Hôm nay thế là đủ rồi đấy. Con nghỉ đi, tâm hồn bé bỏng của mẹ...

    I-ren găm chiếc kim vào mảnh lụa dày, dùng các ngón tay vuốt đều trên đường thêu và lắc đầu vẻ không bằng lòng.

    — Con phát lạnh vì cái màu xanh này. Thật chẳng khác nào bầu trời mùa đông vậy. Còn các bông hoa thì trông như hoa chết ấy thôi, cứ y như là bằng sáp ấy, mẹ ạ.

    Đôi mắt trẻ thơ mở to nhìn mẹ đầy vẻ thất vọng.

    — Con thật là lẩm cẩm. Ai lại đi khổ sở vì một mảnh giẻ sặc sỡ như thế bao giờ!

    — Sao mẹ lại nói thế hở mẹ! Đây là tấm vải trải bàn thờ cơ mà! Con đã dâng cho Đức Mẹ Đồng Trinh rồi đấy, đây là lời cầu nguyện của con. Mỗi một mũi thêu là một vần chữ nhỏ, những lời cầu nguyện được dệt từ đó, khi kéo sợi chỉ con lại đọc thầm những lời cầu nguyện đó trong ý nghĩ. Mà các mũi thêu mới khít làm sao! Mẹ xem này...

    Ánh nắng hoàng hôn vàng rực rọi vào góc phòng nơi I-ren ngồi trên chiếc xe đẩy. Trong cái ánh sáng kỳ diệu đó vẻ mặt trê thơ trở nên sinh động và mất đi một phần màu nhợt nhạt trong suốt của nó. Dường như ánh sáng cũng đang bừng lên trên khuôn mặt ấy và tỏa ra chung quanh chói lọi. Còn đôi mắt nâu to cũng đang bừng lên ngọn lửa sống. Chỉ có đôi lông mày và chiếc miệng của em là giống mẹ, hay đúng hơn thì đó là những đường nét dịu dàng thuần hậu của mẹ truyền sang đứa con. Tuy nhiên vẫn có một cái gì đó đối lập trên khuôn mặt nhỏ mịn màng và bầu bĩnh ấy, nó che lấp một sức mạnh ngầm đang ẩn náu trong chiều sâu chưa được phát hiện của bản chất I-ren.

    Ac-net âu yếm ngắm nghía khuôn mặt dễ thương của con, cố quên đi tấm thân tàn tật của nó. I-ren có thể trở thành một thiếu nữ xinh đẹp biết bao! Ôi, chiếc ô-tô ấy, cái ngày đáng nguyền rủa đến trăm lăn ấy.

    — Sao lại nhìn con thế mẹ? I-ren lo lắng hỏỉ.

    — Không, mẹ chỉ suy nghĩ một chút thôi. Ví dụ như chuyện con đã làm việc cả ngày hôm nay rồi, giá bây giờ con đi dạo một chút thì tốt hơn.

    — Mẹ đi với con ra vườn nhé ? — bộ mặt em bé sáng rực lên.

    — Không, Pe-pi-ta sẽ đi với con. Mẹ còn chuẩn bị ngày mai khách đến.

    F-ren thở dài thất vọng.

    — Lại cái ông Nun-ke tàn ác ấy!

    — I-ren !

    — Con biết, con biết, mẹ muốn nói gì rồi! Rằng ông ta đã giúp mình bao nhiêu, rằng ông ta thông minh biết mấy và...

    — Mẹ nghĩ rằng con cũng nhận thấy điều ấy.

    Nhưng làm sao con công nhận được khi con biết rằng

    ông ta là kẻ ác độc! ông ta bắt dẫn con Rô-xi-nan-tê ra ngoài, giương súng lên và, — cô bé trào nước mắt, — và sau đó còn mắng Giăng là không săn sóc nó nữa.

    — Con đã hứa với mẹ rồi cơ mà! Sao lúc nào con cũng tự hành hạ mình mãi thế? Mẹ mua cho con một con ngựa khác thay cho Rô-xi-nan-tê vậy nhé ? Hay là một con la ngô nghĩnh.

    — Không cần con ngựa khác, không cần con la!

    — Lay Chúa tôi, con giày vò mẹ đến chết mất! — Ac- net buộc mồm thốt ra. I-ren bỗng im bặt.

    — Con sẽ ngoan, rất ngoan nữa cơ, chỉ có điều mẹ đừng nói thế nữa. Nếu mẹ muốn, con sẽ cầu nguyện Đức Mẹ ngay! Và mẹ gọi Pe-pi-ta vào đi. Rồi con sẽ dạo chơi thật lâu và không quấy mẹ chút nào nữa.

    I-ren áp mặt vào bàn tay mẹ. Đó là một lời xin lỗi câm lặng. Ac-net đã thuộc từng sắc thái của lối nói chuyện không lời ấy qua những đêm dài thức trắng bên gường bệnh của con, đến nỗi không cần giải thích chị cũng hiểu được mọi ý nghĩ của con, biết lúc nào con khỏe hay mệt.

    Thái độ của con gái hôm nay làm chị không yên lòng. I-ren không chịu cho xoa bóp, từ chối việc đi dạo và cả ngày chỉ còng lưng ngồi thêu. Nó cứ làm hấp tấp vội vã như bị ma đuổi vậy. Ac-riet cũng đã rõ đó là cái gì rồi. Chính lòng tin đó đã giữ chị sống qua được nhiều năm tháng...

    Người thiếu phụ chuẩn bị cho con gái đi dạo, rồi lại buông mình chìm đắm vào kỷ niệm. Chị nhớ lại tất cả những gì đã xảy ra từ cái tai nạn tàn khốc bất hạnh kia. Chị nghĩ đến cuộc thử thách siêu phàm đã theo sát đời chị nhiều hơn là các sự kiện.

    Lúc đó Ac-net còn đầy lòng tin ở các điều kỳ diệu. Bởi vì chính Đức Mẹ Đồng Trinh cũng là mẹ. Lẽ nào người mẹ thần thánh lại không cúi xuống người mẹ trần gian! Ac-net không bỏ qua bất cứ một bài mi-sê nào, đến ngay cả ở nhà chị cũng cho lập một điện thờ nhỏ nữa. Nơi đó chị có thể bình tĩnh nói vói Đức Mẹ bằng những lời trong trái tim mình, có thể thanh tịnh một mình với Người. Chị có thể đặt Thánh Kinh sang một bên và tin cẩn tâm sự với Người như một người đàn bà với một người đàn bà khác, phàn nàn về chiếc lưng lại buốt của đứa còn bé bỏng và đôi chân yếu ớt không đỡ nổi tấm thân của nó. Chị nhắc Đức Mẹ rằng đã từng có lúc Người cũng ẵm bổng trên tay một đứa con bé bỏng, và Người cũng biết đó là một điều hạnh phúc kỳ diệu biết bao nhiêu. Và trong buổi cầu kinh đó của chị đồng thời có cả sự đồng cảm nồng nhiệt đổi với người mẹ cực kỳ đau khổ có con bị đóng đinh câu rút trên cây thánh giá với tất cả nỗi cay đắng, xót xa.

I-ren bị bó bột vài tháng, rồi lưng em cũng thẳng ra. Cha An-tô-ni-ô nói rằng đó là lời hứa hẹn của Chúa Trời. Và Ac-net cũng tin như vậy. Tất cả mọi ý nghĩ của chị đều được dành cho sự biết ơn lòng nhân từ của Chúa Cứu thế đã cho con chị được hoàn toàn khỏi bệnh. Lức đó Cha An-tô-ni-ô đã truyền đạt cho chị rõ kể hoạch của cuộc chiến tranh thập tự được vạch ra nhằm bảo vệ đạo Thiên Chúa. Đúng ra thì người thiếu phụ trẻ chẳng làm sao hiểu được người ta muốn gì ở chị.

    Hàng ngày chị chỉ ký các thư từ mà vị cha cố xếp trước mặt mình, hiến một số tiền lớn cho việc thành lập một cái trường mang tên « Những hiệp sĩ của thánh linh » đã mở hoặc chị và sẵn lòng thỏa thuận... Rồi sau đó Nun- ke xuất hiện ...

    Ac-net vuốt tay lên trán như cố xua tan mọi ký ức. Bỗng chị cảm thấy không khí trong phòng ngột ngạt không sao chịu nổi. Chị mở tung các cửa sổ... Phải ra khỏi nơi đây thôi, dù chỉ trong một tiếng đồng hồ! Để quên đi và lánh xa tất cả...

    Chị quàng vội chiếc khăn san lên đầu, rồi hấp tấp chạy ra phía chuồng ngựa.

    — Giăng, thắng yên con Ra-mi-rô nhanh lên! — Con ngựa đen tuyền nghe tiếng chủ bắt đầu dựng tai lên và giậm hai chân trước một cách nôn nóng. Từng đường gân thớ thịt của nó căng lên dưới lớp da bóng loang. Ac-net bước lên bàn đạp, từ chối sự giúp đỡ của Giăng, rồi nhảy lên yên.

    — Hê-lô! — Chị kêu lên và giật dây cương. Con ngựa giống lao tới như gió cuốn. Người và ngựa như đang hòa làm một. Con vật thông minh biết vâng theo từng cử động của bàn tay cầm cương một cách ngoan ngoãn: nó đi nước kiệu, rồi phi nước đại lao như bay trong không khí.   

    Ac-net buông mình theo hứng thú và những nỗi băn khoăn như tan vợi đi. Chị hít thở từng luồng gió mát lạnh của hoàng hôn, cả những hương vị hơi gắt của hoa dại sau một ngày nóng bỏng và mùi mồ hôi ngựa một cách thèm khát, những thứ đã làm thức dậy trong chị những kỷ niệm của thuở thiếu thời lờ mờ như sương mù trước mắt chị.

    Hãy cất cánh lên như một con chim trời bay liệng tự do trên vòm trời xa lạ về phía nó muốn, cho đền lúc hơi tàn lực tận và rơi xuống trong nỗi ngây ngất dịu ngọt với nguyện vọng duy nhất được hòa vào với đất, như dựa vào lòng mẹ, để rồi lại chào đời như một bông hoa dại, một cọng cỏ vô tư.

    Thời gian gần đây Ac-net ngày càng hay lẩn ra khỏi nhà, nhảy lên lưng con Ra-mi-rô và cứ thế phóng lang thang không mục đích trên những con đường dốc đá lởm chởm ngoằn ngoèo và những bình nguyên khô cằn vì nắng.

    Trong một cuộc dạo chơi như thế suýt nữa chị đã lao vào một trại di-gan ẩn trong một cái thung lũng. Chị đã hãm ngựa lại và đứng yên lặng trên sườn đồi không tự quyết định nổi là nên đi tới hay quay lại. Một sức mạnh không thể cưỡng nổi lôi chị đến gần hơn nữa để hít thở mùi khói của đống lửa trại. Chừng như để chống lại sự quyến rũ ấy chị vô tình đưa tay lên vai mình và xoa xoa vào các vết sẹo do chiếc roi da quất ngựa của lão trùm Pê-đrô. Không, không bao giờ chị có thể tha thứ cho họ về sự tàn nhẫn độc ác đó !

    Ac-net sắp sửa giật cương, thì nhận thấy một đám trẻ chân đất đang lao đến đứt hơi về phía chị. Những đứa trẻ mình trăn trùi trụi ấy vây quanh chị và đua nhau chìa những bàn tay bé bỏng cầu xin của bố thí. Người thiểu phụ như bị mê hoặc khi nhìn những bộ mặt nhem nhuốc đỏ ửng, những đôi chân khỏe mạnh bám đầy bụi đường... lòng ghen tị dày vò chị. Chị thét lên giận dữ và giật mạnh dây cương trước bao cặp mắt ngơ ngác của lũ trẻ với nỗi căm thù sâu sắc cả thế giới, cả đám trẻ di-gan vô tội làm như chúng đã cướp mất sức khỏe của I-ren vậy.

    Lúc này cuộc gặp gỡ ấy lại hiện lên rõ nét trong lòng chị. Chị ân hận rằng tại sao lúc đó chị không ném cho lũ trẻ một ít tiền... Và chị cay đắng nhận thấy mình đã trở nên lạnh lùng khắc nghiệt biết bao nhiêu. Ngày xưa chị đâu có thế này! Không, ngàn vạn lần không, vậy mà giờ đây cuộc sống đã biến đổi nhao báng chị một cách tàn nhẫn. Bởi với A-đe-la và Pê-đrô thì chị là nô lệ. Với Cac-lôt là đồ chơi, còn bên cạnh cha An-tô-ni-ô và Nun-ke chị lại trở thành con rối. Tất cả đều lừa dối chị.

Còn, còn một người nữa mà cái tên của người đó cũng đã trào lên đầu lưỡi Ac-net, mà dù chỉ nói thầm thôi cũng khó, bởi chị cho đó là sự báng bổ thần thánh. Nhưng chính Đức Mẹ, Người cũng lừa chị — Người dịu dàng nhân hậu nhất, Người là mẹ của mọi kẻ đau khổ trên đời. Có lẽ Người ngự trị quá cao trên các tầng mây lấp lánh hào quang, đến nỗi không nghe được lời thỉnh cầu của chị, không nhận ra được trái tim đau khổ của người mẹ đang đặt dưới chân Người chăng ?

    Ac-net kinh hoàng vì ý nghĩ tội lỗi ấy. Không, chị không có quyền trách cứ Đức Mẹ. Lạy Chúa, không phải Người muốn vậy! Chỉ có điều trái tim Người đã khô cạn mạch yêu thương như dòng suối mùa hè nóng nực. Chẳng có gì khác ngoài sự trống rỗng của lòng suối thiếu nước...

    Giá chị có một người thân có thể giúp chị xua đuổi những nỗi buồn ám ảnh, khuyên nhủ chị trong những giờ phút nặng nề "khó xử thì tốt biết bao. Cha An-tô-ni-ô thì bây giờ chị không còn có thể tin cậy được nữa, từ lâu chị đã nhận ra không phải lão ta thật tâm muốn cứu những kẻ lầm lạc bằng lòng thương của Chúa, mà đúng hơn là bằng sự giết chóc và máu !... Lão ta biểu thị lòng nhân đạo theo kiểu của lão. Hồi mới sáng lập trường, Ac-net còn đang sống ở Ma-đrit. Một lần chị chứng kiến thấy người ta áp giải một đoàn tù nhân từ nhà tù này qua nhà tù khác. Pe-pi-ta lúc đó đang đi với bà chủ bất giác kêu lên. Bà ta nhận ra trong đám tù nhân ấy có đứa em họ của mình và một người đồng hương khác. Ac-net gắng an ủi vỗ về người đàn bà có tuổi đáng thương đó theo khả năng của mình, hứa rằng rồi cha An-tô-ni-ô vì lợi ích của họ và vì lòng kính chúa sẽ hành động sao cho họ cắt bớt những đau khổ trong cảnh tù đày, bởi chính những tù nhân đó phần nhiều là những con chiên ngoan đạo cả! Nhưng lão cha cố lại lảng tránh lời cầu xin của Ac-net với vẻ lạnh lùng không sao hiểu nổi, lão ta nói: « Họ cũng chả khác gì những người đã làm cho con gái của con trở thành tàn tật! — Lão ta giận dữ thét: — Những kẻ như vậy chỉ là những con chiên ghẻ, làm hỏng đàn chiên của Chúa mà thôi... » Dù Pe-pi-ta có hết lời cầu khẩn lạy van, lão cha cố vẫn không hề để lọt vào tai để giúp cho số phận những kẻ bất hanh được nhẹ nhàng đôi phần...

    Lúc đó Ác-net đang chiến đấu trong những nỗi lo âu riêng, nên cũng chóng quên việc ấy. Nhưng giờ đây sự việc đã qua lại hiện lên rõ mồn một trong trí nhớ chị như chuyện mới xảy ra hôm qua vậy. Chị như thấy hiện lên trước mặt mình những bộ mặt Sạm đi vì nắng gió. đói khổ, những bàn tay sần sùi chai sạn vì lao động và những chiếc lưng còng mệt mỏi...

    Có biết bao người sống như thế trên khắp thế gian này !... Có lẽ cha mẹ chị cũng đã từng bị xua đuổi từ nhà tù này qua nhà tù khác vì một tội lỗi nhỏ nhặt nào đó, thậm chí có khi còn bị oan ức nữa ? !! Kỳ cho đến lúc gục chết đâu đó bên lề đường, hay trong một ngục tù ẩm ướt ...

       Chiếc dây cương tuột khỏi tay chị. Ra-mi-rô lưỡng lự đưa đôi mắt ướt sáng xanh lên nhìn chủ như muốn hỏi phải làm gì đây: nên đi bước một, hay phi nước kiệu, hoặc chuyển sang nước đại và nên đi về hướng nào ? Con ngựa ngẩng đầu lên cất tiếng hý khẽ.

    Ac-net dường như trong mơ tỉnh dậy, chị âu yếm vuốt cổ nó. 

    — Đến giờ phải về rồi, Ra-mi-rô à, — Chị buồn bã nói.

    Mặt trời như một hình cầu khổng lồ treo trên đường chân trời. Phải về nhanh thôi. Ac-net xuống dốc ở gần quán rượu, rồi hướng con ngựa ra đường cái, cảnh vật vẫn chết lặng như bao giờ. Một con đường nhựa thẳng tắp như một con rắn khổng lồ đút đầu vào chiếc cổng của nhà tu cũ.

    Cái gì đang diễn ra giữa những bức tường cao bí ẩn ấy ? Sao từ trong đó đôi lúc lai vọng ra những tiếng súng nổ ? Nun-ke — Cha An-tô-ni-ô, Vô-rô-nốp và bao người khác nữa thỉnh thoảng đến thăm chiếc vi-la cô độc của mẹ con chị, nhưng không bao giờ họ hé môi nói tới những chuyện khó hiểu đó. Việc của chị là ký những giấy tờ gì đó thật ra hoàn toàn chị không hiểu tí gì, và nghe cha An-tô-ni-ô đọc chính tả để chép trả lời cho những bức thư cũng chẳng biết gửi cho ai, phần lớn nội dung của chúng đều do lão cha cố thảo ra. Vì một lẽ nào đó, họ tạ ơn cha, vì một cớ nào đó họ lại ca tụng cha và hứa hen giúp đỡ...

    Tất cả mớ bòng bong đó thật khó hiểu biết bao, đối với chị người đàn bà đơn thuần đã bị số phận đóng đanh trớ trêu giật ra khỏi trại di-gan, để rồi quăng ngược, quăng xuôi theo ý muốn cho đến khi vứt chị vào đây, tại cái xó xỉnh trăm lần đáng nguyền rủa mà cả Chúa lẫn con người đều lọc lừa gian dối này.