Hằng ngày, việc lưu lại ngắn ngủi ở Pa-ri đã làm xáo động tâm hồn Cri-gô-ri. Dĩ vãng lên tiếng trong anh. Dường như thời gian đã đồi chiều và cứ thế lao ngược lại với một tốc độ kinh khủng,trở lại ngày anh nhận được bức điện báo tin Mô-nich chết. Lời của bức điện khẩn đã mãi mãi khắc sâu vào tâm trí anh. Lúc này anh như thấy lại trước mặt mình khung giấy xanh nhạt khổ hẹp với nét chữ đen hầu như nổi hằn lên, nhảy múa, chạy tản đi, rồi lại xô lại quấn quít vào nhau. Và đó, nó lại hiện lên trước mắt anh khắc nghiệt, tàn nhẫn như tấm bia mộ khắc bằng đá: «Sau khi ngài khởi hành được ba tiếng thì một chiếc xe tải lạ đã đâm phải cô Mômích khiến cô bất tỉnh và chết ngay đêm hôm đó. Tôi thay mặt ngài đặt vòng hoa lên mộ nàng Ku-bic». Một kẻ tham gia vụ giết người lại đặt vòng hóa lên nấm mồ của người bị giết!
Gri-gô-ti ít khi nghĩ tới Mô-ních. Không phải vì anh quên nàng mà chính do đó anh đã giữ cho mình khỏi quên. Anh cảm thấy các kỷ niệm và ký ức sẽ mất dần sức sống, nếu người ta luôn luôn hồi tưởng tới. Cũng như chiếc ảnh dễ bị mờ đi khi người ta hay lôi ra từ đống giấy cũ.
Cri-gô-ri thoáng nghĩ rằng anh sẽ bất chấp cả lệnh của Đôm-rai-tơ đẽ tới Xanh Rê-mi, Anh sẽ tìm tới mộ Mô-ních ở nghĩa trang bèn sườu đồi ở cái góc có bóng râm, noi có nấm mồ đang xanh cỏ mà ngày hai tháng năm 1945 anh đã đặt lên bó hoa hồng lần đầu tiên và cũng là lần cuối cùng.
Gri-gô-ri tiến về phía cửa bán vé nhưng anh chợt thức tỉnh. Anh không được buông thả con tim trong lúc này. Khi anh đã báo được mọi tin tức cần thiết cho đồng chí Ti-tôp và khi anh càng cần phải thận trọng hơn lức nào khác để đừng ai có thể hiểu được là Phret-Sun tức là nam tước phôn Gôn-rinh cũ trở lại trường những hiệp sĩ đen với những kế hoạch trong đần như thế nào ? Vả lại tại sao anh cần phải đi Xanh Rê-mi ? Bởi vì lúc nào Mô-níck cũng luôn luôn đi cùng với anh dù anh có đi về hướng nào, dù số phận có ném anh đến đâu chăng nữa. Cũng không phải là nàng đi với anh mà vì anh mang hình ảnh nàng trong tim. Cái thời gian ngắn ngủi nhưng đẹp đẽ kỳ diệu đó giờ đây đang tiếp tục chảy trong anh, đang hoàn chỉnh dần những hành động về cuộc chiến đấu của anh cho cái thế giới có hạnh phúc và chân lý mà Mô-nich hằng mơ tưởng sẽ trở thành hiện thực.
Nàng đã nói những gì trong buổi tối cuối cùng khi hai người đứng tựa bên nhau canh chiếc cửa sổ mở tung, mơ màng ngắm vẻ đẹp của bầu trời sao hôm ấy nhỉ? Vai có gái khẽ run và anh thấy những giọt lệ long lanh trên mắt nàng. Mô-ních, em khóe ư?» — anh hỏi, và quay mặt về phía cô gái. Mắt nàng vụt sáng như hai vì sao sáng. Ồ, không, không sao, anh yêu! Em khóc vì thấy cuộc đời đẹp đến thế, em biết ơn sự sống vì em được sinh tồn, và vì anh cũng có ở trên đời. Nhưng em hơi sợ, bởi hai chung ta chỉ là hai hạt bụi trong cái vũ trụ mênh mang này...»
Lúc đó anh cảm thấy bằng niềm hạnh phúc cháy bỏng rằng hai người là những phần tử không thể chia cắt của vũ trụ, rằng họ sẽ có đủ sức lực để làm cho cuộc sống trở nên đẹp đẽ...
Nhưng cần phải trải qua những thử thách, những đau đớn mới đạt được điều ấy! Một thê lực mờ ám, độc ác của thế giới đã liên kết lại, để ngăn chặn con đường tương lai tươi sáng kia. Và cái chuồng thú ở Phi-gie-ra là một cái chấm nhỏ trên bản đồ chiến sự của kẻ thù, một giọt nọc độc cô đặc. Anh ghê tởm đến lợm người, khi nghĩ đến chuyện phải quay trở lại đó... phải chào hỏi Nun-ke, Slit- xen, Vô-rô-nốp, người mà Đôm-rai-tơ chỉ gọi là «lão già», phải lắng nghe những kế hoạch chó má của tên Đôm-rai-tơ đều cáng... Trời đất! Sao mà ghê tởm đến thế! Dường như anh đang đứng giữa đầm lầy và cứ bị cái thứ bùn đặc quánh đó hút xuống và không khí ngột ngạt làm ta khó thở...
Có lẽ anh sẽ bị chết nghẹt nơi đó chăng ? Anh có thể làm được gì, khi chỉ có một mình? Thật là điên rồ, hãy ngẩng đâu lên chứ! Một tình báo viên chân chính có thể phá vỡ các kế hoạch của quân thù... và ta có thể nghĩ là ta chỉ có một mình được không? Dù ở giữa hang ổ của quân thù cũng vậy ? Sức mạnh của lòng tốt có thế lực mạnh mẽ hơn sự độc ác! Nếu anh hành động thận trọng thì có thể sẽ gặp bạn bè và những người giúp đỡ vô tư... Cần phải đứng vững! Và phải đấu tranh để được đi lại tự do ngoài địa hạt của trường để tìm cách bắt liên lạc với tổ chức bí mật Tây Ban Nha. Ở Pháp, ở Ý anh cũng đã đạt được điều ấy. Và nếu đến lúc nào đó thần kinh anh trở nên bất lực, do anh lầm lỡ một điều gì đó, thì được chết vì chính nghĩa cũng là một hạnh phúc.
Giáo viên mới là Phret vừa trở về Phi-gie-ra ngay lập tức vùi đầu vào công việc. Cả ngày anh đi khắp trường, khắp các lớp học nơi có thuyết trình, đến các phòng thể thao, nơi ngươi ta dạy các học viên môn quyền Anh, võ Giu-đô, đến những phòng thí nghiệm — nơi kiểm tra kiến thức chuyên môn kỹ thuật, kiểm tra điện đài, chụp ảnh, việc áp dụng các lý thuyết về tín hiệu, mật mã, đến trường bắn và thậm chí còn tới thăm từng học viên của mình ở phòng của họ nữa.
— Như các ngài thấy đấy, tôi đã không lầm trong việc lựa chọn này. Sun lao mình vào công việc như kẻ đói lao vào miếng bánh mì vậy.— Nun-ke nhận xét đầy vẻ thỏa mãn trong một cuộc họp kín đầu tiên của ban lãnh đạo nhà trường.
— Anh ta có một năng lực hiếm có! Slit-xen đồng tình.— Tôi nghĩ rằng, từ giờ trở đi đừng nên làm rối trí anh ta với việc thi hành những công tác đặc biệt như chuyến đi Muy-ních vừa qua. Giáo dục là một công tác quan trọng ta nên...
— Tôi hiểu, tôi hiểu. — Nun-ke vội tán thành để khỏi phải nghe những lý sự dài dòng của lão hiệu phó với vẻ khó chịu.
Chẳng bao lâu Phret đã thông thạo mọi việc của trường, hoàn toàn hiểu những kết cấu của nó. Ngoài lớp Nga ra còn có các lớp Đức, Hung, Ru-ma-ni, Ba Lan, Tiệp Khắc, Bun-ga-ri và Nam Tư, nhưng lớp sau cùng mới chỉ đang tiến hành tổ chức...
Bô-man-tô-vít được ở trong ngôi nhà nhỏ mến khách chung quanh bao bọc bằng một dãy tường cao đến nỗi năm ngày nay anh không nhìn thấy gì bên ngoài đường. Trong sân dọc theo chân tường là các hàng cây dày đặc. Từ vòm cổng nhìn ra là một khoảng trống tương đối rộng, trước nhà có một cây cồ thụ rườm rà cành lá. Vòm lá của cây cao như một ống khói, quanh gốc cây không một cây có nào sống được cả. Giá hỏi chủ nhà xem làm sao mà cả hoa lẫn cỏ đều không mọc được dưới gốc cái cây kỳ lạ kia thì tốt quá. Nhưng ông chủ nhà lại vừa câm vừa điếc. Ông ta rất ân cần niềm nở, nhiệt tình nhưng ông ta chỉ ra dấu, thường thì ông ta chỉ dùng một thứ tiếng ú ớ để thể hiện ý mình, mời khách vào bàn ăn hay bày tỏ thiện cảm, hoặc quở trách người khách ăn ít. Tối đầu tiên ở nhà ông ta hầu như Đô-man-tô-vich không đến bàn ăn; ông ta ân cần đặt trước mặt anh một cốc lớn rượu đỏ mát lạnh mùi thơm phưrng phức. Mọi lúc thì Đô-man-tô-vich sẵn sàng uống không phải chỉ một cốc. Nhưng lúc này anh không buồn ngó đến cả cơm lẫn rượu. Ít nhất cũng có một tờ báo, họa báo hay một quyển sách nhỏ để anh có thể biết được mình đang ở đâu chứ ? Trái lại ở đây thuốc lá bao nhiêu cũng có, và rượu ngon thịt béo ê chề, nhưng mà chữ in thì tuyệt không có lấy một chữ. Rõ ràng ở đây có sự sắp xếp để anh không được biết gì cả. Họ thử thách anh bằng những đòn tâm lý đấy mà. Vô ích. Làm thế cũng chẳng đạt gì đâu !
Bô-mamtô-vích hồi tưởng chuyến bay đêm nhiều giờ từ Muy-ních tới đây, lúc xuông sân bay anh trông thấy lờ mờ hình dáng của những dãy núi xa xa... rồi tiếng nói thì thào ở sân bay lẫn lộn cả Nga lẫn Đức. Và chiếc ô-tô đậy kín mít chở anh cùng với lão già tầm vóc cao lớn, béo đẫy, lầm lỳ, ít nói. Lão ta chỉ nói với anh vẻn vẹn một lời lúc chia tay:
— Cấm không được rời khỏi phạm vi khu nhà ở, nếu không sẽ bị tội tử hình. Lão ta nói tiếng Nga với giọng phát âm sành sỏi và bước đi không hề ngoảnh lại.
Vật duy nhất trong nhà để lộ cho Đô-man-tô-vích thấy và suy nghĩ, đó là một ảnh thánh vẽ thần trị bệnh Pan-tê-lây-môn. Vị thần chữa bệnh giữ trong tay phải chiếc thìa nhỏ, còn tay kia cầm một chiếc lọ đựng thuốc.
Khi trông thấy bức ảnh thánh, anh ra dấu hỏi chủ nhà: Đây là ai vậy ? Lão câm đập tay lên ngực và dang rộng đôi tay làm dấu thánh giá theo kiểu đạo chính thống. Bô-man-tô-vích hiểu rằng lão câm cũng tên là Pan-tê-lây-môn. Nhưng Pan-tê-lây-môn là một cái tên Nga trăm phần trăm. Hay ta đóng ở trên đất Nga chăng ? Không, điều ấy thật vô lý! Nếu đúng vậy tại sao ta lại nghe có người nói tiếng Đức ở sân bay ? Và lúc xuống sân anh đã nhìn thấy núi. Số cây trên chiếc sân này gợi cho anh nhớ đếu nơi đây lạ vùng ôn đới hoặc nhiệt đới. Nhưng là ở đâu kia chứ ? A-ba-ri-a ư ? hoặc Cô-ca-dơ? Không, đây là một nước miền nam kia. Nước nào nhỉ? Ồ, mà anh tự hành hạ bộ óc mình làm gì kia chứ ? Cái gì cũng có thời gian của nó cả. Đúng thế; nhưng chán thật! Cần phải tìm một công việc nào đó giải khuây. Trong khi đôi tay bận rộn thì cái đầu được nghỉ. Bà anh thường nói vậy khi xua anh khỏi đống sách vở sai anh chặt củi, hoặc lấy nước. Ngày mai anh sẽ tìm một việc làm, để những ý nghĩ khỏi ám ảnh quấy rầy anh
Nhưng mọi việc không xảy ra như dự tính của anh, Bảygiờ sáng lão già vừa câm vừạ điếc đã vào buồng Đô-man-tô-vich kéo mành ở hai cửa sổ lên. Sau đó lão nháy mắt ra hiệu mời anh ăn sáng, Và nét mặt lão hiện lên vẻ vui mừng rạng rỡ.
Đêm qua Đô-man-tô-vích ngủ chẳng ngon giấc. Vì vậy anh đưa mắt ra hiệu cho chủ nhà đừng làm phiền mình. Anh yêu cầu lão già cứ đậy thức lại đó vì đây không phải chỉ lần đầu anh làm như vậy, và bao giờ lão cũng sẵn sàng thực hiện. Nhưng lần này hầu như lão ta biến đổi. Lão kéo cửa, rồi tung chăn anh ra một cách vui vẻ. Đô-man-tô-vích miễn cưỡng vùng dậy, thay áo quần. Lão chủ nhà đi ra, lát sau lão mang vào chiếc cà-vạt màu xanh nhạt và một áo sơ-mi lụa màu kem. Chiếc áo hơi rộng đối với Đô-man-tô-vích. Có lẽ áo của lão già tốt bụng ? Không dùng cà-vạt anh vẫn có mẽ người không chê vào đâu được. Anh mừng thầm, hôm nay đã thoát khỏi bộ quân phục tàn tạ anh mặc lúc đến đây.
Thái độ không bình thường của lão câm ngay lập tức trở thành dễ hiểu khi Đô-man-tô-vích bước vào buồng ăn. Một thiểu nữ xinh đẹp đang bận rộn quanh chiếc bàn vuông lần này có vẻ trang trọng hơn. Chiếc mũi hếch làm khuôn mặt cô ta có vẻ kiêu kỳ, nhưng đôi mắt nâu to thì ấm áp tò mò nhìn khách.
— Em là Nô-ra, em gái của chủ nhà, — cô gái tự giới thiệu, và mỉm cười, hai má có lúm đồng tiền duyên dáng đến mê hồn. Cô nói tiếng Nga giọng U-cra-i-na êm ai như vuốt ve đôi tai Đô-man-tô-vích.
— Tôi rất sung sướng được làm quen với cô, — Bô- man-tô-vích nói thật lòng. Đã năm ngày nay anh mới nghe thấy tiếng người, quả thực anh vui mừng khi có người để anh nói chuyện.
— Em đòi anh em gọi anh ăn sáng sớm hơn mọi hôm, vì em rất đói và...
— Ồ, đi đường thì chẳng ai ngon miệng! — Cô từ xa đến chứ ? — Đô-man-tô-vích hỏi vẻ lịch sự duyên dáng và anh đang hồi hộp chờ câu trả lời.
— Từ xa lắm, ít nhất là ở đây không nhìn thấy được.
Cô gái cười vẻ bông đùa... và khi lão câm đến, cả ba cùng ngồi vào bàn.
— Anh uống gì ? — Cô nhắc khẽ.
— Nói chung buổi sáng tôi không uống gì cả. Nhưng hôm nay để mừng cô tới chơi. Chắc cô không thể tưởng tượng được là tôi đã chán đến thế nào...
Nét mặt cô gái trở nên buồn bã.
— Tội cho anh Pan-tê-lây-mon, anh ấy rất tốt, nhưng người mới gặp anh ấy lần đầu còn chưa quen... em hiểu... nhưng...
— Cô tha lỗi cho, tôi không muốn...
— Em cũng không muốn nói đến chuyện không vui này. Thôi, chúng ta hãy bỏ qua việc đó. Được chứ anh ?
— Sao lại không ? Sau một cốc rượu mừng, giờ tôi có thể uống thêm cốc nữa... Tôi rót gì cho cô đây ?
— Để may rủi quyết định! Cô ta đưa tay một vòng tròn và xòe bàn tay ra, nhắm mắt lại và cụp dần những ngón tay đang choãi ra. — Cô-nhắc! — Cô ta kêu lên với vẻ đóng kịch — Rồi các người sẽ nếm mùi ngay nếu tôi say.
— Nếu người ta choáng say một chút cũng hay.
— Ồ, ở nhà mà nghe thấy những gì chúng ta đang làm nhỉ ? Bà cô em chắc sẽ tưởng anh muốn quyến rũ con búp bê bé bỏng của bà ấy vào vòng tội lỗi đấy. Bà cụ không thể làm quen được với ý nghĩ là em đã trưởng thành. Vừa rồi em phải khẩn khoản mãi cô mới cho em đến đây thăm anh trai em đấy !
— Cô ở lại đây có lâu không ?
— Còn phụ thuộc xem mọi người có vui lòng giữ em lại không ?
— Nếu chỉ phụ thuộc ở tôi thì...
— Sao lại không? “Cô gái tinh nghịch cười. — Như anh thấy đấy, với anh trai em thì cả nói chuyện cũng không, cái tật của anh ấy làm anh như người ở ẩn vậy. Còn trong thành phố em không quen ai và lần đầu em đến đây.
— Sao có không sống chung với anh cô ? Và bằng cách nào cô lại tới đây, mặc dù cô là người Nga ?
— Ồ, đó là một câu chuyện dài dòng. Mà chúng ta đã thỏa thuận là không khuấy lại đống tro tàn của quá khứ rồi! Nhưng để anh khỏi thắc mắc em sẽ kể đôi nét: khi em còn bé tẹo thì ba má em mất cả, lúc đó một bà cô giàu có đến đón em về nuôi dưỡng. Cô ấy nuôi luôn cả anh trai em nữa nhưng không muốn em sống ở đây vì sợ đứa cháu gái độc nhất phải sống bên cạnh ông anh cứ câm lặng muôn thuở ấy! Bây giờ thế là tạm đủ, em không muốn nghĩ gì nữa cả. Chúng ta uống thôi. Anh rót cho em đi, còn anh cứ tự nhiên... Em hơi vui nên hôm nay muốn say một chút, như anh nói đấy, chỉ đủ để tâm sự thoải mái.
— Chúc cho cuộc nói chuyện dễ chịu !
Hai chiếc cốc thủy tinh mỏng chạm nhau... Bỗng Đô- man-tô-vích cảm thấy nét mặt lão câm thoáng rung động trong nháy mắt, sau đó lão lại trở lại binh thường với vẻ ngơ ngác của người vừa câm vừa điếc. Lão nhanh nhen rót cho mình đầy cốc vại và nâng lên. Nô-ra gay gắt giữ lấy tay ông anh trai và cắn môi, hai đường nhăn nghiêm khắc hiện ra giữa đôi lông mày lá liễu. Lão câm từ từ hạ tay xuống.
— Cô quá khắt khe đấy, Nô-ra ạ! — Đo-man-tô-vích bênh vực lão câm. Để cho anh ấy uống hai cốc thì có hại gì cơ chứ ?
Nô-ra giận dỗi bĩu đôi môi tô son :
— Cô-nhắc bốc lên đầu anh ấy nhanh như truyền điện vậy. Nói chung rượu chẳng có lợi cho anh ấy...
Chúng tôi đã uống với nhau không phải chỉ một cốc rượu... Và tôi bảo đảm là chưa bao giờ...
— Rượu thì khác.— và Nô-ra nhìn ông anh đầy vẻ trách móc.
— Cô chớ khó tính thế, cứ để cho anh ấy ụổng chỗ đã rót. •
Nô-ra nhìn Đô-man-tô-vích vẻ không bằng lòng. Một vài nét băn khoăn thoáng qua trên mắt cô. Nhưng cô dịu dàng nói :
— Để anh không thấy cm là kẻ tàn nhẫn! Thôi được, anh ấy cứ uống. Nhưng chỉ với một điều kiện
— Tôi nhận trước tất cả các điều kiện của cô.
— Nếu anh em say sẽ ngủ ngay lập tức, và em chỉ có một mình...
— Thế còn tôi ?
— Chính đó là một điều kiện. Răng anh phải mua vui cho em khỏi buồn
— Tôi cần phả mua vui cho cô bằng cách nào được?
— Anh có hát được không ?
— Tôi không biết hát.
— Vậy anh sẽ nghe em hát. Em hát hay chẳng kém gì bọn di-gan vậy. Tuyệt đấy chứ nhỉ !
— Nghe hát thì tôi có thể thưởng thức. Cô còn muốn gì nữa ?
— Anh hãy kể cho em nghe những mẩu chuyện thú vị không phải chuyện cổ tích, mà là chuyện cuộc đời của chính anh cơ... Em cũng rất tò mò như bao người con gái khác của E-va thôi1.
------------------
1. Theo kinh thánh thì E-va và A-đam là haí người đầu tiên của nhân loại.
— Điều đó có thể thực hiện được.
— Nếu em chán các câu chuyện thì anh phải khiêu vũ với em.
— Nào, việc đó tôi đang khao khát, ưa chuộng đây! Thể nếu cô chán khiêu vũ thì sao nào ?
— Thì anh phải quỳ xuống như là bỗng nhiên say đắm em thực sự vậy.
— Cái đố thì không!
— Cái gì cơ ?
— Quỳ xuống và giả vờ thổ lộ tình yêu. Nếu tôi mà quỳ xuống thì tôi sẽ quỳ một cách chân thành cơ...
Trong lúc hai người nói chuyện, lão câm không chỉ uống cạn cốc cô-nhắc rót sẵn mà còn vụng trộm nốc thêm hai cốc vại nữa... lão đỏ dừ mặt, người lắc lư như tự ru mình ngủ vậy.
— Đó, anh thấy chưa, em đã bảo rồi mà! Bây giờ anh lại đây, ta hãy đặt anh ấy nằm xuống rồi sẽ tiếp tục.
Họ nắm tay lão từ hai bên dựng dậy.
— Hãy tạm đặt anh ấy nằm xuống dưới gốc cây sồi bần, rồi hãy mang chiếc giường gấp ở nhà ra...
«Cây sồi bần... Cây sồi bần» —Đô-man-tô-vích thoáng suy nghĩ trong khi cùng với Nô-ra khiêng chiếc giường xếp ra đặt ông chủ nhà say mềm vào đó.
«Cây sồi bần mọc ở đâu nhỉ ? Loại cây ấy thích nghi với miền nào nhỉ...»
Họ lại vừa nói chuyện vui, vừa tiếp tục bữa ăn sáng. Nô-ra rót đều cô-nhắc vào cốc cho Đô-man-tô-vích. Anh không từ chối. Hãy cứ để cô gái tin rằng anh đã say bí tỉ càng tốt.
— Nào, bây giờ anh kể chuyện vui đi chứ? Cô đỏng đảnh kêu lên khi thấy vị khách bắt đầu ngủ gật... Còn Đô-man-tô-vích thì vò tóc như muốn xua đi cái chếnh choáng đang để nặng đầu óc anh.
— Kể chuyện vui à ? Được, những câu chuyện... Cô muốn tôi kể một chuyện vui ư? Cô gái! Chỉ có điều là suỵt... không một lời thổ lộ với ai đấy! Bí mật tuyệt đối! Hay tôi không kể vây? Cô biết như thế nào không? Tôi rơi thẳng từ trên trời xuống cái tổ này đấy. Thật thế, thề danh dư hẳn hoi! Cô thấy chưa, bầu trời, chính nó đấy, dù cô có bay đến đâu chăng nữa thì trên cả thế giới này cũng chỉ có một bầu trời mà thôi... Tôi muốn nói gì ấy nhỉ ? À phải, nói về chiếc tổ mà tôi đã rơi tõm vào. Đây này, nơi mà tôi và cô đang ngồi, nơi có cây sồi bần đứng thẳng phía kia kìa. Nhưng vì sao lại chính là cây sồi bần cơ chư? ô hô, tôi đã tìm ra được nguồn gốc của nó rồi... Cây sồi bần cô hiểu không ? Chính cô nói đến nó đấy! Và cây sồi bần thường thích sống ở đâu, cô thử đoán xem.., tôi... tôi biết — đã từ lâu lắm, hồi còn ở trường học cơ, tôi biết nó cần sống ở đâu! Chỉ một nơi duy nhất thôi, cô có biết là nơi nào không ?... Thế còn cô ? Cô cũng đi bằng máy bay tới à! Cô đừng lo, cứ ở lại đây đi! Lão Pan-tê-lây-môn cần chữa bệnh thì cứ ở dưới gốc cây sồi bần. còn chúng ta thì cứ ngồi đây... Không, không, dù sao thì đôi môi dễ thương của cô cũng nói những điều đáng nói. Kim nam châm đây! Cô có biết điều xác định ấy cừ đến thế nào không? Nếu cô muốn thì tôi sẽ viết vào góc chiếc khăn ăn này rằng chúng ta đang ở đâu cho cô xem. Không, hay là cô viết đi, còn tôi thì đoán câu cô viết. Nếu tôi đoán không trúng cô cứ đòi những điều cô muốn, bất cứ điều gì, nhưng nếu tôi đoán trúng thì trái lai... Cô coi chừng, nào, chúng ta đánh cuộc chứ ?
Việc Đô-man-tô-vích say quá nhanh làm cô gái hơi bối rối. Đô-man-tô-vích biết rất rõ ở Cô-ca-dơ và hầu hết các nước Nam Âu đều có giống sồi bần, nhưng anh lợi dụng sự lúng túng và cái dốt ngẫu nhiên, non kém của cô gái để biết xem số phận đã đẩy anh tới đâu.
Và sau Nô-ra đã phải ân hận biết bao vì cô không kịp thời hãm máy ghi âm lại. Bởi vì chính cuộn băng đã thú hết sự vụng dại của cô. Cô đã thỏa thuận đánh cuộc vui Đô-man-tô-vích. Cô gái cầm chiếc khăn ăn và lấy tay che rồi viết nhanh mấy chữ lên đó và gấp lại làm tư bỏ vào túi với vẻ hí hửng.
— Nào anh đoán đi. — Cô ta bước ra khỏi bàn, đầu ngẩng cao, vẻ thách thức.
Bô-man-tô-vích nheo mắt lại vờ như cố tìm đoán, nhưng thực ra đôi mắt anh đang nhìn chỗ góc bàn nơi Nô-ra vừa viết. Đôi mắt tinh tường của anh phát hiện ra trên chiếc khăn giải bàn dấu bút chì ăn xuống: tất cả chỉ gồm hai chữ cái của một từ «Sp»1
Spanyol: Tây Ban Nha. Cách gọi Tây Ban Nha theo âm ngoại.
— Tây Ban Nha! Đô-man-tô-vích kêu lên đắc thắng.— Nào, Nô-ra, ai được cuộc? Tôi ù đặc cả hai tai rồi.
Mặt cô gái hơi biến đổi, nhưng ngày lập tức cô cười phá lên giọng trong trẻo :
— Em cũng thế đấy! Cứ như là em đang đứng giữa trời mưa tuyết, tất cả xung quanh đều quay cuồng một màu trắng toát... Thật ra hai, chúng ta ai cần phải chịu hình phạt, anh hay em?
Sau đó hờ phải uống mỗi người một cốc cà-phê đặc mới thỏa thuận được với nhau.
— Thôi được, em cần phải chịu hình phạt, hay nộp một món tiền chuộc như thế nào đây ? Em hy vọng là anh không đòi hỏi những điều không thể đấy nhé ?
Đô-man-tô-vích vờ suy nghĩ.
— Cô biết không, tôi đã chán ngấy cái xó xỉnh như địa ngục nay rồi! Cô làm sao để tối nay chúng ta có thể giải trí ở một nơi khác...
— Liệu anh trai em có cho đi không? Anh ấy vẫn còn chưa tỉnh cơn say.
— Ta sẽ đánh thức anh ta dậy, anh ta đã ngủ cả ngày rồi còn gì? Trong lúc đó tôi say và đã tỉnh lại, lại đâm ra phải lòng cô, thành ra lại say thêm lần nữa, thế mà anh ta vẫn ngủ.
— Thôi được em, sẽ gọi anh ấy dậy và cố thuyết phục thử xem.
— Thuyết phục anh ta à?
— Vâng, chúng em thường nói chuyện với nhau bằng mắt, chúng em đa quen như thế rồi.
Nô-ra đi vào, lát sau cô trở ra nét mặt vui: vẻ:
— Ổn rồi, chỉ có điều... "
— Điều gì? Cô đừng là tôi thất vọng...
— Anh ấy cũng muốn đi cùng chung ta.
— Ồ, nói chung anh ta cũng chẳng quấy rầy những trò vui của chúng mình;
— Thế thì để em đi gọi một chiếc xe con cho tiện nhé, — Cô gái vừa sửa lại làn tóc, vừa bước tới chỗ lão câm. Lát sau lão ta miễn cưỡng đứng dậy mở chiếc cổng sắt đồ sộ cho cô gái ra, rồi khóa lại ngay.
Lúc cô gái trở về thì trời đã tối sẫm.
— Nào, chúng ta đi đâu đây ? — Đô-man-tô-vích hỏi với vẻ dửng dưng, uể oải khi thấy chiếc xe lao về phía rừng hoang vu...
— Tài xế mách rằng cách đây hai mươi ki-lô-mét có một quân rượu nhỏ yên tĩnh, rượu rất ngon và có cả âm nhạc giải trí nữa...
— Nghĩa là có đủ mọi thứ cho cả tâm hồn lẫn thể xác nhỉ ?
Xe bon vun vút; Đô-man-tô-vich liếc nhìn bên ngoài cố quan sát, nhưng vô hiệu, cảnh vật bên ngoài tối đen, không còn trông thấy gì ngoài việc cô gái dựa vào người anh thiu thiu ngủ. Còn với lão câm thì sự im lặng là thích hợp với hoàn cảnh của lão.
— Hê, chung ta đến nơi rồi, —- cô gái bỗng tươi tỉnh hẳn lên khi chiếc xe đỗ hẳn chiếc quán quen thuộc...
Chủ quán gõ cái chân gỗ đưa khách vào một cái bàn kín đáo trong một góc. Bằng tiếng Đức hắn lễ phép hỏi khách muốn dùng thứ gì ? Nô-ra còn trẻ mà đã tỏ ra tháo vát, lo liệu một cách thành thạo. Và cô gái ngày càng áp sát vào Đô-man-tô-vích. Ngay từ đầu họ đã cùng uống với nhau chung một cốc rưowju. Đô-man-tô-vích lúc tỏ ra lịch sự trong yêu đương, lúc lại nói lung tung kêu ca về sự sắp xếp nhầm lẫn của số phận đối với cuộc đời đầy sóng gió của anh, lúc lại hát theo đĩa... lát sau họ ra về và hầu như phải dùng dây mới kéo được anh chàng say rượu đang ngủ ga ngủ gật về đến nhà và đặt anh ta lên giường
— Nôn-nôt-sca1.
Anh kêu lên khi cô gái và lão câm vừa sắp đi ra khỏi buồng.
Đô-man-tô-vích chống khuỷu tay ngồi dậy. Trong ánh mắt anh lóe sáng niềm vui tinh quái.
— Nghe đây, Nô-ra — anh nói giọng hoàn toàn tỉnh táo — Cô hãy báo cáo với cấp trên của cô rằng tôi là một thằng đã dày dạn, từng trải rồi! Rằng trò giải trí hôm nay chỉ là trò ấu trĩ gần như trẻ con ấy... Còn anh cô thì hãy bảo với lão đừng tự hành hạ làm khổ mình một cách vô ích, cái vai vừa câm vừa điếc ấy. Chúc ngủ ngon, bông hoa kiều diễm ạ !
--------------------
1. Cách gọi thân mặt của Nô-ra
— Ở đây anh cứ như là một tu sĩ thật sự ấy. — Nô-ra hóm hỉnh nói khi bước vào văn phòng của Phret, dù cô không muốn đùa một chút nào.
— Quả là ở đây đã từng là một phòng tu rồi còn gì ? Nào, việc làm quen với khách của cô ra sao rồi ?
Nô-ra lặng lẽ trao cho Phret cuộn băng- Phret đặt lên máy ghi âm riêng và bắt đâù lắng nghe. Khi cuộn băng nói đến đoạn cây sồi bần thì Nô-ra vội chặn trước
— Lúc này em đã phạm lỗi...
— Ồ, không quan trọng lắm. Nhưng nói chung là cô đã khinh xuất trong cư xử...
— Khinh xuất ư ?
— Rồi ta hãy nói chuyện đó sau.
Việc nghe băng kéo dài. Phần ở quân rượu Phret nghe lại đền hai lượt.
— Xong nhanh đến thế kia à ?
— Đâu có thế! Anh chàng giả vờ say, nhưng khéo đến nỗi cả em và bác Pan-ja đều không lường đến.
— Làm sao cô biết là hắn giả vờ ?
— Anh có biết anh ta bảo gì em không ?
— Cô nhắc lại đi, nhưng phải thật chính xác.
Nô-ra nhắc lại bài độc thoại của Đô-man-tô-vích từng lời một.
Phret lắc đầu vẻ chê trách.
— Nào xem, một con cá lọt lưới cơ chứ ?
Anh trầm ngâm nghĩ ngợi giây lâu.
— Vì sao anh nói em xử sự khinh xuất ? — Nô-ra thận trọng hỏi.
— Vì ngay lập tức cô đã tán tỉnh hắn. Mà đúng ra cô phải đóng vai một cô gái thùy mị chưa hề có quan hệ trực tiếp với đàn ông.
— Nhưng bác Vô-rô-nốp lại bảo rằng...
— Thế cô không tính đến tâm lý của một con người đã lâu không được tiếp xúc với phụ nữ... Đáng lẽ cô chỉ nên tạo điều kiện để hắn chủ động. Những hãy bỏ qua việc đó. Giờ cô nghe đây. Ngay sau khi cô đến Phi-gie-ra cô gọi điện thoại cho bác Pan-ja, dặn bác không cần phải giả câm điếc khi đã lộ tẩy nữa. Nhưng hãy thi hành chỉ thị của tôi là không được bắt chuyện với Đô-man-tô-vích, ngoài những sinh hoạt bình thường. Thời gian ngắn nữa tôi sẽ đến đó. Hãy cứ để cho hắn chán ngấy đi đã. Rồi người ta sẽ dồn anh chàng dày dạn từng trải đó vào chấn tường. Riêng cô không còn công việc gì ở chỗ bác Pan-ja nữa.
— Nghĩa là em đã trượt...
— Đơn giản thôi, vì anh chàng đó có kinh nghiệm hơn cô, Nô-ra ạ. Cô còn trẻ đến thế kia mà.
—Trẻ trung và ấu trĩ — Cô gái buột miệng kêu lên bằng tiếng U-cra-i-na.
— Đã lâu lắm tôi chưa nghe thấy tiếng nói U-cra-i-na
— Anh đã đến đó rồi à ? — Mắt cô gái sáng lên.
— Tôi đến nhiều nơi, kề cả nơi đó. Nhưng cô vui mừng gì thể ?
— Đôi khi em nhớ nhà không chịu được... — Nô-ra trầm ngâm nhìn qua cửa sổ... Phret kín đáo theo dõi. Trong óc anh một kế hoạch mới bắt đầu hình thành. Anh mở chiếc két sắt lấy ra một tập hồ sơ và bắt đầu lật trang...
— Sao anh lại xem hồ sơ của em ?
— Sao có biết ?
— Em nhận rà nét chữ của em chứ.
— Đúng vậy, thì ra cô là người Khác-cốp đã từng làm phiên dịch cho người Đức. Được rồi.
— Anh muốn nói gì thế ?
— Cô chú ý đây, Nô-ra! Ý cô thể nào, nếu tôi bảo rằng cô có thể trở về nước Nga khoảng độ hai tuần lễ hoàn toàn hợp pháp.
Nô-ra tái nhợt như một xác chết.
— Để làm gì thế, thưa anh ? — Cô ta gần như nghẹt thở.
— Một công tác nhỏ thôi.
— Em có thể biết được không ?
— Trước hết tôi còn trình bày dự kiến này với ông hiệu trưởng, rồi tôi sẽ nói rõ sau.
— Tôi có thể suy nghĩ đến ngày mai không ?. — Được, cần phải suy nghĩ chín chắn...
— Em rất thích được về, nhưng...
— Lại hơi sợ đúng không ?
— Đúng thế — Nô-ra gật đầu xác nhận.
— Thành thật thế là phải. Và tôi khuyên có nên cân nhắc, đắn đo cho kỹ, tôi cho phép không phải một ngày, mà là một tuần lễ kia. Cô hãy suy nghĩ kỹ càng khi nào tôi hỏi chỉ việc trả lời không, hoặc có thôi.
— Tất nhiên rồi, vừa rồi em cũng đã thành thật, sẽ chỉ có anh và Ma-ri biết được điều này thôi. Thitnh thoảng em lại cho phép mình thả lỏng yên cương cho trí tưởng tượng lang thang trong dĩ vãng... Tất nhiên chỉ thỉnh thoảng thôi. .
— Thật đáng thương đôi khi Ma-ri cứ nhìn đờ đẫn vào đáy cốc ấy ? Cô ta người Ba Lan phải không ? Nếu tôi không nhầm thì cô ta là dân vùng Lot-dơ thì phải.
— Vâng, đúng vậy.
— Cô nói với Ma-ri hãy hạn chế việc uống rượu đi. Rồi tôi tìm một công việc gì đó cho cô ấy. Lẽ dĩ nhiên là tạm thời chưa ai có thể biết được điều gì sẽ đến...
