Mi-cla-sốp đi nhờ được chiếc xe quân sự cùng chiều tới quảng trường Pu-skin. Đến nơi, anh cảm ơn lái xe rồi nhảy ào xuống mặt đường nham nhở tuyết do các loại bánh xe cào nghiến. Buổi sáng mùa đông tuyệt đẹp, mặt trời dìu dịu, lấp lánh như chiếc huy chương chiến trận treo lơ lửng trên bầu trời xanh trong, chiếu những tia nắng vàng nhạt lên thành phố phủ đầy tuyết. Các mái nhà, cành cây trụi lá, những quả không khí cầu phòng không dài thon thả, thả lơ lửng trong không trung Mát-xcơ-va, kéo căng sợi dây cáp cũng lấp lánh ánh nắng. Sau những ngày tháng Lê-nin-grát bị phong tỏa nặng nề, sống trong những hầm tuyết, đi trên những phố xá ngập tuyết vắng lặng, chứng kiến những trận oanh tạc bắn phá tàn ác, khốc liệt và với những ngày đêm căng thẳng thiếu ngủ, giờ đây Mi-cla-sốp có vẻ bàng hoàng không tin là mình lại được ở Mát-xcơ-va thân yêu và càng thấy không khí hậu phương vững chắc. Ở đây tuy vẫn có không khí chiến tranh nhưng dầu sao mọi người đi lại vẫn có vẻ đường hoàng hơn, không có cái không khí hốt hoảng lo sợ mối nguy hiểm bất chợt ấp đến, xe cộ vẫn nối đuôi nhau nườm nượp, và thú vị nhất vẫn vang lên tiếng chuông tàu điện leng keng quen thuộc…

Nhảy bám lên chiếc tàu điện vừa chạy tới, Mi-cla-sốp bước vào lối đứng ngay cửa ra vào. Tàu đang xuôi theo đại lộ Tơ-ven-xki. Trên đại lộ, giữa các hàng cây, bọn trẻ đang chơi tíu tít như bầy chim sẻ, chúng đang thi nhau đắp những pháo đài bằng tuyết. Một bà già, dắt con chó nhỏ lông xù che kín cả mắt, lững thững đi dạo. Một anh lính trẻ, tay quấn băng đang ngồi cùng cô gái, cả hai đang tranh nhau nói gì đó và cùng phá lên cười. Cuộc sống chiến tranh và cuộc sống bình thường của thành phố lớn vẫn song song diễn ra khẩn trương và êm ả.

Chiếc tàu điện cũ kỹ lăn bánh chạy dài theo đại lộ rực ánh nắng, xích nối kêu leng keng reo vui. Mi-cla-sốp nhìn vào buồng lái. Cô gái lái tàu khá trẻ có đôi má bầu bĩnh đỏ ửng, đôi mắt lanh lẹn, khuôn mặt ửng hồng trong chiếc khăn trùm bằng lông thú, một chùm tóc màu sáng ló ra dưới khăn. Cô chăm chú nhìn phía trước, đôi mắt hơi nheo lại, tay nắm chắc cần lái.

Tàu vừa đến gần cổng Nhi-kít-xki, Mi-cla-sốp đã nhảy xuống. Anh giơ tay vẫy chào cô lái đang ngoái lại nhìn với vẻ trahc móc anh chàng vi phạm nội quy đi tàu. Trên quảng trường Nhi-kít-xki, dọc theo đài kỷ niệm Ti-mi-ri-dép là một dãy bao cát đè lên nhau tuyết phủ trắng xóa bao quanh một khẩu pháo phòng không bán tự động. Nòng pháo dài, lốm đốm tuyết trắng hếch lên bầu trời giá lạnh. Một anh lính trẻ và đăm chiêu tư lự trong chiếc áo da mới tinh, đi đôi ủng màu gio, đứng gác bên khẩu pháo. Lúc rẽ sang phố An-đéc-xen, để về nhà mìnhm Mi-cla-sốp thầm so sánh và lẩm bẩm: “Còn xa mới bằng cảnh gác ở hồ La-đô-ga. Thủ đô có khác!”.

Đôi chân dường như tự đưa Mi-cla-sốp bước lên có vẻ nhanh hơn. Anh cảm thấy nóng bức. Đây, ngã tư thời thơ ấu đây rồi. Thuở học sinh tay xách túi thường hay hẹn bọn bạn gặp nhau tại đây. Bọn con trai cũng hay phục bọn con gái ở đây để ném tuyết.

Mi-cla-sốp cố kìm nỗi xúc động đang tràn dâng đến nghẹn thở và rẽ vào chiếc cổng lớn quen thuộc. Anh chạy một mạch theo cầu thang có tay vịn bằng sắt lên tầng hai… Hít một hơi đầy lồng ngực, anh giơ tay ấn nút chuông điện. Lại ấn thêm một hơi dài nữa… Một lát sau, trong cánh cửa có tiếng dép lẹt xẹt. “Ai nhỉ? Mẹ? Hay là dì A-lếc-xan-đra?” Mi-cla-sốp hồi hộp đợi và đoán chừng.

Rồi cánh cửa từ từ mở và không phải là ai cả, mà là bác hàng xóm Ma-ri-na Xtê-pa-nốp-na ló đầu ra. Bác vẫn thế, không thay đổi là bao. Vẫn khuôn mặt hiền từ phúc hậu tuy nhiên đã nhiều nếp nhăn hơn, mái tóc màu nâu đồng xoăn tít, hai quầng mắt như béo hơn ra.

-Anh hỏi ai, anh bạn trẻ?

-Chào bác Ma-ri-na Xtê-pa-nốp-na…

-Xin lỗi, nhưng tôi không… Chẳng lẽ là I-go đấy ư? Bác run run ôm chầm lấy Mi-cla-sốp như ôm đứa con trai và cầm tay kéo anh vào phòng. Ôi cao hẳn lên thế này này. Phải cái hơi gầy đi! Sao ngoài mặt trận ăn uống khổ lắm phải không? Chán lắm hả?

Mi-cla-sốp cởi ba-lô, đặt lên chiếc bàn kê sát tường. Cửa phòng anh khoái ngoài bằng một ổ khóa to. Mi-cla-sốp nhớ là trước đây dì không bao giờ khóa ngoài cả. Như vậy có nghĩa là dì đi đâu vắng lâu. Phòng của mẹ cũng vậy. Căn phòng của thời thơ ấu và thanh niên, với cánh cửa cao bọc vải nhựa cũng lủng lẳng chiếc khóa to.

-I-go, cháu chờ một lúc. Chìa khóa bên phòng bác. Bác lấy ngay đây!-Bác Xtê-pa-nốp-na vừa nói vừa vừa đi vội về phòng mình. Có cả thư của mẹ cháu nữa đấy… Mẹ cháu vừa đi sơ tán với bệnh viện cách đây khoảng hai tuần. Theo mẹ cháu cho biết thì hiện giờ cả nhà cháu đang ở U-ran, thành phố I-giép-xcơ…

Mi-cla-sốp bước đến trước cửa phòng nhưng tần ngần không mở khóa. Anh sẽ làm gì, trong căn phòng trống trải này. Anh giữ chùm chìa khóa trong lòng bàn tay rồi quay lại phòng bác Ma-ri-na.

-Bác ạ, cháu tiện đường ghé quàng về nhà… Định vào thăm một lúc nhưng thôi vậy… Bác cho cháu gửi lại chùm chìa khóa. Buồng chiến sĩ có điện thoại không?

Mi-cla-sốp rút cuốn sổ tay trong túi ngực và quay số điện thoại mà đại tá I-lin-cốp ghi cho anh lúc ở Lê-nin-grát.

-Đại tá I-lin-cốp nghe đây,-trong ống nghe vang lên giọng nói ồm ồm.

-Báo cáo, tôi trung sĩ Mi-cla-sốp đã có mặt. Tôi đang ở Mát-xcơ-va.

-Nói rõ hơn. Mát-xcơ-va là ở đâu. Sân bay?

-Không, tôi đang ở nhà riêng, đường Nhi-kít-xki ạ.-Mi-cla-sốp nói số nhà và hướng dẫn lối vào.

-Được, tôi sẽ cho ô-tô đến đón anh. Chúng tôi đang đợi anh.

Bác Ma-ri-na nhìn Mi-cla-sốp vẻ phân vân muốn hỏi cho rõ ngọn ngành. Và khi Mi-cla-sốp vừa xuống khỏi cầu thang thì bác vội đến bên cửa sổ, ngó nhìn ra ngã tư và thấy chiếc xe ô-tô con màu đen đỗ xịch gần cổng. Người lái xe có vẻ ân cần bước xuống mở cửa xe cho anh hẳn hoi.

-Chà, chà, chẳng hiểu nổi nữa,-Bà Ma-ri-na thốt lên, chặc chặc lưỡi.-Có kể cho mọi người họ cũng không tin.

Khoảng một giờ sau, Mi-cla-sốp đã ngồi trong buồng làm việc của đại tá I-lin-cốp tận trên tầng bốn của tòa nhà cao tầng. Cuộc nói chuyện ngắn gọn.

-Sáng mai sẽ bắt đầu vào công việc, chuẩn bị ngay,-đại tá kết thúc.-Bây giờ anh cứ việc nghỉ ngơi cho khỏe. Muốn đi đâu thì báo trực bán xin xe đưa đi.

Mi-cla-sốp được bố trí ở ngay trong tòa nhà này. Lát sau anh được mời xuống nhà ăn trong tầng hầm. Mùi xúp và thịt rán tỏa ra thơm phức. Bác đầu bếp cầm phiếu ăn của Mi-cla-sốp, tò mò hỏi:

-Cậu bạn trẻ vừa ở đâu tới thế này?

-Tôi ấy à?-Mi-cla-sốp hỏi lại, tự nhiên thấy bụng đói cồn cào.-ở tận Lê-nin-grát tới.

Bác đầu bếp già lại nhìn anh vẻ tò mò, lạ lùng vì phiếu ăn của anh là loại dành cho cán bộ cao cấp. Nhưng bác chẳng nói gì vục chiếc muôi vào nồi, đổ đầy một đĩa xúp đậu hầm thịt thơm béo đặc sệt như cháo, rồi lại cho thêm ít thịt hầm nhừ. Xong đĩa thứ nhất, món thứ hai là mì xào, đổ thêm nước gia vị béo vàng. Món thứ ba là một miếng bít-tết vàng rộm. Cả ba món được bày trên đĩa sạch sẽ tinh tươm. Bác đặt xuống trước mặt Mi-cla-sốp, nói giọng thân mật:

-Ăn đi, anh bạn! Cố thanh toán cho gọn đấy nhé!…