Ông bà Mô-ka cùng reo lên khi Phong bước vào cửa hàng:

— Anh Phong hôm nay bỏ nạng rồi!

Ba ngày hôm nay, Phong đã bỏ nạng. Anh sắp đi lại được bình thường.

Phong lại ngồi vào cái bàn ở góc nhà, giáp với cửa ra vào. Anh thích ngồi đây để quan sát những người đi lại trên đường phố.

ông Mô-ka vừa hâm nóng cà phê vừa bỏ anh:

— Một, hai tuần nữa, anh Phong sẽ được uống cà phê đá. Tôi đã nhờ người mua ở Hà Nội. Phải làm cho Thủ đô mới cũng không kém gì Thủ đô cũ. Dưới Đồng Quan, chợ Đại, nhiều nhà có tủ lạnh rồi.

Đến cửa hàng ông, bao giờ Phong cũng thu lượm được một vài tin tức mới. Điều ông vừa nói làm Phong không vui. Có lẽ nào cuộc sống ở Hà Nội đang dần dần trở lại bình thường! Khi anh rút ra khỏi Hà Nội, đó là một thành phố chết. Anh nghĩ nó sẽ tiếp tục như vậy nếu còn chiến tranh. Không một người dân nào trở lại Hà Nội nếu giặc Pháp vẫn ở đó.

ông Mô-ka mang tách cà phê đen nhánh đến, ngồi luôn xuống bên anh. Ông nói nho nhỏ:

— Mấy hôm nay "đinh tê" nhiều lắm!

Người ta đã tìm được một từ mới để chỉ hành động quay về thành.

— Thế à bác? - Phong hỏi lại.

ông Mô-ka đưa mắt, trỏ ra đường:

— Anh nhìn nườm nượp ngoài kia kìa! Cứ túi xách to, ba lô lớn là "tản cư ngược" đấy. Thằng Tây đánh ra chuyến vừa rồi rất hại, nó làm cho một số người hoang mang... Vợ chồng tôi, thì đừng hòng! Con giai, con gái đi kháng chiến cả. Bao giờ Cụ Hồ bảo, mới về. Khi về phải đi đường hoàng qua Arc de triomphechứ không thèm chui rúc, phải không anh? Mình phải giữ cái danh dự của người Thủ đô đi kháng chiến! Vừa mới vài ngày đã không chịu được...

Phong nhìn ra phố, quả nhiên thấy hôm nay tấp nập. Nhiều người mang ba lô và túi xách tay. Phầnlớn là những người đứng tuổi. Có những cặp vợ chồng dắt theo những đứa con nhỏ. Nếu ông Mô-ka không nói, anh nghĩ họ là những người thời gian qua lánh vào vùng núi, bữa nay trở về nơi họ đã tản cư.

— Bao giờ anh trở về bộ đội? - ông Mô-ka hỏi.

Phong đáp lửng lơ:

— Tôi còn tìm liên lạc với đơn vị.

— Sauve qui peutTìm được bây giờ không phải dễ. Anh em ta ở Thủ đô ra đánh còn khá. Nhiều nơi, bộ đội chạy như vịt. Dân nói: "Các con ơi, đi dẹp vào bên để cho các anh ấy chạy...".

Phong cảm thấy phật ý. Nhưng anh không cãi. Vì quả tình chính anh đã có lúc cắm đầu chạy nhanh đến mức làm cho nhiều người phải kinh ngạc.

ông Mô-ka lại nói:

— Hồi tháng Chạp, mình tính sai. Mình tưởng Blom lên, Đác-giăng-li-ơ về Pháp thì chiến tranh chưa nổ ra. Nhưng mình không tính đến chuyện Blom lên, buộc Va-luy ở bên này phải nổ, để làm "việc đã rồi"... Nhưng anh có nghe Ra-ma-đi-ê tuyên bố ngày 18 tháng Ba vừa rồi không?

Phong lắc đầu.

— Ra-ma-đi-ê nói ở quốc hội là Pháp không dùng vũ lực để giải quyết bất kỳ vấn đề nào ở hải ngoại, tất nhiên là ở cả Đông Dương. Pháp tôn trọng độc lập của Việt Nam, người "An Nam" có thể thống nhất cả "ba nước An Nam"nếu họ muốn... Hoàn toàn như vậy, tôi đã đọc ở một tờ báo Pháp... Chắc là cũng xong thôi, đôi bên cùng phô trương lực lượng của mình, rồi lại bàn bạc với nhau. Mùa đông này, anh uống cà phê lại đến nhà tôi ở Thái Phiên...

Một người đứng tuổi từ ngoài đi vào. Ông ta mặc quần áo tơ-rô-pi-can màu xám, kẻ sọc, có cả gi-lê, đầu đội mũ phớt, chân đi đôi giày đen, rất lịch sự. Tay ông cầm một chiếc can. Ông tươi cười nhìn ông Mô-ka, chào bằng tiếng Pháp:

— Chào ông bạn già!

ông quay sang Phong, bỏ mũ, chuyển chiếc mũ sang tay cầm can, chìa tay ra bắt tay Phong, cũng nói bằng tiếng Pháp:

— Chào ngài trung úy.

ông đã nhìn thấy Phong mặc bộ quần áo bộ đội, và gọi anh là trung úy tuy Phong không có vẻ gì ở chức vụ đó.

Thái độ của ông quá cung kính, khiến Phong phải đứng dậy đáp lễ. Người đứng tuổi tự giới thiệu:

— Nguyễn Trọng Trạch!

ông ta nói một cách rất khiêm nhường, nhưng có vẻ tin chắc rằng người nghe phải biết tên tuổi của mình. Thật tình, cái tên Phong nghe cũng quen quen. Có lẽ ông ta là một nhà thầu khoán hoặc một nhân viên cao cấp nào trong chính phủ hồi Pháp thuộc hoặc Nhật thuộc.

ông nói với ông Mô-ka:

— Tiệc vĩnh biệt. Xin một cốc cà phê đá!

— Chưa có đá, muốn uống đá phải tuần sau.

— Đành uống nóng vậy. Très fort, s'il vous plait .

— Đi đấy à?

ông ta gật đầu, rồi ngồi xuống bên bàn. Dường như đoán Phong đã am hiểu chuyện này, ông quay sang anh:

— Cũng do hoàn cảnh anh ạ. Khi đi hoàn toàn hai bàn tay trắng. Hơn bốn tháng trời rồi, có cái gì bán hết, giờ đành phải quay về. Có lỗi với Chính phủ, với kháng chiến lắm, với cả các anh. Biết vậy, mà không làm sao được! Nhưng ở đâu thì tấm lòng vẫn hướng về Cụ Hồ, hướng về kháng chiến, luôn luôn trông chờ các anh chiến thắng trở về... thật là rực rỡ...

ông tươi cười vỗ nhẹ mấy ngón tay trắng trẻo, mũm mĩm lên vai áo, ý muốn nói đến cấp hiệu sĩ quan của anh trong tương lai...

Người khách hàng này đã chứng minh lời ông Mô-ka nói ban nãy. Trên đường trở về nhà, Phong chăm chú nhìn những người qua lại. Với ai anh cũng có cảm giác là họ đang rời nơi tản cư để quay về thành phố. Những người bữa trước đi chung với anh một con đường, đang rời bỏ anh.

Phong phân vân không hiểu có chuyện gì mà ông Toàn Thịnh lại cho Dung đến mời anh sang chơi. Hàng ngày vào giờ này, ông đánh cờ. Đánh cờ đã trở thành một thú tiêu khiển thường xuyên từ khi ông tìm được một ông chánh hội cũ ở trong làng cũng nhiều thời giờ rảnh rỗi và sinh cờ như ông.

ông Toàn Thịnh đang ngồi tư lự bên ấm trà, thấy Phong vào, nhanh nhảu nói:

— Anh Phong! Đi lại tốt rồi phải không?

— Thưa ông, gần được bình thường. Ông bảo cô Dung gọi cháu?

— Có việc cần bàn riêng với anh. Nhà đi vắng cả. Anh ngồi xuống đây.

Phong bẽn lẽn ngồi vào một góc tràng kỷ. Từ ngày có chuyện với Dung, anh hơi mất tự nhiên.

ông Toàn Thịnh chậm rãi nhồi thuốc vào cái tẩu nạm bạc, hút một hơi, nhả khói thơm lừng rồi nói:

— ở nhà này, em Luyến còn nhỏ quá, toàn đàn bà, nhiều chuyện không bàn bạc được. Tôi đã coi anh như người nhà... hôm nay, muốn hỏi ý kiến anh...

— Có chuyện gì, xin ông cứ dạy.

— Tôi hỏi thực anh, anh ở Hà Nội chiến đấu mấy tháng trời, anh bảo ta đánh Tây có thắng không? Nếu anh nói thắng, thì chừng bao lâu? Tôi rất quý anh, vì tôi biết anh là người đứng đắn và chín chắn, nên hỏi riêng anh. Tôi chán nghe những luận điệu tuyên truyền!

Câu hỏi đột ngột làm Phong lúng túng. Phải đánh Tây vì nó cướp nước ta, đối với anh là một điều dứt khoát. Nhưng có thắng hay, bao giờ thắng thì anh chưa nghĩ tới. Sau khi cân nhắc anh đáp:

— Cháu nghĩ là ta sẽ thắng, nhưng phải lâu.

— Bao lâu? Mấy năm?

— Quả tình cháu không thể biết được điều đó.

— Năm năm? Mười năm?... Nghĩ thế nào anh cứ nói. Đây là dự đoán, có thể đúng cũng có thể sai.

— Không biết mấy năm, nhưng cũng phải khá lâu.

— Vậy thì mười lăm..Tôi cũng đồng ý với anh.

Phong im lặng.

ông Toàn Thịnh lại rít một hơi thuốc, thả khói mù nhà.

— Đó là việc nước, còn bây giờ việc nhà. Gia đình mình sẽ làm gì để sống qua bằng ấy năm?

Phong nghĩ chắc đây là nguyên nhân dẫn đến sự thay đổi về tính nết ông trong thời gian qua. Về vấn đề này, đứng trước ông, anh chỉ là một đứa trẻ nhỏ. Anh không dám bàn luận với ông. Và anh biết không phải ông nêu câu hỏi để chờ đợi ở mình một lời giải đáp.

Hồi lâu, ông Toàn Thịnh nói:

— Tôi suy tính nát óc ra rồi. Đất nước là chuyện trăm năm, nghìn năm. Thịnh rồi suy, suy rồi thịnh. Thằng Tàu đô hộ ta nghìn năm, nhưng đến úc, vận chúng đã hết, chúng vẫn phải ra đi. Thằng Tây đô hộ ta chưa được trăm năm, nhưng nó đểu quá, nó ác quá, nên vận nó hết nhanh, toàn dân đã chống lại thì năm năm, mười năm nữa nó cũng phải xéo. Nhưng tính đến chuyện con người..., một đời người ngắn ngủi quá. Bọn tôi già rồi, không nói làm gì, nhưng như anh, như con Dung, tuổi thanh xuân được bao nhiêu năm? Chẳng mấy chốc rồi cũng như chúng tôi, sắp răng long đầu bạc. Vận mệnh đất nước dài lâu. Đời người ngắn ngủi, mình không tự tính lấy thì ai tính cho. Mợ con Dung có chút ít tiền cứ định đem ra buôn bán để giúp nước, giúp kháng chiến. Nhưng sau một thời gian buôn bán, mình sẽ thu lại cái gì? Mình bỏ vàng ra, bỏ tiền Đông Dương ra mua vải, mua thuốc, mua súng, mua máy móc bán lại cho Chính phủ, mình sẽ thu về một mớ giấy bạc tài chính, đem tiền đó đi mua tiếp thì không ai bán cho mình! Thế là mình bỏ vàng thật, bạc thật mà thu về một mớ giấy lộn. Vì vậy, tôi đã bảo bà ấy là không buôn không bán, không làm gì hết. Nhưng nói chuyện tiền bạc mà làm gì! Trong lúc chiến tranh, ngay sinh mạng con người cũng như cỏ rác. Anh và thằng Luyến, nhà tôi đều biết. Trong úc anh bị hàng chục vết thương, người ta vứt lại ở gầm cầu thì vẫn có hàng triệu người ăn ngon, ngủ yên, hú hí với vợ, với con. Bộ đội có người bị thương lên cơn điên ở Hàng Buồm vì thiếu thuốc tiêm trừ uốn ván, nhưng cũng vẫn có người ngựa hồng, côn bạt, đi lượn chim gái ở phố Vân Đình. Đó là những điều chính mắt anh nhìn thấy... Chúng tôi quý anh, vì anh thực thà, đứng đắn, nết na... Ngay từ trước ngày nổ súng, vợ chồng chúng tôi cũng đã có ý định xây dựng cho anh. Bây giờ đã coi anh như người nhà, chúng tôi càng phải lo xây dựng tương lai cho con, cho rể... Tính đi tính lại mãi, chỉ còn một con đường về. Người ta về như nước cả rồi, nhưng đến hôm nay tôi mới bàn với anh vì tôi còn cân nhắc. Tôi ghét thằng Pháp, tôi muốn cố đi theo kháng chiến. Một phần nữa vì anh còn nằm bệnh viện, khi anh trở về dậy thì cái chân lại chưa lành... Về bây giờ cũng là chậm lắm rồi. Tôi nghe người ta nói, may mà mấy cái nhà còn nguyên vẹn. Cái vỏ thì như vậy, nhưng cái ruột, mười phần chỉ mong còn ba. Nếu chậm chân nữa, khi về mười phần chẳng mong lấy được một, mà có khi cái vỏ cũng bị người ta bóc hết... Tôi thấy phải bàn ngay với anh để ta quyết định sớm. Việc này cần đến nghị lực của người đàn ông... Anh mà ưng, tôi sẽ nói với các bà ấy và các em. Riêng bà nhà ta, nếu còn lưu luyến muốn ở lại đây thêm ít lâu, ta cứ vào trước rồi đón bà vào sau. Anh tính sao?...

Phong đã hiểu không phải mình được mời đến để hỏi ý kiến, càng không phải để bàn bạc. Anh chỉ còn một câu trả lời, nếu anh không muốn hạnh phúc giữa Dung và mình tan vỡ, anh phải đi theo con đường người đối thoạt đã đặt ra, không phải chỉ riêng cho anh, mà cả gia đình anh. Anh bỗng thấy thương mẹ, thương các em, thương Dung... Vận mệnh từng ấy con người đang được quyết định mà họ không hề hay biết. Anh thấy thương cho cả mình. Thời gian qua, anh vẫn tưởng là trước mắt mọi người, mình đã trưởng thành lên một bước. Nhưng với ông Toàn Thịnh, anh còn bé bỏng hơn cả trước đây, khi anh tới gặp ông xin công việc làm để giải quyết tạm thời những thiếu thốn trong gia đình. Ở vào một trường hợp khác, riêng cách đặt vấn đề như vậy, cũng đủ để anh khước từ một cách nóng nảy những ơn huệ có thể đưa lại lợi lộc cho mình. Nhưng Phong vẫn còn đủ bình tĩnh nhớ lại ông là cha của Dung, người con gái đang yêu mình với những tìm cảm chân thành, và ông đang nóng ruột lo cho hạnh phcs tương lai của các con, trong đó có anh.

Phong trả lời một cách lễ phép:

— ông hỏi ý kiến cháu hơi đột ngột, xin ông cho cháu một thời gian ngắn để suy nghĩ.

ông Toàn Thịnh giương to mắt nhìn anh qua cặp kính lão. Ông không ngờ người trẻ tuổi này vẫn chưa hiểu được những điều mà mình đã phân tích hết sức rành rọt. Sao anh lại còn cần đến một thời gian ngắn để suy nghĩ? ông nhấn mạnh thêm:

— Anh gắng nói chuyện với tôi sớm. Chúng ta còn rất ít thời giờ. Không phải bỗng nhiên người ta để những người chiến đấu dũng cảm như anh quay về với gia đình. Kháng chiến đang gặp khó khăn rất lớn. Lần vừa rồi, quân Pháp mới đánh thăm dò. Lần sau, chúng đánh ra không phải chỉ như lần này. Anh nên hiểu là tôi rất đau lòng trước nỗi thất bại của ta. Nhưng ta vẫn cứ phải nhìn thẳng vào sự thật. Anh trả lời tôi sớm nhé!

— Cháu cố gắng trả lời ông sớm.

Thực ra anh không cần suy nghĩ gì thêm về vấn đề ông đặt ra. Anh chỉ cần một ít thời giờ chuẩn bị cho Dung.

Trước khi Phong ra về, ông Toàn Thịnh nói:

— May nhất là anh đã khỏi được cái chân...

Phong tỉnh giấc lần thứ hai vì tiếng gà gáy. Vẫn con gà bên hàng xóm. Tiếng nó thật khỏe, dõng dạc và uy nghiêm tựa hồ như nó là chúa tể của đồng loại trong vùng.

Đêm qua, Phong thức giấc một lần vì tiếng gáy của nó. Anh tưởng trời sáng. Nhưng chờ mãi vẫn thấy chung quanh im ắng, anh mới biết mình bị lừa. Phong nằm thao thức nghĩ tới Dung và những câu chuyện trao đổi giữa hai người suốt tuần qua. Dung không ngạc nhiên khi nghe anh nói ông Toàn Thịnh có ý định quay về Hà Nội. Như vậy, anh không phải là người đầu tiên được ông trao đổi. Dung cũng không ngạc nhiên khi nghe anh nói mình sẽ quyết tâm theo đuổi kháng chiến đến cùng. Nhưng dường như Dung tin rằng sẽ dần dà làm cho Phong nghe theo ý kiến gia đình mình. Cô không vội vàng. Lần đầu, cô chỉ nói: "Chuyện ấy tùy anh". Sau đó cô mới nói: "Cậu mợ tính như vậy là thương chúng mình, lo cho tương lai của chúng mình". Rồi có những lúc cô tranh luận vớianh: "Cậu mợ vất vả cả cuộc đời mới có mấy cái nhà và chút ít vốn liếng, chả lẽ bỗng chốc vứt đi tất cả!". Cô thì thầm cho Phong biết, ông bà Toàn Thịnh không nghĩ tản cư là đi luôn khỏi Hà Nội, nên những đồ vật quý vẫn chôn giấu trong nhà. Cô nói: "Nêu có lòng đối với kháng chiến, về thành vẫn có thể làm việc cho kháng chiến!... Tản cư mà chỉ ngày ăn hai bữa, hoặc buôn bán làm giàu thì chẳng hơn về thành"... Đã có lúc họ giận nhau. Một lần, Phong nói:

— Anh đã hỏi ý mẹ, mẹ anh không muốn trở về Hà Nội.

Dung tủm tỉm:

— Em coi hai gia đình như một nên em nói thật với anh nhé...!

— Em cứ nói...

— Anh không được giận em...

— Em nói thật sao anh lại giận?

— Nếu mẹ mà ở vào trường hợp cậu mợ em, mẹ cũng phải về. Cả cơ nghiệp của gia đình em còn ở trong đó... Em đã nói cậu mợ lo cho tương lai của chúng mình.

Phong ngẩn người. Có phải vì nghèo mà gia đình anh đi kháng chiến không? Anh chưa bao giờ nghĩ như vậy. Có lẽ mẹ anh cũng không nghĩ như vậy. Khi anh kể với mẹ, ông Toàn Thịnh có ý định trở về Hà Nội, mẹ anh nói ngay: "ăn rau, ăn sắn cũng được, gia đình mình cứ ở ngoài này". Mẹ rất tự hào có đứa con đã chiến đấu ở Hà Nội... Phong cảm thấy gia đình mình bị xúc phạm.

— Em nghĩ thế nào là quyền của em.

— Em đã nói trước, anh đừng giận em mà...

— Anh chưa biết nếu gia đình anh giàu có thì sẽ ở hay về. Nhưng hiện nay, mẹ anh không chịu về, còn ý kiến của anh thì em đã biết...

Lần ấy, họ chia tay nhau không vui vẻ. Mấy ngày sau, Dung đã tìm mọi cách làm cho Phong quên chuyện đó đi. Dung đã nói tới trường hợp nếu hai người phải tạm chia tay, cô sẽ quyết tâm chờ đợi anh cho đến ngày kháng chiến thành công...

Tiếng gà đua nhau gáy rộn rã các chòm xóm. Ở giường bên, mẹ Phong đã cựa mình và nhẹ nhàng đánh thức cô em lớn của Phong. Sáng nào hai mẹ con cũng phải dậy sớm đồ bánh kịp đưa các cửa hàng.

Phong không muốn ngủnữa. Từ hôm đó đến nay ông Toàn Thịnh không nhắc Phong trả lời về chuyện gữa trước. Phong đoán Dung đã thuật lại với gia đình những điều trao đổi giữa hai người. Qua Dung, Phong biết ông Toàn Thịnh vẫn giữ ý định, nhưng còn dùng dằng vì muốn chờ Dung khuyên giải phóng thêm. Nếu gia đình ông Toàn Thịnh quay về, gia đình Phong có nên tiếp tục ở Vân Đình nữa không?Qua đợt đánh ra vừa rồi của quân Pháp. Phong thấy Vân Đình ở quá gần Hà Nội. Từ Hà Đông ra đây, xe cơ giới của địch chỉ mất một, hai giờ. Anh muốn kiếm một chỗ tương đối yên ổn cho gia đình mình làm ăn lâu dài, vì sớm muộn anh cũng phải trở về bộ đội. Anh cần giải quyết vấn đề này cho mẹ và hai em trước khi lên đường...

— Bác ạ, bác cho cháu hỏi anh Phong cháu dậy chưa?

Tiếng Dung ở ngoài sân. Không biết có chuyện gì mà Dung sang sớm như vậy. Phong vùng trở dậy.

Tiếng mẹ Phong nói:

— Con vào nhà xem. Có lẽ dậy rồi đấy.

Mẹ anh đối với Dung lúc nào cũng dịu dàng.

Dung ý tứ dừng chân trước cửa buồng hỏi:

— Anh Phong đã dậy chưa?

Phong tung màn đi ra. Anh nhận thấy mặt Dung nhợt nhạt.

— Có chuyện gì đấy em?

— Em Luyến đi suốt đêm qua không về!

Hai người nhìn nau. Họ đều hiểu rằng Luyến đã bỏ đi. Luyến gần đây ít chuyện trò với Phong. Luyến đã biết gia đình có ý định quay trở về Hà Nội và đang bàn bạc với Phong.

— Em nó có nói đi đâu không?

— Em đi từ sáng hôm qua, nói là đến tập hát với đội thiếu sinh quân. Cả nhà cứ tưởng em ở đó xem biểu diễn nên về muộn. Sáng nay, em vừa ra đội hỏi, họ bảo cả ngày hôm qua Luyến không đến đó...

— Bây giờ làm thế nào?

— Cậu mợ em nói mời anh sang nhà.

Phong rửa mặt vội vàng, khoác thêm chiếc áo sơ mi và đi cùng Dung. Họ không nói gì với nhau trên dọc đường. Anh nhìn thấy Dung thỉnh thoảng lại đưa tay kín đáo quệt nước mắt.

Bà Toàn Thịnh ngồi trên giường, mắt đỏ hoe. Ông Toàn Thịnh ngồi một mình ở tràng kỷ, tay cầm chiếc tẩu thuốc lá, nét mặt giận dữ.

Phong vừa ngồi vào bàn, ông Toàn Thịnh hỏi luôn:

— Gần đây, Luyến nó có trao đổi gì với anh không?

— Thưa ông, không ạ.

ông nhìn anh trừng trừng.

Dung kêu lên:

— Cậu!... Con đã nói là em Luyến không tin anh Phong. Nó sợ tâm sự gì với anh Phong, anh Phong sẽ mách cậu mợ... Con đã nói dối em, anh Phong cũng sẽ vào... cùng với gia đình ta.

Có lẽ cô buộc lòng phải nói ra điều ấy, vì biết chỉ có như vậy cha cô mới tin.

ông Toàn Thịnh buông tẩu thuốc xuống bàn, mặt đờ đẫn.

Bà Toàn Thịnh nói với giọng đầu nước mắt:

— Hay là anh Phong lấy xe đạp của em Dung đạp quanh tìm em xem sao. Gặp em... (Giọng bà trở nên giận dữ) anh cứ trói cổ nó lôi nó về nhà hộ chúng tôi.

Phong ngập ngừng rồi nói:

— Thưa bà, cháu không ngại đi tìm em... Nhưng cháu nghĩ tìm được em bây giờ rất khó, vì không biết em đi hướng nào. Lần trước, đi tìm em ở Hà Nội, cháu đến đúng nơi em đang ở, nhưng em lánh mặt không ra,, về sau em nói lại cháu mới biết. Vả lại, nếu gặp em, có khuyên em, cháu chắc em cũng không chịu về... Cháu thú thực là cháu không thể có hành động ép buộc em trong lúc này...

— Hay là Dung đi cùng với anh Phong!

— Cháu chắc em Luyến sẽ không nghe lời cô Dung.

ông Toàn Thịnh cũng gạt lời vợ:

— Bà vẫn chưa hiểu ý cậu cấy... Cậu ấy đã nói có bảo nó, nó cũng không về, mà cậu ấy cũng không muốn khuyên nó về...!

Cơn giận của ông lại bốc lên. Và lần này, ông nhắm thẳng vào Phong.

Dung nhìn cha lo lắng. Cô lắp bắp:

— Anh Phong biết con đã khuyên ngăn Luyến nhiều lần, nhưng em không nghe.

— Tôi biết cả rồi... - ông Toàn Thịnh ngắt lời Dung.

ông quay sang Phong:

— Bữa trước tôi đã trao đổi với anh... Thằng Luyến đi, chúng tôi coi như giọt máu rơi. Mất đứa con ấy còn đứa khác... Sáng nay, có mặt cả nhà, tôi muốn anh trả lời chúng tôi.

Bà Toàn Thịnh giọng dỗ dành:

— Chắc em Dung nói chuyện hết với anh rồi. Chúng tôi về không phải vì chúng tôi. Tương lai đâu phải của người già! Chúng tôi phải về vì nghxi đến con cái. Anh đã vì thằng Luyến mà suýt nữa thì... gay go ở Hà Nội. Chúng tôi muốn anh đi cùng chúng tôi, rồi sẽ nhờ người ra đón bác và các em về sau.

ông Toàn Thịnh nói tiếp:

— Cũng hỏi vậy thôi... Chúng tôi biết anh trả lời thế nào rồi. Ngày kia chúng tôi sẽ đi...

Phong biết không nên ngồi thêm. Anh đứng dậy chào và ra về.

Sáng hôm sau, Dung lại tới nhà. Đôi mắt cô thâm quầng. Cô nói với Phong:

— Mợ em bảo hôm qua vì Luyến đột ngột bỏ đi nên cậu em nóng, anh đừng để tâm. Mợ em không ép anh phải về Hà Nội nếu anh quyết tâm ở lại. Mợ em nhờ anh tìm Luyến và trông nom Luyến giúp gia đình em. Chóng chày, hai gia đình sẽ có ngày gặp lại nhau.

Nói tới đó, Dung ôm mặt khóc nức nở.

Ngày gia đình ông bà Toàn Thịnh trở về Hà Nội, mẹ Phong đã nghỉ việc, cùng với anh đưa tiễn một chặng đường dài.

ông Toàn Thịnh mấy lần xin lỗi Phong về thái độ nóng nảy của mình bữa trước. Bà Toàn Thịnh nằn nỉ nhờ Phong trông nom hộ Luyến, và gắng tìm cách báo tin cho gia đình.

— Ngoài này cần gì, con cứ cho bác biết, bác sẽ gửi ra... Ở đâu thì cũng vẫn là người dân mình, nước mình.

Bà đã đổi cách xưng hô với Phong, thân mật hơn, nhưng vẫn còn khoảng cách.

Phong và Dung lặng lẽ đi bên nhau. Họ đã nói riêng với nhau quá nhiều nên không còn gì để nói thêm trước mặt cả hai gia đình. Nhiều lúc Phong cảm thấy Dung đang ngoái nhìn mình. Nhưng khi anh quay lại, cặp mắt cô lại lảng tránh. Cặp mắt ấy như đau đớn, như giận hờn.

Anh nhận thấy cuộc chia tay giữa hai người đã diễn ra từ lần trước, khi cô ngồi ôm mặt khóc nức nở. Bây giờ họ đã ở hai bên bờ một con sông lớn đầy sóng gió mà không người nào muốn vượt qua.