So với Ngõ Huyện thì cuộc chiến đấu ở các đường phố bên này Hàng Bông tổ chức chu đáo hơn. Những chiến lũy chặn các con đường vào khu vực được xây dựng khá kiên cố. Phía ngoài là một hố rộng và sâu. Bên trong, những cây gỗ lớn đặt nằm ngang ken chặt hai bên một thành đất dày. Những cột đèn dọc đường và cây cối phần lớn đều bị đánh đổ, biến những con đường nhựa quang đãng thành những khu rừng rậm rạp với cây cối đăng mắc và những sợi dây điện cong queo cuốn lấy chân. Từng quãng người ta lại đào những đường hào chắn ngang. Những đường hào này vừa có tác dụng ngăn xe cơ giới của địch, vừa là đường di chuyển bí mật từ dãy nhà bên này qua dãy nhà bên kia, vừa là nơi trú ẩn khi địch bắn phá, ném bom. Từ phố này qua phố khác, người ta cũng đắp những ụ đất chắn ngang, gọi là những chiếc "then cài".

Tại đây không phải chỉ có những đường di chuyển qua những lỗ đục tường ở tầng dưới mà còn có những con đường xuyên qua những tầng gác, những con đường chạy trên những mái nhà.

Phong nghe nói ủy ban hành chính kháng chiến của Liên khu I vẫn ở lại. Ta có một cơ quan chính quyền nằm ngay giữa lòng Hà Nội, lãnh đạo và chỉ huy cuộc chiến đấu.

Tuy nhiên, cũng giống ở Ngõ Huyện, anh nhận thấy bộ đội tại đây không nhiều. Người chiến đấu phần lớn là tự vệ thành, có những người cũng mới gia nhập chiến đấu nh anh. Họ được tổ chức thành tiểu đội, trung đội, đại đội do những anh Vệ quốc quân chỉ huy. Phong, Nhã và Tuyết Mai được bổ sung vào một trung đội thuộc đại đội ông Vĩnh. Đó là một người trung liên, béo sớm, cắt tóc móng lừa, dáng đi nặng nề. Ngoài bộ ka ki Mỹ, Vĩnh luôn luôn khoác một chiếc áo dạ nhà binh màu cứt ngựa, với hàng khuy đồng vàng óng. Có người nói ông Vĩnh là bảo an binh thời Nhật chuyển sang hàng ngũ Vệ quốc đoàn. Chính trị viên đại đội là Linh, một thanh niên trẻ măng, ít nói, đối với Vĩnh có thái độ rất nể nả. Phong không có cảm tình với Vĩnh ngay từ đầu, khi họ tới gặp ban chỉ huy đại đội. Vĩnh nhìn Tuyết Mai bằng cặp mắt hau háu, vừa cười vừa hỏi hết chuyện này đến chuyện khác quên cả sự có mặt của anh và Nhã. Cũng may là chính trị viên đã đồng ý với nguyện vọng của họ, xếp cả ba người cùng về một trung đội.

Hàng ngày họ ra phục vụ ở đầu các chiến lũy, đề phòng Tây đánh vào, hoặc mò lên những ngôi nhà gác chung quanh những vị trí địch mới cắm dọc nửa bên kia đường phố Hàng Bông làm nhiệm vụ "săn Tây". Họ thích thú với loại công việc thứ hai này hơn là nằm phục suốt ngày nhiều khi chẳng có việc gì làm bên chiến lũy. Bắn trúng một tên địch là một chiến công. Bọn địch cũng rất quỷ quyệt. Rất ít khi chúng tụ tập đông người một chỗ. Khi đi lại, chúng tránh hoặc vượt qua rất nhanh những nơi chúng nghi ta có thể nấp để bắn lén. Những vị trí gác của chúng đều được bảo vệ bằng một bức tường kiên cố hoặc những bao cát đầy. Nếu không bắn trúng địch thì cũng chọc tức chúng, làm cho chúng đổ đạn đi vô ích. Những anh tự vệ trẻ cảm thấy thích thú khi ngồi hút thuốc lá phì phèo mặc cho những viên đạn địch gãi ghẻ bên kia tường hoặc bay réo qua đầu. ít nhất cũng làm cho chúng biết là ở khắp nơi, ngay giữa thành phố này, sát nách chúng, chúng ta vẫn có mặt.

Cuộc sống của họ có vẻ vững vàng và ổn định mặc dù chiều ngang chiều dọc của khu vực này không nơi nào dài quá một ngàn mét. Ngoài những bữa ăn hàng ngày do từng trung đội hoặc tiểu đội tự nấu lấy, họ có thể đôi lúc lên hàng Buồm kiếm bát mì vằn thắn hoặc tách cà phê. Những chú kháchở đây vẫn bình chân như vại. Nhà nào cũng dán ở cánh cửa một mảnh giấy in cờ "thanh thiên bạch nhật" và ba thứ chữ Hán, Việt, Pháp để mọi người biết đây là nhà ngoại kiều Trung Hoa.

Sáng nay, chính trị viên Linh tới ra lệnh tập hợp trung đội. Với vẻ mặt nghiêm trang, anh phổ biến cho mọi người biết theo quyết định của Liên khu, tất cả tự vệ đang chiến đấu ở Liên khu I đều trở thành Vệ quốc quân. Ngày mai Liên khu sẽ tổ chức lễ thành lập Trung đoàn Liên khu I.

Mọi người đều xôn xao. Chính trị viên phải luôn miệng giải đáp những câu hỏi được nêu lên tới tấp.

ông Đức Lợi, chủ một cửa hàng bán tơ lụa hỏi:

— Có hạn chế tuổi không?

Linh đáp:

— Không kể tuổi tác. Ai tự nguyện đều được.

— Nếu sau này... - ông Đức Lợi hơi chần chừ - Tôi nói giả dụ, nếu sau này khi chúng ta chuyển ra hậu phương, thì cũng vẫn cứ tiếp tục là Vệ quốc quân chứ?

— Tất nhiên. Từ ngày mai trở đi chúng ta sẽ mãi mãi là Vệ quốc quân.

Một cậu tự vệ trẻ hỏi:

— Có được phát sao tròn không ạ?

— Phát ngay. Ngày mai sẽ có sao tròn cho các đồng chí.

Cậu tự vệ lập tức kéo cái mũ ca lô trên đầu xuống, giựt cái phù hiệu ra, miệng nói: "A lê, hấp!" và đút luôn vào túi.

— bọn con gái chúng em... thì thế nào? - Nguyệt, cô gái nấu ăn rụt rè hỏi.

Phong đã nghe có người xì xào Nguyệt trước đây là gái ngõ Sầm Công , một đường phố nhỏ toàn là nhà chứa.

Linh vung tay với một dáng điệu dứt khoát.

— Trai gái đều như nhau.

Cô gái bỗng quay đi và cúi mặt, giơ tay áo lên quệt mắt. Tuyết Mai ngồi bên, với một cử chỉ dịu dàng, choàng tay ôm lấy người bạn gái.

ông Đức Lợi hăng hái:

— Ta có làm gì để ăn mừng ngày tòng quân không?

— Có chứ! Đây là vấn đề tôi sắp nói với các đồng chí. Ngay đêm nay, chúng ta sẽ tổ chức đánh dấu ngày thành lập trung đoàn một cách thật xứng đáng, chúng ta sẽ lập một chiến công xuất sắc để ngày mai báo cáo lên trung đoàn. Ban chỉ huy đại đội quyết định. chúng ta sẽ tiêu diệt toán quân Pháp đóng tại nhà Chí Lợi ở phố Hàng Gai. Hai trung đội sẽ chia làm hai cánh. Đồng chí đại đội trưởng đi với trung đội các đồng chí. Tôi sẽ đi với trung đội 2.

Sau khi chính trị viên ra về, Phong được trung đội phái đi trinh sát nhà Chí Lợi. Đại đội trưởng cử một chiến sĩ liên lạc đi với anh.

Phong cài khẩu súng ngắn vào trước bụng đi cùng đồng chí liên lạc. Cậu nhỏ mặt rỗ hoa có nụ cười rất tươi. Trước ngày nổ súng, cậu ta là "thằng nhỏ" của nhà ông Đức Lợi. Không biết tên thật cậu ta là gì. Nhưng cậu ta vui vẻ nhận cái tên mới "Min Tu"không biết do ai trong đại đội đặt ra. Người ta đã gọi cậu bằng cái tên này trong cả những trường hợp trang nghiêm. Cả ba người mới về đại đội, Phong, Nhá và Tuyết Mai chỉ dám gọi cậu là Tu.

Phong cảm thấy người lâng lâng. Bây giờ mới là bước ngoặt thực sự trong cuộc đời của anh. Mọi điều diễn ra đều bất ngờ, như một cái gì tiền định. Trước kia, anh đã nhìn thấy ở người chiến sĩ Giải phóng quân một hình ảnh rất đẹp. Anh Giải phóng quân ở chiến khu về. Anh Giải phóng quân trên sân ga, trên những chuyến tàu Nam tiến. Anh Giải phóng quân hiên ngang diễu binh trên đường phố Thủ đô ngày kỷ niệm Quốc khánh đầu tiên... Nhưng hình ảnh đó còn rất xa với anh. Anh chưa bao giờ nghĩ mình sẽ trở thành một chiến sĩ Giải phóng quân. Ngay trước đây một giờ, anh cũng chưa nghĩ đến điều đó. nếu cuộc chiến này dừng lại, anh sẽ nhanh chóng quay về nhà, nơi mẹ và các em đang nóng lòng mong chờ. Rồi cuộc đời anh sẽ tiếp tục ra sao, đó là điều anh chưa biết... Nhưng bây giờ, cuộc đời đã xác định cho anh một hướng đi. Nó không hỏi ý kiến anh, không kịp để cho anh có thì giờ suy nghĩ. Số mệnh anh đã gắn liền với số mệnh của dân tộc. Anh không phải là người chạy theo hư danh, chạy theo thời cuộc. Anh không chạy theo vinh quang. Vinh quang đã tự đến với anh. Một cuộc sống mới rất hào hùng đang chờ đón anh... Lúc này, anh không còn là một thanh niên bị đun đẩy vào cuộc chiến. Anh là một chiến sĩ Vệ quốc quân đang đi trinh sát vị trí địch. Trước khi đi, anh cũng không kịp hỏi người chiến sĩ trinh sát phải làm những công việc gì. Người ta giao nhiệm vụ cho anh một cách tin tưởng, giản đơn như trao cho những người đã thành thạo công việc. Anh cũng hăng hái nhận việc mà đi, với ý nghĩ mọi người đã tin mình thì mình sẽ xứng đáng. Anh không hể biết một sự sơ suất của anh sẽ phải trả giá bằng máu trong cuộc chiến đấu đêm nay.

Nhà Chí Lợi vốn trước đây là một hiệu buôn nằm ở giữa phố Hàng Gai. Đó là một ngôi nhà hai tầng, vuông vức, bên trên có sân thượng, xây rất vững chãi. Trước nhà có hai lần cửa, một lần cửa gỗ chắc chắn và một cửa lùa bằng sắt. Cửa này luôn luôn đóng. Trên gác địch dựng một ụ súng bằng những bao cát, có thể bắn ra suốt dọc phố.

Sau khi cùng Min Tu quan sát kỹ ngôi nhà, Phong trở về báo cáo với đại đội. Đại đội trưởng bảo Phong tối nay sẽ cùng đi với mình.

Phong quay về tiểu đội giữa lúc anh Nho mặt đỏ nhừ, bưng từ bếp lên hai con gà quay bóng láng. Anh vốn là đầu bếp của hiệu cao lâu Đông Hưng Viên. Người anh lúc nào cũng toát lên mùi rượu và mùi gia vị. Thỉnh thoảng anh lại giúp cô Nguyệt nấu cơm, làm một bữa ăn ngon, nhưng chưa bao giờ có bữa đặc biệt như lần này.

Anh Nho xoa tay:

— Không có lò, lại thiếu nhiều gia vị, nhưng xin bảo đảm với các đồng chí không kém gì gà mua ở Hàng Buồm.

Anh rút trong người ra một chai Wisky:

— Bữa nay nhất định ban chỉ huy phải cho mỗi người uống một chén cho thêm phần hào hứng.

Ai cũng rõ đây là sự hy sinh rất lớn của anh. Người ta biết anh thường uống rượu, nhưng không ai được anh chia sẻ một giọt nào.

Họ ăn cơm hơi sớm. Còn hai giờ nữa trời mới tối. Bác Đức Lợi tới chỗ Nhà và Phong ngồi, nháy mắt ra hiệu cho họ đi ra ngoài.

Bác đứng chờ trước cửa:

— Tôi mời hai anh đi làm tách cà phê, tối nay cần phải tỉnh táo.

Cửa hàng cà phê ở phố Tạ Hiền đông đặc những người lính trẻ, ăn mặc đủ kiểu. Nhiều bàn đã có người ngồi. Một số khách đứng uống ngay bên quầy.

Họ vừa ngồi xuống ghế, bỗng nghe tiếng kêu:

— Cậu giáo!... Cậu giáo!

Một chú bé, đội mũ ca lô gắn sao bộ đội đứng bật dậy, tách khỏi đám người đang ngồi uống cà phê, chạy tới choàng tay ôm lấy lưng Phong. Phút chốc, Phong cảm thấy ngỡ ngàng. Cậu bé này chính là lý do đầu tiên khiến anh có mặt ở đây. Mấy tuần qua, Phong hầu như quên bẵng chú bé. Anh chỉ nhớ tới chú mỗi lần nghĩ về Dung.

Luyến tíu tít hỏi:

— Cậu giáo cũng ở đây à?... Em cứ tưởng cậu giáo về nhà rồi?... May quá, nếu hôm nay em không ra thì không gặp cậu. Bữa trước, em trốn cậu đấy. Buổi sáng cậu đến Cửa Nam, em đứng ngay ở nhà trong. Em mà biết cậu cũng ở lại thì em ra gặp cậu rồi! Tuyệt thật! Cậu giáo cũng ở đây...

Phong cảm thấy nóng mặt vì nhiều cặp mắt đang liếc nhìn mình. Phong nói nhỏ:

— Đừng gọi anh bằng cậu giáo nữa, anh là bộ đội rồi...

Nhưng cậu giáo... - Luyến ngừng nói vì biết mình lỡ lời - Anh ở đâu bây giờ?

Phong ghé tai Luyến nói chỗ ở của anh.

Cô gái Tàu lai xinh xắn mang đến ba tách cà phê.

Luyến vẫn không kìm được nụ cười trên cặp môi tươi đỏ, xuýt xoa:

— Tuyệt quá!... Tuyệt quá!

Luyến có nụ cười rất giống chị.

Một người đeo kính ngồi gần đó bỗng cất cao giọng:

— Cậu thấy Hà Nội mình có giống Commune de Paristrong Les misérablescủa Vích-to Huy-gô không nào?

Anh nhìn sang phía Luyến rồi nói:

— Ngay trong quán này cũng có khối Gavroche .

Người đội mũ phớt có hàng ria con kiến ngồi đối diện với anh, lắc đầu:

— Công xã Pa-ri sánh với Hà Nội thế nào được! Phải ví với Xta-lin-grát của Nga trong Đại chiến thế giới thứ hai.

— Đúng như thế!... - Một người ngồi cùng bàn với họ biểu lộ sự đồng tình.

Bác Đức Lợi không chú ý gì đến chú bé vẫn ngồi sán bên Phong, ghé vào tai anh.

— Tôi sẽ viết một quyết tâm thư gửi lên Cụ Hồ... Cụ kêu gọi Tuần lễ vàng, gia đình tôi đã cúng hết vàng bạc. Nhưng vàng bạc đâu có nghĩa gì so với mạng sống của con người! Cụ kêu gọi toàn dân kháng chiến, không phân biệt giàu nghèo, không phân biệt tôn giáo, không phân biệt già, trẻ, gái trai..., cả mấy bố con tôi, cả người ăn người làm trong gia đình tôi đều làm theo lời Cụ, ở lại ngay tại Hà Nội đánh Tây... Phải trình lên để Cụ biết chứ! Có Cụ phen này con Lạc, cháu Hồng mới mở mặt được với năm châu...

Theo kế hoạch của Vĩnh, chính trị viên Linh đưa một trung đội theo đường Hàng Quạt tiến vào nhà Chí Lợi, bản thân đại đội trưởng dẫn một trung đội vượt qua dãy nhà đổ nát ở phố Hàng Gai tới đánh vào cửa chính ngôi nhà. Khi đi trinh sát về, Phong đã báo cáo với đại đội trưởng con đường đi qua những ngôi nhà đổ là con đường kín đáonhât để tiến vào nhà Chí Lợi.

Trước khi lên đường, đại đội trưởng đeo thanh kiếm Nhật, mặt đỏ bừng, đứng trước hàng quân, nói dõng dạc:

— Hôm nay tôi sẽ trực tiếp chỉ huy các đồng chí xung phong. Chúng ta sẽ đánh cho địch một trận tơi bời, lấy máu của chúng để tế cờ trong buổi lễ thành lập trung đoàn ngày mai. Tất cả các đồng chí đã trở thành Vệ quốc quân, các đồng chí phải xứng đáng là những quân nhân cách mạng. Người cách mạng không sợ chết, người cách mạng chỉ tiến không lùi...

Tiếng nói của Vĩnh mỗi lúc một to. Đột nhiên, Vĩnh rút xoạch cây kiếm, giơ lên trước mặt mọi người nói như hét:

— Nghiêm lệnh: Khi có lệnh xung phong, toàn thể đội viên chỉ tiến không lùi, ai trái lệnh sẽ xử bắn tại chỗ!

Phong thấy người sởn gai ốc. Tuyết Mai đeo chiếc túi cứu thương đứng sau mấy anh liên lạc, mặt tái nhợt đi. Phong nghĩ đây là cái khác nhau giữa những đơn vị tự vệ và Vệ quốc đoàn, kỷ luật của quân đội là kỷ luật thép, đây chính là cái lớn nhất sẽ thử thách mình. Phong liếc nhìn Nhã đứng bên cạnh, thấy mặt Nhã chỗ tái, chỗ đỏ. Không riêng mình mà cả cậu ấy cũng đang xúc động mạnh!

Phong và Min Tu đi sát với đại đội trưởng. Ông ta luôn luôn gây ra tiếng động vì thân hình quá to và thanh kiếm kềnh càng. Tiếng bao kiếm lạch cạch làm Phong tự hỏi: ông ấy bảo ai lùi thì bắn tại chỗ nhưng ông ấy không có súng, có lẽ ông ấy sẽ chém những người chạy lùi bằng thanh kiếm này?

Đại đội trưởng hỏi với vẻ sốt ruột:

— Sắp đến chưa mày?

Phong luống cuống:

— Sắp rồi. Đến chỗ nhà đổ chỉ còn cách không đầy trăm mét.

— Nhìn thấy "bốt" chỉ ngay cho tao!

Lần đầu, Phong nghe có người gọi nhà Chí Lợi bằng tiếng "bốt", anh cảm thấy lạ tai.

Họ đã lọt vào giữa khu nhà đổ nát phố Hàng Gai.

— Bốt đâu? - Đại đội trưởng lại hỏi.

— Gần rồi, nhưng báo cáo anh đây còn vướng tường nên chưa nhìn được.

— Còn mấy trăm mét?

— Ba, bốn chục mét thôi.

— Lên trước đi! Đến chỗ nào nhìn rõ bốt thì quay lại đưa tao lên. Trung đội dừng lại chuẩn bị!

Quang cảnh khu nhà đổ này như lạ hẳn đi. Chiều nay Phong mới quan sát nó từ trên một căn gác. Những ngôi nhà tưởng như bị san bằng thực ra vẫn còn sót lại những bức tường khá cao. Gạch ngói, vôi vữa, những chiếc rầm gỗ lổn nhổn dưới chân họ. Cũng may Phong và Min Tu tìm được những lỗ đục tường. Có những lõ đã bị gạch ngói bít mất một nửa, hai người phải dùng tay bới ra để dọn đường. Nhưng Phong biết thế nào trước sau mình cũng đi tới nơi vì nhà Chí Lợi nằm ở cuối dãy nhà đổ này. Khi họ nhìn thấy nóc ngôi nhà thì nó chỉ còn cách khoảng hai chục mét. Hai người quay về báo cáo.

Cả trung đội đứng quanh đại đội trưởng im lặng như những cái bóng. Chắc họ đang có dỏng tai nghe từng lời của Phong.

Đại đội trưởng rút chiếc gươm Nhật ra khỏi vỏ. Lần này Vĩnh không giơ gươm lên trước mặt mọi người, không thét to, mà chỉ nói rằng cổ họng:

— Nghiêm lệnh: Tiến!

Đại đội trưởng ghé tai Phong:

— Đến gần bốt thì dừng ngay. Đi!

Đại đội trưởng và cả trung đội đi thành một hàng dọc bám theo Phong. Những viên ngói vỡ lách tách. Phong nghe đại đội trưởng thở phì phò, lẩm bẩm: "Đường sá như cái con c...!". Gáy và thái dương Phong nóng bừng. Anh cùng với Min Tu cố gắng gạt những chiếc rầm gỗ sang bên cho dễ đi hơn.

Ngôi nhà Chí Lợi đã hiện ra sau bức tường. Người Phong nhẹ nhõm hẳn đi.

Ban đêm, nhìn từ đây, ngôi nhà cao lừng lững và im lìm như chết. Phong ra hiệu cho mọi người dừng lại. Bất thần, trước mắt anh lóe lên những tia lửa đỏ. Tiếng súng liên thanh nổ xé màng tai. Đạn réo trên đầu họ.

Phong quay lại trỏ ngôi nhà cho đại đội trưởng:

— Bốt đây!

— Con khỉ! Sao bây giờ mới báo cáo?

Vĩnh nép vội vào bên tường, nói tiếp:

— Thằng Min đi với tao! Thằng Phong dẫn trung đội lên!

Phong thấy Nhã cùng với tiểu đội trưởng rảo bước lại gần mình. Anh bảo tiểu đội trưởng:

— Chỗ nó vừa bắn là nhà Chí Lợi. Đi cho khéo đừng để vỡ ngói.

Phong thoáng thấy đại đội trưởng, có Min Tu bám sát, lùi về phía sau, khuất vào bức tường.

Cả tiểu đội theo Phong dò dẫm đi lên. Phong bắt đầu hoang mang. Khi đến giáp nhà Chí Lợi, họ sẽ đánh vào đó bằng cách nào? Anh đã không nghĩ đến chuyện đó vì cho rằng mình chỉ là người dẫn đường. Nhưng bây giờ đại đội trưởng không còn ở đây...?

Bỗng từ phía sau có tiếng hô to: "Xung pho...o...ng! Xung ph...o..o..ng!" - Tiếng hô của Vĩnh.

Nhã hấp tấp hỏi Phong:

— Đánh vào đâu bây giờ?

Phong thần người. Nhiều người đang dồn lên theo lệnh của đại đội trưởng. Vẫn những tiếng hô "xung phong" kéo dài.

Chợt có tiếng nổ to. Mùi thuốc đạn lùa đến chỗ họ. Tiếng hô im bặt.

Có tiếng xì xào phía sau:

— Anh Vĩnh trúng lựu đạn rồi!

— Min Tu đang dìu anh Vĩnh...

Lựu đạn tiếp tục nổ. Nhiều người từ dưới chạy đổ xô lên chỗ Phong và Nhã. Địch từ trên gác đã nhằm đúng nơi có tiếng hô ném lựu đạn xuống.

Một người vừa chạy lên nói:

— Cả anh Vĩnh và Min Tu đều bị thương. Cô Mai đang băng.

Tiểu đội trưởng kéo áo Phong:

— Ai bị thương đã có y tá. Cậu đi trinh sát rồi, đánh vào phía nào?

Phong thấy mình trở nên quan trọng. Ban chiều anh chỉ nghĩ làm sao tìm một con đường kín đáo đưa bộ đội đến gần ngôi nhà. Nhưng bây giờ anh biết không thể tiến vào bằng phía này. Cả trung đội có thể hy sinh vì lựu đạn từ trên gác tiếp tục ném xuống. Một ý nghĩ nảy ra trong óc. Anh nói:

— Phía bên kia nhà Chí Lợi là hiệu Ngọc Quang. Nhà này có gác. Tiểu đội mình chuyển về phía đó, tìm cách leo lên gác, bắn sang nhà Chí Lợi. Nếu vượt qua mái nhà sang được, ta sẽ vượt sang.

— Dẫn đi! Nhanh lên!

— Phải mò xem có đường vòng qua đó không?

Bác Đức Lợi từ đám đông nhô ra:

— Tôi dẫn đường cho. Tôi biết rõ nhà Ngọc Quang. Nhà ấy có đứa con gái đẹp nhất phố Hàng Gai.

— Đồng chí Lợi biết đường đi trước! - Tiểu đội trưởng ra lệnh.

Bác Đức Lợi dẫn tiểu đội đi về phía sau ngôi nhà họ đang đứng. Họ luồn qua lỗ đục tường bên giếng nước ra một khu vườn. Sau khi đi quanh co hồi lâu, bác dừng lại trước một lỗ tò vò ở bức tường phía sau một ngôi nhà.

— Nhà Ngọc Quang đây! Phía sau nhà, có cầu thang lên gác.

Phong chạy tới chui qua lỗ tò vò. Nhã và cả tiểu đội bám theo anh. Họ đi qua căn nhà bếp lụp xụp và nhìn thấy một cầu thang bằng xi măng dẫn lên gác.

Nhà Chí Lợi chỉ cách nhà Ngọc Quang không đầy chục mét. Nhưng từ đây không có đường qua đó vì ngôi nhà ở giữa đã bị sập mái.

Nhã nhẹ nhàng mở tất cả những cánh cửa nhìn sang nhà Chí Lợi. Họ đặt súng nhằm những ô cửa nhà bên bắn sang. Mục tiêu quá gần. nhưng không nhìn rõ quân địch. Những căn buồng bên nhà Chí Lợi đều tối om.

Quân địch lập tức bắn trả họ. Đạn cắm phầm phập ở bờ tường ngoài. Đạn bay chíu chíu qua ô cửa. Đồ đạc trong nhà đổ vỡ loảng xoảng. Vôi vữa bàymu. Những viên đạn lửa đập vào tường, chạy chuột quanh căn buồng. những người chỉ đem theo dao tông, dao găm phải tụt cả xuống nhà dưới. Trên gác còn lại tiểu đội trưởng Phong, Nhã và bác Đức Lợi. Bác có một khẩu Mô-de báng gỗ. Đêm nay, bác bắn không tiếc đạn.

Phong và Nhã mỗi người đã bắn tới ba chục viên đạn. Nòng súng của họ bắt đầu nóng bỏng.

Họ bỗng nhận thấy căn buồng đỏ hồng. Đạn lửa đã làm cho những chiếc rầm ngang trên trần nhà bốc cháy. Họ vẫn mải mê bắn.

Từ phía bên kia nhà Chí Lợi, có những tiếng hô "xung phong". Cánh của chính trị viên Linh cũng đã tới nơi.

Một tiếng đổ rầm trong căn buồng. Lửa phả vào mặt họ nóng bỏng. Một chiếc xà nhà đã rơi xuống bốc cháy nghi ngút.

Tiểu đội trưởng nói:

— Xuống thôi! Nhà sắp đổ rồi...

Họ ra về trong lúc tiếng súng, tiếng đạn nổ râm ran ở nhiều nơi trong thành phố.

Nửa giờ sau, trung đội do Linh chỉ huy kéo về. Theo báo cáo họ đã chiến đấu xuất sắc hơn. Trung đội này đã vượt qua đường tàu điện, đặt thuốc nổ phá cửa sắt, cửa sắt không vỡ. Họ tìm cách leo lên gác thượng, ném lựu đạn từ trên xuống. Địch chống cự rất mạnh. Cuối cùng, hết lựu đạn, họ phải rút lui.

Khi ra ngoài, Nhã ghé vào tai Phong:

— Tôi hơi ngờ báo cáo của các ông trung đội 2.

— Cũng phải tin chứ, chả lẽ không làm thế mà dám báo cáo.

— Tôi chỉ tin nhiều lắm là một nửa...

Đã bắt đầu có một sự thi đua ngầm giữa họ với những người khác. Trong trận đánh này, họ không cảm thấy run sợ, họ hăng hái từ phút đầu đến phút cuối. Họ đã bắn đến cháy bỏng nòng súng. Họ đã quên cả lửa cháy ngay trên đầu. Nhưng họ chẳng làm nên công chuyện gì. Trong khi đó, những người bạn họ bên trung đội 2 không chắc đã hăng hái hơn họ, lại làm nên những chuyện oanh liệt... Họ không vui vì tự thấy mình thua kém...

Trong đại đội Vĩnh chỉ có chính trị viên Linh được cử đi dự lễ thành lập trung đoàn. Linh phấn khởi báo cáo với đại đội: chiến công đánh nhà Chí Lợi của họ cũng đã được kể tới trong ngày lễ. Anh say sưa nhắc lại lời tuyên bố của đồng chí chủ tịch ủy ban Kháng chiến Liên khu I: "Hôm nay, mồng 7 tháng giêng năm 1947 là ngày khai sinh của Trung đoàn Liên khu I - Hà Nội, và cũng coi đây là ngày khai tử củ mỗi thành viên trong trung đoàn chúng ta... Chúng ta thề sống chết với Thủ đô... Chiến công của chúng ta, sự nghiệp của chúng ta sẽ bất tử, sẽ sống mãi với Thủ đô". Linh tươi cười kết thúc buổi nói chuyện: "Từ nay trở đi, tất cả anh chị em mình đều trở thành Chiến sĩ Quyết tử!".

Phong hơi băn khoăn. Mình đã trở thành một Chiến sĩ Quyết tử ư...? Sao người ta quyết định điều này mà không hỏi ý kiến anh? Theo anh, với một Chiến sĩ Quyết tử, đầu tiên phải là sự tự nguyện. Nếu gặp người hỏi anh có sẵn sàng hy sinh không, anh chưa thể trả lời ngay. Anh sẽ phải đấu tranh rất nhiều trước khi đi đến quyết định. Anh rất sợ chết. Anh vẫn khao khát ngày trở về. Anh chưa bao giờ nghĩ mình sẽ chiến đấu đến chết ở đây. Có nhiều sự tình cờ, nhiều sợi dây vô hình ràng buộc anh với cuộc chiến đấu chứ không phải tự anh tìm đến nó, tự anh muốn trở lại. Về mặt này, anh thua kém nhiều người chung quanh đến mức khi nhìn họ, anh cảm thấy ngượng.

Hai ngày sau, anh Nho và cậu Sĩ đen biến khỏi tiểu đội. Cả hai cùng làm việc ở hiệu cao lâu Đông Hưng Viên. Nho nấu bếp. Sĩ làm bồi bàn.

Ngày hôm trước. Nho vừa gây một chuyện làm Phong khó chịu. Buổi trưa, lúc mọi người đang ngủ say chợt có tiếng la lối trong nhà bếp. Phong tỉnh giấc vùng dậy, tưởng là tiếng la của Mai. Anh luôn uôn có ý nghĩ mình phải cheo chở cho cô gái yếu đuối này. Anh vừa kêu lên: "Cái gì đó", vừa cắm đầu chạy vào bếp. Qua gian nhà giữa, Phong nhìn thấy Mai đang ngồi khâu. Mai không ngẩng đầu lên. Phong hỏi:

— Ai la đó?

— Chị Nguyệt.

Có chuyện gì vậy?

— Em không biết...

Phong tiếp tục chạy vào, gặp Nho hầm hầm đi ra, hơi rượu nồng nạc. Anh hỏi:

— Có chuyện gì mà cô Nguyệt la thế?

Nho cười một cách gượng gạo:

— Dạ, có chuyện gì đâu! Cậu cứ ngủ đi. Đàn bà, con gái họ có cái tính thế, thỉnh thoảng không la hét lên một vài tiếng thì họ không chịu được.

Nho ghé vào tai Phong nói nhỏ:

— Cái ngữ gái Sầm Công, các cậu lạ gì!

Phong cau mặt nhìn anh ta. Rồi anh tiếp tục đi vào bếp. Nguyệt đang ngồi gục mặt khóc nức nở. Phong hỏi có chuyện gì, Nguyệt hất định không trả lời. Phong đành quay ra gạn hỏi Tuyết Mai. Với thái độ của cô vừa rồi, Phong đoán Mai biết việc này. Một lúc Mai mới nói:

— Anh Nho trêu ghẹo chị Nguyệt. Em không nhắc lại được những điều anh ấy nói đâu. Anh ấy dọa sẽ nói cho cả tiểu đội biết trước đây anh ấy đã gặp chị Nguyệt ở cái ngõ gì ấy... em không biết. Có thế thôi... Chị ấy ức nên khóc...

Phong định gặp Nho. Nhưng từ lúc đó, Nho cứ lẩn Phong như trạch. Và chiều sau, không còn thấy mặt cả Nho và Sĩ đen ở tiểu đội.

Bác Đức Lợi đã bình phẩm về Nho và Sĩ đen bằng những lời nặng nề. Ở tiểu đội, người ta không ngạc nhiên lắm với việc hai người ra đi. Từ ngày nổ súng đến giờ, đơn vị đã có rất nhiều biến động. Bản thân Phong cũng không ngạc nhiên. Anh đã chứng kiến những chuyện như thế này mỗi lần đơn vị có thay đổi. Nhưng Phong cứ tự hỏi: Có phải vì trung đoàn tuyên bố họ là những Chiến sĩ Quyết tử nên hai người này bỏ trốn không?

Cũng ngày hôm đó, có lệnh điều động Phong và Tuyết Mai lên đại đội bộ. Phong được tuyển làm trinh sát cho đại đội. Tuyết Mai sẽ thay cô cứu thương ở đại đội quá nhút nhát, không dám theo bộ đội đi chiến đấu, chuyển sang nấu ăn.

Tiểu đội trưởng động viên Phong:

— Được chọn làm trinh sát là tín nhiệm lắm! Từ nay ông sẽ được ăn cơm cùng với ban chỉ huy đại đội.

Phong cảm thấy ngậm ngùi khi chia tay với Nhã, giữa hai người đã có bao nhiêu kỷ niệm, bao nhiêu chuyện vui buồn từ ngày nổ ra chiến tranh. Nếu không có Nhã, chưa chắc mình đã đứng vững đến hôm nay trong cuộc chiến đấu này. Nhã nắm tay Phong lắc mạnh:

— Cũng vẫn trong một đại đội cả thôi! Tôi rất thích ông nhưng ông cứ vui vẻ đi đi. Cô Mai lên trên đó thì phải có ông ở bên cạnh. Tôi rất ngại cái ông "ách đi đằng"rậm râu sâu mắt đó...

Phong biết Nhã muốn ám chỉ đại đội trưởng.