Li-đa Mi-cla-sô-va rảo bước trên đường. Dưới đôi ủng tuyết lạo sạo, gây cảm giác dễ chịu. Phía trước mắt, trên hàng rào đổ nghiêng một chú chim chiến sĩ là đang vẫy đuôi hót thành thót: chích chi, chính chi, chơ… chích chi khơ…
Li-đa chậm bước, nhìn và mỉm cười, con chim hiền lành nổi tiếng thông minh và khá đẹp với chiếc đuôi dài màu sáng. Một tuần lễ trước đây cũng một con chim chiến sĩ là đuôi dài như thế này bay vào sân và đậu ngay ở bậc cửa sổ căn buồng của mẹ con Li-đa. Bà Mác-pha chủ nhà, đang trộn than vội bỏ ngay xẻng xuống và nhìn sang buồng hai mẹ con nói, giọng không giấu vẻ ghen tị:
-Này Li-đa, cô lại sắp có thư đấy! Giống chim chiến sĩ là này là loại chim tiên tri đấy, chim đưa tin vui. Người ta còn gọi nó là chim khách! Tự dung nó không hót đâu.
Li-đa không tin vào những lời có tình chất mê tín đó, cô nói:
-Không phải thế đâu bác ạ.
-Không phải là thế nào. Kinh nghiệm dân gian đấy! Cô cứ thử nghiệm mà xem!
Bà Mác-pha Kha-ri-tô-nốp vóc người đẫy đà, mạnh khỏe, xởi lởi có vẻ trẻ hơn cái tuổi năm mươi của bà. Chỉ có mớ tóc bạc là tiết lộ tuổi tác và những nỗi đau khổ đè nặng đôi vai bà. Mới những tháng gần đây tóc bà đã bạc đi trông thấy vì chỉ trong vòng một tháng bà đã nhận được tới ba giấy báo tử của chồng và hai con trai. Tai họa giáng xuống không làm bà ngã quỵ mà chỉ làm trái tim bà cứng rắn thêm vì đau khổ. Hàng tuần lễ liền bà không rời khỏi xưởng quân giới nơi Li-đa cùng làm việc tại phòng kỹ thuật với bà. Tại đây bà là tổ trưởng một tổ vận chuyển gồm toàn nữ, phần lớn là các bà các chị đã đứng tuổi, nhưng họ làm việc không kém gì nam giới. Họ gọi bà tổ trưởng của mình là bà chỉ huy Mác-pha! Và chỉ nghe theo lệnh của bà thôi. Những đôi tay của họ đã bốc chuyển không biết bao nhiêu tấn đạn dược cho pháo hặng nặng. Tại mặt trận, các chiến sĩ ta mỗi khi mở hòm đạn thường bắt gặp những dòng chữ nguệch ngoạc bằng phấn: “Dành cho thằng Hit-le”. Trả thù cho Mi-tơ-ri Cu-dơ-mích”. “Này cho bọn súc sinh đê tiện!”. ”Trả thù cho Va-xi-li”. “Tiêu diệt Hit-le, trả thù cho con trai Phê-đô”.
Bà Mác-pha nói giọng khàn khàn:
-Tôi chẳng còn nhận được thư của ai nữa đâu! Những bức cuối cùng tôi nhận được là những ức mang viền đen. Nói xong bà lại quay sang lò than xúc tiếp mấy xẻng rồi lấy góc khăn chấm nước mắt. Họ chỉ nói với nhau như vậy nhưng Li-đa vẫn cứ ngầm mong xem lời bà có đúng không. Nhưng quả thật, sáng hôm ấy chị có thư, hơn nữa lại là thư của chồng, của I-go Mi-cla-sốp! Anh viết những lời tốt đẹp và báo tin rằng, anh không còn ở Lê-nin-grát nữa mà đang ở một nơi xa sau mặt trận, đang ở Mát-xcơ-va và có thể sẽ đi đến một nơi xa xôi. Anh viết với giọng đùa cợt của một người xa lạ: “Còn anh chàng võ si quyền Anh của em, chàng có thằng con trai kháu khỉnh là An-đriu-sa đã rẽ qua nhà, mọi việc đều yên ổn, mặc dù anh ta không được gặp vợ con, gặp dì và sau đấy anh ta đành lặng lẽ về đơn vị…
Thoạt đầu Li-đa chẳng hiểu gì cả. Lại còn anh I-go nào vào đây nữa? Nhưng một lúc sau chị hiểu ra và lòng trào lên niềm vui rộn ràng, ấm áp. Ồ té ra anh ấy viết về mình-Thật vui quá. Cuối thư I-go tha thiết dặn vợ không nên tiếc gì cả, hãy chú ý sức khỏe, hãy chăm sóc An-đriu-sa cho cẩn thận, đừng tiếc rẻ đồ đạc, cần thứ gì cứ bán bớt đi mà tiêu. Chị mang thư anh đọc đi đọc lại nhiều lần cho bạn bè cùng phòng nghe và mọi người đều ghen với niềm vui của chị một cách thân ái.
Đúng là cuộc sống nơi sơ tán thật khó khăn. Li-đa đã dần dần bán đi một số tư trang, đồ dùng không cần thiết.
Sau đấy chị đã nhiều lần lưỡng lự khi phải quyết định có nên bán chiếc đồng hồ đeo tay nhỏ xíu, mạ bạc mà I-go đã mua nó bằng khoản tiền thưởng tặng nhân ngày sinh nhật của chị. Khi ấy hai người mới yêu nhau chứ chưa phải đã là vợ chồng.
Tuyết vẫn lạo xạo dưới chân, Li-đa vẫn không chú ý gì đến xung quanh. Những ý nghĩ của chị vẫn đang hướng về miền tây xa xôi, về thành phố Mát-xcơ-va thân yêu, nơi có con người gần gũi nhất, thân thiết nhất trong cuộc đời của chị đang sống. Ôi giá được bay về ma dù chỉ là trong chốc lát để ngắm nhìn, để ôm chặt lấy anh trong giây lát và chỉ cần vùi đầu vào bộ ngực nở nang của anh mà khóc cũng đủ sướng rồi…
