Phong rời vùng tự do nằm trong địch hậu tỉnh Hồng Quảng khi chung quanh tấp nập chuẩn bị chống càn. Cấp trên cho biết các đơn vị của binh đoàn sẽ không trở lại đây. Họ sẽ chuyển sâu vào tỉnh Hải Ninh rồi quặt lên đường số 4 quay trở về Biệt Bắc.

Phong cùng đi với Quốc Toản. Sau hai ngày hành quân gấp, họ bắt gặp tiểu đoàn 9 trên đường chuyển sang Hải Ninh.

Ở đơn vị xung kích của Hoàn có một sự đổi thay kỳ lạ so với ngày Phong từ đây trở về Mặt trận bộ. Đại đội lại đầy ắp và tươi rói như khi mở đầu trận đánh. Không còn thấy bóng dáng những tổn thất của trận đánh vừa rồi. Nhiều chiến sĩ bị thương đã trở về. Đơn vị có thêm nhiều bộ mặt mới. Đó là một số cán bộ và chiến sĩ ở những đại đội khác mới chuyển về. Chính trị viên Phú nói với anh vừa có một đợt kết nạp đảng viên mới. Phòng nhớ tới câu Quốc Toản nói bữa trước: "Thiếu "chất" thì ta lại tạo "chất" mới". Những người mới về đều tỏ ra phấn khởi vì họ đã được lựa chọn để bổ sung cho đại đội xung kích, không phải đại đội vừa được tiêm một liều thuốc hồi sinh mà nó đã trưởng thành lên một bước.

Quốc Toản vừa về tới nơi đã triệu tập hội nghị cán bộ bàn về nhiệm vụ mới. Phong được tiểu đoàn mời cùng dự.

Tiểu đoàn bộ trú quân trên đỉnh đèo. Lán của ban chỉ huy làm vội vã, mái lợp lá dong chạm đầu người.

Trong khi Toản đi họp, tiểu đoàn phó của anh đã dẫn cán bộ tới điều tra vị trí địch. Đây là đồn Đồng Khuy thuộc tỉnh Hải Ninh có hai trung đội lính ngụy, vốn là những tên phỉ của vùng Đông Bắc đã chạy theo địch từ ngày đầu chiến tranh, do một trung úy người Pháp chỉ huy. Quân địch đóng trên ba mỏm đồi thành hình tam cấp. Trên mỏm cao nhất, chúng xây một chiếc lô cốt bằng trường trình do một tiểu đội chiếm đóng. Ở mỏm thấp nhất, địch đóng hai tiểu đội. Hai bộ phận này có nhiệm vụ bảo vệ cho tên chỉ huy cùng với một trung đội đóng ở mỏm giữa. Ba đồn địch có hàng rào riêng rẽ được nối với nhau bằng một con đường mòn.

Tiểu đoàn phó Hùng Sơn, một người mặt mũi vuông vức, thân hình cao lớn, lúc nào cũng ngồi ngay như pho tượng, đầu chạm mái lán, trình bày dự kiến của mình. Theo ý anh, tiểu đoàn sẽ dùng ba đại đội cùng một lúc tiến công vào ba đồn để quân địch không hỗ trợ được nhau. Vì hàng rào lông nhím của địch ở đây làm bằng nứa sơ sài, nên theo ý anh, bộ đội sẽ không dùng thang mà bí mật phá rào tiến vào. Quân địch nằm sâu trong địch hậu nên sự đề phòng của chúng có phần sơ khoáng. Hùng Sơn tin rằng lực lượng của tiểu đoàn sẽ nhanh chóng đè bẹp quân địch. Anh chỉ chú ý một tiểu điều: đồn địch ở kề với một bản người địa phương, bọn lính trong đồn nhiều tên có vợ con trong bản; nếu không chú ý giữ bí mật, họ báo tin cho địch, chúng sẽ đề phòng.

Quốc Toản đồng ý với kế hoạch của đồng chí tiểu đoàn phó trình bày, chỉ điều chỉnh một vài điểm. Anh chuyển đại đội Hoàn theo dự kiến sẽ đánh vào đồi giữa lên đánh đồi cao, và đại đội Trụ đáng lẽ đánh đồi cao chuyển xuống đánh đồi giữa. Đại đội Hoàn vẫn là mũi tiến công chủ yếu trong trận đánh. Sau khi nhanh chóng tiêu diệt địch trên đồi cao, Hoàn sẽ cho bộ đội đánh thốc xuống đồi giữa phối hợpvới đại đội Trụ đè bẹp quân địch. Đại đội trợ chiến sẽ đặt pháo 37 ly trên một mỏm núi cao hơn lô cốt địch, bắn vào lô cốt, khi cần sẽ chuyển làn bắn xuống đồn giữa. Trang bị của đại đội xung kích sẽ được điều chỉnh lại, cứ ba chiến sĩ xung kích thì có hai người mang mác, một người mang súng trường, nếu chiếm được súng của địch, họ sẽ bỏ mác thay bằng súng.

Ý kiến của Quốc Toản được mọi người tán thành. Ai nấy vui vẻ đứng lên ra về. Quốc Toản nói với Phong:

— Anh ở lại một lát.

Dưới mái lán chỉ còn lại bangười trong ban chỉ huy tiểu đoàn, đồng chí trưởng ban tham mưu tiểu đoàn cùng với tham mưu trưởng Mặt trận và Phong.

Quốc Toản hỏi trưởng ban tham mưu tiểu đoàn:

— Bộ đội còn mấy ngày gạo?

— Đúng ba ngày.

— Có đại đội nào cất giấu riêng không?

— Đã kiểm tra kỹ.

Tham mưu trưởng Mặt trận mấp máy hàng ria con kiến, rồi nói:

— Các đồng chí chỉ vừa đủ gạo ăn để đi tới trạm gạo mới. Nếu đánh Đồng Khuy sẽ mất hai ngày gạo. Bộ đội sẽ xa trạm gạo thêm một ngày, như vậy là không đánh được.

Tiểu đoàn phó Hùng Sơn đỏ mặt nói:

— Chúng ta thừa gạo ăn cho đến ngày nổ súng, tạo sao lại không đánh?

Tham mưu trưởng Mặt trận cười rất tươi:

— Nếu đánh Đồng Khuy chúng ta sẽ thiếu ba ngày ăn để về trạm gạo gần nhất. Tôi biết rõ những nơi nào có gạo cho các đồng chí.

— Trong đồn địch thiếu gì gạo!

— Hổ chưa hết, đừng vội tính đến chuyện bán da! Phải đề phòng trường hợp như An Châu...

— Nếu đánh không thắng, chúng tôi sẽ ăn cháo, đào củ chuối ăn trên đường quay về. Nhưng tôi bảo đảm với đồng chí, theo đúng kế hoạch của đồng chí tiểu đoàn trưởng vừa trình bày, nhất định ta sẽ thắng.

Tham mưu trưởng Mặt trận gật gù rồi quay về phía Quốc Toản:

— Ý kiến đồng chí thế nào?

— Tôi thấy cần đánh và phải đánh thắng.

Tham mưu trưởng Mặt trận ngồi im lặng hồi lâu, thỉnh thoảng anh lại nói một mình "đánh một cái...!" rồi lại lầm bầm tính toán. Cuối cùng anh nói:

— Tôi thông cảm với các đồng chí. Nhưng đánh địch cần rất tỉnh táo, không được cay cú...

Mọi người chăm chú nhìn anh, chờ nghe anh nói tiếp. Hàng ria con kiến của anh làm Phong nhớ đến một tài tử Pháp trên màn ảnh.

— Đồng ý với các đồng chí, đánh! Nhưng từ nay đến khi có gạo mới, mỗi ngày bộ đội sẽ tiết kiệm hai lạng gạo, nhưng người không trực tiếp chiến đấu, kể cả tôi sẽ tiết kiệm ba lạng, riêng bữa ăn trước trận đánh sẽ cho anh em ăn như bình thường... Vẫn phải đề phòng trường hợp đánh không thành công, bộ đội vẫn đủ gạo ăn cháo quay về...

Trận đánh ngày hôm sau đã được quyết định.

Quốc toản quay sang nói với Phong:

— Anh ở lại đây thôi. Trong trận đánh ngày mai, anh sẽ đi với ban chỉ huy tiểu đoàn. Chúng tôi cũng sẽ vào đồn cùng với xung kích.

Toản bảo trưởng ban tham mưu tiểu đoàn thông báo cho các đại đội chuẩn bị sau nửa giờ sẽ hành quân. Không phải nhiệm vụ chiến đấu thôi thúc họ phải gấp gáp đến như vậy. Cái không cho họ được chậm trễ trong cuộc hành quân lần này là bao gạo buộc ở thắt lưng mọi người đã vơi nhiều.

Phong ngồi tranh thủ ghi một vài nhận xét vào cuốn sổ nhỏ.

Có tiếng ai nói trước cửa lán:

— Tôi đề nghị gặp đồng chí chính trị viên tiểu đoàn.

Giọng nói nghe quen quen. Anh quay lại thấy một cán bộ trẻ, mang đôi kính cận, chiếc mũ nhựa chiến lợi phẩm ôm lấy khuôn mặt trắng trẻo, cõng trên vai một chiếc ba lô khá nặng, bộ quần áo tiện y màu đen ướt đẫm mồ hôi, đứng trước mái lán. Đúng là anh ta... Hồng Kỳ sao cũng ở đây?...

Chính trị viên tiểu đoàn cũng đang ngồi hí hoái viết, ngẩng đầu lên, nhìn Hồng Kỳ:

— Cậu về lúc nào?

— Tôi đến Mặt trận bộ chiều hôm kia, nghe nói tiểu đoàn hành quân rồi, tôi đuổi theo.

— Học tốt chứ?

— Tốt. Tôi hỏi anh em nói đơn vị sắp làm nhiệm vụ, anh cho tôi về đại đội luôn.

— Được thôi. Đồng chí lại về với đồng chí Trụ. Cũng phải nói là từ ngày đồng chí học đến giờ, bộ đội đã thay đổi nhiều, anh em rất tiến bộ. Cứ về đại đội cho kịp hành quân cùng bộ đội. Chiều nay đến chỗ nghỉ, tôi sẽ trao đổi với ban chỉ huy đại đội.

Hồng Kỳ đi ngay. Đôi chân ngắn của anh bước thoăn thoắt.

Phong gọi:

— Hồng Kỳ!

Thấy anh ta vẫn tiếp tục đi, Phong gọi to hơn:

— Hồng Kỳ!

Lúc đó anh ta mới quay lại, mở to cặp mắt sau làn kính cận nhìn Phong, rồi kêu lên:

— Ô! Cậu đấy à?

Phong vội đứng dậy ra gặp anh.

— Mình đi với tiểu đoàn từ hồi đầu chiến dịch. Cậu cũng ở tiểu đoàn này ư?

— Mình ở bộ đội Đông Triều từ lâu. Sau khi đánh đường số 4, mình đi học...Cậu đừng gọi mình là Hồng Kỳ nữa, gọi là Hồng thôi. Đó là cái trò đùa từ mấy năm trước. Mình cũng như Si-ba-ta ở đây...

Phong mỉm cườiAnh ta đã tự thú nhận mình Nhật giả.

— Anh Năm đâu rồi?

— Chắc là "dính" với Tuyết Lan. Sau ngày đó, mình trở về đơn vị ngay.

— Còn nhớ Tuyết Mai không?

— Nhớ!

— Tuyết Mai vẫn ở trung đoàn Thủ đô.

Hồng hơi sững sờ. Nhưng rồi anh nói:

— Chuyện cũ lúc nào sẽ nói tiếp nhé! Mình phải xuống đơn vị đây. Cậu đi với tiểu đoàn hết chiến dịch chứ?

Phong gật đầu. Cuộc gặp lại Hồng Kỳ đã làm anh nhớ lại những ngày tháng Chạp hai năm trước ở Hà Nội, những ngày tưởng như đã cách đây xa lắm.

Ở chặng đường hành quân mới toàn đồi núi trọc. Quốc Toản ra lệnh cho bộ đội ngụy trang bằng cỏ tranh đi ban ngày. Đồi núi như những đợt sóng bạc đầu hiện ra phía trước. Không còn xa lắm sẽ tới biển Đông.

Nhưng họ biết chẳng bao lâu họ sẽ quay trở lại. Mục tiêu của họ lúc này chưa phải là biển, cũng chưa phải là đồng bằng.

Dọc đường không nghe thấy tiếng máy bay địch. Chắc chúng không ngờ, sau khi bộ đội ta luồn sâu vào vùng địch hậu Đông Bắc, đánh nhiều trận trên đường 13 Bắc Giăng, bây giờ họ lại tiếp tục đi sâu hơn sang tận Hải Ninh, xa các điểm dự trữ lương thực của họ.

Buổi chiều, tiểu đoàn tới một bản nhỏBan chỉ huy tiểu đoàn vào đóng tại một nhà dân, một ngôi nhà sàn của người Nùng, mùi phân lợn từ dưới nhà bốc lên ngột ngạt. Ở đây chỉ cách đồn địch khoảng sáu, bảy ki-lô-mét theo đường chim bay. Bộ đội bao vây các ngả đường ra vào đề phòng địch đột nhập hoặc dân đi báo địch có bộ đội tới.

Giờ phút chờ đợi căng thẳng. Muôn ngàn chuyện ngẫu nhiên có thể dẫn đến trong chiến tranh. Người ta không thể dự đoán hết mọi điều. Nếu bây giờ quân địch bỗng tung một toán đi lùng sục. Hoặc một người dân nào nhìn thấy bộ đội, thoát khỏi sự canh gác của ta chạy lên đồn báo cáo với chúng... Trong cuộc đọ sức hiện nay, yếu tố quan trọng đầu tiên để giành chiến thắng vẫn là bí mật, bất ngờ.

Quốc Toản ngồi trên nhà sàn đăm đăm nhìn về phía khu rừng. Nếu có máy bay đến anh phải nhanh chóng ra phía đs. Kể ra không nên ở trong bản như thế này. Trận đánh này làm anh lo lắng gấp đôi. Đơn vị bạn đã chiến thắng. Anh không thể không hoàn thành nhiệm vụ một lần nữa. Trong cuộc họp ở Mặt trận, anh đã nghe Trần Chường báo cáo lại trận đánh của mình. Anh ta có nhiều sáng kiến. Anh ta đã cho bộ đội xé rào để đột nhập vào đồn địch. Anh làm được việc ấy vì đồn Đồng Dương không có chó. Nhưng anh ta vẫn hơn Toản vì anh đã nghĩ đến chuyện xé rào. Chương chuẩn bị cho trận đánh một cách tỉ mỉ hơn Toản rất nhiều. Chương có thuận lợi hơn Toản vì mục tiêu công kích của anh nhỏ. Anh tự mình chuẩn bị trận đánh, tự mình quyết định mọi chuyện mà không bị ai quấy rầy. Còn mục tiêu của Toản quá lớn. Toản lại được quá nhiều người góp ý kiến. Nhiều ý kiến hay, cũng nhiều ý kiến không hay. Có những ý kiến anh có thể bỏ qua, nhưng cũng có những ý kiến anh buộc phải chấp nhận. Điều dở nhất mà những ý kiến đóng góp quá nhiều đemlại là nó làm cho đầu óc Toản rối mù, anh mất đi sự suy nghĩ độc lập và, dĩ nhiên, mất đicác sáng kiến. Anh không thể phân trần với ai sau khi trận đánh không thành công... Lần này, Toản đã tự mình lắng nghe ý kiến của cấp dưới và tự mình quyết định mọi chi tiết kế hoạch trận đánh. Mọi diễn biến đều hiện ra sáng rõ trước mắt anh. Không giống như lần trước anh chỉ huy vọng mà không thật tin vào sự thành công, lần nàyanh tin là đơn vị sẽ đánh thắng. Nhưng anh vẫn phải nghĩ đến những chuyện bất ngờ, đó là những điều mà anh chưa biết có thể xảy ra. Nếu lại thất bại, anh sẽ trở về với một đoàn quân đã mất máu, lại đói rách, anh sẽ không thể bào chữa cho sự bất lực của mình. Và biết đâu người ta chẳng xét lại cánh tay cụt của anh...? Người ta sẽ hoàn toàn có lý khi đưa một cán bộ chỉ huy mất cánh tay phải ra khỏi một tiểu đoàn chủ lực cơ động... Rời khỏi cuộc chiến đấu trong khi nó chỉ mới bắt đầu, đối vớianh cũng có nghĩa: cuộc đời đã chấm dứt vì nó trở nên vô vị...

Toản nhìn thấy Hồ Chí Thắng đứng một mình bên gốc cây ở ven rừng. Gần đó, mấy cậu trinh sát đang đứng tán gẫu. Họ không nói chuyện với nhau vì ngôn ngữ bất đồng. Toản lẩm bẩm:

— Cậu Pen-xơ lên đây làm gì?

Pen-xơ là tên Đức của Hồ Chí Thắng.

Phong ngồi bên Toản nói:

— Cậu ta đứng đó từ lâu rồi. Hay là cậu ta muốn gặp các anh?

Toản bảo một chiến sĩ liên lạc xuống đưa Thắng lên gặp mình.

Sàn nhà rung lên dưới gót giày đinh. Thắng xuất hiện trước cửa. Anh đứng nghiêm giơ tay lên sát đường viên mũ ca lô xanh gắn ngôi sao vàng.

— Có phải đồng chí muốn gặp tôi không? - Toản hỏi.

— Thưa thiếu tá phải. Tôi biết là đồng chí đang bận, nhưng tôi cứ đứng chờ, khi nào rỗi chắc đồng chí sẽ cho gọi.

Thắng vẫn gọi tiểu đoàn trưởng theo cấp bậc mà anh dự đoán. Có lẽ chưa ai nói với anh trong bộ đội Việt Nam chỉ có chức vụ mà chưa có cấp bậc.

— Đồng chí có chuyện gì cần hỏi?

— Không thể để xung kích vào đồn tay không!

— Mọi người đều có vũ khí.

— Nhưng cây giáo không phải là thứ vũ khí để đánh nhau với quân đội Pháp. Vượt rào là một chuyện. Nhưng khi vào đồn rồi cuộc chiến đấu của xung kích mới thật sự bắt đầu. Bộ đội Việt Nam có ít súng. Nhưng tại sao không lấy súng của những người ở đại đội khác đưa cho họ?

— Đồng chí nói đúng. Vấn đề nàyđang được giải quyết ở đại đội khi đồng chí lên đây. Cứ ba chiến sĩ xung kích vào đồn sẽ có một người mang súng trường. Được chứ?

— Cũng được. Nhưng sao không nhiều hơn?

— Trận sau, có thể nhiều hơn. Những người mang mác sẽ lấy súng trong đồn địch trang bị cho mình.

Hồ Chí Thắng vẫn đứng tại chỗ, ngập ngừng muốn nói điều gì. Toản khuyến khích:

— Tôi đã nghe báo cáo đồng chí chiến đấu rất tốt. Khi biết thêm một ít tiếng Việt nữa, đồng chí sẽ phụ trách tiểu đội. Đồng chí còn muốn hỏi gì?

— Tôi biết Việt Minh là... những người cộng sản. Tôi muốn trở thành một người cộng sản có được không?

— Không phải bất cả chúng tôi đều là cộng sản. Chúng tôi là những chiến sĩ yêu nước trong đó có những người cộng sản. Tại sao đồng chí lại muốn trở thành đảng viên cộng sản?

—Tôi muốn đến ngày Việt Nam chiến thắng tôi sẽ trở về nước Đức không phải với danh nghĩa là một tên phát xít bại trận. Tôi yêu chủ nghĩa cộng sản nên mới chạy sang hàng ngũ quân đội Việt Nam.

— Đảng sẽ xét nguyện vọng của đồng chí.

— Tôi cần phải làm gì?

— Đồng chí phải nghiên cứu Điều lệ Đảng. Và đồng chí cần chiến đấu cho tốt.

— Người cộng sản Việt Nam có được phép uống rượu không?

Toản hơi ngẩn ra trước câu hỏi bất ngờ này. Anh mỉm cười.

— Trong Điều lệ Đảng không có ghi cấm uống rượu.

Hồ Chí Thắng cũng cười.

Toản chìa tay bắt tay Hồ Chí Thắng.

— Chúc đồng chí sớm đạt được nguyện vọng.

Sau cái bắt tay, Hồ Chí Thắng vẫn giơ tay lên chào rồi mới quay đi.

Chờ Thắng đi khỏi, Quốc Toản quay sang Phong, hỏi với giọng dịu dàng:

— Đồng chí Phong chưa phải là hội viên phải không?

— Vâng.

— Đồng chí có nguyện vọng đứng trong hàng ngũ Đảng để chiến đấu không?

— Tôi chưa dám nghĩ đến điều đó. Nhưng qua chiến dịch này tôi đã hiểu thêm về Đảng rất nhiều.

— Cuộc kháng chiến này và tất cả chúng mình đều là sản phẩm của Đảng. Bác Hồ là lãnh tụ của dân tộc và cũng là lãnh tụ của Đảng. Tôi nghĩ rằng tất cả những người Việt Nam thật sự yêu nước đều phải trở thành đảng viên... Tôi có một đứa em vào trạc tuổi anh... Nó cũng có năng khiếu về văn nghệ như anh... Tôi tiếc cho nó quá! Giá nó cũng được như anh.

Một vẻ buồn hiện trên nét mặt Toản.

Người em của anh ấy có chuyện gì, Phong tự hỏi. Mình có cái gì đã làm anh phải chú ý?...

— Sự đam mê nghệ thuật đã làm nó hư hỏng... Tôi muốn nếu có dịp sẽ giới thiệu nó với anh... Đồng chí trưởng ban chính trị đã đưa tôi đọc bài viết của anh trước khi gửi về báo Cứu Quốc. Tôi thích bài đó.

Phong chợt nhớ ra mình đã không viết gì về Quốc Toản trong bài bút ký về trận An Châu mặc dù người tiểu đoàn trưởng cụt một cánh tay này từ trước tới giờ đã gây cho anh rất nhiều ấn tượng.

***

Mảnh trăng lưỡi liềm sắp khuất về bên kia đầu núi.

Từ trên vị trí đặt pháo nhìn xuống, ba trái đồn địch đóng quân như ba hòn đảo nổi lên dưới thung lũng sâu đọng đầy sương. Các đỉnh đồi đều trọc trụi, đỏ hồng dưới ánh trăng.

Mỏm đồi cao nằm trước nòng súng, nhọn nhoắt, trồi lên một chiếc lô cốt đen sì, le lói một ánh đèn đỏ quạch. Lô cốt địch có hai mái giống như một ngôi nhà, nhìn từ đây xuống cũng thấy là nó khá cao. Đồi giữa rộng, có những dãy nhà ngang dọc, hàng rào lông nhím dày chạy quanh sườn đồi. Đồi dưới nhỏ hơn, không phải vì nó ở xa, chỉ có hai dãy nhà. Dưới sâu nữa là những ngôi nhà sàn của dân bản như bị nhận chìm trong biển sương.

Đồn địch im lìm. Những mái nhà trắng bạc. Chung quanh đồn địch toàn là đồi núi trọc phủ cỏ tranh. Mặt trăng đã ngả về tây và gió làm cho chúng như đang chuyển động.

Bên cạnh khẩu pháo nhỏ, lố nhố đầy người. Cả trung đội pháo cùng với sở chỉ huy tiểu đoàn đều ở trên quả đồi này. Đại đội trưởng trợ chiến, quần áo vẫn gọn gàng, đi lại lăng xăng. Ai ấy đều vui vẻ chờ đợi trận đánh mở đầu. Họ là những người chờ xem các diễn biến. Riêng hai người ở đây có vẻ mặt nghiêm trọng. Một là tiểu đoàn trưởng Quốc Toản. Anh không rời mắt khỏi đồn địch, vẻ đăm chiêu. Người thứ hai là bác thổi kèn đứng sau lưng anh. Người chiến sĩ già đó sẽ dùng chiếc kèn thông hiệu của mình để mở đầu trận đánh đêm nay. Bác sẽ là người phát lệnh tiến công. Bác muốn mỗi tiếng kèn phải đanh, phải giòn như tiếng pháo lệnh.

Phong tranh thủ nhìn lại một lần tất cả quang cảnh này trước khi nó chìm trong bóng tối.

Núi đồi trở thành trập trùng rồi biến đi trong đêm đen.

Đây là giờ phút bộ đội từ những địa điểm phục sẵn bắt đầu bò vào hàng rào.

Đồn địch chỉ còn là những bóng đen mờ nhạt. Riêng ánh đèn ở lô cốt như đỏ hơn, to hơn. Một điểm chuẩn lý tưởng. Bọn địch ở trên cao này chắc không nghĩ rằng tai họa lại từ trên đầu chúng giáng xuống.

Những giây phút im lặng quý giá như vàng. Quốc Toản chốc chốc lại nhìn đồng hồHai chiếc kim lân tinh chuyển rất chậm. Mỗi phút im lặng qua đi là một bước tới gần thắng lợi. Giờ này xung kích đang bí mật mở rào.

Mắt Toản không rời những chấm lân tinh trên chiếc đồng hồ tay đã được nâng ngang tầm mắt. Mọi người nín thở biết sắp đến lúc bắt đầu. ống tay áo cụt của Toản phất lên. Một tiếng nói nhỏ nhưng rất đanh:

— Kèn!

Bác thông hiệu người gầy gò, với dáng đứng rất thẳng, một tay chống vào thắt lưng, một tay giữ chiếc kèn trên miệng, đầu hơi ngả về phía sauTiếng kèn vang lên giữa đêm khuya thanh vắng.

Tò te tí...!

Tiếng kèn lanh lảnh đã bị tiếng pháo át đi một cách thô bạo.

Đùng... đoàng...!

Hai tiếng nổ, một đanh, một rèn gần như liền nhau. Từ vị trí đặt pháo đến lô cốt của địch cách nhau không đầy năm chục mét. ánh lửa phụt ra đầu nòng pháo, lóe lên thành một đám lửa trùm kín cả chiếc lô cốt. ánh đèn ở lô cốt biến mất. Một làn khói xám bốc lên dưới ánh sao.

Lại nghe tiếng kèn thong thả và đĩnh đạc của bác thông hiệu: "Tò te tí... Tí te tò...!": Tiếng kèn như nhỏ hẳn đi, xa xôi hơn sau tiếng gầm của hai khẩu pháo.

Lại hai tiếng nổ lớn và hai ánh chớp lửa làm tắt đi tiếng kèn.

Từ vị trí địch ở phía dưới vang lên những tiếng súng trường lẻ tẻ. Sau đó mới thấy một khẩu súng máy nhả đạn.

Bọn địch trên đồn cao hoàn toàn im bặt. Hình như chúng đã bị tử thương ngay từ những phát pháo đầu tiên.

Đại đội trưởng trợ chiến vẫn tiếp tục thét:

— Bắn!

Anh muốn quật cho con thú dữ gục hẳn mặc dù nó có vẻ đã giãy chết.

Quốc Toản không ngừng quan sát tình hình. Anh đã nghe tiếng lựu đạn của xung kích nổ lục bục trong đồn địch ở đồi giữa. Anh quay sang bảo đại đội trưởng trợ chiến.

— Thôi bắn!

Chỉ ít phút sau đã thấy tiếng xung kích hò reo quanh lô cốt địch. Có lẽ họ đã nằm khá gần lô cốt khi pháo ta bắn.

Quốc Toản chống tay đứng dậy. Mọi người đang nằm phục chung quanh cũng theo anh đứng lên.

Toản nói dằn từng tiếng:

— Chuẩn bị!

Không khí nhộn nhịp hẳn lên.

—Tiểu đoàn bộ theo tôi! Xuống!

Toản chạy đầu tiên. Nhưng mấy chiến sĩ trinh sát nhanh chân hơn anh đã vượt lên trước mở đường. Họ băng qua bãi cỏ tranh sắc lao xuống. Từ mỏm núi đặt pháo đến lô cốt địch cách nhau một cái yên ngựa không có đường đi. Họ tiếp tục chạy xuống hết dốc yênngựa rồi leo lên đồi cao của địch. Sườn đồi đã bị đốt cháy đen, những gốc cỏ tranh còn lại nhọn sắc như những mũi chông.

Quanh lô cốt địch, bộ đội đông nghịt.

Lô cốt địch xây kín cả bốn mặt chỉ để những khe hở làm lỗ châu mai. Hai đầu lô cốt có vọng gác. Có thể bọn địch dùng thang để leo lên vọng gác và ra vào lô cốt theo con đường này. Tường trình lô cốt rất dày. Đạn pháo 37 ly của ta không phá vỡ được hoàn toàn một mảng tường nào. Các chiến sĩ xung kích của đại đội Hoàn đã nã súng trường, tiểu liên và giật lựu đạn bỏ vào lô cốt qua những lỗ châu mai. Bọn địch không kháng cự nhưng chúng cũng không chịu ra hàng mặc dù ta đã nhiều lần kêu gọi.

Hoàn lồng lên đi vòng quanh lô cốt địch. Anh vẫn không tìm được dấu vết của một lối ra vàChính trị viên Tâm ở sườn đồi chạy lên, kéo anh xuống:

— Ông đừng để mấy thẳng phỉ ngắc ngoải lập được chiến công lớn. Việc này để cho cán bộ trung đội xử trí.

— Tại sao giải thích mãi mà chúng không chịu hàng?

— Có thể là chúng không hiểu tiếng Việt.

— Nhưng không thể trùng trình ở đây. Nhiệm vụ chính của chúng mình ở dưới kia. Đại đội Trụ đang chiến đấu với quân địch ở đồn giữa.

— Anh cho gọi cán bộ trung đội 3 và các tiểu đội trưởng đến bàn xem sao?

Chỉ ít phút sau, bốn, năm người chạy đến cùng với người chiến sĩ liên lạc, Hoàn hỏi họ:

— Chịu à? Có mấy thằng sắp chết mà giải quyết mãi không xong. Chưa tiêu diệt được chúng, khi mình xuống đồn dưới, chúng hồi lại, sẽ từ đây nã trung liên vào lưng mình.

— Tôi không có gì để phá vỡ tường trình. Vọng gác lại cao quá. Tôi đề nghị dùng ba người công kênh nhau nhảy vào. - Trung đội trưởng trung đội ba nói.

— Chúng sẽ chờ từng cậu trèo lên rồi tỉa không còn một mống... Dùng lựu đạn ném lên vọng gác được không?

— Tôi đã tính đến chuyện ấy. Nhưng ném lên cao vào đúng vọng gác rất khó. Chúng chỉ lấy cái gì bịt các lỗ hổng, lựu đạn sẽ rơi trở lại vào bộ đội ta.

— Nhưng không thể ở mãi đây mà không làm gì!

Một người khác góp ý kiến:

— Anh cho dùng hỏa công.

Hoàn quay lại thấy người vừa nói là tiểu đội trưởng Thuộc.

— Lấy gì đốt tường trình? - Hoàn hỏi lại.

—Không đốt được tường trình, nhưng tôi đã xem, mái lô cốt lợp láTa đốt mái lô cốt, bọn địch, một là ra hàng, hai là chịu chết thui.

Hoàn mừng rỡ:

— Hay đấy! Làm ngay đi!

Tiểu đội trưởng Thuộc chạy xuống hàng rào. Chỉ lát sau anh quay về với một cây sào dài phía đầu gắn một bó đuốc. Anh ra hiệu cho các chiến sĩ đang bám quanh lô cốt lùi ra xa, rồi nhẹ nhàng tiến lại áp tường châm bó đuốc lên mái nhà.

Mái lá lô cốt bắt lửa rất nhanh. Lửa được gió réo lên vù vù. Tiếng bương nổ lách tách.

Thuộc rời lô cốt chạy ra, nằm phục bên sườn đồi, hướng về phía lô cốt nói thật to:

— Anh em binh lính ngụy lầm đường theo địch, ra hàng ngay sẽ được khoan hồng. Nếu không ra sẽ chết cháy hết!

Từ trong lô cốt bỗng vẳng ra tiếng kêu khóc man rợ. Họ nghe rõ đó là tiếng khóc của một người đàn bà.

Mọi người đều sửng sốt. Sau đó, họ nghe cả tiếng khóc của một đứa trẻ con.

Họ bắt đầu hiểu là lô cốt địch có hai tầng. Bọn địch bị đánh ở tầng dưới, sau khi thấy không chống cự được đã rút lên tầng trên. Tầng này có cả vợ con chúng, ít nhất cũng là vợ con tên chỉ huy. Chắc hắn tin rằng đưa vợ con lên đây sẽ an toàn hơn là để ở lại trong làng bản.

Thuộc nhìn ngang ngửa, đưa mắt tìm Hoàn:

— Anh ơi! Có cả trẻ con?

Hoàn cũng đang trố mắt nhìn về phía lô cốt:

— Mẹ cha nó! Dã man! Đưa cả đàn bà, trẻ con lên đây.

Thuộc vùng dậy chạy lên gần lô cốt, gào thật to:

—Xuống hết đi...! Xuống hết đi...! Chết hết bây giờ!

Từ phía trên lô cốt, những tiếng khóc càng lớn hơn, kèm theo những thiếng than vãn.

— Cho đàn bà, trẻ con xuống đi! Chết cháy bây giờ! - Thuộc lại gào lên.

Bỗng một người đàn bà xuất hiện ở cửa vọng gác. Họ nhận ra đó là một người đàn bà vì bộ tóc xõa dài rên người. Thực ra mụ giống như một con quỷ. Ngoài mái tóc rũ rượi trùm kín hai mang tai là một bộ mặt đầy bụi than với hai con mắt trắng dã. Mụ bồng trong tay một đứa nhỏ khoảng vài ba tháng.

Thuộc chạy đến chân lô cốt, giơ cao hai bàn tay, quát lớn:

— Buông nó xuống đây! Nhanh lên!

Đứa bé rời khỏi tay mụ. Nó khóc thét lên trong vòng tay của Thuộc.

Thuộc bế đứa nhỏ lùi ra xa mấy bước, rồi nâng nó lên chìa về phía mụ đàn bà:

— Xuống đi! Xuống mà giữ lấy con!

Một bóng người to lớn hiện ra sau lưng mụ, đẩy mụ xuống. Tên thổ phỉ, chắc là chồng mụ, mặt mũi cũng dữ tợn không kém gì vợ nó, dùng cánh tay lực lưỡng nhấc mụ lên và thả lưng chừng lô cốt rồi buông ra. Mụ ngã ngồi trên mặt đất.

Thuộc bồng đứa con lại tro cho mụ và bảo mụ phải ôm con ra xa lô cốt vì những tàn lửa sắp rơi xuống đầu mụ. Bóng tên phỉ đã biến đi trên vọng gác. Sau này họ biết hắn chính là tên chỉ huy bọn địch trên đồi cao này, một tên có rất nhiều tội ác, nó cam chịu chết và không cho một tên dưới quyền nào được rời khỏi lô cốt.

Quốc Toản chỉ thị cho Hoàn để lại một tiểu đội canh giữ đồn cao và dồn toàn bộ lực lượng đánh thốc xuống đồn dưới, nơi cuộc chiến đấu giữa đại đội Trụ với kẻ địch có lẽ đang diễn ra trong từng căn nhà.

Ngọn lửa bốc cháy trên đồn cao đã làm tan rã tinh thần quân địch. Những chiến sĩ xung kích của đại đội Hoàn nhanh chóng đẩy sang bên hàng rào cự mãnằm trên con đường từ đồn cao xuống đồn giữa, bất ngờ xông thẳng vào nhà tên chỉ huy đang đốc thúc quân lính ra sức chống cự. hắn đã bị hạ bằng một băng đạn của Hồ Chí Thắng.

Mười lăm phút sau, quân địch ở đồn giữa thôi kháng cự. Bọn lính mặt mày nhem nhuốc, nhiều tên máume đầy người lốc nhốc kéo ra ngồi ở một góc sân nghe chính trị viên Tâm giải thích chính sách.

Bộ đội sục vào các căn nhà thu súng đạn và tọng đầy gạo vào những ruột tượng mà họ mang theo, trước đó đãđược buộc ngang người thành tín hiệu nhận nhau ban đêm.

Trưởng ban tham mưu tiểu đoàn đứng giữa sân hô to:

— Súng, đạn, gạo, ai có sức mang bao nhiêu cứ mang! Lệnh của tiểu đoàn trưởng thu xong chiến lợi phẩm sẽ đốt đồn.

Phong từ trên đồn cao đi xuống, gặp Hồ Chí Thắng đeo hai vai hai khẩu Tôm-xơn, tay cầm một con gà.

Đi một đoạn, anh thấy mấy chiến sĩ đang lúi húi tìm kiếm gì trong đám xác những tên lính ngụy. Một người gọi Phong:

— Đồng chí phóng viên ơi! Có lấy giày không?

Phong xua tay.

Một người khác lại nói:

— Tiểu đoàn ra lệnh thay trang bị rồi, không sợ phạm chính sách đâu!

Phong lại xua tay. Anh không thể lấy gì ở đây. Quang cảnh người đàn bà và đứa bé, những xác địch nằm ngổn ngang cùng với mùi máu, mùi súng đạn tanh nồng đã làm anh muốn lộn mửa.

Trước nhà tên đồn trưởng, một người dập gót giày đinh giơ tay lên vành mũ chào Phong. Phong ngạc nhiên nhận ra Trụ với trang phục hầu như hoàn toàn đổi mới: trên đầu là chiếc mũ nhựa chiến lợi phẩm, mình khoác chiếc áo dã chiến của Mỹ, ở chân là một đôi giày có ghệt. Mọi thứ trang bị mới này đều vừa vặn với anh. Trụ vui vẻ:

— Ba mươi phút, diệt ba đồn, sướng không nhà báo? Gay nhất là bọn mình đánh vào đây.

Trụ nói không sai. Khi đơn vị xung kích của Hoàn đánh xuống đồn giữa, đại đội của Trụ đã chiếm được hai phần ba vị trí.

Trụ kéo Phong lại gặp một người bé nhỏ đang đứng chỉ huy một nhóm bộ đội lục soát một căn nhà có những hòm đạn để bừa bãi:

— Ông phó của mình... Hồng "kính" mới về. Cậu ấy đánh một nhà, mình đánh một nhà.

Người nhỏ bé quay lại. Hồng Kỳ!... Đối với anh, cậu ta vẫn là Hồng Kỳ. Người đã khiến anh thán phục, rồi nghi ngờ, rồi coi thường từ cái đêm anh biến đi cùng với anh Năm khi tiếng súng ở Thủ đô bắt đầu nổ.

Hồng ngước mắt nhìn Phong qua cặp kính cận:

— Cậu đấy à?

Rồi anh ta lại quay lại bảo bộ đội nên lấy đi hoặc vứt bỏ những thứ gì. Hồng Kỳ ngày đó bây giờ là Hồng "kính" ư? Anh đã nghe người ta nhắc đến tên Hồng "kính" trong số những nhân vậ được chú ý của binh đoàn. Người nhảy từ trên cây xuống chiếc xe cam nhông của địch trên đường số 4 trong trận Lũng Vài chính là anh ta ư?...

Phong chỉ thực sự cảm thấy vui sướng khi đã ra khỏi đồn địch, trên đường về. Cả tiểu đoàn chỉ có gần một chục người bị thương. Không ai hy sinh. Không còn thấy bóng một cây mác xung kích. Các chiến sĩ người nào cũng lặc lè súng, đạn và gạo. Chỉ nhìn nét mặt của họ cũng thấy họ là những người vừa chiến thắng. Có hai bình minh ở sau lưng họ. Bình minh êm ả của mặt trời sắp lên. Và bình minh dữ dội xen lẫn những tiếng nổ của đồn địch bốc cháy.