Tháng năm năm một nghìn chín trăm bốn bảy mang đến cho ban lãnh đạo trường nhiều sự bất ngờ lớn, nặng nề. Bắt đầu bằng sự việc chưa xảy ra bao giờ: một trong
những học viên của 1ớp D từ chối thắng thừng không chịu bay sang đất Xô-viết.
Chuyện xảy ra như sau: khi Phret kể cho Nun-ke nghe về sự đụng chạm giữa anh và Xê-rê-đa đày vẻ thù địch và nguyên nhân của nó, thì Nun-ke thấy rằng tốt hơn hết anh nên tránh và chạm với hắn ta.
— Ngài hãy giao cho tay phụ tá của ngài là Đô-man- tô-vích thì hơn. — Viên hiệu trưởng ra lệnh.
Phret thỏa thuận ngay. Bởi vì điều đó hoàn toàn thích ứng với các kế hoạch của anh là để cho Đô-man-tô-vích gần gũi Xê-rê-đa.
Xê-rê-đa vui mừng đón nhận sự thay đổi đó. Nhưng dù Đô-man-tô-vích có cố gắng bao nhiêu đi nữa để gây cảm tình với «Tí hon» cũng đều vô ích. «Tí hon» giận dỗi nói :
— Các anh đều cùng một giuộc cả. Đủ rồi. Tôi đã một lần tâm sự vì tin... và tôi không điên dại phạm lỗi lần thứ hai trong đời đâu. — «Tí hon» trả lời giáo viên mới của mình mỗi khi anh ta gằn gũi thân mật.
Ngoài môn bắn súng và đánh vật ra thì Xê-rê-đa không tiến bộ chút nào cả trong việc học tập.
— Chúng ta làm gì với anh ta bây giờ, ngài Đôm- rai-tơ ? — một lần Nun-ke hỏi khi báo cáo về «Tí-hon» với Đôm-rai-tơ.
— Trường hợp khác thì chúng ta sẽ bắn bỏ hắn như đối với một con chó ghẻ vậy. Nhưng lúc này chúng ta đang cần người có thể tin cẩn được.« Tí-hon» phạm quá nhiều tội đối với đồng bào của hắn. Điều ấy đảm bảo cho chúng ta rằng hắn sẽ không có đường chạy sang với bọn đỏ. Ngài biết không ? — Đôm-rai-tơ bỗng tươi nét mặt. — Ta sẽ ghép hắn với một phái viên và tung đi... Ví dụ như cho Đô-man-tô-vích chằng hạn. Vì chẳng hao lằu nữa Đô-man-tô-vích sẽ được cử sang Ki-ép với tư cách là đặc phái viên ở đó. Cứ để «Tí-hon» cùng sang với ngài thống đốc. Kể cũng thú vị đấy! Họ sẽ kiểm tra và kiềm chế lẫn nhau.
Đô-man-tô-vích vui mừng khi nghe Nun-ke kể lại ý kiến của Đôm-rai-tơ.
— Tuyệt! Một người giúp việc như «Tí hon» thì đáng giá lắm. Nhiệm vụ quan trọng thì lẽ dĩ nhiên là không nên giao cho anh ta. Còn lòng trung thành thì... anh ta sợ sự trừng phạt về quá khứ của mình ghê gớm, có thể tin tưởng trăm phần trăm, về lòng trung thành của anh ta.
Giờ thực hành sau Đô-man-tô-vích nói chuyện đó với «Tí-hon».
— Cậu hãy mừng đi! Hai ba tuần nữa, nếu còn sống thì ta sẽ bay sang Ki-ép, người anh em ạ! Chỉ hai người chúng ta thôi. Câu bảo sao nào ?
Xê-rê-đa quay sang cửa sổ, rồi sau lúc lâu im lặng anh ta lầm bầm như nói với chính mình, chứ không phải với Đô-man-tô-vích.
Ki-ép... An-đrây tử vì đạo. Ở đó có nhà thờ lớn của ông ta. — Rồi quay sang Đô-man-tô-vích anh ta nói với giọng âu yếm hiếm có: — Mẹ tôi thường gọi cha tôi là An-đrây và luôn luôn nhắc nhở rằng: «Rồi con sẽ lớn, và nếu con đến Ki-ép con đừng quên tìm nhà thờ An-đrây tử vì đạo. Cha con rất thương con và người sẽ can thiệp với Chúa cho con, can thiệp để Chúa tha thứ cho con mọi tội lỗi...»
— Thể thì bây giờ chúng ta sẽ tới Ki-ép và cậu sẽ cầu nguyên...
— Giả dối tuốt! Không còn Va-xin Xê-rê-da nữa rồi. Cha Ki-rin... Đất hãy nứt ra chôn lão ta đi thì hơn... Họ đã chà đạp, giày xéo đến tan nát cả rồi... Chỉ còn mỗi cái tên tôi thì các người cũng đã xoá bỏ nốt. Tôi chỉ là «Tí hon» thôi. Giả dối! Tất cả đều giả dối tuốt! — Xê-rê-da đập tay xuống bàn manh đến nỗi nảy bật cả mọi thứ trên mặt bàn. — Không có Chúa, không có vị thánh nào có thể tha thứ mọi lỗi của tôi cả. Anh có thấy hai bàn tay này không ? Rõ chứ ? Đến tôi nhìn chúng tôi cũng không chịu nổi. Chúng vấy mấu rồi! Máu của đồng bào vô tội! Của chính bản thân tôi, tôi là tên đao phủ!
Anh ta gục xuống bàn nức nở... Đô-man-tô-vích im lặng ngồi bên cạnh. Mắt không rời khỏi anh chàng khổng lồ có thể bóp chết mình trong cơn tuyệt vọng... Mười phút trôi qua. Xê-rê-đa nước mắt lưng tròng ngẩng lên và nặng nề ngồi xuống ghế với cái miệng méo xệch...
— Ngài ngạc nhiên à! Chẳng có gì đâu. Đôi khi tự mình không kìm chế nổi mình... Và ngài hãy báo cáo với ban lãnh đạo trường rằng, Xê-rê-đa không đến Ki-ép, không, không đi đâu cả. Bỏi vì ở nơi đó người ta sẽ chộp được hắn, mà hắn thì chưa muốn chết.. Ở lại đây tôi sẽ làm tất cả mọi điều họ muốn. Dẫu sao tôi cũng không thể tìm được sự yên tĩnh trên trái đất này nữa rồi... Nhưng tôi, không đến Ki-ép, Tóm lại tôi không đến trên toàn lãnh thổ nước Nga. Ngài nghe rõ chưa ? Thà họ cứ bắn tôi đi còn hơn. Còn bây giờ thì ngài hãy rời khỏi nơi đây, tôi đề nghị đấy! Tôi muốn chỉ mình tôi lúc này thôỉ...
Nun-ke há hốc mồm vì ngạc nhiên khi nghe Đô-man- tô-vích báo cáo... Hắn thu gọn giấy tờ của «Tí-hon» rồi vôi vã đưa sang Đôm-rai-tơ, Cả hai cùng im lặng. Đôm- rai-tơ cầm giấy tờ của «Tí hon» từ tay Nưn-ke và bắt đầu giở từng trang với cử chỉ uễ oải. Khi đến đoạn Phret ghi về cuộc nói chuyện với anh ta ở vùng Muy-ních thì lão ta đọc chậm dần lại...
— Ngài gọi Prô-tô-pô-pốp tới đây ngay.
— Cha Pô-li-ét-tốt, —-Nun-ke đính chính.
— Ngài hãy thi hành mệnh lệnh.
Khó có thể nhận ra Prô-tô-pô-pốp cũ trong con người vừa bước vào phòng. Thân hình đẫy đà của Prô-tô-pô-pốp gầy hẳn đi, nên trông hắn có vẻ cao hơn, và đôi mắt mở to trên khuôn mặt nghiêm trang có bộ tóc dài loăn xoăn buông xuống gáy và thái dương hắn.
— Tôi có mặt thưa ngài...
— Ngài hãy kể cho anh ta nghe việc vừa xảy ra đi. — Đôm-rai-tơ ra lệnh cho Nun-ke.
Khi nghe rõ mọi việc, Prô-tô-pô-pốp nói :
Đó là ảnh hường của việc giáo dục trước đây của tôi. Một trạng thái thần kinh không đơn giản, tôi đã mất năm mươi ngày để truyền bá vào bộ óc của những người như loại hắn về sự sùng bái tôn giáo. Nó như một loại thuốc phiện rất khó bỏ, nếu người đó đã nghiện.
— Tôi không cần biết nguyên nhân phát sinh, mà chỉ đòi hỏi kết quả sẽ dẫn tới đâu thôi. Nếu quả sự hối lỗi làm hắn sợ hãi trước cuộc hành trình thì...
— Ngài tư lệnh! Ngài cho phép tôi tạo khả năng được gặp hắn. Chỉ có điều là đừng ở trong trường... và hãy để cho hẳn say một chút càng tốt... Nếu được tôi rèn cặp hắn sẽ ngoan ngoãn như một con cừu non vậy.
— Được rồi!... Ngài Nun-ke sẽ tạo điều kiện cho anh.
Cái giọng mà Đôm-rai-tờ dùng để ra lệnh, thêm vào đó lại là lúc có mặt của cấp dưới, làm xuyên qua tai viên hiệu trưởng một nỗi đau đớn sâu sắc. Nhưng hắn cố kìm chế sự phản ứng đang chuẩn bị bùng nổ và quay gót ra đi không nói một lời. Từ cuộc nói chuyện tay đôi về chiếc máy vô tuyến mật, thì Đôm-rai-tơ và Nun-ke chỉ còn giữ quan hệ công tác với nhau một cách lạnh nhạt. Vì cả hai cũng biết rõ: tình trạng căng thẳng này chỉ có thể chấm dứt với sự sụp đổ của một trong hai người. Tuy vậy Nun-ke vẫn cam chịu dưới quyền hắn trong công tác, và vì thế viên hiệu trưởng rất lấy làm khổ tấm..
Đô-man-tô-vích vẫn còn đợi trong văn phòng hiệu trưởng.
— Anh hãy chuẩn bị cho cuộc gặp gỡ giữa « Tí hon » và Prô-tô-pô-pốp. Vì anh đã biết họ từ ở Muy-ních. Một dạo họ là bạn thân của nhau.
— Theo tôi nhớ thì cuối thời gian ở Muy-ních quan hệ cùa họ đã trở nên xung đột gay gắt là khác.
— Có thể chính điều ấy lại có lợi cho chúng ta. Cần phải làm sao cho « Tí hon » chếnh choang hơi men một tí. Nhưng chỉ một tí thôi. Chúng ta sẽ cho Ma-ri đến đó. Cô ta người Ba-Lan nhưng cũng nói được tiếng nói của các anh, dù rằng phát âm chưa được đúng lắm. Anh hãy tổ chức buổi gặp gỡ ở quán rượu mà có lần anh đã đến với Nô-na vào buổi tôi. Anh hãy giới thiệu Ma-ri cho « Tí hon » và tạo cơ hội cho cô gái đưa anh chàng đến tâm trang xúc động, hay ngược lại đánh thức sự cuồng nhiệt của anh ta. Tóm lại cần phải lôi anh ta ra khỏi trang thái thờ ơ như người mất hồn của anh ta đối với mọi việc. Đến lúc đó thì Prô-tô-pô-pốp tới. Và các người sẽ trao « Tí hon » lại cho hắn ta. Nhưng anh và Ma-ri cũng nên ở gần đấy thôi. Đó là tất cả mọi việc mà anh phải làm cho xong đấy.
— Ngài Nun-ke! Như vậy thì coi như ngài đã lập xong kế hoạch rồi. Tôi chẳng còn gì khác ngoài việc thi hành mà thôi.
Nun-ke kiêu hãnh mĩm cười.
— Nghĩa là ngày mai anh sẽ mang anh chàng khổng lô đó đi giải trí...
Tối hôm sau giáo viên Đô-man-tô-vích và người hoc trò của mình đi dạo về phía quân rượu. Bỗng nhiên Đô-man-tô-vích thông cảm sâu sắc đối với con người bất hạnh đi bên mình bị hoàn cảnh xung quanh làm hỏng cả cuộc đời.
Lão chủ quân ân cần dang rộng, hai tay đón hai vị khách và đưa họ vào đúng cái nơi mà Đô-man-tô-vích đã ngồi tối hôm nào. Nhưng cái bình phong không được lão kéo lại như trước.
— Các ngài cần ăn uống gì xin cho biết ý kiến?
— Ở đây có rượu không? Lẽ dĩ nhiên là loại ngon cơ.
— Tôi đã trữ rượu Xmi-rơ-nốp, loại ngon nồi tiếng ở châu Âu đấy!
— Mang ra đây, và cho ít thức nhắm, — Đô-man-tô-vích ra lệnh!
— Va-xin! Hãy cho phép tớ gọi cậu thể nhé. Lúc này không phải ở trại lẫn ở trường mà! Được chứ ? Tớ còn một lời đề nghị nữa: cậu đừng quá buông mình vào cái « loại tốt nhất châu Âu » đấy! Câu chuyện chân tình sẽ thoải mái, nhưng nếu cậu say...
— Lại còn lo say cơ à! Cậu đừng có đùa! Trước chiến tranh có lần tớ chở gỗ trên những con đường rất xấu và thời tiết lạnh khủng khiếp, đến nỗi người chủ nhà tốt bụng còn không nỡ cho chó ra khỏi nhà nữa cơ. Thế mà tớ vẫn chở gỗ đi. Lúc đầu nốc nửa lít và lao vào công việc. Lúc cảm thấy tay chân bắt đầu cóng lạnh lại lôi ra nửa lít nữa... nói tóm lai khi đến Be-lui-e Be-re-ga thì tớ cũng đã đạt tiêu chuẩn năm lít về món đó. Vậy mà bây giờ cậu lại sợ tớ say! Chuyện đùa !
Lúc vừa uống cạn một chai thì Ma-ri bước vào quân. Khi nhìn thấy Đô-man-tô-vích, cô ta vô cùng mừng rỡ như đổi với người thân thích, « Tí hon » cững đón vị khách bất ngờ này một cách hồ hởi, rất vui vẻ nữa là khác. Anh ta nâng cốc chúc sức khỏe cô bạn gái và nốc hết cốc này đến cốc khác, nhưng vẫn chưa có vẻ say. Còn Đô-man-tở vích thì đã chếnh choáng vì anh ta cứ nhất định thuyết phục Ma-ri bỏ tên cù đi mà nên đặt lại là Ma-ri-a thì hơn.
— Ma-ri-a! Cô thử nghe mà xem, nó êm ái bao nhiêu! Người ta cũng gọi mẹ tôi như thế đấy!
Khi Prô-tô-pô-pốp bước vào quán thì Xê-rê-đa đã uống cạn chai thứ hai và đang uống bia.
Xê-rê-đa ngồi quay lưng lại phía cửa, nên anh ta không trông thấy vị khóch mới tới, còn người mới tới cũng không để lộ mình, hắn ngồi vào một góc chiếc bàn con và nhấm nháp rượu một mình.
— Sao cái lão tóc quăn kia cử nhìn chung ta thế ? — Ma-ri cười hất đầu về phía Prô-tô-pô-pốp.
-— Cho hắn lòi mắt ra! — Xê-rê-đa nổi nóng đứng dậy kéo tấm bình phong, cũng không thèm nhìn xem vị khách thiếu lịch sự kia là ai.
Một phút sau có ai đó kéo tấm bình phong ra, và Prô-tô-pô-pốp giả vờ say, không chào hỏi ai chệnh choạng bước vào, buông mình xuống chiềc ghế thứ tư lão chủ quán đã cố tình đặt sẵn đó từ trước.
Cậu không nhận ra tớ ư, Va-xi-li ? — Prô-tô-pô-pốp chồm qua bàn hỏi.
Xê-rê-đa liếc nhìn khuôn mặt hết sức quen thuộc đồng thời vẫn rất xa lạ ấy! Đô-man-tô-vích liếc thấy sắc mặt đỏ bừng vì rượu của « Tí hon» dần dần tái đi...
Ngay lúc đó máy quay đĩa lên tiểng.
— Ta nhảy vài vòng chứ Ma-ri ? — Đô-man-tô- vích hỏi.
— Rất vui lòng! — Họ ra giữa phòng và bắt đầu nhịp bước càng lúc càng nhanh theo tiếng nhạc.
Đô-man-tô-vích không cần phải chú ý xem hai người bạn cũ nói những gì. Anh biết là dưới bàn họ đang ngồi có một máy thu âm Mỹ hiện đại nhất tạo điều kiện cho Nun-ke có thể nghe được từng lời của câu chuyện trong quán rượu.
Lão chủ quân gõ chiếc chân gỗ lê đến bên chiếc máy hát để thay đĩa. Một điệu nhạc du dường êm ái vang lên.
Bỗng một tiếng kêu thảng thốt ghê rợn vang lên, và từng tiếng rống khủng khiếp ngắt ngang điệu nhạc. Dù cụt một chân lão chủ quân vẫn nhanh nhẹn lao tới chỗ chiếc bình phong và rút súng lục ra... Nhưng lão chưa kịp bấm cò, Xê-rê-đa đã từ sau chiếc bình phong nhảy xổ ra vồ lấy lão. Anh ta túm lấy lão nhấc cao lên và ném xuống sàn đá hoa với tiếng thét « Mày là cuối cùng này!» bằng một sức mạnh đến nỗi lão chủ quân không kịp ngắc ngứ, giãy chết nữa.
— Đồ rác rưởi! — Anh chàng khổng lồ phát khùng gào lên! — Đô-man-tô-vích không có vũ khí trong tay. — « Prô-tô-pô-pốp chinh phục hắn ngay thôi » — Nun-ke cứ nói mãi. Hẳn ngài hiệu trưởng sẽ vô cùng ân hận vì đã thiếu thận trọng đến thế !
Khi sự việc xảy ra, Đô-man-tô-vích chộp tay Ma-ri lao về phía cửa
Họ chạy đến đứt hơi về trường. Từ xa vẫn nghe tiếng đổ vỡ và giọng gào thét man rợ vọng đến. Mười phút sau họ dừng lai bên chiếc đèn pha vừa chạy tới. Nun-ke nhảy phắt ra.
— Chúng tôi biết cả rồi! Hai người hãy về trường nghỉ đi. Rồi chúng ta sẽ có cách kiềm chế con sói ấy... Hãy nói với...
Câu nói bị chìm trong một tiếng nổ vang trời. Một cột lửa khổng 1ồ bùng lên ở chỗ mà một phút trước đây còn sừng sững cái quán rượu.
— Nhanh lên, Nun-ke. — Từ trên xe vọng ra, Đô-man-tô-vích nhận ra tiếng nói Đôm-rai-tơ, chiếc ô tô lao đi.
Bây giờ có thể nhìn thấy đám cháy không chỉ riêng ở quán rượu.
✦ ✦ ✦
Bề ngoài thì tất cả vẫn như trước: việc học tập vẫn tiến hành trong các phòng... đêm đêm thì thực tập nhảy dù. Mọi việc đều diễn ra đúng chương trình đã được vạch sẵn trong từng giờ, từng phút. Đôm-rai-tơ vẫn tới từ phòng này, phòng khác kiểm tra, đôi khi cũng tỏ ra khen ngợi đôi chút... Nhưng nói chung càng ngày hắn càng hay nổi nóng và to tiếng hơn. Sau cái chết của Prô-tô-pô-pốp thì Vô-rô-nốp vẫn tiếp tục dạy ở tổ « A-men », nhưng đến lúc biết được rằng Đôm-rai-tơ muốn tung lão vào Vôn-hi-ni-a thay chân cho kẻ quá cố thì lão già mất hết vẻ ngang tàng ngạo mạn và đâm ra thờ thẫn như người mất hồn.
Tất cả vẫn như cũ. Nhưng có một cái gì đó căng thẳng như một làn sóng vô hình truyền vào cuộc sống của trường.
Lý do của điều ấy ngoài Đôm-rai-tơ, Nun-ke, và, dù nghe có lạ tai đến đâu chăng nữa, thêm Vai-xơ biết mà thôi.
Đôm-rai-tơ và Nun-ke tán thành kế hoạch điều tra về chiếc máy vô tuyến điện mật và họ bắt tay vào việc. Cách điều trạ theo đề nghị của Vai-xơ. Bằng mọi phương pháp khác nhau họ cho các giảng viên biết về các nguồn tin « tối mật » Phret bị thử đến ba lần. Lần đầu tiên họ giao anh đưa ra sân bay một điệp viên, đượcdặn dò bằng những lời bí ẩn cố tình là người đó cần bay quá Muy-ních, rồi từ đó sang Mát-xcơ-va với nhiệm vụ đặc biệt. Lần thứ hai anh cần phải làm một kể hoạch phá nổ cầu trên sông Đơ-nhi-ép ở khu vực Kri-u-cốp với giảng viên của tổ phá hoại. Lần thứ ba anh phải đưa một tổ ba người đến tận biên giới Pháp. Chúng đều đeo mặt nạ. Chỉ một tên buột miệng thốt một câu thiếu thận trọng rằng hắn sợ cuộc hành trình sang Mát-xcơ-va này. Tên ngồi canh « kẻ ba hoa thúc cho hắn một cùi tay vào cạnh sườn để cảnh cáo hẳn.
Toàn thể các cộng tác viên của trường đều bị kiểm tra kiểu ấy. Kể cả các học viên của lớp «A» và «R» nữa.
Các máy dò hoạt động từ sáng đến đêm trong những ngày này. Đôm-rai-tơ dồn máy móc từ các trường khác về đến nỗi không những có thể thu được tín hiệu vô tuyển nhỏ nhất trong đia hạt của trường mà còn có thể xác định rõ là từ đâu nữa.
Nhưng chiếc máy bí mật kia im lặng. Sau hôm quán rượu cháy được vài ngày thì Nun-ke đến chỗ Đôm-rai-tơ với tài liệu về nguyên do đám cháy. Tối hôm trước. hắn đã báo cáo về những xác chết cháy thành than đã tìm được: một xác cụt chân rõ ràng là tên chủ quán... Xác khác bi vỡ đầu có lẽ là Prô-tô-pô-pốp, xác thứ ba — một người đàn bà, có lẽ là vợ tên chủ quân. Xác của Xê-rê-đa tìm được ở kho thuốc nổ. Còn đứa con gái và người phục vụ được cứu sống. Đến hôm nay khi thu dọn xong đám cháy thì họ tìm thấy một cái xác thứ năm nữa. Đôm-rai-tơ chăm chú nghe báo cáo vẻ đăm chiêu và bắt đầu đi đi lại lại trong phòng một cách cáu kỉnh.
— Điều đó làm ngài lo lắng ư ?
— Đúng vậy.
— Ngược lại tôi rất yên tâm. Bởi vì tên điện báo viên có thể giả làm khách du lịch náu mình ở quán ... và bây giờ chiếc máy vô tuyến đó im lặng là dễ hiểu thôi.
— Nhưng phải có ai chuyền tin tức ra cho tên điện báo viên ấy chứ ? Và có thể là không phải chỉ một lần.
— Tôi cũng đã nghĩ đến điều ấy. Và ngài hãy tin tôi đi, — sự thân thiện ấm cúng vang lên trong giọng nói của Nun-ke, — chưa bao giờ có thời cơ thích hợp để tung mạng lưới điệp viên lên đường như bây giờ đâu.
— Ngài dựa trên cơ sở nào ?
— Ta hãy giả thiết điều rủi ro nhất. Có điệp viên địch lọt vào trường và chính hắn đã chuyền tin tức cho tên -điện báo viên ở quân rượu. Nào, bây giờ thì tên điện báo đã đi đời. Tên điẹp viên kia mất liên lạc hắn không có phương tiện để báo cáo về tin các điệp viên sắp được ta tung đi. Mặt khác ta chuẩn bị việc lên đường không chậm trễ... Cũng có thể tên điệp viên bí mật kia có trong bọn sẽ được điều đi. Trường hợp đó hẳn chỉ có thể làm lộ một tổ ba người của hắn mà thôi. Và việc ấy sẽ không tác hại đến toàn cục, vì hắn không biết sự hoạt động của các tổ khác.
Nun-ke nói với vẻ tự tin xác đáng, đến nỗi Đôm-rai- tơ cũng phải tán thành trước lý lẽ sắc bén đó.
— Ngài Nun-ke! Vậy chúng ta hãy hành đông như sau: Chung ta sẽ bảo riêng với từng học viên sắp được tung đi rằng đường bay chưa thuận lợi có lẽ phải hoãn lại một thời gian dài. Trong khi ấy ta chuẩn bị sẵn sàng và...
— Tất cả đã xong từ lâu rồi !
— Vậy thì càng tốt. Tôi sẽ đảm bảo việc chuyên chở cho. Ta hãy xếp họ thành tổ ba người. Và sao cho ho đừng gặp mặt nhau lúc lên máy bay. Thời điểm chuyên chở tôi sẽ báo cho ngài sau. Có nhóm ta phải chở từng người một đấy! Và ta có tất cả hai mười tư người... Liệu một đêm có giải quyết xong bằng ấy người không ?
— Trong một đêm người ta có thể cho một sư đoàn lên máy bay và thả từ đầu này đến đầu kia châu Au nữa là.
— Còn các máy ra-đa thì sao ?
— Ta giảm xuổng một nửa, nhưng cứ để cho hoạt động tiếp. Chỉ sau khi các điệp viên đi một ngày mới được chấm dứt.
✦ ✦ ✦
Phret và Đô-man-tô-vích do công tác cùng tổ nên thường gặp nhau hàng ngày, đôi khi còn nhiều lần trong ngày. Nun-ke thích thấy họ cãi co với nhau. Hai người cứ như hai con gà chọi vậy. Chưa bao giờ có việc Đô-man-tô-vích tán thành đề nghị của Phret, hoặc ngược lại Phret phản đối anh ta ra mặt. Và Nun-ke đóng vai trò trọng tài hòa giải cho cả hai.
Viên hiệu trưởng xoa tay vẻ thỏa mân. Chính Đô-man- tô-vích không kém Phret một chút nào. Anh ta thành thạo trong nghề nghiệp, còn về hiểu biết nước Nga thì có thể thỉ đua với Phret. Việc giáo viên chính thức và phụ tá ở trong quan hệ đối địch chỉ có lợi cho công tác mà thôi. Vì người này sai ắt sẽ không tránh khỏi cặp mắt của người kia.
Do quan hệ công tác hai người thường ở lại với nhau, họ bàn về công việc chung của những kế hoạch sắp tới của trường vv... và họ cãi cọ, tranh luận, vỗ bàn đập ghế gay gắt. Tất cả những yiệc đó Đôm-rai-tơ và Nun-ke đều biểt rõ qua máy thu âm hiện đại nhất của kỹ thuật tình báo Mỹ. Nhờ những chiếc máy tinh vi như vậy nên Nun-ke đã nghe được câu chuyện ở quán rượu và thậm chí còn nghe rõ được cả tiếng giãy chết của Prô-tô-pô-pốp nữa. Việc trang bị hệ thống máy vô tuyến truyền hình đặc biệt để có thể theo dõi hành động của tất cả mọi giáo viên và học viên, tạo điều kiện cho Nun-ke và Đôm-rai-tờ theo dõi được mọi người trong khu nhà ở của trường đang được chuẩn bị.
May cho Đô-man-tô-vích là hệ thống như vậy tạm thời chưa đặt ở các phòng trong khu nhà ờ của trường. Và trong khi sùi bọt mép cãi nhau về những chuyện vặt vãnh không đâu thì họ lại viết cho nhau những điều khác hẳn :
«Mi-sca! Cậu ngổc vừa chứ ? Ai bảo cậu xoay quanh cái máy vô tuyến làm quái gì ?»
«Tớ làm sao được, khi Nun-ke bảo tớ rằng «Anh hãy chứng minh tài năng của anh đi, chưa biết chừng rồi chúng tôi sẽ bổ nhiệm anh vào hàng ngũ giáo viên thực sự đấy !» Thế là tớ phải báo hiệu cho ở nhà biết trong hai tuần tói họ có thể nhận được những tin tức thú vị chứ !»
«Thế cậu có biết việc làm đó của cậu đã gây ra bao nhiêu khó khăn không ?»
«Tớ rất lấy làm tiếc về việc đó. Giờ thì những khó khăn mới sẽ tăng lên đấy»
«Máy còn ở chỗ cũ chứ ?»
«Cậu lẩn thẩn thế, chả lẽ tớ lại đeo nó trên cổ như chiếc túi thêu ư ?»
«Theo tớ thì chắc cậu không ở lại trường đâu, mà nếu cậu đã đi Ki-ép thì cần gì đến máy nữa. Cứ việc báo bằng miệng những gì cậu muốn nói...»
« Cậu đã khám phá ra châu Mỹ đấy...»
«Thế nếu cậu vẫn ở lại trường»
« Nếu phải dùng một tay để bắn giữ chân chứng không cho đến gần, tớ cũng quyết báo về nhà chuyện tung nhóm điệp viên lớn này».
« Trong trường hợp ấy thì hai tay tớ sẽ giúp cậu»
« Dù sao cậu cũng cứ ngốc, Gri-gô-ri ạ! Chẳng lẽ cậu nghĩ rằng cần phải hy sinh cả hai đưa sao ? Thế thì ai sẽ ở lại trong hang ổ này để quan sát ?»
« Dù có phải chết thì chúng ta cũng phải báo tin về hai mươi bốn điệp viên kia. Chẳng có đứa nào tồi đâu! À sao cậu không bảo tớ là cậu muốn sử dụng máy !»
« Tớ gặp việc thuận lợi, vì quan lớn còn bận tới thăm đôn-na di-gan. Cậu biết không, Gri-sa, từ nay trở đi tớ sẽ gọi cậu là quan lớn bá tước di-gan. Cậu không có ý kiến phản đối chứ»
«Quỷ tha ma bắt cậu ai !»
Việc trao đổi tạm ngừng vì chuông điện thoai réo vang.
— Ngài có thư, — Nun-ke nói và trao phong bì nhẹ tênh cho Phret.
«Thoát rồi! » Anh thoáng nghĩ, và vô tình nở một nụ cười hạnh phúc. Nhưng Phret lại tự kiềm chế mình, càng đọc thư càng trở nên nghiêm nghị..;
— Không phải việc ra đi bất ngờ của cô ấy xúc phạm..
Anh tập trung mọi khả năng đóng vai kịch của kẻ đang yêu bị xúc phạm. Dù trong lúc ấy hẳn bàn tay anh ngứa ngáy muốn bợp cho Đôm-rai-tơ một cái vì hắn lấy bức thư của Ac-net ra khỏi tay anh không một lời trao đổi.
— Ngài biết là bà ta đi Rôm chứ ?
— Tôi biết là ngài đã đồng ý cuộc hành trình đó, và cô ấy đá quyết định một tuần nữa mới lên đường.
Thế mà lại đi ngay đêm nay. Còn nhà băng thì vừa báo cho biết bà ta đã chuyển tất cả sổ tiền của mình sang nhà băng tư nhân ở Rôm.
Đôm-rai-tơ cáu kỉnh vứt lá thư xuống bàn.
Pbret như người đang yêu, dù bị xúc phạm, cúi xuống nhặt lá thư đứt vào túi sau khi đã vuốt lại cẩn thận.
— Ý kiến của ngài về việc nhà hàng ra sao ?
— Theo tôi thì do bàn tay của lão cố đạo.
— Chính thể đấy, Phret! Chúng ta không có nhiều thì giờ để nói chuyện phiếm nữa đâu. Vì chúng ta đã để mất một món tiền khá lớn đủ để duy trì trường trong nhiều năm. Cũng có thể chung ta sẽ mất nốt cả cái nhãn hiệu rất quan trọng và vô cùng thích hợp cho công cuộc của chúng ta nữa. Còn ngài, ngài có thể mất một người vợ tương lai với món hồi môn khá lớn... Tôi nhắc lại khoảng một trăm ngàn đô-la, kể cả tài sản của Mê-nen-đô, — vừa nói Đôm- rai-tơ vừa dò xét nhìn Phret. Phret cố gắng tỏ ra vui mừng pha trộn nỗi băn khoăn lo lắng. Anh thừa biết rằng gia tài của Mê-nen-đô chẳng còn gì và cười thầm sự ranh vặt của Đôm-rai-tơ.
— Tất cả những điều đó chỉ có ngài sửa đổi được mà thôi.
— Bằng cách nào, thưa ngài ?
— Ngay bây giờ hoặc muộn nhất là sáng mai ngài hãy bay đến Rôm đón bà ta trở vẽ đây,
— Đồng ý không Phret ? — Nun-ke hỏi với vẻ bí mật rất buồn cười.
— Rất đồng ý! — Giọng Phret ẩn nỗi vui mừng không tả xiết. Lần này nỗi vui mừng ấy rất thành thật.
— Vai-xơ sẽ cùng đi với ngài. Nhiệm vụ của hắn ta bằng bất cứ giá nào cũng phải thủ tiêu lão cố đạo...
«Và theo dõi ta nữa» — Phret nghĩ thầm.
— Vậy ngài hãy chuẩn bị đi. Hãy mang theo những bộ Âu phục sang trọng nhất. Và càng nhiều tiền càng tốt. Nếu ngài trở lại cùng Ac-net với ý nghĩa của tuần trăng mật thì tuyệt! — Đôm-rai-tơ nói về cuộc hôn nhân của Phret và Ac-net như là một việc đã rồi vậy.
Phret quay gót, nhưng anh sực nhớ ra điều gì đó anh trở lại.
— Thế nhiệm vụ tôi phải làm gấp ở trường thì trao lại cho ai ? Đô-man-tô-vích ư ?
— Tối qua lúc nhảy dù anh ta bị bong gân, giờ thì phải nằm viện thời gian dài nữa — Nun-ke nói.
— Đó là những việc gì ? — Đôm-rai-tơ hỏi.
— Kiểm tra xem năm học viên lớp M» đã nhớ kỹ tên những người lãnh đạo các địa phương họ đến chưa ? Phret giải thích.
— Điều đó thì nằm trên giường bệnh Đô-man-tô-vích cũng có thể làm được. Ngài hãy cho anh ta biết là cần kiểm tra ai ? Và kèm theo các nhận xét về các học viên ấy là đủ.
— Xin tạm biệt!
— Chúc vạn sự bình an! Hãy nhớ kỹ: ngài được ba ngày vui chơi ở thành Rôm. Mỗi sáng hãy báo cho Vai-xơ để hắn lo bắt liên lạc với chúng tôi. Ngoài việc đó ra ngài cũng còn khối việc phải giải quyết rồi.
Từ văn phòng, Phret đi thẳng đến chỗ Đô-man-tô-vích. Anh ta đang nằm trên giường với chiếc chân gác lên cái gối lớn.
— Ngài thấy đấy, Phret! Chĩ một viên đá nhỏ thế này và thế là...
— Ngài hãy cố luyện tập bằng các đâu ngón chân ấy...
— Có lẽ ngài đến để truyền bá môn thể thao nhảy dù chăng ?
— Không phải tôi đến với tư cách là thày thể thao, mà với công việc cần.
Trong khi họ nói về năm người Đô-man-tô-vich cần phải kiềm tra, họ viết cho nhau...
« Tớ sang Rôm. Tớ sẽ chuyển báo cáo từ đó »
« Một con người hạnh phúc! Cậu mà trở lại thì thật là điên rồ... hãy chuyền lời chào của tớ đến đại tá Ti-tôp »
« Rồi cậu sẽ quyết định ra sao »
« Tớ cam đoan là một mình tớ ở đây đủ rồi »
« Tam biệt Mi-sca! Gậu đừng quên địa chỉ câa ông già đi-gan đấy »
« Cứ yên chí »
« Hãy giữ mình, anh bạn quý mến ạ! Tớ đã yêu cậu như máu thịt của tớ rồi đấy »
Đô-man-tô-vích không trả lời câu cuối cùng. Anh nắm tay Gri-gô-ri kéo lại gần và chân thành ôm, hôn bạn.
Bỗng Gri-gô-ri đứng bật dậy chuẩn bị đi, nhưng chợt nhớ ra.
« Cậu nhắn gì cho gia đình không ? »
« Địa chỉ ở chỗ đồng chí Ti-tốp ấy. Nếu tất cả mọi sự ổn thỏa cậu hãy tìm mẹ mình ở Min-xcơ, kể với mẹ mình những gì có thể kể được...»
Cả hai cùng cố gắng nuốt những tờ giấy đã viết, và cùng trào nước mắt...
Chương 9
TRÊN MẶT BIỂN
Khi máy bay đã rời đất liền Gri-gô-ri uể oải ngả mình xuống thành ghế và nhắm mắt lại. Một sự mệt mỏi trĩu nặng hầu như ấn anh dính chặt trong tư thế ngồi đó.
Không nghĩ gì nữa! Không bận tâm gì nửa hết! Chỉ bây giờ anh mới có cơ hội để đừng phải nghĩ ngợi cơ mà...
Chính Gri-gô-ri cũng không biết rằng anh đã ngủ thiếp đi, hay là một phút giây lãng quên ngắn ngủi... Nó có tác dụng làm anh hồi sức không phải với số lượng thời gian mà bằng chính chiều sâu của nó. Nhưng rõ ràng lúc này anh thấy người nhẹ nhõm sảng khoai như người ốm vừa cắt cơn sốt rét vậy.
Gri-gô-ri ngoái nhìn đằng sau thấy người cùng đi với mình, mặt thì tái hẳn đi, hai mắt đỏ ngầu lồi ra như mắt thỏ... Hắn nôn...
Cái tên khả ố này là hiện thân của rác rưởi nhơ bẩn mà anh vừa thoát khỏi. Gri-gô-ri rùng mình ghê tởm.
Anh cung với Đô-man-tô-vích và bao người khác nữa mới chỉ làm được một phần bé nhỏ, những việc cần làm để cho trái đất được trong sạch, cho những kẻ đồi trụy tham lam không thể thực hiện được ý định đen tối của chúng.
Chao! Sao mà ghê tởm và nặng nề bẩn thỉu đến thể! Nhưng biết làm thế nào! Công việc của người hộ lý... luôn luôn có nhiều bẩn thỉu... Nhưng như vậy là để cho cái thế giới nhiều đau khổ này mau lành các vết thương tang tóc, để xóa khỏi bề mặt trái đất những nhuốc nhơ tàn bạo của lòng tham lam và sự căm thù man rợ, để sao cho không một nơi nào trên trái đất còn tồn tại sự bất công...
« Mỉ-khai-lô thân mến! Lúc này mới là lúc khó khăn cho cậu bao nhiêu! Nếu đừng xảy ra tai nạn lúc tập nhảy dù thì giờ đây cậu đã ở nhà từ lâu rồi.
Chỉ nghĩ đến cũng đó ghê tởm: Chi một hòn sỏi dưới chân là có thể thay đổi cả số phận con người. Còn mình thì cái tên Vai-xơ khốn nạn này lại chui ngay vào trong nách... Cái gì đã cứu thoát mình nhi? Câu chuyện Xê-rê-đa? Hay là vụ Ac-net bỏ trốn? Giá được nhìn lại Ac-net và gửi gắm nàng cho các bạn thì hay biết bao!
Để phòng xa chúng cử tên Vai-xơ đi với mình. Ồ, ở Rôm rồi mĩnh sẽ tìm cách để trị tên Vai-xơ
Cuốc, Mác-ti-ni, toàn thể những người du kích là những ngườì bạn quí! Tôi biết rằng các bạn sẽ giúp đỡ được tôi. Bởi vì trái đất là của các bạn, chứ không phải của những kẻ như tên Vai-xơ.
Không, không phải sự ngẫu nhiên đã cứu chúng ta, dẫn chúng ta đến thắng lợi...
Bằng mỗi nhịp đập của con tim mình, tôi cảm thấy chính nghĩa sẽ thắng.
Chúng ta đã tưới con đường dẫn tới thắng lợi bằng mồ hôi, máu và nước mắt. Con đường đó ngày càng cao, cao hơn nữa và hàng triệu triệu người diễu hành trên đó, những người chiến đấu cho chính nghĩa. Và chân trời mở rộng trước mắt họ. Chiếc máy bay như muốn khẳng định ý nghĩ cùa anh bỗng bay xuyên qua mây. Màu xanh vô tận của trời và biển hòa làm một đại dương vô tận trong ánh nắng...
HẾT
