Này, Xô-mốp, người ta đưa anh đến đây để làm quái gì vậy?

    — Họ không hỏi tôi có muốn đến hay không và chắc chắn người ta cùng không hỏi ngài có ưa tôi hay không?

    — Tôi nhắc anh: ở đây tôi là chỉ huy. Anh hiểu chứ ? Và nếu tôi ra lệnh là...

    — Tôi nhổ vào cái lệnh của ngài ấy !

    — Cái gì ? Mày nói sao!

    Prô-tô-pô-pốp nhảy bật lên như có lò xo trong người, bàn tay nắm những ô đô-mi-nô1 chống lên bàn và tấm thân to lớn đồ sộ ngả về đằng trước. Đôi mắt đen tròn xoe của hắn gằn lên vẻ bướng bỉnh, quai hàm bạnh ra giật giật dưới da hắn, như vướng hai hạt dẻ mà Prô-tô-pô-pốp muốn cắn đôi để ngay lập tức cắm hai hàm răng nhọn sắc vào cổ kẻ kình địch đang bình tĩnh hút thuốc lá và nhìn hắn với vẻ giễu cợt.

    Ba tên tay chân thân tín của Prô-tô-pô-pốp vẻ tò mò, hiếu kỳ nhìn người mới tới dám gây sự phá rối trò chơi và bây giờ lại có thái độ ngạo mạn với một người như Prô-tô- pô-pốp, một chỉ huy phó trinh sát nổi tiếng của đơn vị tướng Vla-xốp, người mà cho đến nay bất cứ ở đâu cũng duy trì được vai trò chỉ huy của mình. Nhiều người biết tính điên cuồng, độc ác của hắn, lúc hắn giận dữ, mọi người trước mặt hắn đều bé hơn ngọn cỏ, lặng hơn giọt nước, cả đến người cao cấp hơn hắn cũng vậy.

    Vậy cái anh chàng thanh niên non choẹt chỉ mới là thượng sĩ công binh thuộc quân đội Đức cũ này muốn gì?

    — May có biết rằng...

    — Tôi yêu cầu đừng có mày tao gì với tôi, chúng ta chưa từng chăn trâu cắt cỏ gì bên nhau đâu!

    Xô-mốp nói với vẻ bình tĩnh đến là hờ hững. Anh nhận ra Prô-tô-pô-pốp đã phạm sai lầm khi bắt đầu cuộc nói chuyện này trước mặt bọn đàn em của mình, vì như vậy uy tín lãnh đạo của y đang bị đe dọa. Nghĩa là anh càng cần phải hạ uy tín của hắn nhanh hơn nữa. Có nhiều cái phụ thuộc vào việc anh có tác động như thế nào đối với những người có mặt...

    Cố tình không chú ý đến Prô-tô-pô-pốp, anh quay sang phía những người khác. Song từ khóe mắt anh vẫn thấy gã kia mặt tái nhợt, môi mím chặt đang rời khỏi bàn và từ từ đi lại phía anh với tấm thân lắc lư.

    Xô-mốp nhún vai và lắc đầu vẻ phê phán, rồi cũng từ từ đứng dậy.

    Lúc này giữa họ không còn cái bàn nữa, họ đứng đối diện nhau. Đúng hơn là chỉ có Xô-mốp đứng, còn Prô-tô- po-pổp thì đang tiến lại gần anh với thân hình lắc lư và những bước đi giận dữ như bước chân gấu.

    Chỉ còn khoảng năm bước là họ giáp mặt. Moi người nhìn nhau ngạc nhiên. Sao anh chàng thanh niên kia không thở thế ? Có lẽ anh ta hy vong là Prô-tô-pô-pổp đùa hay sao ? Nhưng mà đến cả thằng mù cũng thầy rõ là hắn muốn dùng đầu để đánh gục anh kia mà. Quả tình sau hai bước chân nữa, Prô-tô-pô-pốp đôt ngột thu đầu lại và lao tới như một con trâu điên.

    Chỉ lát sau những người có mặt mới kịp nhận ra những diễn biến của cuộc đấu tranh như chớp và kết thúc không thể ngờ được. Xô-mốp hơi né người sang bên một cách nhanh nhẹn và dùng bàn tay cứng như sắt chặt xuống cổ tên chỉ huy phía dưới gáy một chút và tấm thân đồ sộ của hắn đổ xuống sàn nhà như một cọng cỏ bị cắt vậy.

    Mọi người lặng đi trong giây lát. Họ đợi hắn vùng dậy và lao tới kẻ đã làm nhục hắn. Nhưng hắn nằm im... làm họ lo lắng... những tay chân của hắn quỳ xuống và lật hắn nằm ngửa lên. Lúc ngã xuống, hắn bị dập mũi nên máu trào ra ướt mặt.

    — Bác sĩ! — Có ai đó kêu lên.

    — Không căn! — Xộ-mổp gạt đi và châm thuốc hút thản nhiên. — Chưa ai chết vì một cú đánh như thế cả. Các anh hãy đổ cho hắn một ít nước và năm phút sau hắn sẽ khỏi.   

    Quả thật vài phút sau Prô-tô-pố-pốp mở mắt, hắn đưa cặp mắt lừ đừ nhìn những người chung quanh. Khi trông thấy Xô-mổp, hắn thu người để vùng dậy, nhưng khuỷu tay hắn sụn xuống, đầu hắn ngả về đằng sau, rơi xuống vũng nước với một tiếng «cốp» trầm đục.

    — Các anh hãy đặt hắn ta lên đi-văng và kê một cái gì êm êm dưới đầu cho hắn. — Xô-mốp thản nhiên bảo và bọn tay chân của Prô-tô-pô-pổp tuân lệnh không một lời phản đối.

    Xô-mốp bước đến bàn và làm như ngẫu nhiên anh ngồi xuống nơi mà cách đó ít lâu tên chỉ huy nhóm vừa ngồi.

    — Anh quả là người có tài, thánh thật! — Một anh chàng tóc vảng hoe nói không giấu nổi hào hứng. Anh ta mang quân hám trung úy trên chiếc áo khoác đã sờn rách.

    — Tôi củng có luyện tập võ vẽ đôi chút.— Xô-mốp uể oải lầu bầu.

    Tên chỉ huy nhóm lại mở mắt và bắt đầu chớp lia lịa như muốn xé rách chiếc màng mỏng đang che mắt hắn. Ánh mắt dữ tợn của hắn đừng lại chỗ Xô-mổp chứa chất vẻ căm thù không thể tha thứ được. Những người có mặt đều nín thở, khi thấy hắn ngồi dậy. Chuyện tên chỉ huy nhóm chịu yên phận với thất bại và không tìm cách để thanh toán với đổi phương, chưa có bao giờ! Xô-mổp cố sắp xếp những ô đô-mi-nô thành những hình phức tạp một cách lơ đãng...

-----------------

    1. Trò chơi xếp chữ số của người Âu.

Nhưng mặt mọi người sửng sốt khi thấy tên chỉ huy nhóm không bắt tay vào việc trả thù.

    — Ta đi đến chỗ tôi đi! — Hắn ra lệnh cho hai bậc đàn em: một thiếu tá và một đại úy.

    Cả ba rời khỏi phòng.

    Anh chàng trung úy tóc vàng hoe ngồi xích lại gần Xô-mổp. Anh ta không cưỡng nổi sự cám dỗ được làm quen với người mới tới mà đã xử sự một cách anh hùng đến thế.

    — Quả là thánh thật! Chỉ có điều từ bây giờ anh hãy đề phòng tay Prô-tô-pô-pốp. Hắn không bỏ qua một mối thù như vậy đâu. Đển cha hắn làm nhục hắn, hẳn cùng không tha đâu.

    — Tôi không phải là tên hèn nhát.

    — Điều đó thì tôi tin! Anh đã cho hắn một mẻ ra trò. Có điều tôi không hiểu là anh cố sinh sự với hắn chơi, hay quả là muốn trở về đất Nga thật ?

    — Có lẽ chúng ta nên làm quen nhau nhỉ ?

    — Rất hân hạnh! Tôi là Bô-man-tô-vích, Mi-khai-lô Bô-man-tô-vích.

    — Tôi Xô-mốp. Và anh muốn biết tôi có thật tâm trở về nước Nga không chứ gì ? Đúng thế đấy, anh bạn ạ !

    — Lại còn thế nữa! Như vậy thì chính tự anh đút đầu vào thòng lọng đấy thôi. Nếu thế thì anh tự treo cổ lên xà nhà để khỏi khổ sở đau đớn còn hơn.

    — Nhưng tôi còn muốn sống.

    — Tôi không hiểu nổi anh. Thật đấy, tôi không hiểu nổi! Anh muốn sống mà lại tự giác lao đầu vào vòng nguy hiểm. Tai sao lại thế ?

    — Cha mẹ tôi, vợ tôi ở đó, còn ở đây thì tôi trơ trọi có một mình.

    — Nhưng anh cũng chẳng có dịp để hôn ho trước khi bị xử bắn đâu. Anh sẽ bị bắt ngay ngày đầu tiên lọt vào đất Nga. Anh muốn trở về nhà với cái thành tích là đã phục vụ trong quân đội Đức quốc xã à ?

    — Tôi bị cưỡng bách. Với dòng máu lai Đức hầu như họ đã dùng vũ lực lôi tôi ra khỏi trại tù binh và chụp lên người tôi bộ quân phục Đức. Và chủ yếu là tôi chỉ chiến đấu ở mặt trận phía tây.

    — Thế ra anh tưởng là người Nga họ tin anh phỏng ? Họ không cần phải điều tra xem xét đối với bất kỳ ai đâu. Ngay đến cả binh lính của họ từ các trại tù binh trở về cũng còn bị tống vào những nơi xa tít nữa là... — Bô-man-tô-vích hất tay vẻ thất vọng và nói tiếp sau một giây im lặng. — Hừ, dài lời mà làm gì, đối với chúng ta không còn chuyện trở về nữa rồi.

    — Tôi thì tôi tin ở lòng cao thượng, — Xô-mổp phản đối. — Sự chiến thắng luôn luôn gợi ra sự cao thượng trong phe chiến thắng. Tất nhiên tôi không có tham vọng là họ tiếp mình với những cánh tay dang rộng. Đó là một ảo tưởng. Tôi có tội, chắc chắn sẽ bị trừng phạt, có thể họ sẽ tống giam vài năm. Nhưng như vậy cung vạn lần tốt hơn là sống vất vưởng ở đất khách quê người cho tới lúc chết.

    — Vất vưởng là thế nào ? Các đại diện của các hội từ thiện khác nhau đã đến thăm trại, họ hứa giúp đỡ và tìm cho công ăn việc làm...

    — Ồ, một sự bác ái đến cao cả !

    — Anh lạ thật! Lúc lạc quan đến bay bổng lên mây xanh, lúc lại hoài nghi như một cu già...

    — Chỉ có thể đo những việc giống nhau bằng một đơn vị đo lường cũng giống nhau mà thôi. Còn việc này thì.. Tôi đã từng sống ở Pa-ri, đã từng gặp những người trốn khỏi nước Nga ở thời kỳ đầu cách mạng. Vào thời kỳ đó người ta cũng hứa hươu hứa vượn như đối với chúng ta bây giờ. Và rút cục là gì ? Các bà quý tộc đi rửa bát chén trong các tiệm ăn. Còn các ông hoàng thì đi làm đầy tớ. Thế mà trước cách mạng họ là cả bộ mặt của xã hội Nga hoàng, đặc biệt là theo cách nhìn của giai cấp thống trị các nước vui lòng đón họ tới. Còn đối với chúng ta, thử hỏi ai còn nể nang gì với mình ? Tử tế hơn là họ tập trung chúng ta lại, mang đến mỏt khu mỏ, hay một đồn điền nào đó, ví dụ như ở châu Phi chẳng hạn…

    Những lời nói của Xô-mốp rõ ràng có tác động đến người nghe. Anh ta đờ đẫn nhìn tờ giấy mà lúc vô tình đã vẽ chằng chịt lên đó những hình vuông và tam giác và chiếc bút chì cũng đứng sừng lại trong tay.

    — Thế ở tổ các anh không ai muốn về à ? Hay có mà họ sợ nói ra ? — Xô-mốp chăm chú theo dõi nét mặt người kia. Nhưng anh ta chỉ lắc đầu như muốn xua đi những ý nghĩ buồn rầu không giấu giếm. 

    — Không ai thấu hiểu được, tâm hồn của kẻ khác cả. Anh ta trả lời sau một phút im lặng.

    — Thế việc đó đối với anh thì sao ?

    — Như ngườỉ ta thường nói: linh hồn của chúng ta sẵn sàng bay lên thiên đường đấy, nhưng lại bị các tội lỗi kéo xuống.

    — Các tội lỗi lớn đến thế kia ư ?

    — Tương đối! Trước khi gia nhập đội quân Vla-xốp, tôi đã làm ở Sở cảnh sát Khác-cốp.

    — Thật ư ?   

    — Mà ở đó thì lẽ dĩ nhiên con người không phải chỉ để đi ăn tiệc.

    — Ví dụ như các cuộc hoạt động trừng phạt chứ gì ?

— Tất cả mọi thứ, mọi chuyện lớn nhỏ... Ồ, mà nói về chuyện đó làm gì! Ta hãy quên đi tất cả. Tôi không thể trở về thế là xong... Này, anh có biết giường anh ở chỗ nào không ?

    — Tôi vừa mới tới đã lại chạm trán ngay với Prô- tô-pô-pốp như anh biết đấy.

    — Một việc hay đấy ? Có lẽ anh không nên để lộ con bài ra thì tổt hơn, đáng tiếc là anh lại phơi bày ra ngay.

    — Trước hay sau rồi chuyện đó cũng phải xảy ra thôi. Bây giờ ít nhất hắn củng tự biết không thể bắt nạt tôi được.

    — Điều đó thì đúng, nhưng mà dù sao... rồi ta sẽ nói thêm về chuyện này. Bây giờ anh hãy theo tôi đi chọn giường thôi. Khéo không lại nằm đất đấy !

    — Họ tính bổ sung thêm người à ?

    — Có quỷ biết được! Ở đây họ giữ chúng tôi đến nỗiỉ không thò được mũi ra khỏi trại nữa. Rồi anh sẽ thấy ngay thôi.

    Cái sân trại mà họ vừa bước ra gợi nhớ đến chiếc giếng đá vuông bốn cạnh khổng lồ. Các bức tường được các dãy nhà bốn tầng nối kín liền nhau. Chỉ độc chiếc cổng cao bẳng sắt đang khóa chặt cắt ngang với thế giới bên ngoài. Lối ra vào hình vòng cung ở phía bắc, đối diện với chiếc cổng cũng bị chắn lại. Một vài chiếc cửa nhỏ, xem ra mới phá chưa lâu, mở ra sân.

    Trên các sân trải nhựa không hề có cành cây hay bụi cỏ nào mọc. Chĩ ở chính giữa có một mảnh vườn nhỏ được trang trí bằng các luống hoa. Bên trên các luống hoa có miếng vải bạt căng thẳng thay thế cho chiếc ô che nắng.

    — Đây là nơi giải trí của cả trại ? — Xô-mốp hỏi vẻ giễu cợt.

    — Nhà tắm hơi thì đúng hơn! — Bô-man-tô-vícb nhăn mặt lai. — Mùi hôi thối từ trại bốc ra, mặt trời như nung từ trên xuống, con người cảm thấy mình như con con gà trong lò quay vậy... đây là nơi duy nhất mà người ta có thể tìm thấy đôi chút thoải mái trong lòng — Và anh ta hất đầu về phía lối ra vào.

    — Có cái gì hay ở đó ?

    — Đó là nhà ăn. Ngoài ra còn có một khu hỗn hợp các cơ quan phục vụ nữa: cửa hàng thực phẩm, hiệu cắt tóc, đánh giày và có cả hiệu may.

    — Anh có thể trở thành người rao hàng tốt đấỵ.

    — Tôi chịu trách nhiệm về quản trị hành chính ở đây. Những người mới tới đều qua tôi sắp xếp cả.

    Nơi Bô-man-tô-vích đưa anh tới gợi ra một ấn tượng kỳ lạ. Đó là một buồng rộng và dài, được roi sáng từ hai phía.

    — Y như chiếc nhà mồ công cộng vậy, — Xô- mốp đùa.

    — Ở đó là phố, — Bô-man-tô-vích nói cụt lủn, dùng ánh mắt nháy về phía những chiếc cửa sổ như những lỗ châu mai, rồi hỏi bằng giọng hành chính: — Anh thích nằm gần cửa sổ, hay ở góc phòng đằng kia ?

    — Nếu có thể để tôi nằm cạnh cửa sổ vì ở đó dù sao cũng nhiều không khí hơn.

    Vậy anh giữ lấy cái giường ngay cạnh cửa ra vào đó. Đồ đạc thì anh xếp vào chiếc tủ nhỏ này, nó thuộc quyền sử dụng của anh hoàn toàn. Bây giờ anh đi ngủ đi.

    Bô-man-tô-vích chào và đi ra. Lúc này Xô-mốp mới quan sát kỹ càng hơn nơi chỗ ở mới của mình. Dọc các bức tường là hai hàng giường, chính giữa là những chiếc tủ một cánh, trên mỗi tủ là một lọ mực... Vải trải giường và chăn thì bẩn không chê vào đâu được. Cạnh các cửa sổ là nhưng chiếc bàn tròn rõ ràng là để sử dụng chung. Trên mặt bàn có báo chí và vài tạp chí thông tin, tuyên truyền của « thế giới, tự do ». Và tất nhiên có cả những bài của bọn đào ngũ từ phía Đông sang. Tóm lại ở đây người ta chủ trong các món ăn tinh thần hơn là bồi dưỡng thể xác. Thú đấy! Rồi sẽ xem xét kỹ càng hơn. Nhưng trước hết cần phải kiểm tra lại mình xem việc « hạ cánh » của anh xuống trại của các sĩ quan bạch vệ thành công hay không ?

    Xô-mốp nghiêm khắc xem xét kỹ mọi bước tiến, cân nhắc mọi hành động. Anh cảm thấy cho tới lức này mọi việc đều trôi chảy tốt đẹp. Thậm chí còn hơn cả mức anh hy vọng nữa kia. Trường hợp xảy ra cuộc xung đột với Prô-tô-pô-pốp là một loại giấy thử, nó giúp anh thấy rõ sự phân hỏa lực lượng và chủ yếu nhất là dẫn dắt anh đền vết tích của người anh muốn tìm, « một tình báo Xô-viết».

    Có hai người thì dễ « thủ tiêu» Prô-tô-pô-pốp hơn, dễ lột trần kẽ hoạch đen tối của Đôm-rai-tơ, Nun-ke và những kẻ núp sau lưng chúng.

    Tạm yên với các ý nghĩ về phần khởi đầu được may mín, Gri-gô-ri cởi quần áo và mặc bộ đồ ngủ chui vào chăn. Vừa đặt đầu lên gối thì đồng thời sự mệt mỏi cũng kéo đến. Thần kinh bị căng thẳng vì nhiều giờ bay, vì bốn mươi ki-lô-mét đi ô-tô-buýt từ Muy-ních, vì cuộc xô xát với Prô-tô-pô-pốp và vì phải biến dạng thành Xô-mốp gần đây... Nhưng anh chưa thể ngủ ngay được. Vừa hơi thiu thiu thì một bàn tay đã chạm vào vai anh. Viên thiếu tá, đồng bọn của Prô-tô-pô-pốp đang đứng cạnh giường.

    — Mi-stơ Hai-ghen-đôp cho mời ngài.

    — Tôi làm sao tới đó được ? Tôi mới đến...

    — Tôi sẽ đưa ngài đi.

Lúc đi qua lối ra vào hình vòng cung, Xô-mốp vuốt mặt mình một cách vô tình. Phải cạo râu thôi! Anh không mang theo dao cạo. Tốt biết bao nhiêu: cần phải tạo mọi khả năng để rời khỏi khu nhà lính càng nhiều lần càng tốt. Rồi anh sẽ hỏi kỹ Đô-man-tô-vích. Viên thiếu tá này xem ra không hay nói chuyện, khó có thể làm quen. Dù sao Xô-mốp vẫn thử xem :

    — Tổ của các các ngài tới đây đã lâu chưa ?

    — Tôi chỉ thi hành nhiệm vụ đưa đường ngài. Nhưng điều đó không có nghĩa là chúng ta đã quen thân nhau — hắn lầm bầm. '— Xin ngài nhớ kỹ cho điều thực tế đó.

    — Tôi tin rằng tôi chưa hề xúc phạm tới ngài... Còn nói đến Prô-tô-pô-pốp thì...

    — Xin lưu ý ngài, đó là người bạn thân của tôi.

    — Thế thì càng không hay đối với ngài.

    — Ranh con! Dám nói chuyện vô lễ như thế với một sĩ quan mặt trận già dặn! Anh hãy biết là tôi đã bị thương đến năm lần... rằng tôi... — Tên thiếu tá nghẹn lời và bước về phía tên cả gan một cách dọa dẫm.

    «Sĩ quan mặt trận! Bị thương năm lần! Mày đổ máu cho ai vậy, đồ khốn nạn kia !» — Gri-gô-ri muốn bật ra như vậy, nhưng Xô-mốp chỉ lạnh lùng nói :

    — Còn tôi thì mang mười một vết thương và hầu như cũng chừng ấy huy, huân chương. Còn nói về tình bè bạn thì theo tôi nó cũng quí như ngài hiểu. Chỉ có điều là tôi không chịu để bất cứ ai, kể cả người bạn tốt nhất của mình, xỏ mũi mình theo quan điểm của họ.

    Viên thiếu tá cho là không đáng trả lời tên nhóc ngạo mạn. Hắn bước tới bên chiếc cửa ra vào cạnh cổng, để Xô-mốp bước vào và lạnh lùng :

    — Văn phòng ở bên trái.

    Nơi viên thiếu tá đưa anh đến không có vẻ là một văn phòng. Trên tường là các bức họa, vô số những bàn nhỏ, những giá đỡ và chiếc tủ ở trong góc chất đầy những bộ đồ ăn bằng sứ, những bức tượng, những đồng hồ cổ, còn trong góc phòng hàng chồng sách bìa cứng nằm chỏng chơ trên sàn nhà... tất cả những cái đó làm anh có cảm tưởng người ta sắp dọn cửa hàng tạp hóa cũ ở cái nơi gọi là văn phòng này.

    Người chủ văn phòng càng giống một thương nhân buôn đồ cổ hơn. Hắn mặc áo may-ô, nhưng lại xúng xính trong chiếc quần sĩ quan Mỹ đang ngồi bên chiếc bàn kiểu cổ dung kính lúp kiểm tra một vật trang sức gì đó.

    — Xô-mốp ? — Hắn hỏi.

    — Phải.

    — Tôi không ưa hình thức bên ngoài của anh che lắm. — Hắn đặt kính lúp xuống và ngắm Xô-mốp từ đầu đến chân.

    — Hình thức của ngài cũng không được tôi ưa gì cho lắm. — Xô-mốp bình thản trả lời vì biết rằng đó chỉ là những ám hiệu.

    — Bảy mươi...

    — Ba, — Xô-mốp tiếp.

    — Ô-kê! Ngài cứ ngồi thoải mái ngay trong chiếc phô-tơi này đi. Tôi xong ngay lập tức với viên ngọc quí trời đánh này. Tới lúc đó mời ngài cứ tự nhiên với các chai rượu tùy thích. Tôi hy vong ngài sẽ tìm được loại ngài ưa chuộng... Hừ, tôi thì chẳng thông thạo gì cho lắm! Tôi nghĩ là mình bị mắc lừa! Ngài nghĩ sao, cái này có giá trị gì không, hay nó chỉ là đồ giả hiệu ?... 

    Hai-ghen-đôp đưa cho Xô-mốp chiếc kính lúp và viên đá quý màu khói nhang hình vuông trông như có tia đỏ chiếu sáng từ bên trong lòng viên đá. Mặt viên đá mài nhẵn bóng, nổi lên hình chạm trồ tinh xảo.

    Xô-mốp nhún vai:  

    — Thụ thật tôi chẳng am hiểu chuyện này đâu. Nhưng tôi được nghe là ở đây, tại nước Đức này, nếu tôi không nhầm thì ở Bô-hêm và Xoóc-xôn-va có rất nhiều nhà máy không chỉ đánh bóng mà còn đem đá quí nhuộm màu một cách tài tình nữa. Có lẽ là...

    — Nghĩa là tôi đã bị lừa! Cái thằng cha già nó đảo lia con mắt cũng làm cho tôi hơi nghi rồi. Từ đầu thế kỷ 19! Con dấu của người thợ đá Phri-đet thứ hai! Mặt khác viên đá hơi bị mòn và ở ngoài rìa chỗ những dấu hiệu thì đã hơi mờ...

     Hai-ghen-đốp lấy viên đá và chiẽc kính lúp cất vào ngăn kéo, khóe miệng y sệ xuống một cách cáu kỉnh và những vết đỏ nổi lên trên mặt.

    — Những của nợ này sẽ dẫn tôi đến chiếc gậy ăn màv mất thôi! — Hắn hực bội kêu lên, đưa mắt chỉ những đồ vật chất đầy trong phòng, rồi nói luôn, giọng cáu gắt hoàn toàn. — Ngài hãy nói với cấp trên của ngài rằng sự chính xác là điều kiện đầu tiên của việc làm ăn! Chúng ta đã thỏa thuận rằng ngày một và mười sáu hàng tháng là tôi phải nhận được số tiền thưởng, vậy mà hôm nay đã là mười tám rồi...

    Có tiếng gõ cửa.

    — Cái gì đấy ? — Giọng Hai-ghen-đốp bực tức.

    Thư ký đưa vào một người da đen tầm thước. Đó là người chạy việc ở ngoài mang bưu phẩm đến. Hắn ta đặt lên bàn vài tờ báo, thư và giấy clmyển tiền.

    — Ô hô! — Hai-ghen-đôp tươi hẳn lên — Tôi đã lo ngai một cách vô ích. Theo đây thì lỗi của bưu diện! Ta cứ làm như là tôi chưa hề nói gì với ngài nhé. Kẻo bà Rô-dơ, ngưởi gửi sự xác nhận có hiệu qua này sẽ giận thì phiền lắm.

    — Rô-dơ à ? — Xô-mốp sửng sốt rồi bỗng nhiên chợt hiểu ra, anh cười phá lên — Theo tôi biết thì đó là người đàn bà câu nệ và rất mô phạm đấy.

Hai-ghen-đôp bắt đầu cho phép người chạy giấy ra ngoài, rồi đẩy những giấy tờ chồng chất trên bàn sang bên và cúi đấu gần Xô-mốp hơn, khẽ nói:

    — Nào, vậy thì tôi có thể giúp ngài đươc gì ? Không phải chuyện tổng quát chung chung mà là cụ thể kia ?

    — Tam thời thì chưa cần. Trước hết tôi còn phải làm quen với tình thế và mọi người đã.

    — Nhưng tôi không thích ăn của cho không. — Hai- ghen-đôp phản đổi. — Tôi có thể cho những nhận xét cặn kẽ về những người đó. Đúng là của nợ! Thú thật là thoát khỏi bọn họ càng chổng bao nhiêu thì tâm hồn tôi càng nhẹ nhõm bấy nhiêu. Dù sao thì tôi cũng đang liều, nếu không phải là đầu tôi, thì cũng là chỗ đứng của tôi. Thế mà ngài thì ngay ngày đầu tiên đã cư xử một cách khó hiểu. Dáng lẽ phải cố lấy được cảm tình của tay chỉ huy bọn họ và kết bạn với hắn ta thì ngài lại... Không, tôi không cho cách xử sự của ngài với Prô-tô- pô-pổp là đúng. Mà lại ở lần gặp gỡ đầu tiên cơ chứ !

    — Trước khi chuyển bọn họ đi tôi còn cần phải phát hiện ra tên tình báo Xô-viết có thể đã lọt vào bọn ho. Điều ấy ngài đừng quên! Vụ đánh tên Prởtô-pô-pổp là bước đầu cho mục đích ấy đấy!

    — Thế là ngài chủ tâm khiêu khích phải không ?

    Tôi chỉ tính đến một vụ cãi cọ, nhưng hoàn cảnh đã giúp tôi. Tất cả đều xảy ra như kinh thánh vậy! Bây giờ thì con thú cứ tự đi vào bẫy tôi dành cho nó.

    — Thế ngài không sợ tên quỷ Nga ấy à? Hai-ghen-đôp làm một động tác tay nhiều ý nghĩa. — Tôi muốn nói là khử ấy mà!

    — Việc của ngài là phải đảm bảo an toàn cho tôi.

    — Tôi không chịu trách nhiêm về điều ấy đâu. Hắn đã gửi ba người sang bên kia thế giới, vì họ cùng đề xuất đến việc về nước rồi đấv... Một người chết vì chứng kinh giật ở bụng, người khác, thì say rượu, rồi rơi ra cửa sổ, còn người thứ ba thì bị thổ huyết mà chết.

    — Ngài Hai-ghen-đốp! — Giọng Xô-mốp gay gắt như ra lệnh. — Ngài là phó chỉ huy trại, tôi không có quyền can thiêp vào những công cụ của ngài. Nhưng tôi có quyền đòi hỏi ngài phải hết sức giúp đỡ cái nhiệm vu tôi được trao. Mà nhiệm vụ đó tôi chỉ có thể thực hiện được khi còn sống mà thôi. Ngài đã rõ, nếu có điều gì xảy ra cho tôi thì điều đó có nghĩa là ngài đã không làm đúng với bản giao kèo ký với chúng tôi rồi chứ ? Rằng những bưu phẩm nhận được từ bà Rô-dơ là những bằng chứng quí giá nhất có thể làm tổn thương đến danh giá của ngài.

    Mặt Hai-ghen-đôp tái nhợt và vẻ lo lắng lộ rõ trong mắt hắn.   

    — Lẽ dĩ nhiến là tôi sề làm tất cả những gi có thể làm theo khả năng... nhưng... tôi không lường trước được tất cả. Có thể có những bước ngoặt, những hoàn cảnh, khi mà... Quỷ tha ma bắt nó đi, quả là tôi đã dính vào một câu chuyện đẹp đấy.

    — Nghĩ cho kỹ thì tình thế không đến nỗi nan giải như vậy. Thế lực có trong tay ngài, chỉ cần biết sử dụng nó một cách thông minh mà thôi. Chính vì thế nên ngài mới nhận được tiền của chúng tôi. À, tôi được ủy nhiêm báo cho ngài biết là trong trường hợp thành công thì phần ngài được nhận năm ngàn đô-la tiền thưởng riêng. 

    Hai-ghen-đôp huýt gió.

    — Cái đó thú đấy! Các ngài kể ra cũng không phải là những kẻ hẹp bụng. Ha-ha ha...

    — Ông Đôm-rai-tơ đã gọi điện thoại cho ngài rồi chứ ?

    — Trước đây nửa tiếng. Ông ta dặn tôi nói cho ngài rõ là ngày ngày báo cho ông ấy biết về quá trình của công việc, qua tôi. Các tin tức từ tư lệnh thành phổ làm ông ta lo ngại.

    — Những tin gì vậy ?

    — Ngày hôm qua phái đoàn liên lạc Xô-viết lại gửi tới một giấy phản đối. Ho khẳng định bộ tư lênh ta đang giấu giếm nhóm sĩ quan Vla-xốp. Họ xác định chính xác rằng nhóm sĩ quan đó ở khu Muy-nich, nghĩa là...

    — Ngài muốn nói rằng thông báo thứ ba sẽ ghi rõ số người trong tổ, tên và địa chỉ của toàn nhóm sẽ đến phải không ?

    — Tôi đang lo điều đó có thể xảy ra.

    — Trong tổ Prô-tô-pô-pổp có ai quan hệ với thành phố ?

    — Việc đó nghiêm khắc cấm.

    — Tiếp xúc bằng thư từ thì sao ?

    — Cũng không được phép.

    — Trong trại có ai được tiếp xúc với những người ra vào thành phố không ?

    — Không.

    — Vậy ai có danh sách của toàn nhóm ?

    — Tôi và Prô-tô-pô-pốp. Nhưng sáng nay tôi đã ra lệnh cho tất cả phải dùng tên giả. Bắt đầu từ ngày mai để tương ứng với chỉ thị đó, tất cả thành viên của nhóm có bổn phận phải gọi nhau bằng tên giả ngay cả trong nhưng cuộc nói chuyện cũng vậy.

    — Tôi e rằng đã muộn.

    — Có thể, cách giải quyết duy nhất là di chuyển họ đi càng nhanh càng tốt.

    — Và cùng với chuyến đi có cả kẻ chỉ đợi dịp bắt liên lạc với các nhà chức trách Xô-viết phải không? Chính điều đó có thể làm mọi việc hỏng bét cả.

    — Đúng vậy! Đáng tiếc là hoàn toàn nhưng vậy. Nhưng dù sao ta cũng cố gắng hết sức mình chứ?

    — Tôi nghĩ rằng cho đến lúc này mình cũng chưa ăn không ngồi rồi cơ mà.

    Ngài nghĩ đến Prô-tô-pô-pốp phải không? — Hai- ghen-dốp bật cười. — Bây giờ thì tôi đã biết mục đích của việc ấy... Mà nó phát triển mới tốt đẹp làm sao chứ! Tôi thán phục ngài rồi đấy! Tôi vốn khoái những chàng thanh niên mã thượng biết cách đánh nhau mà.

    — Tôi có cảm giác là ngài ưa nghệ thuật hơn cơ đấy.

    — Ngài căn cứ vào đây chứ gì? — miệng viên phó chỉ huy trại biến thành nụ cười méo xệch như mếu, và hắn lấy tay búng chiếc tượng đồng nửa người nửa thú đứng ở gần chiếc bàn làm việc của hắn. — Tôi đến điên đầu vì những của nợ này đấy. Cứ nhìn đến chúng là phát buồn nôn lên dược, toàn là nhưng thứ mua bán ở chợ trời ấy mà.

    — Thế thì chúng không dạng giá một xu.

    — Quẩn, tất cả chỉ vì quẩn, cái quẩn quanh đáng nguyền rủa. Bên chúng tôi tất cả mọi người có tiền hầu như phát rồ cả. Họ ưa chuộng tất cả những thứ đồ cổ lỗ sĩ. Vậy tội gì tôi không nhân cơ hỏi đó gây chút vốn liếng cơ chứ? Nếu có sẵn phương tiên trong tay.

    Hai-ghen-dôp phàn nàn về những hoàn cảnh xô đẩy buộc hắn dính vào công việc xa lạ với tâm hồn mà hắn không một chút hứng thú nào với vẻ đắng cay thành thật đến nỗi Xô-mốp vừa thấy buồn cười đến chán ghét, nhưng đồng thời anh thấy nhẹ nhõm biết những kẻ vì năm ngàn đô-la tiền thưởng sẽ không hề tiếc cả sức lực, thời gian lẫn cân nãào để xoáy được càng nhanh, càng ít nguy hiểm.

    Quả nhiên sự im lặng đột ngột của Hai-ghen-dôp tỏ ra rằng tên phó chỉ huy trại đang nát óc nghĩ cách xem làm sao thúc đẩy được tiến trình của các sự kiện, làm sao có thể nắm nhanh được phần cuối của công việc.

    — Được rồi, tôi đảm bảo cho sự an toàn của cá nhân ngài với đầy đủ trách nhiệm. — Lát sau y nói vẻ cương quyết. Tôi sẽ cho mở cuộc điều tra về cái chết của ba người bị hắn thủ tiêu. Bằng cách đó dồn hắn vào xó tường và cuối cùng hắn sẽ là thần hộ mệnh của ngài.

    — Điều ấy sẽ đơn giản và giảm nhẹ công viêc của tôi một cách cốt yếu rồi đấy.

    — Tôi còn giúp được ngài điều gì nữa? Lẽ dĩ nhiên la ngài cần đến danh sách cửa những người sẽ được chuyển đi. Tôi đã ra chỉ thị...

    — Lạy Chúa! Bất cứ loại danh sách nào cũng đừng! — Tôi không muốn giữ bên mình cái của nợ tai hại ấy. Trong vấn đề này thì ý kiến của tôi và của Đôm-rai-tơ hoàn toàn nhất trí. Nhưng đồng thời tôi cũng muốn được làm quen với nhưng nhận xét về những thanh viên trong nhóm với những tài liệu cá nhân của họ. Điều đó giúp tôi trong việc tìm tòi phát hiện. Ngài không có gì phản đối nếu chúng ta bắt đầu vào công việc từ hôm nay chứ ?

    — Lại còn phản đối! Tất cả mọi thì giờ mất đi đều có lợi cho bọn đó cả. Đến lúc ấy thì cả hai chúng ta tha hồ trắng mắt mà nhìn nhau. Nếu có ai chuyển ra ngoài, hoặc bản danh sách lọt vào tay bọn đỏ, thế thì đi đứt.., Hừ, một mối lo ngại làm sao, mà tất cả lại ở trên vai tôi cơ chứ! Tất nhiên đối với họ thì dễ thôi, rồi tôi sẽ moi hạt dẻ nướng ra khỏi lửa cho họ ăn! Nếu có gì không hay xảy ra thì họ lại lôi đến tôi...

    — Họ là ai vậy ?

    Hai-ghen-đôp chợt nhận ra vì thiếu thận trọng, thiếu chút nữa hắn đã xúc phạm đến thượng cấp của mình nên càng cố gắng loay hoay với chiếc tủ sắt đựng tài liệu một cách hăng hái hơn nữa.

    — Đây rồi! — Hắn nói và đặt lên bàn một tập hồ sơ. — Ta bắt đầu theo văn ABC. chứ ?

    — Đồng ý, như vậy ít ra cũng không thể sót được ai. Nếu ngài cho phép thì tôi có thể ghi chép một vài chi tiết nhỏ nhặt, nhưng hấp dẫn với công việc của tôi. Tôi sẽ không làm mất thì giờ của ngài lâu đâu. Lẽ dĩ nhiên là sau đó tôi sẽ thủ tiêu bản ghi này, hay tốt hơn hết là trao cả lại cho ngài. 

    — A-nhi-ghin A-nô-lin Pa-ven I-a-kô-vích, viên phổ chỉ huy trại đọc, — sinh hăm 1906 ở Ma-rơ-kốp-ka tại lãnh thổ Cuốc-xcơ. Là trưởng nhóm vận chuyển của hợp tác xã thuộc da thủ công nghiệp Ô-ri-ô-li, người ngoài đảng Ngồi tù năm năm vì tội giả mạo giấy tờ. Vào quân đội Vla-xốp năm một nghìn chín trăm bốn ba. Bắt đầu là lính trơn, nhưng nhờ tận tụy, nên thời gian sau đã là trung úy. Không có thân quyến tại nước Nga. Thích sống giàu sang, mang y thức hệ chống đối sâu sắc.

    — An-tô-nen-có Va-xin Xi-đô-rô-đích, sinh năm 1923, thôn Xô-lô-me khu Đơ-nhi-ep Prô-pê-tơ-rốp-xki, cũng ở đó, là công nhân may kéo chính của trạm máy kéo. Thời kỳ đó cha me anh ta bị tống ra khỏi vùng như những tên cu-lắc, nhưng bản thân anh ta không bị chính quyền Xô- viết trấn áp. Được chiêu tập từ trại tù binh vào quân đội Vla-xốp. Lúc chiến tranh kết thúc đang ở ngách đại úy. Đã được ban chỉ huy Đức tăng thưởng huân chương thập tự sắt và nhiều huân chương khác vì lòng dũng cảm được thể hiện trong chiến đấu. Có vợ và con trai đang sống ở Nga, nhưng anh ta không muốn biết gì về họ. Là người phản đối mạnh mẽ nhất việc trở lại liên bang Xô-viết.

    — Ra-ra-bát.

    Xô-mốp chăm chú nghe Hai-ghen-đôp đọc, thỉnh thoảng ghi chép đôi chút và đôi khi lại gật gù vẻ bằng lòng và yêu cầu đọc lại một vài chi tiết. Cũng dễ hiểu, nếu chỉ một lúc sau thì viên chỉ huy phó của trai bắt đầu ngáp dài.

    — Ngày mai ta làợi tiếp được chư ? — Hắn uể oải hỏi — Ngài biết không, hôm qua ở phòng trà tôi gặp một bà hoàng nhỏ bé và bà ta cứ lượn mãi quanh tôi cho đến khi... nghĩa là đến năm giờ sáng tôi mới chui vào giường, mà bây giờ đã phải có mặt ở trại lính rồi. Thành thật r mà nói thì giờ đây trong tay không một đồng xu.

    — Tôi có thể cho ngài vay một trăm đô-la từ món tiền thưởng sắp tới.

    — Cái đó thì không, không vay mượn gì cả. Nếu không thì tôi lại quay trở về nước như lúc tới đây tay trắng vẫn hoàn tay trắng.

    — Thế còn bà hoàng nhỏ nhắn kia ?

    — Mụ ta có chết đuổi đi cũng chẳng phải là việc của tôi. Mụ có thể tìm cho mình một thằng điên khác với một số ngân hàng ở nhà băng và một ông bố chồng giàu sụ... nghĩa là ngài đồng ý ngày mai ta tiếp tục chứ ?   

    — Ngài đưa bản danh sách đây, tôi đọc lướt qua một chút, còn ngày mai thì ngài sẽ nhận xét vài câu về họ. Những cái có trong bản kê này còn ít lắm.

    — Ồ, rất vui lòng! Còn tôi, tôi sẽ xem qua bản thảo

    của báo cáo viên hôm nay... Quỉ tha ma bắt cả hẳn lẫn bài báo cáo của hắn đi.   

    — Các báo cáo viên cũng lui tới đây à ? 

    — Đó cũng là những người đến rồi lại đi, như bọn vô lại hay những gói hành trang ấy mà. Blôm-bec. Một đại úy, hình như vừa trốn khỏi trại tù binh Nga thì phải.

    — Như thế thì vẫn có quan hệ giữa những sĩ quan Vla-xốp và thế giới bên ngoài.

    — Ngài yên lòng. Những hạng như thể cũng đã được « rửa » đến hàng chục lần rồi. Nốt nhạc ra sao thì họ sẽ hát như vậy thôi. Rồi tối ngài sẽ rõ...

    ... Nửa tiếng sau khi quay trở lại trại lính Xô-mốp lại đi qua lối ra vào hình vòng cung. Lần này dưới tấm vải bạt đã có một nhóm người ăn mặc nửa quân nhân, nửa thường phục tệp trung lại và đang bàn luận hăng hái về một vấn đề gì đó. Xô-mốp phát hiện, ra viên thiếu tá giữa bọn họ và nghĩ: có lẽ tên này đang kích động tâm trạng chung để chống lại anh và âm mưu tẩy chay kẻ mới đến đáng ghét chăng ?

    Ta hãy đừng đến đó, đừng chứng tỏ ta cũng là một thành viên của nhóm, và không hề sợ viên thiếu tá lẫn Prô-tô-pô-pốp. Việc xung đột với Prô-tô-pô-pốp thì chắc chắc mọi người đều biết rồi, và hành động này chỉ làm tăng thêm tác dụng mà thôi. Những kẻ như thế thường bị chinh phục bởi một sức mạnh thô thiển, và họ cúi đầu trước nó hơn là trước những lý lẽ của trí tuệ.

    Nhưng không phải chỉ thể xác, mà cả bộ óc của anh cũng đang đòi được nghỉ ngơi, vừa đi vừa mơ màng ngủ V gật anh bước vội về phía góc sân, nơi có chỗ ngủ tạm thời của anh. Phải nằm dài trên giường đánh một giấc ngon lành thôi! Để lánh mình vào bức tường thành cố thủ của một giác ngủ say sưa! Chỉ có điều đó mới đưa anh ra khỏi cái thế giới xa lạ nhơ nhuốc đầy ghê tởm này.

    Trong trí tưởng tượng của anh là căn buồng trống rỗng với hai dãy giường dọc theo tường. Chính vì vậy anh vô cùng thất vọng khi thấy gian buồng không chỉ có mình anh...

    — A, lại có thêm người! — một viên đại úy tóc đen cao như cây sào reo lên như để chào hỏi anh. Anh ta buông thõng chiếc chân mang ủng xuống khỏi giường một cách 1ười biếng, và cùng với nó góc chăn cũng quệt xuống đất. — Tôi rất sung sướng. Đúng ra không phải cho ngài, mà vì trong tôi cũng có nỗi vui mừng trên đau khổ của người khác như tất cả mọi sinh vật đi bằng hai chân vậy, Ngài biết không, thật là dễ chịu khi thấy kẻ khác cũng chả may mắn gì hơn mình. Và như thế nhưng rủi ro của mình cũng vơi bớt đi, đúng không nào? — Đôi mắt đen châm chọc của tên đại úy dán vào Xô-mốp.

    — Nếu ta, nhìn sự vật theo góc độ đó thì ngài có đủ lý do để mà vui vẻ. Theo tôi thấy thì đã có một nhóm người ra trò tụ tập ở đây rồi.

    — Lại còn ra trò nữa kia ư ? Chả ăn thua gì đâu. Tôi muốn được nhìn thấy ở đây tất cả moi người cùng với tôi trộn lẫn trong các trò đốn mạt này. Trong mọi trò chơi ai cũng phải chịu thất bại một cách công bằng chứ ?

    — Ngài đừng nghe đại úy Xi-mô-khin, — một người thấp lùn beo ục ịch nói chen vào. Tóc hắn vàng nhạt gần như màu trắng.— Anh này nốc say bí tỉ, rồi đổ nỗi chán chường lên đầu một kẻ vô phức nào đó hắn gặp. Một trạng thái thần kinh mãn tính. 

    — Còn trạng thái thần kinh của mày là thằng ngu như lợn ấy. Đồ ngốc! Mày luôn nghĩ là nơi này có chút món ăn thừa, nơi kia cũng có một ít đấy...

    Người thấp lùn đỏ mặt đến nỗi da đầu cũng đỏ ửng lên qua bộ tóc thưa thớt. Đôi mắt lươn của hắn long lên cáu kỉnh trong hai hố mắt sưng húp trông như không có lông mi. Quả thật bộ dạng hắn lúc này giống như con lợn ỉ vừa hộc lên vừa xông tới máng.

Viên đại úy nháy Xô-mốp.

    — Con người có dáng dấp đến đẹp. Tôi hân hạnh được giới thiệu với ngài: đây là ông Ni-cô-lar Ni-cô-lai- ê-vích lợn giống. Xã hội của giống lợn lai kinh tế. Theo tôi thì đây là một di sản cho đời sau.   

    — Cái... cái đó... Cái đó quá trớn rồi đấy... Tôi là sĩ quan, anh rõ chưa, sĩ quan! Và tôi đòi hỏi... nếu cần đến tòa án danh dự... phải.... tòa án danh dự... — Tên có bộ mặt như lợn phát cuồng, hắn hổn hển, lồng lộn đến sùi cả bọt mép trên cặp môi dày run run như bị ai bóp cổ vậy...

    — Bắt đầu đấy! —_từ góc phòng vang lên tíểng noi. Trêu mỏt chiếc giường có ai đó đang, tung chăn bật ngồi dậy. Chỉ lúc này Xô-mốp mới nhận thấy có thêm người thứ ba nữa. Anh ta có thân hình khồng lồ, khi đứng lên trần nhà như thấp xuống và lối đi giữa hai dãy giường như hẹp hẳn lại...

    Người khổng lồ không nói gì thêm, chỉ đứng lặng vói bộ mặt cáu kỉnh. Nhưng cả hai người kia vừa nãy đang muốn hành hung bỗng im hẳn. Viên đại úy thì lại nằm dài ra giường. Lợn giống thì rụt đầu giữa đôi vai đi ra khỏi cửa.

    Xô-mốp hơi ngạc nhiên. Anh tìm cách để làm quen vói anh chàng khồng lồ, nhưng anh ta thẫn thờ nhìn lướt qua anh đến nỗi, tốt hơn là anh cứ để yên vì anh ta không nói và hầu như không thấy gì cả.

    Trong phòng yên lặng. Viên đại úy rút dưới gối ra một chai rượư, nốc một hơi, ngáp dài, rồi nhắm mắt lại. Từ nét mặt mệt mỏi, giữa hai nếp nhăn da mặt anh ta trông xanh xao nhợt nhạt mất hết sức sống.

    Xô-mốp liếc nhìn về phía anh chàng khổng lồ vẫn đang đứng cạnh giường. Anh muốn nghỉ ngơi, nhưng cái hình bóng của anh chàng khổng lồ làm anh lúng túng khó chịu. Hắn đăm đắm nhìn xuống sàn nhà như tìm kiếm gì vậy. Chẳng lẽ hắn ta lại ngủ đứng hay sao ? Khi cần thay quần áo mà biệt có người dựng bên cạnh thì mới khó chịu làm sao. 

    Xô-mốp tháo giày cố tình để rõ mạnh xuống gầm giường, cốp, cốp! Con người to lớn đang đứng đờ đẫn giữa phòng rùng mình. Một nụ cười đáng thương làm méo mó cái miệng của hắn.

    — Xin ngài cứ bình tĩnh ngủ đi, đừng bận tâm đến

    tôi! Tôi sẽ im lặng... Vì cái đầu tôi nó... rồi sau đó tôi cũng đi nằm... đôi khi tôi cố nhét giấc ngủ vào, nhưng nó cứ như ghẹo tôi ấy! — Người to lớn xoa trán, roi quay .lại, gù lưng xuống, hài cánh tay buông thông một cách bất lực, lê bước tới giường mình.

    Dù mệt mỏi, nhưng khi nằm xuống Gri-gô-ri cũng không sao chợp mắt được. Trước đây anh không như vậy, bất kỹ lúc nào anh cũng làm chủ được giấc ngủ, dường như chỉ cần xoay một cái đinh ốc là hết tất cả mọi băn khoăn, lo lắng, hồi hộp. Giấc ngủ đúng là vũ khí của anh vũ khí của thể chất. Thế mà giờ đây, anh lại mất đi khả năng đó. Nhưng vì sao cơ chứ ? Vì anh trơ trọi một mình giữa bầy sói chăng ? Vậy lúc anh mang tên Hen-rich-phôn Gôn-rinh anh cũng chĩ có một mình mà vẫn làm tròn nhiệm vụ trong hang ổ kẻ thù cơ mà. Từ khi anh đảm nhận trách nhiệm của Tổ quốc giao phó lúc nào cũng vậy, anh cũng có ^ một mình, cũng như thế. Nhưng cũng không phải hẳn như thế... bởi vì khi ấy anh thi hành mệnh lệnh của thường cấp, và dù có đi khắp sơn cùng thủy tận anh vẫn luôn luôn cảm thấy anh vẫn là quân nhân của quân đội Xô-viết. Và hàng triệu triệu những người bạn vô hình đã đưa tay đến với anh. Những tình báo Pháp, du kích Ý... Còn bây giờ anh chỉ phó mặc vào bộ óc riêng anh, lao đầu vào cái công việc đầy khó khăn; nguy hiểm này. Đứt liên lạc với Tổ quốc, không một người quen giúp đỡ, không một bàn tay thân thiện hữu nghị! Liệu đồng chí Ti-tốp có khen ngợi được người học trò của mình hay không? Và đồng chí nghĩ gì khi Gri-gô-ri Gôn-sa-ren-cô biến mất một cách khó hiểu ? Có lẽ đồng chí tưởng anh đã chết, hoặc có lẽ...

    Gri-gô-ri cảm thấy thân mình biến thành băng đá. Không, không thể thế được! Đồng-chí Ti-tốp và những bạn đồng nghiệp biết rõ anh hơn nhiều! Há chẳng phải trong cuộc chiến đấu vừa qua anh đã chứng minh rằng anh sẵn sàng đảm nhận những thử thách khủng khiếp nhất, sẵn sàng vượt qua những khó khăn tưởng chừng không thể vượt nổi mà mỗi bước, mỗi phút giây đều trực tiếp đương đầu với cái chết vì Tổ quốc, vì lý tưởng chân chính đó sao ?...

Chỉ cần có một chút phương tiện thôi để anh có thể liên lạc được với đồng chí Ti-tốp! Đúng, lúc đi qua Muy-nich anh chỉ cần đến trình diện ở phái đoàn Xô-viết thì bây giờ có thể ở tận đẩu tận đâu rồi. Dù họ có theo dõi sít sao đến đâu thì trong một thanh phố lớn anh vẫn đánh lừa được chúng. Nhưng phải chăng anh có quyền chỉ quan tâm đến bản thân anh, chỉ mưu tính việc trốn thoát cho mình trong khi đã ngẫu nhiên rơi đúng sào huyệt bọn khốn kiếp với những kế hoạch của Đôm-rai-tơ và đồng bọn của chúng,

    Hãy tránh những nơi nguy hiềm, vì chẳng ai phân công cho anh theo dõi việc đó ư ? Anh cảm thấy bằng cả trí óc, con tim rằng anh có bổn phận phải tìm cách phát hiện mọi hoạt động của chiếc chuồng thú ở Phi-gie-ra trong mọi hoàn cảnh và tìm hết cách thủ tiêu ổ rắn độc đó càng nhanh càng tốt. Vì rõ ràng một trung tâm tình báo của bọn chung được thiết lập trên đất Tây Ban Nha của Phran-cô này rất có lợi cho chúng. Xét bề ngoài thì trường là một tổ chức tôn giáo không chê vào đâu được có nhiệm vụ truyền đạo Thiên Chúa ở các nước phương Đông. Sự tính toán của con cáo già Nun-ke quả không nhầm. Và hắn là một tên háu đói mới trắng trợn làm sao chứ ? Lúc đầu mục đích của hắn chỉ là củng cố, giữ gìn những sĩ quan tình báo cửa mình. Giờ thì hẳn mơ nhiều hơn rồi. Trường hoạt động dưới tay hắn sẽ là trung tâm tình báo quốc tế chống lại nước Nga. Phải, một trung tâm tình báo quốc tế, nhằm chống lại nước Nga.

    Lọt vào được cái trung tâm đó qua trò chơi của các hoàn cảnh mà lại đào tẩu ư ? Ồ, không! Gri-gô-ri không tự cho phép mình có cái quyền đó. Thà anh là Phret, là Xô-mốp, hoặc ma quỉ dưới địa ngục đi chăng nữa, nhưng anh sẽ đem hết tài năng, trí óc và kinh nghiệm ra để khám phá, đập tan mọi âm mưu đen tối của quân thù. Sẽ đến lúc anh có thể bắt liên lạc với Tổ quổc, mà không hại gì đến việc phá tan từ bên trong những mưu đồ của chúng.

    Riêng việc chuyên chở đám sĩ quan Vla-xốp này phải làm sao đề đạt được điều ít có hại nhất cho Tổ quốc, đồng thời củng cố lòng tin của Nun-ke và viên hiệu phó Slit-xen. Cái tay hiệu phó này là một con cáo già. Trên sân bay, trước 1úc anh khởi hành hắn nói thêm: —- «Tôi hy vọng chúng ta còn gặp nhau ». Rõ ràng hẳn ám chỉ có lẽ Phret không trở về từ nước Đức.

    Nhưng hắn đã tính lầm, Gri-gô-ri sẽ trở lại. Nhất định trở lại. Song trước đó... Gri-gô-ri xoay chiếc gối đã nóng và, nhắm mắt lại. «Chấm». Trước khi lên máy bay thì còn có thể suy tính các khả năng xây dựng kế hoạch và kiểm tra phương pháp. Nhưng bây giờ thì chỉ có hành động, mình cần phải chú ý để đầu óc được tỉnh táo. Tốt hon hết là minh hãy tưởng tượng rằng mình đang ngồi trên tàu hỏa và nghe tiếng bánh xe lăn đều đều « Xô-mốp, Xô-mốp»...   

    Anh chợt tỉnh vì có ai đó lắc vai anh rất nhanh.

    — Xô-mốp! Ngài đã ngủ đến quên cả thời gian rồi đấy. Giờ corn chiều đã qua từ lâu... Cũng may là tôi vào lấy thuốc lá và nhìn thấy ngài.   

    — Ồ, Đô-man-tô-vích! Thế thì ngài là một người bạn tuyệt diệu rồi còn gì nữa. Tôi ngủ lâu đến thế rồi ư? Chỉ bây giờ tôi mới cảm thấy mình đói thật sự rồi đấy.

    Đô-man-tô-vích ngồi lên chiếc giường trong của viên đại úy, và tể nhị quay đi khi Xố-mốp thay áo quần.

    Tôi xong rồi... chúng ta cố thể đi. Ngài đợi tí, với anh chàng này thì sao ? — Xôrmòp hất đầu về phía anh chàng khổng lồ nằm quay mặt vào tường. — Có lẽ anh ta cũng chưa ăn. Và một cái bụng như thế mà không có cơm thì...

    Đô-man-tô-víeh phẩy tay.

    — Xê-rê-đa vẫn thế đấy. — Anh ta giải thích ở cầu thang. — Một anh chàng can đảm, hơi khó tính một chút, ít nói chuyện, nhưng không phải loại hay sinh sự, đôi khi không thể gần gũi được. Khi anh ta phát khùng lên, thì lạy Chua, chớ có dại dột rơi vào tay anh ta, và lúc ấy có mìn nồ dưới giường anh ta vẫn mặc nhiên như không nghe thấy. Anh ta quay lưng lại với mọi người, đờ đẫn nằm nhìn tường. Đó Ịà lúc chán nản đang gặm nhấm cân não anh ta. Ai lại nỡ đày đọa một sứe lực như thế trong cảnh ăn không ngồi rồi cơ chứ ? Với những người như thế phải cho họ một chiếc rìu để phá rừng hay một chiếc lưỡi hái để họ tung hoành trên đồng Iúa mênh mang mới phải. Chậc! Nhồi nhét chúng mình vào cái chuồng đá này! Quỷ tha ma bắt họ đi và chúng ta cứ việc ngồi lại đây! Anh cứ bình tĩnh mà đợi cho tới lúc họ đến xua anh đi, như là xua những con bò đã được ngã giá rồi ấy...

    Trong nhà ăn không còn một bóng người. Món đậu nấu nguội lạnh và thịt mỡ béo ngậy dính vào răng họ. Và Xô-mốp khoái trá tráng miệng bằng loại cà-phê tuy loãng, nhưng vẫn còn nóng.

    — Thế nào, chúng ta đi «thanh toán» món nợ chứ? — Đô-man-tô-vích hỏi,

    — Ngài nghĩ là có chuyện ấy ư ?

    — Sao lại không ? Có lẽ ngài cho rằng việc xung đột với Prô-tô-pô-pổp đã kết thúc bằng vụ đấu tay đôi vừa rồi sao ?

    — Thôi được! Cái gì đến thì sẽ đến. — Xô-mốp nói vẻ kiên quyết và đi ra phía cửa.