Đến Lu-ga gần quảng trường nhà ga, I-go Mi-cla-sốp gặp một chiếc xe tải của đơn vị không quân đi cùng chiều. Trên thùng xe đã có mấy chiến sĩ Hồng quân, thợ máy và hai phi công. Họ đều biết mặt Mi-cla-sốp nên niềm nở giơ tay kéo anh lên xe.

-Nào, võ sĩ, nhanh lên!

I-go vất va-ly lên trước và nhảy vào thùng xe. Anh thợ máy mặt tròn vỗ vỗ bàn tay lên mái buồng lái.

-Đi thôi!

Trong thùng xe còn có hai thùng gỗ và bao tải lớn.

Mi-cla-sốp len vào ngồi trên miếng bạt cạnh anh phi công. Anh chú ý đến vết sẹo bên mắt trái và tấm huân chương ngôi Sao Đỏ trên ngực anh ta. Chiếc xe tải chồm lên men theo con đường rải đá dọc tường nhà máy đồ gốm. Làn khói đen đặc cuồn cuộn trên miệng ống khói cao nhất. Anh phi công rút hộp thuốc lá bằng gỗ, mở nắp mời Mi-cla-sốp.

-Mời anh.

-Cảm ơn, tôi không hút, I-go đáp lời-phải giữ lá phổi.

-Ồ, chỉ là thành kiến thôi,-anh phi công nói và bật lửa.-Ai chứng minh được thế nào là lợi, thế nào là hại.-Anh rít một hơi dài. Còn chúng mình thì không biết là điều gid đang chờ ở phía trước kia, thậm chí dù chỉ là ngày mai thôi cũng không đoán nổi. Cậu cứ thử hình dung xem, mới hôm kia các bạn bè vừa tiễn tôi đi nghỉ phép, chúng tôi còn bù khú với nhau ở hiệu ăn gần ga và mình chưa kịp về đến Lê-nin-grát thì đã xảy ra…, thế là mình vội đến Bộ tư lệnh, trình giấy tờ, và quay về đây.

I-go ngồi im nghe người phi công có vết sẹo ở mắt nói và bắt buộc phải đồng ý với anh ta. Anh còn nghĩ thêm là giờ đây Li-da-vét-ta không đến với anh vì cô không thể rời bỏ công việc được. Anh suy nghĩ bình tĩnh và có phân tích tựa như những người ngoài nhìn vào cuộc sống quân nhân của mình vậy. Sự hồi hộp lo âu đã hơi dịu đi nhưng lòng vẫn nhói đau vì chiến tranh đã phá vỡ bao kế hoạch dự định. Thật mong muốn biết bao, được lọt vào vòng chung kết toàn liên bang! Tuy nhiên, cái chữ “mong muốn” đó đã thuộc về quá khứ rồi. Quyền Anh hình hư cũng đã phải lùi về sau rất xa, lùi về những ngày trước chiến tranh tuy còn rất gần gũi, lùi vào sau cái ranh giới phân chia một cách rõ nét giữa cái quá khứ-cái hôm qua-với cái hiện tại, cái hôm nay thật khó hiểu và đầy lo âu. Mi-cla-sốp cởi khuy cổ áo, làn gió ngược làm bay mái tóc, ve vuốt khuôn mặt anh.

Ngày hôm ấy, một ngày hè ấm áp. Những ngôi nhà gỗ của thành phố nhỏ Lu-ga đã lùi lại sau. Chiếc xe từ đường cái lớn rẽ vào đường làng đất vàng trông như chiếc thắt lưng bộ đội vắt ngang qua cánh đồng lúa mạch đen rồi đi sâu vào khu rừng thông cao lớn.

Mi-cla-sốp tỳ gối giữ chiếc va-ly và tay phải bám chặt thành xe. Chiếc xe rên rĩ rú máy lảo đảo, nhảy lồng lên trên con đường đầy ổ gà, bốc bụi mù mịt.

-Đúng tối hôm đó tổ chúng tôi trực ban,-anh lính cơ khí có đôi lông mày thưa, tiếp tục câu chuyện bị dỏ dở về cuộc tấn công của máy bay phát-xít Đức.-Bọn tôi, đang ngồi trong hầm, tán chuyện gẫu. Bỗng nhiên lúc gần rạng đông nghe có tiếng động cơ máy bay xa xa. Có máy bay, rõ ràng là như vậy. Nhưng máy bay của ai thì chúng tôi không biết. Tiếng máy bay nặng nề, khác lạ. Nhóm thợ máy chúng tôi đã quen với tiếng máy bay mình và do đó phân biệt rất nhanh. Tất nhiên chúng tôi hiểu ngay là không phải máy bay của ta và không chỉ một chiếc, thậm chí cũng không phải là một vài phi đội mà là rất nhiều. Chúng tôi nhìn nhau, nhún vai khó hiểu. Ngay lúc đó điện thoại réo vang. Ban tham mưu sư đoàn gọi. Trung úy Xve-sơ-ni-cốp cầm ngay ống nghe. Máy lạo xạo nghe rất khó. Đang gà gật ngủ, chính trị viên choàng dậy và chẳng hiểu việc gì xảy ra, chưa kịp phân biệt tiếng máy bay nên đã vui mừng kêu lên: Mích của chúng ta! Các cậu ơi, Mích đang bay, hiểu không! Tức là ban tham mưu báo cho chúng ta biết đây. Còn trung úy Xve-sơ-ni-cốp cố áp tai vào máy nghe ban tham mưu chỉ thị gì. Lúc đó những máy bay lạ đã ở ngay trên bầu trời sân bay. Chẳng kịp nghe hết, anh cúp máy và vội vàng dậy, hét lớn: “Báo động chiến đấu! Kéo còi ngay”! Chính trị viên vẫn ngái ngủ định phản đối nhưng Xve-sơ-ni-cốp kéo anh ra cửa hẩm, chỉ lên bầu trời bàng bạc: “Không phải Mích đâu! Đồng chí hiểu chưa?”.

Mi-cla-sốp hơi chồm người ra trước cố lắng nghe từng lời của anh chiến sĩ thợ máy. Anh cũng như những người khác ngồi trên xe đang cố hình dung về sự kiện mở đầu cuộc chiến tranh, về cuộc tấn công ăn cướp đầu tiền. Anh cũng đã từng am hiểu tâm trạng người chỉ huy nên lúc ấy anh nghĩ ngay đến các chiến sĩ đội đèn pha phòng không của mình. Mọi suy nghĩ riêng tư tự nhiên bị đẩy lùi lại sau.

-Thông báo của Bộ Tổng tham mưu cùng đến một lúc với cuộc tập kích của không quân địch. Mình còn nhớ rõ lúc ấy kim đồng hồ dạ quang chỉ ba giờ bốn mốt phút,-anh thợ máy tiếp tục kể.-Tất cả anh em trong đơn vị từ thợ máy, thợ sửa chữa đều phóng ngay đến những chiếc máy bay của mình theo sau họ là các phi công. Trong lúc bom đang rít ngay trên đầu chúng tôi; các phi công trực chiến thật tuyệt vời, họ đưa ngay được máy bay lao vào chặn đánh…

-Thế các đèn pha có chộp được bọn phát-xít không?-Mi-cla-sốp háo hức hỏi.

-Ồ, đồng chí trung sĩ, quả thực tôi không còn bụng dạ nào để ý đến cái đơn vị đèn pha ấy nữa-không nhớ nữa. Có thể họ đã bật đèn kịp nhưng đó là những đêm trắng nên bầu trời bàng bạc trông rõ như byổi sáng ấy mà! Nhưng cánh phòng không thì thật cừ. Từng chùm khói trắng nở bung ra bao quanh đám không tặc phát-xít, lốm đốm trên bầu trời, nhìn sướng mắt. Các cậu súng máy cũng kịp thời nổ súng, các chiến sĩ bộ binh cũng dùng súng trường và cán bộ chỉ huy thì súng lục, đồng loạt bắn lên bầu trời. Mình cũng kịp vớ được khẩu súng trường-bắn liền hai kẹp đạn!

-Nhưng có bắn rơi chiếc nào không?-anh phi công có sẹo trên mắt sốt ruột hỏi.

-Tôi ấy à?-anh thợ máy hỏi lại,-Tôi nghĩ rắng có bắn trúng nhưng rơi thì không rơi.

-Không phải anh mà là phi công ta cơ. Họ đã chặn đánh chứ?

-Cũng chả rơi cái nào.

-Một chiếc cũng không à?-anh phi công vẫn cố hỏi.

-Không, chẳng rơi cái nào cả.

-Thế còn của ta?

-Ba cái.

-Trên không à?

-Anh em ta đánh hăng như sư tử! Bị bom ngay trên sân bay. Bị trúng ngay lọat bom đầu. Còn trung úy Xvê-sơ-ni-cốp thì bị thương. Anh ấy là người cất cánh đầu tiên và tiếp chiến ngay.

-Bị thương nặng không?

-Hai vết một lúc. Một ở chân, một ở vai. Một mảnh bắn vào vai, còn vết ở chân thì bị trúng đạn. Máu chảy đầy cả ủng mãi khi tháo ra mới biết. Nhưng may là không trúng xương, đó là điều cốt yếu, như vậy thì còn sống lâu. Máy bay anh ấy chắc chắn lắm. Suốt ba ngày hôm sau bọn thợ máy phải vá vì đầy vết đạn.

-Tiếc cho trung úy quá. Thật là một con chim ưng dũng cảm. Còn ai bị nữa không?

-Ba cậu bị điếc, một bị chấn thương và tám bị thương nhẹ. Nhưng các cậu thử tưởng tượng xem chẳng ai bị hy sinh cả! Thật là cừ. Người ta chỉ kháo nhau, đồn đại vậy thôi. Đúng là những tay cừ khôi…

-Không nên vội chủ quan,-anh phi công thứ hai từ nãy vẫn im lặng nghe, giờ mới lên tiếng,-Phải hiểu rằng tình hình rất nghiêm trọng. Bọn phát-xít đã chiếm cả châu Âu.