên lạc với Bộ tư lệnh. Họ dẫm lên con đường nhỏ của thú rừng đi trong cánh rừng già tối tăm ẩm ướt suốt mười ngày, sau đó lạ lùng thay lại đi đến một nơi tuyệt tích với thế giới như trong thần thoại. Ở đây chỉ có vài hộ thổ dân, bốn phía đều bị núi tuyết thung lũng bao vây, trời cao mây nhạt, dường như đã đi đến tận cùng thế giới. Trên bản đồ không tra được tên địa danh, bất đồng ngôn ngữ với thổ dân, nên chỉ đành đoán họ đã đi đến chân núi Himalaya. Đội ngũ này không còn lựa chọn nào khác, đành phải ở lại trong chốn đào nguyên này, dựa vào săn bắn, đánh cá và hái quả dại, miễn cưỡng duy trì cuộc sống nguyên thủy nửa đói nửa no.

May mắn thay, hơn nửa tháng sau, một chiếc máy bay Mỹ đi ngang qua vô tình phát hiện những người Trung Quốc rách rưới này ở nếp gấp của nóc nhà thế giới. Rất nhanh, máy bay vận tải cất cánh từ sân bay Ấn Độ đã tới đây, thả xuống một lượng lớn lương thực, thuốc men, lều bạt và đồ chống lạnh. Binh lính Trung Quốc đói khát túm lấy những đồ hộp và bánh bích quy nén của Mỹ từ trên trời rơi xuống, kết quả là làm chết rất nhiều người vì ăn quá no. Sau đó, máy bay định kỳ thả dù lương thực và tiếp tế xuống đây, có lần còn thả xuống ba sĩ quan liên lạc Mỹ dũng cảm, họ mang đến đài điện thoại và mật mã liên lạc, khiến đơn vị này luôn giữ liên lạc với tổng bộ.

Sau đó, đơn vị này luôn dựa vào sự hỗ trợ từ trên không để vượt qua mùa mưa đáng sợ, sau đó dưới sự dẫn đường của người Tạng vượt qua núi tuyết Bạch Mã, qua rìa Tây Tạng trở về nước.

Như vậy, những người bị kẹt trong Dã Nhân Sơn phó mặc cho số phận chỉ còn lại Phó trưởng quan Đỗ và khoảng 35.000 sĩ quan binh lính Trung Quốc dưới trướng ông ta.

Dù sao đi nữa, chạy trốn vào núi rừng sâu thẳm cũng coi như giành được cơ hội thở dốc. Người Nhật bị chặn ngoài núi, nguy hiểm tạm thời được loại bỏ, bây giờ quan Đỗ có thể thong dong suy nghĩ cách ra khỏi những ngọn núi này để về nước.

Không may là, khủng hoảng liên tiếp ập đến: Lương thực cạn sạch, thuốc men dùng hết, đói khát bắt đầu đe dọa đội ngũ hơn ba vạn người này. Đài điện thoại duy nhất cùng với nhân viên vô tuyến điện đều rơi xuống vực sâu, từ đó họ cắt đứt mọi liên lạc với thế giới bên ngoài.

Nhưng người ta thường nói, "Trời không tuyệt đường người". Người dẫn đường nghe ngóng được từ người địa phương rằng, Dã Nhân Sơn có con đường nhỏ có thể thông sang Ấn Độ. Mùa mưa vẫn chưa tới, nếu tranh thủ lên đường, khoảng một tháng có thể tới biên giới Ấn Độ.

Quan Đỗ nổi trận lôi đình.

Nếu bây giờ bỏ sang Ấn Độ, ban đầu việc gì phải kiên trì tiến về phía bắc? Hơn nữa Ủy viên trưởng Tưởng sẽ nhìn nhận ông Đỗ Duật Minh thế nào đây? Quan Đỗ vừa nổi giận, từ đó không còn ai dám nhắc đến hai chữ "Ấn Độ" trước mặt ông nữa. Thế là đại quân Trung Quốc không còn đường đi đành vô vọng quanh quẩn trong Dã Nhân Sơn, mưu tính tìm một khe hở từ trong cung điện của quỷ dữ để chui ra.

Phép màu cuối cùng không xuất hiện.

Bắt đầu có người chết gục. Hoảng loạn lương thực làm lung lay lòng quân, binh lính để lấp đầy cái bụng, lần lượt rời bỏ đội ngũ đi tìm lương thực. Tại một thung lũng gọi là Bupabum, binh lính vô tình phát hiện một trại bộ lạc thổ dân, họ nổ súng đuổi chạy lũ người rừng sợ mất mật, sau đó chiếm chỗ của người khác, ăn sạch mọi thứ có thể ăn được trong bộ lạc. Nhiều người vì tranh giành một miếng ăn mà đánh nhau sứt đầu mẻ trán.

Nhưng một trại nhỏ bé sao nuôi nổi đại quân đói khát hàng vạn người? Chỉ vài ngày, những người đói đến mức choáng váng như châu chấu trong sa mạc lan tràn khắp núi đồi đi tìm thức ăn.

Đói không chọn thức ăn, đây là tổng kết tốt nhất của con người về sự đói khát. Ban ngày, những binh lính đói khát chạy loạn trong khe núi và rừng rậm, tìm kiếm quả dại, nấm, củ cây, chuối rừng; săn bắt chim, ếch, chuột, rắn; móc tổ ong, tổ kiến, còn có những người đói đến cực điểm nuốt cả phân động vật. Tóm lại, bất cứ thứ gì có thể cho vào bụng đều trở thành đối tượng tìm kiếm và tranh giành của con người.

Về đêm, trời đất tối đen như mực, không nhìn thấy ngón tay. Trong rừng cây có thú dữ qua lại, bên cạnh dòng suối, khắp nơi đều phục kích những bóng người chập chờn như bóng ma. Mọi người chĩa súng trường đã lên đạn, trong mắt ánh lên ánh sáng như thú đói, sốt ruột chờ đợi con mồi chui vào nòng súng. Ban đầu, mỗi khi thu hoạch được gì, mọi người còn vui vẻ kéo nhau xuống núi với chiến lợi phẩm. Nhưng không lâu sau, không muốn chia sẻ thành quả chiến thắng với người trong trại nữa. Bởi vì thú rừng trên núi ngày càng ít đi. Sau đó tiếng súng vừa vang lên, mọi người liền nhóm lửa trên núi, chia chiến lợi phẩm đầy máu thành vô số phần, sau đó ăn sạch cả da lẫn thịt. Người trong trại phát hiện không còn thịt thú được đưa xuống nữa, bèn cử rất nhiều sĩ quan lên núi, giám sát và trừng phạt nghiêm khắc những binh lính dám tự tiện chia chác chiến lợi phẩm.

Sự xung đột của kẻ mạnh ăn thịt kẻ yếu và cạnh tranh sinh tồn từ đó nhanh chóng leo thang.

Có lúc tiếng súng vừa vang lên, binh lính chưa kịp giấu chiến lợi phẩm thì sĩ quan đã đến nơi. Binh lính hai bàn tay trắng, trơ mắt nhìn chiến lợi phẩm bị cướp đi, tự nhiên không chịu để yên. Thế là trên núi ngày nào cũng xảy ra xung đột, sự kiện tàn sát lẫn nhau và sĩ quan mất tích cũng xảy ra liên miên.

Ngay cả những ngày như thế cũng không duy trì được lâu. Bất hạnh lớn hơn sắp sửa ập đến.

Tháng 6, mùa mưa mà người địa phương nghe tên cũng biến sắc đã ập đến.

Luồng khí nóng ẩm tích tụ suốt một mùa đông ở trên cao Ấn Độ Dương bị gió mùa tây nam mạnh mẽ khuấy động, như một hạm đội bất khả chiến bại hùng hậu gồm vạn tàu chiến, hung hăng xông vào bầu trời trong xanh vạn dặm của tiểu lục địa Nam Á. Mặt trời Miến Điện trong phút chốc biến mất, mây đen cuồn cuộn như những ngọn núi nặng nề thấp thấp đè nén lên mái nhà của thành phố và nông thôn. Mưa bão hung dữ như chiếc roi da gầm rú không ngừng quất vào đất đai và sông ngòi, đường xá bị nước lũ cuốn đứt, cầu cống bị cuốn trôi, vùng trũng biến thành một vùng biển cả. Ở thung lũng Hukawng, lũ lụt chỉ trong một đêm đã nhấn chìm tất cả thung lũng và bình địa, người và vật không kịp chạy trốn trong chớp mắt đã bị dòng nước đục ngầu cuốn sạch. Tiếng sấm gầm vang như trống trận, sét cầu liên tiếp oanh kích cánh rừng nguyên sinh cổ xưa, chẻ đôi những cây cổ thụ nghìn năm tuổi.

Tự nhiên lộ ra bộ mặt hung dữ.

Trại thổ dân Bupabum, trong một căn nhà tre tồi tàn, Đỗ Duật Minh nằm nửa người bên bếp lửa, ngủ gà ngủ gật. Chưa đầy một tháng, quan Đỗ oai phong lẫm liệt trông như hai người khác hẳn: hình dung khô héo, tinh thần uể oải, quần áo rách nát bẩn thỉu. Trong chiếc nồi treo trên bếp lửa, đang hầm một bát thịt lợn rừng thô sơ và rễ chuối. Củi ẩm ướt thỉnh thoảng bốc lên khói đặc, làm lá phổi yếu ớt của trưởng quan bùng phát những cơn ho dữ dội.

Ông đã mắc bệnh sốt rét ác tính đáng sợ.

Mùa mưa vừa đến, lũ muỗi sốt rét hung ác không phân biệt ngày đêm tấn công con người, phát tán vi rút và ký sinh trùng sốt rét vào máu họ. Liên tiếp mấy ngày, sốt cao và lạnh buốt thay nhau hành hạ vị trưởng quan này, lúc thì như nung nấu mùa hè gay gắt, lúc thì như rơi xuống hầm băng. Ông không ăn không uống, bắt đầu xuất hiện mê sảng và hôn mê. Các quân y ai nấy đều lo lắng cuống cuồng không có cách nào, cách duy nhất bộ hạ có thể biểu đạt lòng trung thành là: để chiếc nồi treo trước mặt trưởng quan lúc nào cũng hầm những món ăn ngon nhất.

Bây giờ, quan Đỗ đại họa lâm đầu, đành phó mặc cho số phận. Ông thở dốc, đấu tranh kịch liệt với bệnh tật. Ông cảm thấy ngày tận thế sắp đến.

Có lẽ tất cả những người sống sót đều phải biến thành thây ma, sau đó âm thầm thối rữa trong rừng, biến mất không dấu vết.

Bão tố vẫn đang dữ dội lắc lư căn nhà tre tồi tàn này, như thể muốn nhổ tận gốc. Tiếng sấm ầm ầm, sét xé rách màn đêm, trong không khí tràn ngập mùi thuốc súng của sét va chạm.

Đột nhiên một tiếng "ầm ầm" vang lên, bên ngoài truyền đến nhiều tiếng chạy loạn và tiếng gào thét, như thể ngày tận thế đến nơi. Đỗ Duật Minh giật mình, tỉnh lại.

Đội trưởng đội cảnh vệ Thường Ân Quốc ướt sũng lao vào, báo cáo căn nhà tre bệnh viện bị sập, đè chết rất nhiều thương binh. Đỗ Duật Minh nghe xong, buồn bã, dặn dò chuyển thương binh vào căn nhà tre của mình.

Đội trưởng Thường vẻ mặt khó xử, can ngăn: "Trưởng quan, đám thương binh đó có mấy trăm người, hơn nữa bệnh của ngài cũng không nhẹ đâu."

Tham mưu trưởng và quân y cũng lần lượt can ngăn. Đỗ Duật Minh sắc mặt thê lương, ngửa mặt lên trời than thở:

"Chẳng lẽ Quân đoàn 5 của ta định mệnh phải chôn vùi nơi hoang dã này sao?" Nói xong khóc lớn.

Đội trưởng Thường nâng bát đó lên, cẩn thận khuyên: "Trưởng quan, xin ngài nhất định phải bảo trọng thân thể, ăn một chút gì đi. Người ta thường nói còn da lông mọc chồi con, không lo không có củi đốt, nếu người phái đi ra ngoài liên lạc được với bên đó..."

"Ta không ăn, không ăn!" Quan Đỗ đưa tay hất đổ bát, tức giận gào thét: "Tên người Mỹ đó mong ta chết, được thôi các người cứ kéo nhau sang Ấn Độ nghe hắn chỉ huy đi! —— Ta không đi! Ta thà chết ở đây cũng không đi!!"

Tất cả mọi người nín thở sợ hãi. Chỉ có bát thịt lợn rừng đó cháy trên bếp lửa, tỏa ra từng mùi khét lẹt.

Đỗ Duật Minh lại phát sốt cao.

Trong cơn mơ màng, ông mơ thấy mình trở về ngôi trường quân sự nổi tiếng ở Quảng Châu đó. Hiệu trưởng lúc bấy giờ còn chưa oai phong như bây giờ, ông nắm chặt tay ông nói: "Quang Đình là người thông minh, chỉ có thủy chung không đổi, mới có thể có tiền đồ rộng lớn." Từ đó ông liền hạ quyết tâm trung thành với hiệu trưởng, thề không thay lòng đổi dạ.

Thời kỳ Đại cách mạng, Vũ Hán máu chảy thành sông, ông bị binh lính khởi nghĩa bắt giữ. Binh lính tuyên bố rằng, chỉ cần hô một tiếng "Đả đảo Tưởng Giới Thạch" thì có thể được thả. Nhưng ông kiên trì không nói một lời, sau đó suýt chút nữa bị bắn chết.

Quảng Tây, Toàn Châu. Ủy viên trưởng mặt đầy tươi cười, treo một tấm huân chương Thanh Thiên Bạch Nhật lên ngực mình, tự xưng là "tinh hoa thanh niên". Năm đó, ông được vinh thăng làm Trung tướng Quân đoàn trưởng của Quân đoàn số 5 tinh nhuệ nhất Quốc Dân Đảng, khi mới ba mươi tư tuổi.

Ông làm cách nào từ một thượng sĩ quân nhu xui xẻo nhanh chóng thăng tiến lên vị trí Trung tướng cao cấp, nắm quyền lực cực thịnh như hiện nay? Lại làm sao trải qua bao thăng trầm, mấy lần thất thế trên quan trường rồi mấy lần hồi sinh? Bí mật này chỉ một mình ông biết. Ông luôn giữ vững một niềm tin: dốc lòng dốc sức đi theo Ủy viên trưởng, quyết không hai lòng.

Bây giờ, ông lại trở về mảnh đất Miến Điện. Ông cảm thấy mình đang bị buộc phải đi trên một con đường xuống dốc.

Trên con đường tiến tới quyền lực, trước mặt ông chặn ngang hai người: một là người Nhật, hai là người Mỹ. Người Nhật tuốt kiếm chĩa vào, muốn đẩy ông vào chỗ chết. Người Mỹ thì gào lên: "Giao quyền chỉ huy ra đây!" Ông cảm thấy hai người này đe dọa mình như nhau, vì vậy buộc phải tác chiến hai mặt. Thế nhưng Dã Nhân Sơn lại là một cái bẫy lớn, ông cảm thấy mình đang dần chìm xuống, sắp phải chịu tai họa diệt thân...

Các sĩ quan lo lắng vây quanh Đỗ trưởng quan đang hôn mê bất tỉnh.

Tham mưu trưởng hỏi quân y: "Còn tìm được loại thuốc nào không?"

Quân y lắc đầu: "Quinine hết từ lâu rồi, ngay cả mũi thuốc an thần cuối cùng cũng đã tiêm cho trưởng quan rồi."

Tham mưu trưởng: "Chẳng lẽ không còn cách nào sao?"

Quân y: "Cách thì có một, nhưng rất nguy hiểm... rút máu!"

Tham mưu trưởng nhìn thoáng qua Đỗ trưởng quan gầy trơ xương, kiên quyết quyết định: "Làm đi, đành phải thử một lần thôi — mệnh trời khó cưỡng mà."

Quân y rạch một đường trên cổ tay bệnh nhân, rút ra rất nhiều máu bẩn, sau đó lại rút máu khỏe mạnh từ người khác truyền liên tục vào mạch máu bệnh nhân. Phương pháp truyền máu này quả nhiên có tác dụng, tạm thời kéo dài mạng sống cho Đỗ trưởng quan. Hai ngày sau, khi ông giãy giụa trở về từ bên bờ vực cái chết, thì vị Thường đội trưởng trung thành tận tụy kia lại vì bị nhiễm trùng huyết sau khi rút máu mà đột ngột qua đời.

Mùa mưa mang đến tai họa lớn hơn cho những người đang bị cô lập, không nơi viện trợ.

Mưa tầm tã làm trời đất thay hình đổi dạng, lũ quét bùng phát khắp nơi, đường sá bị cắt đứt. Động vật đều trốn cả, chim chóc thú hoang vắng bóng, con người đành ngày ngày trốn trong hang động, dựa vào việc bóc vỏ cây, đào rễ cỏ để lấp đầy cái bụng. Mùa mưa không chỉ khiến muỗi mòng và vắt trong rừng trở nên cực kỳ hoạt động, mà còn làm các loại bệnh tật trong rừng: sốt hồi quy, sốt rét, uốn ván, nhiễm trùng máu, v.v. lan truyền nhanh chóng. Có người ngủ một giấc liền không bao giờ tỉnh lại nữa. Có người ăn nhầm quả dại và nấm độc, chưa kịp kêu lên tiếng nào đã ngã gục, tắt thở. Lại có những người mang theo tuyệt vọng đi vào cánh rừng lớn, từ đó không bao giờ trở về nữa.

Mỗi ngày đều có người gục ngã, số người chết và mất tích tăng vọt. Ma quỷ chậm rãi bóp nghẹt cổ họng người Trung Quốc, muốn biến họ thành một vũng máu loãng.

Bốn mươi năm sau, tôi ngồi đối diện với một cụ già hơn sáu mươi tuổi ở một thị trấn nhỏ phía Nam. Cụ già dùng một tông giọng gần như vô cảm, kể lại với tôi trải nghiệm đau thương phi nhân tính này:

"...Thật ra đánh giặc không đáng sợ, chết chóc cũng không đáng sợ. Thấy nhiều rồi, tự nhiên cũng thấy không lạ. Cái gì đáng sợ nhất?... Ta e là không trả lời được câu hỏi của cháu. Có một chuyện khiến ta đời này không bao giờ quên được, đó là... người ăn thịt người. Người sống ăn người chết, còn có người sống ăn người sống. Giống như thời kỳ đói kém năm ấy vậy..."

Cụ chợt cười vội vã, dời ánh mắt về phía bóng núi vỡ vụn nơi xa, qua một lúc lâu mới bình thản nói:

"Nói cho cháu biết, ta cũng đã từng ăn... thịt người."

6

Một ngày nắng ngắn ngủi, thần may mắn vô tình hướng ánh mắt về phía những người chịu nạn đang bị mắc kẹt ở Dã Nhân Sơn.

Một chiếc máy bay trinh sát của quân Mỹ đang thực thi nhiệm vụ tình cờ phát hiện ra khói lửa trên không trung rừng rậm, đó là một nhóm binh sĩ Trung Quốc đang hun tổ ong bắp cày. Thế là trước khi trời tối, một đội máy bay vận tải Mỹ vội vàng bay tới núi Bố Phách Bố Mỗ thả xuống rất nhiều dù. Trong những vật phẩm này không chỉ có thực phẩm và thuốc men, mà còn có áo mưa, lều bạt và một chiếc đài radio. Những người chịu hết đau khổ tìm thấy đường sống trong cõi chết, tối hôm đó, đội quân cô độc mất tích đã lâu này cuối cùng cũng liên lạc được với thế giới bên ngoài.

Trùng Khánh.

Ủy viên trưởng đang cùng Tống thị tỷ muội đánh mạt chược. Ủy viên trưởng vận may không tệ, đầy hứng thú đánh những quân bài bằng xương ngà kêu lạch cạch.

Chủ nhiệm Thị tùng thất Tiền Đại Quân lặng lẽ bước vào, ghé tai thì thầm: "Ủy viên trưởng, đã tìm thấy Đỗ Duật Minh rồi."

Ủy viên trưởng không chút dao động. Ông bốc lên một quân "Đông" vừa định đánh ra, đột nhiên lại rụt tay về. Tống Mỹ Linh kêu lên:

"Đại lệnh, đánh bài thì không được ăn gian đâu đấy!"

Ủy viên trưởng cười ha hả, xô đổ bài:

"Tôi ù rồi. Tam Nguyên Hội — mãn quán. Các cô không tin?"

Ông quay sang Tiền Đại Quân, thiếu kiên nhẫn nói:

"Bảo hắn đi Ấn Độ. Nói với hắn, tôi không muốn nhìn thấy họ bị chôn vùi ở Miến Điện."

Đội quân xám xịt cuối cùng cũng bắt đầu di chuyển trở lại. Nhưng lần này không phải hướng về phía Bắc mà là hướng về phía Tây.

Từng hồi quân hiệu thê lương giống như tiếng lạt ma chiêu hồn, triệu hồi từng nhóm người sống sót rách rưới từ hang động và rừng cây tứ phía ra ngoài. Tất cả bọn họ đều dở sống dở chết, gầy trơ xương, đi đứng lảo đảo. Thế nhưng họ vẫn tuân theo mệnh lệnh đến từ Trùng Khánh, đội mưa bão bước lên hành trình khổ nạn dẫn tới Ấn Độ.

Sự xuất hiện của máy bay Mỹ không nghi ngờ gì đã thay đổi vận mệnh của quân đội Trung Quốc. Mỗi khi bầu trời quang đãng trong chốc lát hoặc mây mỏng đi, hàng loạt máy bay vận tải Mỹ lại lần theo sự chỉ dẫn của đài radio ùa tới. Những người trên mặt đất giống như kẻ đuối nước giữa đại dương, chỉ có nắm chặt chiếc phao cứu sinh ném xuống từ trên không mới không bị chết đuối. Có lần máy bay còn thả xuống mấy bác sĩ quân y Mỹ có tinh thần hy sinh, họ cũng gia nhập hàng ngũ hành quân đi bộ, và giúp đỡ hiệu quả cho sĩ quan binh lính Trung Quốc đánh lui sự tấn công hung hãn của dịch bệnh.

Tuy nhiên tình hình vẫn không mấy khả quan.

Đối với những người hành quân, mùa mưa vượt qua Dã Nhân Sơn hung hiểm khôn lường là một việc mạo hiểm. Không có đường, đội ngũ phải vạch lối tiến lên, mỗi ngày đi được hai ba dặm Anh; lũ lụt chặn đường, có khi liên tiếp mấy ngày đều không thể đi nổi. Hành quân tiêu hao thể lực con người một cách khủng khiếp, mài mòn ý chí của họ, một số binh lính thể chất yếu đuối ngồi xuống bên đường là không bao giờ đứng dậy được nữa.

Bóng ma cái chết vẫn bám riết lấy người Trung Quốc.

Đỗ Duật Minh sau này trong hồi ký "Trung Quốc Viễn chinh quân nhập Miến đối Nhật tác chiến thuật lược" đã viết đầy đau xót:

"...Những nơi các đơn vị đi qua, phần lớn là núi cao rừng sâu, Dã Nhân Sơn và Cao Lê Cống Sơn núi non trùng điệp, rừng rậm che trời, muỗi mòng thành đàn, hiếm bóng người, tiếp tế khó khăn... Từ sau ngày 1 tháng 6 đến giữa tháng 7, mưa ở Miến Điện cực lớn, suốt ngày mưa như trút nước. Những con lạch, mương nhỏ vốn là đường giao thông trong mùa khô, lúc này đều lũ lụt cuồn cuộn, không thể lội qua, cũng không thể bắc cầu đò. Vô số bè gỗ do công binh của ta làm ra đều bị lũ cuốn trôi, có cái còn cuốn mất cả người. Thêm vào đó, trong rừng nguyên sinh độ ẩm cực cao, vắt, muỗi cùng những loại côn trùng nhỏ kỳ quái xuất hiện khắp nơi. Vắt cắn, bệnh uốn ván theo đó mà đến, sốt rét, sốt hồi quy và các bệnh truyền nhiễm khác cũng bùng phát mạnh mẽ. Một người sốt cao chỉ cần hôn mê bất tỉnh, cộng thêm vắt hút máu, kiến cắn xé, mưa lớn xói mòn rửa trôi, trong vài tiếng đồng hồ đã biến thành đống xương trắng. Sĩ quan binh lính tử thương hàng loạt, lớp trước ngã xuống lớp sau tiếp bước, xương trắng phơi đầy dọc đường, nhìn mà kinh tâm động phách..."

Lúc đó trong đội ngũ lưu truyền rất nhiều câu chuyện khiến người ta rợn tóc gáy.

Một tiểu đội vệ sĩ của quân bộ, tản ra ngủ trong rừng, sáng hôm sau dậy, tất cả đều không thấy quay về đội ngũ. Đại đội trưởng cảm thấy không ổn, vội phái người đi tìm, chỉ tìm thấy vài đống xương trắng. Hóa ra cả tiểu đội đều trở thành miếng mồi ngon cho đàn kiến khổng lồ đi ngang qua. Kiến khổng lồ là tai tinh của rừng nhiệt đới. Ăn thịt, tính hung dữ, thú dữ rắn độc đều tránh không kịp.

Cơ thủ súng máy họ Hứa, đau bụng, chạy vào bụi cỏ đại tiện, nửa ngày không ra. Đồng hương gọi, không trả lời. Vội chạy vào bụi cỏ xem, bàng hoàng nhìn thấy Hứa nằm co quắp dưới đất, đã bị vắt hút khô máu từ lâu.

Một trung đội công binh, phụng mệnh bắc cầu, đều không thấy tung tích. Tiểu đoàn trưởng nghe tin đại kinh, đích thân tới xem. Hóa ra trung đội công binh đi nhầm vào đầm lầy, vắt trồi lên cuồn cuộn, hàng nghìn hàng vạn, công binh đều biến thành bộ xương khô. Vắt nhiệt đới là loại hiếm thấy trên thế giới, thân dài hơn một thước, to như cái chày, bám vào thân trâu ngựa, một lần có thể hút gần một cân máu.

Tương truyền Đỗ Duật Minh bị chướng khí trong rừng hun ngất, hôn mê bất tỉnh, toàn quân binh sĩ vì vậy mà chậm trễ hành quân hai ngày. "Chướng khí" không phải là khí thể, mà là màn sương khói màu xám đen do hàng ức vạn con muỗi độc nhỏ bé tạo thành, nhìn xa như khói, như mây, thường tụ tập ở những nơi đầm lầy ẩm ướt, hễ gặp người hoặc gia súc động tới là cùng nhau tấn công. Sau này có người phát minh ra việc hái ngải dại bó thành đuốc để xua muỗi, đội ngũ mới tránh được tổn thất lớn hơn.

Cuối năm đó, Đại bản doanh Nhật Bản tại Tokyo nhận được báo cáo chiến trường của Tư lệnh quân đoàn 15 Phạn Điền, tướng Phạn Điền mang tâm trạng bất an xác nhận kỳ tích cải tử hoàn sinh mà quân đội Trung Quốc tạo ra ở Dã Nhân Sơn. Ông chỉ ra:

...Quân Trung Quốc bị cắt đứt đường về, lảng vảng ở miền Bắc Miến Điện, cuối cùng buộc phải đột phá thung lũng Hồ Khang chạy sang Lợi Đa, bang A Tát Mỗ, miền Bắc Ấn Độ. Tiếp tế bị cắt đứt, sĩ quan binh lính cực độ mệt mỏi, trên đường rút lui người chết liên tục, thung lũng Hồ Khang cũng trở thành "thung lũng tử thần" đúng nghĩa.

Ban đầu đổ dồn về thung lũng Hồ Khang gồm khoảng sáu mươi nghìn quân nhân và dân tị nạn, trong đó có một phần ba miễn cưỡng đột phá thành công, đa số người đều chết trên đường. Dân tị nạn và quân đội Trung Quốc thoát khỏi cái chết đã ăn sạch lương thực của các bộ lạc bản địa dọc đường, còn cướp đoạt thực phẩm mà người bản xứ dự trữ, sau đó từng bị mưa lớn vây khốn dưới chân núi Bố Phách Bố Mỗ, bó tay chờ chết.

Không quân Mỹ đã kịp thời giải cứu những người Trung Quốc đường cùng này. Họ thả dù một lượng lớn lương thực và vật phẩm xuống thung lũng Hồ Khang và thung lũng Mộc Gia Ôn, mới khiến những người Trung Quốc thoi thóp tránh khỏi bị diệt vong. Một cánh quân khác của quân đội Trung Quốc là Sư đoàn 96 đạt được đột phá dãy Hoành Đoạn, hoàn thành kỳ tích chuyển quân lớn về lãnh thổ Trung Quốc, cũng là nhờ nhận được sự chi viện của không quân Mỹ.

Theo ước tính, từ ngày 21 tháng 6 đến ngày 12 tháng 8, ít nhất có một trăm ba mươi hai tấn lương thực và vật phẩm được thả dù xuống tuyến đường hành quân của quân đội Trung Quốc...

— Nhật Bản Phòng vệ sảnh "Miến Điện tác chiến"

Khi người lính Trung Quốc cuối cùng lảo đảo bước ra khỏi rừng rậm dưới ánh mặt trời cận nhiệt đới vào tháng 8 năm 1942, bước ra khỏi thung lũng Hồ Khang và Dã Nhân Sơn đầy khổ nạn, bước vào thị trấn Lợi Đa yên bình của Ấn Độ, cuộc chiến Miến Điện kéo dài nửa năm mới tuyên bố kết thúc với việc quân Đồng Minh tránh khỏi bị diệt vong và rút lui thắng lợi. Viễn chinh quân lần lượt đến Ấn Độ tính ra có năm trung đoàn thuộc quân trực thuộc và Sư đoàn 22 mới, tổng quân số không đầy mười nghìn người. Họ cùng với Sư đoàn 38 mới đến trước đó đổi tên thành Quân Trung Quốc đóng tại Ấn Độ, ở lại căn cứ Lan Mỗ Ca ở miền Trung Bắc Ấn Độ để tiếp nhận chỉnh huấn. Đỗ Duật Minh phụng mệnh về nước báo cáo công tác. Ngồi "ghế lạnh" nửa năm, sau đó lại được thăng lên làm Tổng tư lệnh Tập đoàn quân số 5, trấn giữ Côn Minh.

Theo tài liệu lưu trữ do quân Đồng Minh công bố sau chiến tranh, quân số Trung Quốc Viễn chinh quân vào Miến Điện là mười vạn người, tổng số thương vong là hơn sáu vạn một nghìn người, trong đó ít nhất có năm vạn người là tự chết và mất tích trên đường rút lui. Thương vong và bị bắt của quân Đồng Minh khoảng mười lăm nghìn người. Danh sách tử trận (bao gồm mất tích) của quân Nhật do chính phủ Nhật Bản công bố tương đối bảo thủ, là hai nghìn bốn trăm ba mươi mốt người.