Tạm thời thì các con đường chỉ dẫn đến Phi-gie-ra Nun-ke để Phret xuống ngoại ô trước ngôi nhà nhỏ ẩn sâu trong vườn, rồi cùng Ac-net vào thành phố. Người thiếu phụ trẻ mới vài phút trước đây còn vui vẻ là thế mà lúc này đang ngồi bất động mắt nhìn vào tấm kính chắn gió, trả lời những câu hỏi của Nun-ke một cách rời rạc... Chị ta đang tập trung mọi nghị lực để đừng ngoái nhìn lại đằng sau, vẽ phía chiếc biệt thự nhỏ bí hiểm nơi Phret xuống mà không một lời nói trước. «Chủ nhân là ai ấy nhỉ? Chưa bao giờ mình nghe Phret nói là có người quen trong thành phố kia mà! Hay là ta hỏi Nun-ke? Không, không đời nào! Ông ta không phải là loại người mình có thể thồ lộ tâm tình được. Biết đâu ông ta chẳng nghĩ rằng...» . Đến trong ý nghĩ Ac-net cũng chưa dám tự thú cái tiếng «ghen» ấy với chính mình. Dù cảm giác đó đang vò xé trái tim chị và làm chị choáng váng. Bây giờ chị phải tỏ ra chín chắn, điềm tĩnh để thực hiện tất cả những điều cha dặn. Nhưng làm sao chị có thể thoát khỏi viên hiệu trưởng, dù chỉ lát giây thôi cũng được. Ac-net liếc nhìn bàn tay béo trắng đây sức lực của Nun-ke đang nắm lấy vô lăng. Mình sẽ khó thoát khỏi nhưng bàn tay như thể này, nếu đã một lần là tù binh của chúng, chúng sẽ giữ chặt... Nếu có Phret ở đây chắc chắn anh sẽ giúp đỡ mình bằng cách nào đó có thể, còn bây giờ thì... Có lẽ đến việc bước lên bậc thang dẫn tới nhà băng chị cũng không lê bước nổi, vì chân tay chị cứ nặng trình trịch như đá tảng, dường như mọi giọt máu đều chảy dồn vào tim và cân não chị. Không, hôm nay chị không thể thực hiện được, chị không làm nổi, có lẽ không bao giờ chị có đủ can đảm để quyết đinh bước đi đó... phải chăng đó là vận hạn của chị lẫn của bé I-ren tội nghiệp. Và tự dưng khuôn mặt của đứa con gái yêu lại hiện lên rõ nét trước mắt chị. Dường như nó đang hiện lèn qua một bức rèm dày, và Ac-net thấy con trên tấm kính chắn gió với nét mặt sáng rực, mọi đường nét của khuôn mặt nhỏ đáng yêu ấy đều toát lên niềm vui chan chứa... Dáng lẽ chị phải im lặng, phải, im lặng không nên nói một lời nào, không hứa hẹn chút gì khi cha cố buột miệng một cách thiếu thận trọng về việc đi thành Rôm. Ồ, sao mình lại không thành thật với chính mình nhỉ? Vì chính mình cũng không kiềm chế được lòng mình như dòng lũ không hãm lại được, và các lời nói đã tuôn ra khỏi miệng như một người điên cơ mà... Mình sẽ xóa đi niềm hy vọng và nguồn vui của con gái ư ? Không đời nào, không vì một lý do nào hết, làm điều đó có nghĩa là đã giết chết con gái bé bỏng của mình, bởi vì như thế là mình tước hết mọi hy vọng của con! Mà cuộc sống không có hy vọng thì còn có ý nghĩa gì? Lòng yêu con đã cho Ac-net thêm sức mạnh, mắt chị trở nên long lanh sinh động và đôi môi nở nụ cười rất tươi nữa... — Ngài Nun-ke, — Chị nói với kẻ đồng hành, — có lẽ ta hoãn các công việc chán ngấy lại nửa giờ một tiếng chăng ? Ta vào hiệu cà-phê uống một chút gì đó... Tôi gần như phát điên lên trong cái xó xỉnh bé nhỏ của tôi rồi! Tôi muốn được sống giữa con người một chút, ngài không làm tôi thất vọng chứ ? Nun-ke ngạc nhiên nhìn Ac-net. Nhưng đôi mắt chị đang nhìn hắn với vẻ van nài thơ ngây và đôi môi chị thì thoáng nở nụ cười duyên dáng làm cho hắn không còn có thể nghi ngờ và từ chối được, ồ, được đi với một thiếu phụ bậc nhất vào thành phố hẳn không phải là không thú... — Ý muốn của bà là mệnh lệnh, bà bảo trợ quý mến ạ! Bà hãy bảo là lúc nào chúng ta nên dừng lại nhé ! — Ngài lại cho tôi nhiều quyền hạn đến thế ư ? Ngoài mấy hiệu ăn và ngân hàng ra tôi có biết gì đâu kia chứ ? Hồi còn mồ ma nhà tôi thì mọi thú vui đều do ông ấy... Lẽ dĩ nhiên phải là những nơi sang trọng lịch sự... Còn bây giờ thì... — Nào, nếu đã vậy ta vào hiệu « En-đô-ra-đô » vậy — viên hiệu trưởng cười vui vẻ — Nó chỉ cách đây vài nhà thôi. — Mỗi lúc Nun-ke càng thêm thích cuộc giải trí này, và hắn dấn mạnh chân ga, lát sau họ đã ở trung tâm thành phố. Ac-net hy vọng gì nhỉ ? Chị không muốn kéo dài thời gian phải đi với ông hiệu trưởng vào nhà băng, với những công việc không thồ tránh. Đúng, lần này các hành động của chị đều được cân nhắc. Chị thừa biết mười hai giờ trưa là lúc tất cả các bà sang trọng đều đổ xô ra phố dạo chơi, khoe mình và ngắm người, uống một cốc cà-phê, hoăc nhấm nháp loại bánh ngọt ưa thích,.. Chắc chắn là I-da-ben cũng không thu mình nằm nhà vào giờ này - Nun-ke cũng thoáng nghĩ vậy. Hắn đã biết rõ tính nóng nảy cả ghen của cô nhân tình và lo sợ cô ta thấy hắn cùng đi với Ac-net, một thiếu phụ tuyệt diệu...

Trong hiệu cà-phê quả là lắm người. Khi đi dọc các bàn, Ac-net bắt buộc phải dựa vào tay Nun-ke. Trước mắt chị mọi thứ đều mờ ảo, choáng váng, có thể thấy rõ là đã lâu chị không đến nơi đông người, xa lạ. Ac-net đành cúi mặt xuống để che giấu nỗi bối rối. Như vậy chị chỉ nhìn xuống mũi giày mình và do đó chi không nhìn thấy mọi người nhìn chị với vẻ háo hức tò mò như thế nào: bọn đàn ông thì thán phục ra mặt, đám đàn bà thì tỏ vẻ ghen tị không giấu giếm. Qua đó Nun-ke càng đánh giá được giá trị của người ban gái đang khoác tay mình, và vì vậy cuộc dạo chơi càng thêm hấp dẫn đối với hãn. « Đi chơi với người phụ nữ đẹp chỉ làm tăng thêm uy thế người đàn ông lên thôi, — vừa đi hắn vừa suy nghĩ. — Thật đáng tiếc là từ trước đến giờ ta chưa biết tận dụng cái khả năng này! Với I-da-ben thì cũng chỉ được vui chơi trong quán rượu mà thôi. Du cô ta có cố gắng tỏ ra mình là một bà lớn chính tông, cũng không bao giờ che được nguồn gốc ả đào của mình. Nó như một con dấu không bao giờ xóa đi được... Và thật là kỳ lạ: cứ nhìn bà bảo trợ này thì không ai dám bảo lão chủ ngân hàng đã nhặt được trong cái trại hát rong của bọn di-gan. Phong cách bà ta kiêu hãnh, cữ động dè dặt kín đáo và sang trọng, đồng thời lại dịu dàng tự nhiên. Có lẽ điều ấy đã có sẵn trong dòng máu di-gan của bà ta. Nhưng dân di-gan làm gì có dòng máu cao quý sang trọng ? Ồ, cái bà bảo trợ này đã làm đảo lộn cá qui tắc. — Xin mời ngài và bà ngồi ở bàn này, rất tốt đấy ạ! •— Người hầu bàn cắt ngang dòng suy nghĩ của hắn. Khi họ đã ngồi xuống trong lúc Nun-ke đặt bánh ngọt và cà-phê, Ac-net nhìn quanh một lượt khắp các bàn. Bỗng chị phát hiện ra một người đàn bà tuổi trên dưới ba mươi đang nhìn về phía chị vẻ dò xét. Chưa bao giờ Ac-nct gặp I-da-ben, nhưng linh cảm báo cho chị biết đúng là người đàn bà ấy. Một lăn Vô-rô-nốp đã nhận xét một cách ác ý trước mặt Ac-net « Thẩm mỹ của ngài Nun-ke cũng chẳng tinh tường gì cho lắm. Bà biết không ? Người bạn gái của ông ta không phải là cô ả xấu xí, chỉ có điều ả ta làm cái gì bao giờ cũng quá trớn, nghĩa là người đàn bà « quá độ ». Đúng là tôi đã chọn cho cô ta một cái tên thích hợp đấy chứ nhỉ ? » Lúc đó Ac-net bật cười và cũng không ngờ bức ảnh truyền thần bằng lời ấy có lúc lại giúp chị như hôm nay. Cái tên mà Vô-rô-nốp đặt quả là thích hợp với người đàn bà đang nhìn chị kia. Trang phục của ả sang trọng, nhưng quá « mốt » vì vậy đâm ra lố bịch, bộ tóc ngắn nhuộm quá đỏ so với nước da nâu và bộ lông mày đen như than, đôi môi đỏ quá mức và các hạt ngọc ở chuỗi hạt đeo ở cổ lại quá to dài lòng thòng, không thể nào gợi được cảm giác ưa thích của người khác. Phải, đúng là ả ta rồi, đúng là người đàn bà « quá độ » của Nun-ke. — Ngài Nun-ke! Ngài nhìn xem người đàn bà tuyệt diệu kia là ai ? Sao bà ta lại nhìn chúng ta ghê thế ?... Có lẽ hai người quen nhau chăng ? Bàn tay Nun-ke đang đưa cốc cà-phê lên miệng bỗng sững lại. — Nếu quả hai người quen nhau thì mong ngài vui lòng mời bà ta lại cho. Nếu không có trời biết bà ta sẽ nghĩ gì về chúng ta! Ac-net vui vẻ nói. Lức đầu Nun-ke thoáng lúng túng, nhưng rồi hắn tự chủ được. Hắn nhanh nhẹn đứng dậy vẫy I-da-ben và tiến về phía ả ta với nụ cười vui mừng giả tạo. Họ gặp nhau và Ac-net thấy I-da-ben thì thầm vẻ cáu kỉnh. Còn Nun-ke thì nghiêng cả người về phía trước, có thể thấy rõ hắn đang thanh minh với ả. Rồi hắn nhường lối cho ả và nắm lấy khuỷu tay ả với động tác thành thạo lịch sự. — Hãy cho phép tôi giới thiệu các bà với nhau: Đây là bà Mê-nen-đô, người bảo trợ của trường chúng tôi... và đây là I-da-ben, người bạn thân cũ và tốt nhất của tôi. Do một sự tình cờ may mắn bà ấy qua đây và tôi rất mừng,.. — Quả là một tình cờ may mắn! Nếu tôi không nhận ra xe của ngài, thì người bạn tốt nhất, như ngài nói, hẳn cũng không biết được là ngài có mặt trong thành phố! Không, không chỉ có đàn bà, chúng tôi là biết đánh giá đúng mức tình bạn cũ mà thôi! Không phải thế ư? — Tôi lại có những ý kiến tốt hơn về nam giới, — Ac-net cười — Tôi và ngài Nun-ke cũng là người quen cũ và tôi tin rằng... — Thế thì bà có nhiều may mắn hơn tôi, — I-da-ben nóng nảy ngắt lời, cố y nhấn mạnh chữ « bà » một cách giễu cợt. — Bà chưa nghe hết, — Ac-net thản nhiên nói tiếp: — Tôi với ngài Nun-ke thường gặp nhau luôn trong các công việc hành chính của nhà trường. Tôi bảo đảm là ngài Nun-ke chưa bao giờ để tôi phải nghi ngờ về sự cao thượng trong tình cảm, tình bạn của ông ta...

I-da-ben ném một cái nhìn giận dữ về phía Nun-ke và gượng cười: — Ồ, chúng ta đừng nên để cao tính tốt của ông bạn chúng ta. Khéo ông ấy lai tin là thật! Phải, phải, tôi biết tỏng gan ruột bọn đàn ông ra rồi. Chỉ cần người ta tốt với họ một chút là ngay lập tức họ phồng mũi lên, trở thành vô ơn và bội tình ngay thôi... Nun-ke đẩy cốc cà-phê và bánh ngọt mà bồi bàn vừa đem đến, cố lái câu chuyện thành trò đùa: — I-da-ben! Đây là lời khẳng định của bà: bánh quít mà bà rất ưa chuộng. Như bà thấy đấy, tôi không quên là bà thích gì?... — Ngài tưởng là có thế dễ dàng chuộc lỗi như vậy ư? Bà Mê-nen-đô, không phải tôi đã bảo ông ta đấy kênh kiệu đấy sao? — Tôi sẵn sàng chuộc lỗi, thậm chí đến ăn năn sám hối nữa. — Nun-ke cúi đầu xuổng vởi vẻ qui phục vờ vĩnh. — Ta hãy tìm cho ông ta một hình phạt như thế nào đây, bà Mê-nen-đô? — Bổn phận của chúng ta là phải rộng lượng tha thứ... — Nhưng tôi không phải là người có thể dễ dàng tha thứ! Và chính vì vậy mà tôi sẽ hạ lệnh bắt giam ông ấy cả ngày. Từ lúc này trở đi ông là tù binh của tôi. — Ồ, đây là một sự giam cầm dễ chịu. — Tôi không nói đùa đâu. Ngài nhớ lấy! Hôm nay tôi có khách và ngài phải cùng tôi mua vui cho họ. — Một tiếng đồng hồ nữa tôi xin tuân lệnh bà. — Đừng quên ngài là tù binh của tôi! — Ngài Nun-ke! — Ac-net nói chen vào, cố giấu sự vui mừng nội tâm. — Chúng ta hãy làm như sau: Phần tiền bạc tôi sẽ tự giải quyết lấy. Còn vấn đề giấy tờ như ta đã bàn tôi sẽ bảo vời ông chỗ nhà băng chuẩn bị sẵn, ta sẽ thi hành sau. Ngài nghĩ sao? — Tôi muốn giải quyết hôm nay cho xong. — Nun-kc kêu lên lưỡng lự, nhưng I-da-ben lại đỏng đảnh cất giọng: — Ngài là tù binh của tôi và lúc này tôi có toàn quyền đối với ngài. Bà Mê-nen-đô đã bảo một mình bà ấy giải quyết được, tôi đã hiểu đúng bà nói thế chứ ? — I-da-ben quay vẽ phía Ac-net ngờ vực nhìn chị. — Tất nhiên rồi, lấy một số tiền cho việc chi tiêu của nhà trường có phải chuyện to tát gì ? Còn những phần khác thì... lạy Chúa, cũng không vội gì cho lắm. Ông chồng tôi trước kia cũng là nhà kinh doanh. Nhưng nếu tôi muốn giải trí một tí là lập tức ông ấy sẽ gác cả mọi công việc sang một bên... và tôi xin thề rằng đối với tôi điều ấy còn quí hơn cả những lời thề thốt hoặc quà tặng... — Công việc đã được quyết định rồi, tôi không cho ngài đi đâu cả. Hay là ngài muốn đi với bà đấy... I-da-ben kêu to và vỗ tay đánh đét. Nun-ke ngượng vì thấy mọi người đã bắt đầu chú ý đến họ. — Được rồi, được rồi, I-da-ben, tôi cam nhận tất cả mọi điều kiện. Ac-net đứng dậy. — Tôi cùng đi đây. Và rất vui mừng đã được gặp người phụ nữ thanh lịch như bà, bà I-da-ben ạ! Và xin tạm biệt người tù binh đáng thương. Tôi hy vong người ta sẽ không đối xử quá nghiêm khắc với ngài trong giam cầm. Ae-net sung sướng là đã thoát khỏi tay tên hiệu trưởng. — Khoan đã! Tôi không thể để bà đi một mình được! Điều đó thiếu tế nhị, thậm chí cả đến sự an toàn nữa. Mang theo một món tiền lớn, mà ở thành phố lại đủ mọi hạng người... Ta làm thế nào nhỉ?.. Được rồi, các bà hãy cho phép tôi để hai người ở lại với nhau đúng mười lăm phút Năm phút đến chỗ Phret, năm phút trở về, và năm phút để phòng bất trắc dọc đường. Như vậy tôi mới cố thể yên tâm, khí bà Ma-nen-đô có một cố vấn ưu tú bảo vệ... — Tuyệt! — Mắt Ac-net sáng lên, mặt đỏ bừng. — Có Phret thì quả là tôi cảm thấy rất an toàn. Bà I-da-ben, bà hãy khoan hồng cho người tù binh của bà. Tôi bảo đảm là ông ấy không trốn mất đâu ! — Tôi kiểm tra thời gian đấy — I-đa-ben đưa tay lên: — Bây giờ là mười hai rưỡi. Đúng một giờ kém mười lấm ngài phải có mặt. — Sẽ có mặt sớm hơn thời gian đã định. Cho đến lúc này Ac-net mới thấy hoàn toàn nhẹ nhõm khi thấy rằng mọi việc đều hình thành một cách may mắn. trái với sự lo lắng của chị. Chỗ mười lăm phút này chị sẽ xử sự ra sao với người đàn bà «qua độ» này! Theo các dấu hiệu thì ả đang chuẩn bị lại một cuộc hỏi cung để thỏa mãn tính ghen tuông tò mò của mình... Ac-net nghĩ: Ta hãy ngay lập tức xóa bỏ mọi nghi ngờ của ả hay là nên tiếp tục trò chơi để cho sự nghi ngờ đừng tan biến trong lòng cô ả... và như thế sẽ có lợi cho chị. Chị thương hại, rất thương hại cho người đàn bà phù phiếm này. Vừa mới đây chính bản thân, mình đã hiểu được nỗi nghi ngừ có thể khoét một vết thương đau đớn ra sao. Nhưng chị cần thoát khỏi Nun-ke, dù bằng bất cứ giá nào... Và cứ thế chị tiếp tục làm trò ảo thuật để tăng thêm lòng nghi ngờ của cô ả trong chừng mực vừa phải để tránh kết thúc bằng những lời thô bạo và nước mắt.

Nun-ke về sớm hơn thời gian quy định, cùng đi có Phret. Cuộc chia tay không mất nhiều thì giờ lắm. — Lay Chúa, tôi đến phát mệt! — Ac-net thốt ra khi ngồi vào xe với Phret. — Thật là buồn cười, ngài Nun-kc giới thiệu về người quen của ông ta và hối tiếc là không thể đi được, nên trao nhiệm vụ cho tôi. Nhưng ông ta lại tỏ ra bực dọc đến lạ. Ac-net bật cười kể chuyện gặp nhau trong hiệu cà phê cho Phret nghe. — Bây giờ phải vào nhà băng nhanh lên! Tôi cần phải giải quyết các việc của mình càng nhanh càng tốt trong lúc Nun-ke còn chưa nghĩ ra. — Ac-net có điều gì giấu ông ta ư ? — Cha An-tô-ni-ô khuyên trước khi đi tôi phải bí mật chuyên tiền ra nước ngoài để khỏi phụ thuộc vào ý muốn của Nun-ke. Anh sẽ giúp tôi chứ, Phret ? — Tôi muốn rằng đừng có tôi trong vai trò này. Đó là sự thận trọng cần thiết cho Ac-nct và cả cho tôi nữa. Rồi sau này tôi sẽ giải thích tất cả... Ac-net nhìn Phret vẻ trách móc hờn tủi. — Một cách đơn giản là anh không ưa tôi! Vì Nun- ke đã quấy rầy... Vì thật ra khi đang vui thú với bạn bè riêng bỗng lại bị lôi vào công việc một gánh nặng như là bản thân tôi... Chỉ có điều không phải tại tôi gợi ý điều khó chịu đó cho anh... Phret bỏ một tay khỏi vô lăng và nắm những ngón tay bé nhỏ của Ac-net. — Không phải tôi tới thăm bạn bè mà là... đến vì một công tác. Chán đến buồn nôn đi ấy... Và tôi lấy làm hạnh phúc được ngồi cùng Ac-net và thoát khỏi cái công việc chán ngắt đó. — Thật ư ? Thế thì Ac-net cũng không giận anh nữa. — Thế ra Ac-net đã giận tôi, vì sao vậy ? Ac-net đỏ mặt. — Vì anh không muốn vào nhà băng với tôi. — Chị nói dối và ngượng chín người với ý nghĩ có lẽ Phret sẽ đoán được nguyên nhân ẩn giấu thầm kín trong trái tim chị. — Tôi sẵn sàng chỉ dẫn cho Ac-net ở đây, miễn là tôi không lộ mặt... Này nhé... Nhưng té ra cha An-tô-ni-ô cũng thành thạo vô cùng trong các công việc trần tục này, nên đã dẫn dắt cho đứa con chiên giàu có của mình những kinh nghiệm tuyệt diệu — Ac-net thấy không ? Việc người ta tự giải quyết các vấn để về tài sản của mình có gì gay go lắm đâu. — Phret động viên người bạn gái lúc xe đỗ trước cửa nhà băng. — Ac-net hãy tự tin và nhắc giám đốc ngân hàng bí mật về việc chuyển tiền ra nước ngoài... tôi đợi Ac-net ở góc phố... Trong ngày hôm nay Ac-net phải hai lần đóng vai một người khác. Và đúng hơn là do bản năng, chứ không phải do lý trí dẫn dắt hành động của chị. Chị hồi hộp khi bước vào văn phòng, nhưng lát sau, chị hoàn toàn trấn tĩnh và ung dung đưa ra các yêu cầu một cách chín chắn, ký các giấy tờ cần thiết và đếm lại số tiền rút ra... một phần cho nhà trường, một phần chi phí cho cuộc hành trình sắp tới. Khi chị bước ra phố chị cảm thấy sự căng thẳng bay biến. Các ý thức minh đã vững vàng vì lợi ích của I-ren và các cảm giác dễ chịu về sự độc lập làm cho con tim và khối óc chị ngây ngất. Thật là tuyệt diệu vì mọi thử thách sẽ kết thúc trong ngày hôm nay. Chỉ vài bước nữa chị đã ở góc phố nơi có Phret đang đợi... Lúc đó chị có thể buông mình trong niềm hạnh phúc đang tràn ngập lòng chị. Ac-net bước vội không để ý đến mọi người qua đường với ý nghĩ phấn khích trên. Bỗng một bàn tay đụng vào khuỷu tay chị. — Bà hay giữ mình, phu nhân xinh đẹp ạ! Ồ, bà hãy giữ mình! Nỗi buồn có thể làm ủ dột khuôn mặt xinh đẹp của bà như mây đen che phả mặt trời vậy. Bà muốn tôi xua đuổi nó đi không ? — một giọng khàn khàn dai dẳng bên tai chị. Người thiếu phụ rùng mình và đứng sững lại. Một bà di-gan già, gầy tọp da nhăn nheo thu mình trong tấm thảm cũ phủ đến gót chân đang ngước đôi mắt mệt mỏi nhìn chị. «A-đê-la ?» - Ac-net tự hỏi. Đúng rồi! Không thể lầm lẫn vào đâu được. Không còn nghi ngừ gì nữa. Đây chính là kẻ thù cũ của chị. Người đã hành hạ chịrất nhiều lúc chị rơi vào đoàn người du mục. Đúng, mụ đã già đi và thay đổi rất nhiều theo năm tháng... da mụ nhăn nheo và chiếc miệng móm càng làm cho cằm mụ vêu ra và mặt mụ trông như ngắn đi. Tuy nhiên Ac-net vẫn nhận ra được. Và chị vô tình né ra và nhìn quanh như để tìm sự bảo vệ... Nhưng A-đê-la không nhận ra người đầy tớ gái xưa kia của mu, nên mụ giải thích hành động của chị theo lối của mụ. — Phải, tuổi trẻ và sắc đẹp thường gớm ghiếc, kinh tởm tuổi già. Còn sự giàu sang bao giờ mà chả đối lập với kẻ nghèo nàn khốn khó... Nhưng mà sắc đẹp sẽ tàn úa, tiền tài sẽ khô cạn, bà ạ! Bà đừng nhìn tôi như vậy! Hôm nay thì hạnh vận đến với bà, nhưng ngày mai lại phản trắc bà, cũng như hôm nay là sự ban phước, ngày mai sẽ là lời nguyền rủa vậy. Mụ di-gan nói mấy lời cuối cùng vẻ đe dọa và chộp lấy tay Ac-net đưa lên và bắt đầu nói hấp tấp vội vàng : — Dấu ấn của số phận trên tay bà. Vậy bà sẽ làm gì với nó: Nếu như bà đưa sang phải thì vinh quang sẽ đến, sang trái thì bà sẽ phải rơi lệ. Nếu như bà không quay đi đâu thì ngày sẽ qua ngay...

A-đê-la giữ chặt tay Ac-net bằng bàn tay giá lạnh của mu, miệng lẩm bầm bài kinh bói toán mà Ac-net đã thuôc làu từ lúc còn bé... Kỷ niệm cũ khuấy trộn tâm hồn chị, những xúc cảm đã quên lãng từ lâu. Cái ý muốn được thấy trại lần nữa lại tấn công chị không thể nào cưỡng nổi. — Bà hãy dẫn tôi tới trại đi. Các người đóng lều ở đâu đấy ? A-đê-la không lấy gì làm ngạc nhiên với mọi ý muốn thất thường của các bà giàu có, xinh đẹp... — Ở đó — mụ chỉ vu vơ về phía dông. — Thế thì bà chờ ở đây nhé ! — Trông Ac-net có vẻ tư lự. Chẳng lẽ có gì trở ngại ư ? — Phret lo lắng hỏi. — Trái lại, mọi việc ổn cả. — Vậy thì có điều gì làm Ac-net lo nghĩ. — Anh sẽ không chế nhạo tôi chứ ? Tôi muốn trở lại thăm trại... muốn không thể chịu được. — Chiếc xe còn thuộc quyền chúng ta đến tận tối. Tôi cũng thích đến đó xem... — Thế còn A-đê-la, ta có cho bà ấy ngồi cùng xe không ? Cả đời tôi cứ nghĩ là sẽ không thể nào tha thứ cho bà ấy. Vậy mà giờ đây thấy bà ấy già nua khốn khổ, tôi lại quên hết mọi ác cảm với bà ta và chỉ còn nhớ tới những chuyện đẹp đẽ: đến những con đường vô tận, đến gió trời và mùi hăng hắc của khói lửa trại, đến bầu trời đầy sao phủ lên khu trại và tiếng hý khẽ của những con ngựa lẫn tiếng nhai có của chúng. — Kỷ niệm bao giờ cũng đáng quý, Ac-net ạ! Nỗi đắng cay đã qua là một gánh nặng quá lớn, nếu ta cứ mãi mang theo bên mình. Và ký ức như người ban đường ranh mãnh đã chọn lọc loai trừ kỹ những gì đã qua trong quá khứ và chỉ cho ra lại những gì đẹp đẽ dễ chịu mà thôi. Tất cả mọi thứ khác đều được chôn chặt vào góc sâu kín nhất... bởì vì nếu ta luôn luôn nhớ tới những kỷ niệm nặng nề có lẽ sẽ không còn đủ sức lực để sống, và sẽ sụp đổ dưới gánh nặng của chúng. — Quả đúng vậy! Nếu không chưa hẳn tôi còn muốn trở lại trại... A, A-đe-la dây rồi. Anh hãy dừng lại một chút. Mụ già di-gan lưỡng lự nhìn chiếc xe ô tô vẻ dò hỏi ngơ ngác. — Bà ngồi vào đây, A-đê-la! Hãy chỉ xem chúng ta đi về phía nào ? — Ac-net nói. — Tôi cũng biết bói đấy. Chỉ khác bà ở chỗ tôi chỉ thấy được quá khứ mà thôi. Ac-net đùa.— Ông già Pê-đrô còn sống chứ? — Rồi bà sẽ thấy! — A-đê-la trả lời khe khẽ, ngồi vào xe và thu gọn mình như muốn chiếm một chỗ ngồi nhỏ nhất, dù không có ai bên cạnh cả. Dọc đường mụ im lặng, qua tấm gương phản chiếu mới bắt gặp ánh mắt dò xét dán lên người khách sang trọng ngồi phía trước mụ, Gần tới trai, khi đã trông thấy các nóc lều, mụ di-gan già nhắm mắt lại, có lẽ cuộc hành trình đã làm mụ mệt, hoặc có lẽ sự tò mò của mụ đã được thỏa mãn... Chiếc ôtô xuất hiện không làm cho cả trại ngạc nhiên. Vào lúc ấy cả trại hầu như trống rỗng. Mặt trời đã lên cao, lúc này người lớn và trẻ con của trại đang kiếm ăn bằng đủ mọi thứ nghề trên các phố phường. Chỉ có lũ nhóc chưa tự kiếm ăn được chạy về phía khách với tiếng cười đùa ầm ĩ nhưng vừa thấy A-đê-la giữa bọn họ là chúng thận trọng dừng lại ở độ xa cần thiết. Ac-net đưa mắt một lượt. Ngay lập tức chị nhận ra chiếc lều của lão trùm giữa các lều khác. Bỗng nhiên sự sợ hãi xưa cũ lại vò xé con tim chị. Trong một thoáng chị thấy lại mình là một cô bé tò mò đã ngốc nghếch dấn thân vào cấm địa. Chị đã phải trả bằng một giá quá đắt vì thế. Dù rằng lúc đó chị là đồng bào của họ! ... Đáng lẽ ta không nên tới chốn này làm gì! ... — Sao lại dừng ở đây ? Ta đi thôi chứ ? — A-đê-la tiến lên trước. Phret và Ac-net bước theo mụ. Ac-net như nhìn qua một lớp sương mù, chị thấy tấm vải thô che cửa được hắt ra và một ông già cao lớn hiện ra trước mắt chị, Bên cửa lều. — Ma-ri-a! — A-đê-la hất đầu về phía người thiếu phụ như việc xuất hiện của chị ở trại là điều tất nhiên vậy Lão trùm chậm rãi đến bên chị. Ac-net rất ngạc nhiên thấy lão không thay đồi chút nào. Trong mở tóc quăn dày vẫn chưa hề có một sợi bạc, cặp mắt nâu vàng vẫn sắc sảo, hàm răng trắng bóng, dáng dấp khỏe mạnh, chỉ có bộ mặt lão đượm buồn và do đó các đường nót càng trở nên sinh động — Ma-ri-a à ? — 1ão hỏi với giọng hờ hững và nhìn người đàn bà trẻ từ đầu đến chân với ánh mắt dò xét. — Nếu đã đến thì mời con vào lều, cả ngài nữa. Bà ấy thì đã quen rồi, — lão hất đầu về phía Ac-net, — nhưng còn ngài... — lão gia ném một cái nhìn ngạo mạn về phía Phret. - Có lẽ ngài sẽ cho nơi này là bẩn thỉu. — Trong thời gian chinh chiến nhiều người chúng tôi đã quen với cuộc sống lang bạt nay đây mai đó... Đôi khi một chiếc lều trở thành quí giá như một lâu dài. — Ồ, nếu vậy thì... — Lão trùm hất tấm rèm lên, rồi dùng một thanh gỗ để chặn lại. Ánh sáng rọi vào giữa lều, nơi để một đống gối lớn chồng chăt, và các túi da ngựa nhồi nhét tất cả mọi thứ trên đời. Chủ nhà - ném hai chiếc gối xuống tấm vải bạt không thấm nước dùng thay cho sàn nhà, mời khách ngồi. Còn bản thân lão ta lại ngồi xuông đất trên mặt thảm... — Từ dạo con ra đi thì nước chảy đã nhiều1. Vậy con sống như thế nào ? Một bà lớn thật sự hay chỉ là loại đó ? ...------------------ 1. Ý nói thời gian qua đã lâu.

Lão không nói rõ là loại gì, nhưng như vậy thì người thiếu phụ củng đủ để hiểu. Mặt chị đỏ bừng lên, rồi tái đi... — Do lòng tốt của lão, có lẽ là con cũng đã trở thành loại đó thật... Những ông chủ nhà hàng Mê-nen-đô đã cưới con làm vợ. — Ac-net thốt ra vẻ trách móc. — Nghĩa là con trở thành người giàu có, một bà 1ớn thật sự. — Pê-đrô thản nhiên nói. — Vậy, con còn tới đây làm gì nữa ? Để khoe mẽ ư ? — Số phận đã xui nên vậy... Ngoài ra những vết sẹo bằng roi ngựa của lão để lại trên người con đã đưa con... đến — Ac-net vô tình sờ lên vai chỗ có vết sẹo. — Con nhớ ra muộn quá đấy ! — Con là người di-gan mà. Có lẽ vì vậy đấy. — Thế bây giờ con không sợ ư ? — Con không tới một mình. Và cùng không phải đến tay không. Đây! dù sao lão cũng là người cha nuôi tốt của con! —Ac-net rút một xấp tiến lớn ra khỏi tui và thận trọng trao cho lão trùm. Mắt mụ A-đê-la đang ngồi cạnh cửa sáng lên một cách thèm muốn, nhưng lão trùm thản nhiên đẩy tay Ac-net đi. — Như vậy là con đã đến để phô trương sắc đẹp lẫn tiền tài... — Lão nhận xét mỉa mai. — Vì vậy mà con đã đưa cả ông ta đến phải không ? Dễ mà phô trương trước chúng ta chứ gì ? —Lão mãi mãi vẫn không thay đồi, lão trùm ạ! Đến lần thứ hai lão cũng đón con bằng roi vọt. Con chưa biết là lần nào đau hơn... Con đến đây với tấm lòng chân thành và cái con cho cũng là do lòng chân thành mà thôi. Không phải cho riêng lão mà cho cả trại. Dù nơi đây có những kỷ niệm không tốt đẹp... nhưng dù sao thì đây cùng là nhà của con. Con tưởng rằng... — Giọng Ac-nét run lên, rồi nín bặt, chị bậm môi lại. Ánh mắt giễu cợt của lão già dịu lại. — Con nói là đến với tấm lòng thành thật ư ? Và con coi trại là nhà của con ư ? Thế thì ta xin nhận... Còn lời nói xấu thì nên quên đi. Và tuy không đủ giàu sang, nhưng chúng ta sẽ đón nhận con như đón nhận đứa con đi xa trở về... E, A-đê-la, hãy đưa Ma-ri-a đi thăm trại và chuẩn bị tất cả bữa đón tiếp thích hợp. Từ giờ đến lúc ấy muốn cho ta với ngài đây khỏi buồn chán, thì bà hãy bày ra đây hai chiếc cốc vại, bình rượu và cả ống diếu nữa... Ac-net bật dậy chạy đến vách lều, nơi có những chiếc ống điếu treo thành chùm trên những sợi dây. — Cái này phải không. ? — Chị hỏi và vẻ nhanh nhẹn của chị làm Phret sửng sốt. — Đúng, con. đưa cái cán dài ấy cho ta. Trong lúc A-đê-la lôi ra một bình rượu và lau các cốc vai bám đấy bụi thì lão di-gan già nhồi điếu châm lửa rít nhanh một hơi và trao điếu cho Phret. — Ngài đừng lấy làm khó chịu nhé! Đây là tục lệ của chúng tói, nếu có ai đến với tư cách bè bạn, — Tôi rất vui lòng! — Phret tiếp lấy tẩu thuốc rít vài hơi, rồi trao lại cho chu nhà. — Thuốc ngon đấy! Đã lâu tôi mới được hút loài này... — Đây là loại thuốc ngon tôi để dành cho những người thân thiết đấy... Bà đứng làm gì đấy, A-đê-la! Bà hãy làm theo lệnh tôi bà nghe rồi chứ ? Dẫn Ma-ri-a đi đi. Ở đây chúng ta nói với nhau câu chuyện của đàn ông, còn các bà thì theo kiểu của mình, với câu chuyện đàn bà. A-đê-la và Ac-net rời khỏi mái lều. Từ lúc đến trại lần đầu tiên người thiếu phụ trẻ thở ra nhẹ nhõm. Chị nhìn quanh tìm các vật quen thuộc nhắc chị nhớ đến những ngày xa xưa... tất cả đều như cũ. Những tấm bạt căng trên các xe, các lầu nhỏ vây quanh lều của lão trùm... Những tro than của đám lửa trại... bên trên là một cái giàn rỗng đen thui nhọ nồi... những dấu vết của các đám lửa trại giữa các lều, xe... Những con ngựa bị buộc vào cọc... những tấm bạt trải nằm... những tấm chăn và những cái gối màu sắc sặc sỡ được trải ra phơi nắng... đấm trẻ nhào lộn trên đó và kêu thét ầm ĩ.. Một con lừa bị buộc chặt vào chiếc cọc đóng xuống đất... Nó vùng vằng và cố vươn đầu tới bụi cây ngon lành... Một con chó lớn lồi xương sườn chui dưới các gầm xe đánh hơi tìm thức ăn. Trong trại thì chó là vật ít được ai săn sóc đến, chỉ bị đánh mà thôi, ai cũng đánh được nó, cả đến những đứa trẻ. Vậy mà khi người ta nhổ trại thì nó lè lưỡi chạy theo, vì coi trọng sự tự do hơn những con chó no bụng bị nhốt trong chuồng hay bị xích cổ... Đúng thế, tất cả đều như cũ, tuy vậy... trại vẫn bé hơn trước nhiều, đến cả những con ngựa cũng còm cõi hơn xưa, những tấm chăn thì rách nát, sờn mòn... Tim Ac-net thắt lại vì thương xót. — Thế ra trại đã nghèo đến nỗi bà phải vào kiếm sống trong thành phố ư ? — Chị hỏi A-đê-la và cảm tháy lòng hận thù cũ không còn nữa. — Hay bọn trẻ đã sinh ra lười biếng hơn ? — Ôi! Không phải thế đâu — A-đê-la lắc đầu buồn bã, nhưng không chịu giải thích.

Khi hai người đã vào lều của mụ và ngồi xuống chiếc giường, thì mụ im lặng dán mắt vào một điểm. Mụ lắc chiếc vai gầy như muốn hất đi gánh nặng của ký ức. Trên vách, thậm chí trên trần lều treo vô số những túi nhỏ đựng cỏ khô... Đầu Ac-net choáng váng vì hương vị của các loại cây cỏ, cũng có thể vì những cái lắc lư nhịp nhàng có vẻ ma quái của mụ già. — Chắc giờ đây bà có nhiều cháu, chắt lắm rồi... — Ac-net hỏi vu vơ để cố xua đi cái không khí im lặng đến nghẹt thở này... — Mi-gu-en lấy vợ ngay từ lúc còn ở đây, Giăng thì ... — Không còn Mi-gu-en, không còn Giăng, đa số những người con biết đều không còn nữa... Con nghe đây, mùa hè năm đó chúng ta đi xa lắm... Lúc đầu thì mọi việc đều tốt đẹp vì dân miền núi giống người ba-xcơ1 của chúng ta từ tiếng nói đến phong tục, tập quán. Tất cả mọi người trong trại đều vui sướng, chưa bao giờ họ ca hát, nhảy múa nhiều như thế! Nhưng từ xưa đến nay bao giờ cũng vậy, không có niềm vui vào được trọn vẹn, và nỗi buồn lớn thường đến sau khi nguồn vui lớn nảy nở... Đúng, nỗi bất hạnh sau đó ập xuống trại như những tiếng sét từ trên không dội xuống tới tấp không sao tránh khỏi. A-đê-la kể tóm tắt trại đã rơi nào tình trạng đói khổ ra sao khi chiến tranh bùng nổ, rằng họ đã bị xua đuổi từ thành phố này đến thành phổ khác ra sao, và bọn Đức chiếm đóng nước Pháp đã tàn sát dân di-gan như thế nào. Thật là điều kỹ diệu khi họ đã trốn thoát hàng rào dây thép gai... sau khi một số lớn đã bị chúng chở đi mất tích. Số thoát khỏi hàng rào dây thép gai phải đi bộ vượt núi, băng rừng và xác những người chết đói nằm khắp các nẻo đường chạy trốn. — Con thấy không ? Số người của trại ta hao mòn là vì thế, con cháu của ta đã chết oan chết ức như vậy... Những đứa con của ta... Ngươi ta bảo rằng: chúng đã bị thiêu cháy trong các lò sát sinh với đồng bào chúng... Xương thịt thành khói đen bay lên trời. — Ôi, ghê gớm quá! Làm sao bà có thể chịu đựng được tất cả những điều đó ? Ac-net xúc động đến trào tuôn nước mắt... — Cần phải cứu những người khác. Pê-đrô dẫn đường, còn ta thì tìm những loại rễ cây ăn được, và chữa các vết thương bằng các loại cây cỏ và bằng cầu nguyện... Lúc trốn ra là năm chục người, nhưng số còn sống chỉ đếm được trên đầu ngón tay... lại phải tập trung những người di-gan lại từ đầu, làm lại tất cả từ chỗ không thành có... Nếu không có Pê-đrô thì... A-đê-la im lặng giây lâu, buông mình vào những ý nghĩ buồn rầu, rồi bỗng mụ phẩy tay một cái, đứng phắt dậy, tới gần những cái túi... Mụ lôi từ các túi ra một tảng pho-mát cừu to tướng, một miếng thịt hong khói một cái bánh nướng to, một con cá khô và mấy quả ô liu. — Để tôi làm, bà cứ nghỉ đi thì hơn. Mu già nghiêm khắc nói: — Con hay ngồi xuông. Tốt nhất là con kề lại xem vì sao con không báo tin gì về mình với trại. Chung ta cũng đã tìm cái ông mang con đi, nhưng người ta nói ông ta đưa con đi xa lắm... qua biển, qua núi. Thế con đi đâu vậy ? Lần đầu tiên Ac-net kể nhưng biến thiên của mình cho người đàn bà khác nghe, hơn thế người đó cũng đồng cảnh ngộ trải qua bao dông tố như chị. Câu chuyện chị kể như mặt đê bị vỡ... cứ thế, cứ thế tuôn trào xối xả. Điều làm chị xót xa đau đớn nhất là tật bệnh của I-ren. Chị kể đến lòng xót thương đối với người chồng sau khi sinh con, mặc dù sau đám cưới, chị muốn tự tử vì ác cảm và chán ghét ông ta... Cuối cùng chị nhắc tới bệnh tình của con. — Cháu cứ như một bông hoa tàn héo ấy, bà ạ! Trời ơi! Tôi sẵn sàng cắt hai chân mình cho con, miễn sao nó đi được, bà A-đê-la ạ. Đến-giọt máu cuối cùng tôi cũng hy sinh cho cháu... — Đúng thế! Trái tim của người mẹ nào cũng đều giống nhau cả... dù nó đập bên trong bộ áo quần xa hoa nhung lụa, hay dưới tầm vải thô rách nát tả tơi như tôi... thật đáng tiếc là con đến muộn quá, vì sáng mai chung ta đã đi rồi... Có lẽ ta sẽ giúp đỡ được con ít nhiều gì chăng ? Ta chữa được một số bệnh như con biết... — Bỗng mắt mụ sáng lên, mụ bước vội tới bên các túi thuốc... — Đây, cái thứ này, và thứ này nữa để chống đau buốt nhức nhối ở sống lưng. Và loại này để cho da cháu bé đỡ xanh xao vàng vọt. Con hãy chú ý sắc kỹ các loại này trong bảy bát nước. Rồi đổ bảy lần vào nước tắm. Sau đó hãy mang tất cả lên một tảng đá cao nhất đúng lúc nửa đêm, đừng để rơi ra một giọt nào cả. Con hãy chào các ngọn gió bảy lần và đọc bảy lần « Hỡi bệnh tật bắt nguồn từ lửa, nước đất, khí... Ta ra lệnh cho ngươi và trả ngươi về với gió: ngươi hãy cuốn xéo khỏi mắt, vai, ngực, xương, tim, ruột, tay, chân, xương, máu, khỏi tất cả các khớp xương nữa. Ta ra lệnh cho ngươi và thả ngươi đi với gió. Ta xua đuổi ngươi xuống đáy biển sâu, lên ngọn núi cao, vào vực thẳm không cùng, vào rừng rậm hoang vu, nơi chưa hề có một động vật nào đặt chân đến, chưa hề vang lên một tiếng chuông. Đó là nơi trú ngụ của ngươi, ngươi hãy vui chơi và tìm ,gặp anh em ngươi nơi đó! ».---------------- 1. Một dân tộc sống ở vùng biên giới Tây Ban Nha.

Ac-net rùng mình vì cái nhìn cháy bỏng, vì giọng đọc trang nghiêm ma quái của mụ. Trong một thoáng lòng sợ hãi những thế lực thần bí dấy lên làm tê liệt lý trí của chị... Nhưng rồi trước mắt chị thoáng hiện lại những hình ảnh, những ký ức của tuổi thơ. Với cái trò quỉ thuật này các bà chỉ có thể lừa gạt những người ngờ nghệch, cả tin. Một vài người di-gan quả có thể chữa được một số bệnh thông thường. Tội nghiệp A-đê-la, đến chính mắt mụ, mụ còn chưa chữa được !— Ac-net nghĩ vậy, nhưng chi không muốn xúc phạm đến người đàn bà đáng thương, vì vậy chị nhắc lại trước mụ ta bài niệm chú tới ba lần và cất kỹ gói thuốc lá vào túi. — Cảm ơn bà A-đê-la! Và để bà vẫn nhớ đến tôi, bà hãy nhận lấy chút quà này của tôi. — Ac-net lấy chiểc khăn len trắng chị đang quàng trên vai xuống... — Nó sẽ giúp bà lúc trái gió trở trời đấy ! Những ngón tay chai sạm của mụ già thận trọng sờ vào chiếc khăn len trắng mịn màng, rồi áp vào mặt. — Mềm như bông! Ấm như hơi thở trẻ thơ... Giời ạ, rồi ai người ta tin được, nếu không phải mụ già khốn khổ này đi ăn cắp ! — Không sao cả, đến mùa đông bà sẽ quấn trong người. Ở dưới áo thì không ai trông thấy đâu. Mụ già tặc lười, và ngắm nhìn món quà mãi cho đến lúc Ac-net phải lên tiểng : — Đi thôi, khéo ông Pê-đrô đã đợi cháu rồi đấy. Hai người đàn bà rất ngạc nhiên thấy lão trùm gật đầu và chỉ nơi cho ho đặt thứ ăn xuống. Mọi dấu hiệu cho thấy là Pê-drô và Phret đã rất hiểu nhau... Món tiền Ac-net để dưới đất lúc nãy không còn nữa. — Hãy là khách của chúng ta, ngài và con nữa. Ma- ri-a nhé! — Lão nói và tự tay bẻ bánh đưa cho khách và cũng tự tay thái thịt và phó mát. Biết rằng từ chối là xúc phạm đến lão trùm mến khách, dù rằng cả hai đều không thấy đói, và cả hai đều cố tỏ ra họ ăn ngon miệng... Nhưng rồi họ cảm thấy ngon miệng thật sự. Ac-net không ngớt lời khen pho-mát thơm và tan ra trong miệng như bơ vậy. Còn Phret thì liếm láp vị cá một cách ngon lành, con cá này nhắc anh nhớ đến loại cá chép mà cha anh ưa thích, và ý nghĩ đó cùng với quả ô-liu làm anh ăn rất ngon miệng. Pê-đrô mời khách, còn bản thân ông ta thì chỉ nhấm nháp qua loa, lão muốn kéo dài bữa ăn chợ đến lúc dân trại trở về, Hãy để cho bọn trẻ thấy rằng lão trùm có khách như thế nao, để chúng chiêm ngưỡng họ, đồng thời ra mắt họ nữa, ông thân mật nói với Phret : — Rồi ngài sẽ thấy, những nghệ sĩ của chúng tôi nhảy múa| tuyệt như thế nào. — Nẽu tôi được tự do như bác, thì tôi sẵn lòng ở lại ngay. Nhưng đáng tiếc... — Phret xem đồng hồ. — Chúng tôi còn chưa giải quyết xong mọi việc, tôi xin cảm ơn bác, cả việc đón tiếp và tình bạn của bác. Phret đứng dậy, nhưng ông trùm giữ lại. — Khoan đã, ngài hãy rót thêm một cốc nữa.! Để đi đường cho khỏi bụi như chúng tôi thường nói. Chúc sức khỏe ngài... và có thể nói tôi đã gặp một người anh em, một người bạn trong con người của ngài... Và chúc sức khỏe của con nữa, Ma-ri-a! Ta rất vui lòng thấy con không quên chúng ta. Còn số tiền con cho thì ta thay mặt cả trại để cảm ơn con. Ngày nay con người sống đã khó khăn rồi, nhất lại là dân di-gan... ta đưa địa chỉ cho ngài đây rồi. Một người bạn của ta sống tại Phi-gie-ra. Nếu cần giáp đỡ thì con cứ vững lòng tìm đến. Hãy nói là Pê-đrô con của Giôn — và Tê-rê-sa gửi đến, thì bất cứ việc gì người ấy cũng sẽ làm vì ta. Ngài cũng nên khắc sâu vào trí nhớ! Trong đời còn nhiều điều có thể xảy ra. — Chúng tôi không quên đâu... — Phret nắm chặt tay lão trùm, gửi gắm lòng tin vào cái bắt tay ấy. Một ngưòi có thể tin cẩn được ở Phi-gie-ra! Đó là điều mà từ lâu anh đã ao ước, là điều mà bất cứ lúc nào anh cũng cần đến... Trên đường về Phi-gie-ra, Phret cảm thấy mẩu giấy nhỏ trong túi như chiếc bình ắc-quy tỏa sức nóng sinh động.... Chỉ lát sau anh mới nhận thấy Ac-net hơi run. — Ac-net mệt à! Ta dừng lại một lát nhé ? Chưa bao giờ tôi thấy Ac-net tái nhợt như thế ? — Tôi chỉ hơi lạnh một chút thôi... Có lẽ vì hôm nay tôi trải qua quá nhiều xúc cảm. Anh hãy tưởng tượng xem hôm nay tôi đã giải quyết xong xuôi mọi công việc ở nhà băng, và như vậy dường như tôi đã tiến một bước về phía tương lai... và việc trở lại trại nữa... đây lại là lùi một bước vào quá khứ... Hôm nay tôi không sống trong thực tại, và dường như chính tôi đã thoát ly khỏi cuộc sống thực của tôi rồi vậy. Tôi cảm thấy như mình là một chiếc bóng... Hay có lẽ do phù chú của A-đê-la. —- Phép phù chú à ? Bà ta đã mê hoặc Ac-net ư ? — Trái lại bà ấy dạy tôi làm phù chú thì đúng hơn! Anh hãy nhìn Ac-net như lúc này tôi là người đàn bà di- gan thực sự vậy nhé! Anh thấy không, đây là cỏ bùa, còn bài thần chú thì tôi sẽ đọc ngay đây: « Hỡi bệnh tật phát sinh từ lửa, nước, đất, khí... » Và Ac-net cứ thế đọc cung với vẻ say sưa mê hoặc như mụ A-đê-la, cũng cặp chân mày nhíu lại nghiêm trang... nhưng bỗng nhiên chị không nhịn được nữa và phì cười. — Tội nghiệp A-đê-la! Bà ta đã chọn các rễ cây cẩn thận biết bao, và cứ tin rằng tôi sê làm theo lời dạy của bà ta đối với I-ren. Người thiếu phụ giơ tay ra và các gói lá tung bay trước gió kể cả mảnh vải gói. — Hãy bay đi với gió! — Ac-net thì thào. — Như những hạt thóc lép bay đi, còn những hạt tốt thì ở lai... — Gri-gô-ri nghĩ. — Hôm nay cả đến Nun-ke, cùng bị thổi theo gió rồi...