«Gri-sa ra đây, Gri-sa ra đây! Con nhìn xem này, cây táo đã nở hoa đêm qua rồi! — Gri-gô-ri nghe tiếng cha từ xa, nhưng anh vẫn không ra miệng được dù chỉ một tiếng, — Con ra ngay đây — cuối cùng anh bật ra tiếng nói, nhưng anh điếng người. Trên ngưởng cừa không phải cha anh mà chính Krô-hơne đang đứng. Môi hẳn nở một nụ cười nhạo báng và mắt hắn ánh lên vẻ vui sướng tàn nhẫn, đến là nham hiểm ».
Gri-gô-ri thức giác, mình đẫm mồ hôi. Cuộc đời thật chó má !
Phải chăng anh đã mềm yếu trong giấc mơ ? Nghĩa là anh không thoát khỏi cái « tôi » của mình để trở thành một con người khác với cái tên Phret đáng nguyền rủa kia ư ? Hay tất cả rồi cũng chỉ kết thúc bằng một giấc mơ? Dù thế nào cũng phải tự giám sát mình nghiêm khắc hơn nữa. Gri-gô-ri Gôn-sa-ren-cô không tồn tại. Chỉ có Phrét Sun trên đời này. Cần phải nhớ điều ấy, đến ngay trong ý nghĩ cũng không tự coi mình là ai khác ngài Phret.
Nào thấy chưa Phret, dù nhìn từ bất cứ khía cạnh nào đi nữa thì thế chủ động của mi cũng đã giảm sút rồi đấy. Dù sao cái tình trạng lờ mờ không dứt khoát với cái « tôi » của mình cũng là xấu nhất. Điều nguy hiểm trước mắt chỉ là một nửa mà thôi.
Anh hy vọng Nun-ke sẽ trở lại tiếp tục câu chuyện dở dang vào ngày hôm sau. Nhưng hôm sau và hôm sau nữa, thậm chí cho đến hết tuần anh chỉ tiếp xúc với tên bác sĩ của nhà trường. Và tên này cũng tỏ ra lạnh lùng rất mực đối với anh. Rõ ràng câu chuyện bệnh giả vờ đã làm tổn thương đến lòng tự ái nghề nghiệp của lão ta. Và lão ta cũng không hề tỏ ra giấu giếm sự mếch lòng nghiêm trọng đó.
— Tôi có thể ở lại trong vườn được không ? — một lần Phret không kiên nhẫn được hỏi lão ta.
— Hiện giờ thì chưa ?
— Trong phương pháp chữa bệnh của ngài không có loại thuốc ví dụ như không khí trong lành ư ?
Bác sĩ nhún vai
— Tôi không thể nào cho ngài là người tiếp chuyện lịch thiệp được.
— Vậy ngài hãy đề nghị với các ông chỉ huy ấy.
Bác sĩ bực bội nói.
— Nhưng ngoài ông ra, tôi không hề được gặp mặt một ai khác ở đây. Tôi nhờ ông chuyển lời đến nhưng có thẩm quyền rằng tôi ngạt thở vì thiếu không khí trong sạch, và tôi cần phải cử động chân tay. Thật ra điều ấy cũng thuộc phạm vi trách nhiệm của người thầy thuốc. Tôi nói không đúng sao? Ngoài ra tôi còn yêu cầu được đọc sách nữa.
Lão bác sĩ lầm bầm mấy câu rằng lão ta không muốn chõ mũi vào những việc không phải của mình, rồi lặng lẽ lui bước.
Nửa tiếng đồng hồ sau chìa khóa lại xoay trong ổ và một ông già cao và gầy như cây sậy xuất hiện trên ngưởng cửa với một chồng sách trên tay. Ông ta đặt đống sách lên bàn, tự giới thiệu là người phụ trách thư viện, rồi kính cẩn chào và rút lui không một lời giải thích.
Chưa bao giờ Gri-gô-ri cảm thấy thèm khát được đọc đến ngứa ngáy như bay giờ. Anh bắt đầu giở quyển thứ nhất, thứ hai, rồi quyển thứ ba... và hầu như lướt qua gần hết cả chồng sách mà vẫn chưa tìm tháy quyền nào đáng xem cả. Phần lớn toàn là nhưng sách được in từ thời thịnh hành của Hit-le. Anh giở một tập khác. Sách hướng dẫn tìm hiểu Nước Nga ba tập. Đây rồi, chắc quyển này hấp dẫn đây !
Trong thời gian ở nước ngoài Hen-rích phôn Gôn- rinh đã thấy vô số những sách hướng dẫn. Những loại sách dày như thế này thì vẫn chưa được tới tay anh. Như vậy rất dễ hiểu là vì sao Phret — chân dung của phôn Gôn-rinh lại hấp tấp cầm lấy nó.
Phret tin chắc trong phòng này có giấu máy ghi âm/ Và biết đâu lại chẳng có những cặp mắt đang dò xét theo dõi anh. Vì vậy anh tự dặn lòng phải cư xử theo đúng tình thế yêu cầu, Nhưng cho đến lúc anh giở trang đầu của quyền sách lập tức anh không thể nào cưỡng lại tiếng cười được nữa.
« Đối với người Nga thì đường không phải là một loại thực phẩm — anh đọc to câu này lần nữa — mà là một của quý hiếm có. Họ chỉ dành để đem mời những người khách thân thiết nhất mà thôi.
Phret vừa cười vừa lật xem tờ bìa quyển sách có dòng chữ: Bản dịch in lần thứ hai của nhà xuất bản Niu-Ooc
À ra thể, họ in lại lần thứ hai cuốn sách này. Như vậy chắc chắn không phái là sự nhầm lẫn đáng tiếc, mà là sự điên rồ. Nếu không thì thế giới làm sao biết được tất cả những đặc tính của mọi tâm hồn Nga bí ẩn !
Thật là một lời khen quý giá biết bao, ví dụ một dòng này.
« Ảnh thánh là châu báu quý nhất của ngươi Nga. Họ sẵn sàng đánh đổi cả của cải của họ vì nó »
Hay câu này :
« Người Nga không hiểu danh từ chính thể dân chủ nghĩa là gì ?
Người dàn bà Nga vui lòng khi bị chồng đánh. Và coi đó là dấu hiệu của tình yêu... »
Phrét lật tiếp những trang sách và bật cười nhiều lần như là anh đang đọc một càu chuyện ngụ ngôn hóm hỉnh, chứ không phải một quyển sách xuyên tạc tầm thường vậy.
Có lẽ vì mải cười anh không để ý đến vị khách tới thăm, người mà anh ít ngờ nhất đến sự có mặt của hắn ta trong trường hợp này. Vả lại, Nun-ke cũng chẳng đến một mình, Một người đàn ông có tác phong quân sự, dáng người tầm thước, tuổi tác rất khó xác định, màu da sáng, mặt còn trẻ nhưng trán hói, và những nét chân chím đã xuất hiện quanh đôi mắt lồi xám sinh động. Trên mặt người đàn ông mới đến có một chiếc seo to chạy dài bên má trái làm cho mồm hắn ta méo lệch sang một bên. Mãi về sau này Phret mới biết được cái kỷ niệm quý báu ấy hắn ta nhận được của một người Bô-hêm Tiệp. Khi bị hắn tra tấn, người Tiệp ấy đã tay không nhảy xồ vào người hỏi cung mình, và thiếu chút nữa đã xé nát miệng hắn ra.
— Đây là Herr Slit-xen, phó hiệu trưởng của trường Nun-ke giới thiệu, và không chờ đợi nghi thức làm quen của người mới tới, hắn ân cần hỏi luôn với giọng thân tình vồn vã.
— Tôi rất mừng thấy ngài vui như thế này. Hãy cho phép tôi chia vui với nhé Ngài cười gì mà có vẻ khoái trá thế ?
Tỏi cười quyền sách nổi tiếng này. Và nếu ở trường này nhồi nhét cho các điệp viên sang nước Nga bằng cái của khờ khạo điên rồ này, thì tôi cam đoan họ sẽ bị tóm gọn ngay trong tháng đầu tiên ở đó!
Phret nín bặt, nhận ra mình đã nói những điều không nên nói. Bởi những hướng dẫn càng ngu xuẩn bao nhiêu càng có lợi bấy nhiêu. Sự hiểu biết lầm lạc nhiều khi còn dễ lộ hơn cái bỡ ngỡ bạn đầu. Bởi ai không quen chỗ lội qua sông họ sẽ đi thận trọng, nhưng người bị chỉ sai đường thì... Cần phải chữa lại những lời đã nói vậy.
— Không phải tôi muốn phê phán hoàn toàn đâu...
Anh định nói tiếp thi Slit-xen đã ngắt lời.
— Trong tất cả mọi loại sách hướng đạo đều có thể tìm thấy những sai lạc hoặc không chính xác lớn nhỏ, điều đó dĩ nhiên là khó chịu rồi, nhưng dó không phải là điều chủ yếu. Hắn nói giọng lên lớp. — Điều quan trọng là để chung ta nắm được tình hình tổng quát về tập quên và thế giói tâm hồn của một dân tộc nào đó. Còn quyển « Nước Nga » này tòi tin chắc tác giả đã miêu tả một cách trung thành nhất những đặc tính riêng rất Nga của người Nga.
— Đặc tính riêng đó là gì ? — Phret hỏi
— Trước hết: người Nga là dân mọi rợ dù xét bề ngoài họ có ít nhiều tham gia vào nền văn minh phương Tây. Và hiểu thấu kỹ thuật trong chừng mực nào đó. Nhưng tự đáy tâm hồn họ vẫn là một dân tộc man di không có khả năng để...
Phret cười mỉm vớ lấy quyền sách lật nhanh đến trang cần đọc và độc to.
— Nếu một người Nga bị khiêu khích thì anh ta không nắm lấy vũ khí hiện đại có trong tay, kể cả khẩu súng săn, mà lại chộp lấy một chiếc gậy và sử dụng nó tài tình để chống lại kẻ thù... Ngài căn cứ vào đây phải không ?
— Cũng có... Tôi đã có mặt ở mặt trận phía đông và để công tác ở các vùng chiếm đóng. Và tôi đã có dịp chạm trán với quân du kích ở đó. Và điều mà ngài vừa đọc đã thể hiện khá chính xác về đặc tính của họ.
— Vậy theo ngài thì cái dân tộc mà ngài cho là mọi rợ đó đã tiễn chúng ta ra khỏi nước Nga bằng gì, gậy hay là các ca-chiu-sa ? Và họ tiến tới Béc-lin bằng gì, gậy hay là xe tăng và pháo binh ? — Vết xẹo hồng hồng trên mặt Slit-xen trở nên đỏ tía.
— Ngài đừng quá đề cao năng lực của người Nga. Trong rất nhiều trường hợp những thất bại quân sự không phải xuất hiện từ lực lượng của một bên, mà là từ những sai lầm của phía bên kia... Đôi khi còn do sự hình thành tiền định không tránh khỏi nửa... ngài đã sống giữa những người Nga qua bao nhiêu năm trời, nên đã vô tinh mà lý tưởng hóa họ. Đó là phép thôi miên đặc tính của môi trường — Slit-xen cay cú và ác ý nhận xét.
« À ra thế, nghĩa là hẳn cũng biết về tiểu sử của phôn Gôn-rinh — Phret xác định nhanh trong ý nghĩ — Nào, vậy thì ta hãy giở ngay cái thế đánh trước ra...»
— Herr Slit-xen, không phải những cảm giác vô ý thức chỉ đạo người tỉnh táo, mà là lý trí và tinh thần trách nhiệm — anh trả miếng — Còn nói về phép thôi miên của môi trường thì...
— Thôi, xin quý ngài! Xin quý ngài! - Nun-ke can thiệp — Các ngài nói gì vậy ? xáo trộn quá khứ ích gì, trong khi hiện tại còn nhiều việc phải làm.
— Mong ngài cho phép, Herr Nun-ke, nhưng tôi không tán thành ý kiến đó — Phret phản ứng — Gốc rễ của hiện tại ẩn trong quá khứ, cũng như tương lai sẽ bén rễ ở ngày nay. Việc đánh giá sai những sự kiện đã qua có thể dẫn đến những kết luận lầm lạc. Tôi e rằng chính Herr Slit-xen lại là người bị thôi miên... bởi những quan niệm cuồng nhiệt nào đó. Còn tôi, theo nghề nghiệp và nguồn gốc giáo dục, tôi là một tình báo viên. Và Herr Slit-xen rất kính mến cũng vậy. Và đối với những tình báo viên chúng ta không có quyền xem thường kẻ thù. Thà đánh giá cao kẻ thù còn ít tai hại hơn coi nhẹ họ..
— Tôi hoàn toàn tán thành ý ngài, và Herr Slit-xen cùng vậy — Nun-ke nhìn Phret, rồi nhìn viên phụ tá của mình và dùng ánh mắt ra hiệu phải chấm dứt ngay cuộc tranh luận — Chúng tôi đến đây không phái để tranh luận, dù vấn đề nêu ra có lý thú mấy cũng vậy.
— Tôi sẵn sàng tuân-theo ý ngài.
— Tôi còn hỏi một câu trước khi đi vào vấn đề. Ngài thấy trong người thế nào?
— Về sức khỏe hoàn toàn tốt, nhưng về tinh thần thì...
— Tôi hiều, rất hiểu nữa là khác... ngài phải ngồi trong bốn bức tường nhiều quá đâm phát chán phải không ?
— Nếu được dạo chơi trong vườn tôi rất thích.
Slit-xen cười mỉm.
— Ngài sẽ còn được dạo chơi thích thú hơn là chỉ quanh quẩn trong vườn... — Hắn nói vẻ sâu xa, nhưng thấy vẻ bực dọc của xếp hắn bèn nín bặt.
— Đúng vậy! — Nun-ke xác nhận — Tôi chưa muốn trao công tác cho ngài trước khi ngài hoàn toàn bình phục. Nhưng có những trường hợp ta đành phải tuân theo mệnh lệnh. Rất đáng tiếc là tôi cũng không thể giới thiệu tỉ mỉ công việc sắp tới, bởi tôi cũng là người thừa hành những chỉ thị của cấp trên mà thôi. Ngài cũng là quân nhân như tôi, vậy hẳn ngài tất hiểu là cần phải thi hành mệnh lệnh chứ không phải cần thảo luận.
— Một ủy thác nào đó phải không ?
— Còn là một công việc rất quan trọng nữa.
— Ngài làm tôi hết sức ngạc nhiên. Làm sao có thể ủy nhiệm cho một người chân ướt chân ráo hoàn toàn chưa thông thạo ở đây...
— Tôi quen biết ngài không phải chỉ mới một ngày và đã thấy rõ bản lĩnh, khả năng tiếp thu và ứng phó của ngài trong bất cứ trường hợp phức tạp nào. Tôi đã tìm hiểu đủ mức cần thiết khi bổ nhiệm ngài làm chỉ huy của Ca-sten la Phông. Và chưa bao giờ phải ân hận là đã lựa chọn ngài.
— Ngài đã dộng viên tôi khá nhiều, rất cảm ơn ngài.
— Như vậy những điều lo ngại của ngài...
— Ngài tha lỗi cho, nhưng tôi muốn biết là tôi phải thi hành mệnh lệnh của ai ở đây.
— Việc đoán mò không phải là điều khẳng định. Tôi không muốn hành động mù quáng. Vậy trường «Những hiệp sĩ của thánh linh » đại diện cho ai ? Có phải người ta gọi cái trường của Chúa này như vậy không ?
— Ồ, đó chỉ là một nhãn hiệu thôi mà. Đúng hơn là tấm lá chắn. Chúng ta chỉ nợ người Tây Ban Nha khuynh hướng lãng mạn ấy thôi. Và như vậy ta cảm thấy thoải mái an toàn hơn. Trường đó đại diện cho những người không những chỉ gánh vác việc phục hồi cho nước Đức, mà còn cả cho thế giới phương Tây nữa, như chúng ta trong đó có ngài. Chúng ta đang bí mật củng cố lực lượng, ít nhất cũng là trong hiện tại. Dưới bất kỳ một nhãn hiệu bình phong nào !... — Slit-xen cảm kích thốt lên — Chúng ta vừa truyền bá nhiệm vụ lịch sử và thống nhất lại lực lượng đã bị phân tán và lúc đó...
— Tất cả những điều đó đều rất đẹp, Herr Slit-xen, nhưng tôi muốn trở lại chủ đề chính — Nun-ke cau mày vì đã biết tỏng tài hùng biện khoa trương rỗng tuếch của tay phụ tá — Có những vấn đề sau đây...
Viên hiệu trưởng im lặng như muốn dùng sự gián đoạn này để nhấn mạnh tầm quan trọng của những lời sắp nói. Phret ngồi thẳng dậy trên ghế tỏ ý đã hiểu ý định đó, còn Slit-xen thì đặt điếu xì-gà đang hút dở xuống bàn.
— Vừa qua chúng ta đã nói nhiều về tình thế hiện tại của tổ quốc chúng ta. Quân đội chiến thắng đang thống trị và nước Đức đang bị phân chia... chúng ta không thể giấu được những nhà máy và tất cả những của cải vật chất khác. Nhưng có những cái ta có thể giấu được, đỏ là những bí mật quốc gia. Cụ thể là về tài liệu cơ mật không thể thiếu được trong vấn đề gây dựng lại Va-tec- lan... Fred, ngài không phải là người mới vào nghề, nên tôi không đi sâu vào chi tiết. Tôi chỉ nói một điều: phần lớn những tài liệu quan trọng đó đã được cất giấu rất kỹ. Hiện giờ, chúng ta đang cần đến nó, ngay cho việc huấn luyện của nhà trường của chúng ta... Ngài hiểu rồi chứ?
— Tôi đã bắt đầu sáng tỏ vấn đề.
— Và vì sao tôi lại nói với ngài tất cả những cơ mật đó, điều này ngài cũng hiểu chứ?
— Có lẽ nhiệm vụ sắp tới của tôi là nhận và mang số tài liệu trên đến nơi an toàn.
— Một suy luận lô-gíc chính xác trăm phần trăm. Đúng không, Herr Slit-xen ?
— Nếu đúng là một suy luận, chứ không phải do cầu may trực giác — Nhà mô phạm thông thái rởm Slit-xen chữa lại Trước khi tán thành với ngài tôi muốn được thấy khả năng lập luận của ông bạn trẻ này.
— Ngài cho rằng điều đó có một tầm quan trọng cơ bản lớn lao ư ? - Nun-ke hỏi vặn.
— Tôi chỉ trả lời câu hỏi của ngài thôi, Herr Nun-ke. Sự chính xác của diễn đạt theo tôi...
— Thôi được, tôi sẽ diễn đạt với sự chính xác theo ý ngài vậy. Chúng ta có rất ít thời giờ, thưa ông bạn đồng nghiệp rất kính mến! — Giọng Nun-ke không những chỉ nôn nóng, mà còn lộ rõ vẻ bực tức nữa.
Sự đối lập của tên hiệu trưởng và người phụ tá của y hứa hẹn nhiều thuận lợi cho Phret sau này. Nhưng hiện thời anh chưa muốn làm căng tình thế.
— Ồ, câu trả lời của tôi không đòi hỏi nhiều thời gian đâu, Herr Nun-ke. Trong quyển sách hướng dẫn chí lý của một tác giả nổi tiếng có câu: « Ai càng sáng suốt khôn ngoan bao nhiêu, thì càng ít nói hơn những điều họ đã thấy, đã nghe, đã rút tỉa được »... Tôi cũng muốn Herr Slit-xen cho là người In-ten-li-gien-sơ và vì vậy tôi xin trả lời ngắn ngủi: Các ngài dành cho tôi một công tác quan trọng, sau đó lại nói đến số tài liệu mật được cất giấu và việc chúng ta đang cần một số giấy tờ. Như vậy việc đoán ra của tôi quả chẳng khó khăn gì...
— Hoàn toàn đúng như vậy. Ngài đã thỏa mãn rồi chứ, Herr Slit-xen ? Nun-ke châm chọc hỏi.
— Như vậy nhiệm vụ của Phret là phải mang các tài liệu quan trọng đó đến một nơi nhất định. Và bằng bất cứ giá nào cũng phải đưa về đây nguyên vẹn và đầy đủ.
— Tôi cần phải đi đâu ?
— Đến Ma-đrit.
— Phương tiện đi đường ?
— Máy bay.
— Sẽ có người hộ tống chứ ?
— Đúng thế chúng tôi đã quan tâm đến chuyện ngài không biết tiêng Tây Ban Nha. Và vì vậy đã cử một trong những cán bộ đã từng trải có kinh nghiệm của trường cùng đi với ngài.
— Tôi phải làm gì ở Ma-đrit ?
— Chờ đợi.
— Quỷ tha ma bắt các ngài đi, tôi muốn bắt tay vào những hành động, chứ không phải đợi với chờ ? Có lẽ đây là những chuyện đùa hay sao ý ? Tôi không hiểu nhầm chứ ?
— Không, ngài không phải đợi lâu đâu. Chỉ từ sáu giờ đến tám giờ theo giờ địa phương thôi. Còn cả ngày thì ngài được tự do. Sau tám giờ tối cũng vậy. Tất nhiên Ma-đrit không tráng lệ như Pa-ri, nhưng dù sao cũng đáng nhìn qua một tí.
— Theo tinh thần ngài vừa nói thì chuyến đi này của tôi có tính chất mở rộng tầm mắt phải không ?
— Tôi mong rằng qua câu nói đùa ấy ngài không có ý coi thường việc ủy thác — Giọng Nun-ke khô khan vì trịnh trọng — Công việc ngài sắp làm đặc biệt quan trọng đối với trường. Và hơn thế đối với tất cả sự nghiệp của chúng ta. Tôi nhắc lại: hàng ngày từ sáu giờ đến tám giờ ngài phải túc trực trong buồng khách sạn không được vắng mặt một phút. Khi gói hàng tới người ta sẽ gọi điện báo cho ngài cách nhận. Tất cả những điều người đó nói ngài hãy coi là mệnh lệnh cần phải được nghiêm chỉnh thực hiện. Ngài nên nhớ có thể bọn tình báo của đối phương đã dò la được tin tức của gói tài liệu này, vì vậy sau khi nhận hàng với tất cả sự cảnh giác cao độ, ngay hôm đó ngài hãy lên máy bay được dành sẵn và chở về dây.
— Nghĩa là tôi không trở về cùng chiếc máy bay lúc đi ?
— Ngài sẽ nhận được chỉ thị sau, tóm lại tất cả đều phụ thuộc vào những biến chuyển của hoàn cảnh, ngài hiểu tôi chứ?
— Vâng, tôi hiểu, vậy khi nào tôi khỏi hành?
— Cái này còn phụ thuộc vào tình hình. Ngày mai ngày kia, có thể lâu hơn nữa... mệnh lệnh có thể đến bất cứ lúc nào. Ngài cần chuẩn bị chu đáo cho cuộc hành trình ngay từ hôm nay đi thì vừa.
— Cùng với bạn đồng hành của tôi chứ?
— Các ngài sẽ làm quen với nhau trên máy bay.
— Vậy ngài cho phép tôi trình bày một đề nghị.
— Ngài cứ nói.
— Tôi yêu cầu được cử động chân tay, tôi muốn nếu...
— Tôi hiểu, tôi hiểu... ngài có thề hoàn toàn thoải mái trong vườn tùy thích
— Herr Slit-xen, ngài khẩn trương làm thủ tục ra vào cần thiết cho ngài đây.
Giấy phép là một tấm bìa các-tông vuông trên có những dấu hiệu riêng bí hiểm cho phép ra khỏi khu nhà ở. Nhiệm vụ vừa được phân công và cuộc hành trình đi Ma-đrit sắp tới đánh thức trong Gri-gô-ri một kỷ niệm diệu kỳ không bao giờ quên được...
Anh đang sống trên mảnh đất Tây Ban Nha và sẽ được đặt chân lên những phố phường của Ma-đrít! Nơi chín năm về trước anh đã mơ tưởng đến nó trong và cả trong giấc mơ, đã thiết tha mơ ước được đătl chân trên mảnh đất này !
Gri-gô-ri Gôn-sa-ren-cô vừa tròn 15 tuổi khi Phran-cô làm đảo chính chống lại chính quyền cách mạng Tây Ban Nha. Lúc bấy giờ cậu bé vừa tốt nghiệp xong lớp bảy đang chuẩn bị thi vào trường chuyên nghiệp trung cấp kỹ thuật. Nhưng làm sao mà cậu ta ngồi yên bên đống sách vở được khi mà lòng tin thơ trẻ đang bị khích động mạnh vì chính nghĩa. Bọn độc tài phát-xít đang hoành hành trên mảnh đất Tây Ban Nha !
Một nguy cơ đối với tương lai tươi sáng của nhân dân lao động thế giới...
Cán nhà gỗ bé nhỏ của ông lão gác đường sắt Gôn- sa-ren-cô đang sống với con trai cách nhà ga 3 ki-lô-mét. Mỗi lần vào ga, tàu dừng lại giây lát cho hành khách lên xuống hoặc ném lại vài bưu kiện, báo chí. Gri-gô-ri mỗi ngày một hoặc đôi bá lần chạy đến ga để có mặt lúc tàu hỏa đến và để nhận trước tiên tờ Kom-mu-nist (Người cộng sản). Cha cậu đã đặt mua báo thường kỳ hàng năm. Cậu bé nóng lòng muốn biết sớm hơn những tin tức về Tây Ban Nha.
Tây Ban Nha! Ba tiếng này lúc đó được truyền từ cửa miệng người này sang người khác trong nhân dân Nga. Bản đồ Tây Ban Nha được treo trong tất cả mọi nhà. Và khi đọc những tin tức quân sự về các cuộc chiến đấu với bọn phát-xít, bà con dùng những lá cờ nhỏ để đánh dấu những vùng quân dân yêu nước chiến thắng.
Tấm bản đồ ấy cũng được treo trong căn nhà gỗ của ông lão gác đường sắt. Những sợi len đỏ bò lằng nhằng trên bản đồ và tim cậu bé thắt lại nhơ bị dao đâm mỗi lần phải cắm những chiếc đanh gim buộc sợi len lùi lại ở một vùng nào đó.
Việc chạy đến nhà ga mất khá nhiều thì giờ, nên Gri-sa hăng hái chuẩu bị làm một cái loa ga-len. Thỉnh thoảng ông già cũng giúp con dù ông không hề biết tí gì về kỹ thuật phức tạp này! Mà đúng ra là ông cản trở cậu bé nhiều hơn là giúp đỡ... nhưng cả hai đều thích công việc tìm tòi nghiên cửu gây cho họ niềm hứng thú chung trong công việc này. Cho đến nay Gri-gô-ri vẫn không sao quên được nét mặt của cha khi chiếc loa ga-len hoàn thành. Dù bề ngoài nó không được đẹp, và không nghe rõ lời nói của người phát thanh viên ? Cái chính là nó đã nói! Từ đó họ không phải đợi đến ngày hôm sau mới biết được những tin tức về Tây Ban Nha qua báo mà được nghe những tin mới nhất về mỗi ngày đến ba bốn lần.
Mỗi lần nghe được một tin gì hấp dẫn là cậu bé bỏ sách vở đó chạy ra tìm ông bố trong vườn. Ông bố thì vẫn âm thầm làm việc của mình, còn cậu con thì kể lại những điều vừa nghe được. Cậu cứ thế tuôn ra vanh vách tên những thành phố, những dòng sông và các thành lũy cổ xa lạ của xứ sở Tây Ban Nha.
Đêm đến cậu bé nằm mơ thấy mình đến những xứ sở xa lạ đó thấy mình tham gia chiến đấu trong đội quân cách mạng đang xung phong lao vào khói lửa chiếm lấy trận địa của quân thù và tự tay treo lá cờ đỏ lên nơi yếu địa. Cậu ta tỉnh giấc vì nhịp đập dồn dập của chính trái tim mình và cứ thế cậu nằm yên mắt mở to lắng nghe tiếng còi tàu kéo dài của những đoàn tàu chạy ngang qua căn nhà nhỏ. Những tiếng còi như réo gọi « Ra đây, ra dây! » Còn những bánh sắt thì cứ rập rình « Nhanh lên! Nhanh lên !...»
Bởi họ ở xa nhà ga nên Gri-sa ít gặp những bạn cùng lớp. Và vì thế những cảm nghĩ của riêng mình ít được bộc lộ ứ tụ lại trong tâm tư cậu bé như một chiếc dùi sắt bị nung đỏ. Tâm hồn luôn bị kích thích nhức nhối muốn được hành động. Một buổi tối cậu rụt rè bảo cha :
— Cha ơi con muốn đến Tây Ban Nha.
Páp-lốp Gôn-sa-ren-cô nghiêm nghị nhìn con :
— Con sẽ làm gì ờ đó ?
— Con sẽ góp phần chiến đấu chống lại bọn phát xít.
Ông bố suýt chút nữa thì cười rũ ra.
— Nào cứ cho là còn đánh gục được một vài tên, lạy Chúa, hoặc vài chục tên đi. Rồi sau đó bọn phát-xít sẽ dần dần đớp cả thế giới. Để thắng chúng không phải bằng sự hy sinh dũng cảm, mà phải bằng hiểu biết khoa học kỹ thuật, con ạ.
Đêm hôm đó người lính già Páp-lốp Gôn-sa-ren-cô nói chuyện rất lâu với con trai. Ông không cao giọng, mà cung chẳng can gián gì. Ông chỉ kề. Và Gri-sa ngạc nhiên thấy cha mình thường ngày âm thầm, ít được học hành lại hiểu sâu đến thế. Ông kể vói cậu về những hiểm họa đang đe dọa thế giới.
— Gri-sa ạ, cần phải chuẩn bị chống cuộc chiến tranh bẩn thỉu ấy ngay từ lúc còn trẻ như con bây giờ. Con hiểu không, bọn phát-xít muốn dùng khoa học kỹ thuật đề chinh phục thế giới. Và con hiểu đấy, để thắng bọn quân phiệt đó không thể phi trên lưng ngựa như xưa, hoặc bằng gươm giáo và lòng dũng cảm, mà phải thắng chúng bằng trí tuệ và tài năng khoa học, con ạ!...
Tối hôm đó Gri-sa học được nhiều điều bổ ích. Cái bồng bột trẻ con đã thôi không quấy rầy cậu, trái lại chúng còn thúc giục động viên cậu phải học nhanh nhanh lên...
Khi tốt nghiệp trường trung cấp kỹ thuật chuyên nghiệp, chàng trai 18 tuồi ấy đã học được nhiều điều bổ ích trong cuộc sống, cũng như trong ngưỡng cửa nhà trường. Vào khoảng thờỉ gian đó Phran-cô trở thành tên chuyên chế độc tài của đất nước Tây Ban Nha. Gri-gô-ri hiểu là anh đang chuẩn bị bước vào cuộc đấu tranh sống mái tàn khốc với kẻ thù của nhân loại. Và trong cuộc chiến đấu đó kẻ thắng trận là ngươi hiểu biết nhiều hơn, có kiến thức sâu sắc hơn và chủ yếu là người biết đặt quyền lợi và hạnh phúc của loài người lên trên tất cả.
Và bây giờ sau ngần ấy năm tháng anh đã đặt chân trên đất Tây Ban Nha.
Chín mười năm về trước, chính mảnh đất cháy nắng này đã đẫm máu những người con anh dũng nhất của Tổ quốc Tây Ban Nha. Và máu cùa các lữ đoàn quốc tế vinh quang chống phát-xít. Hiện giờ các anh đang ở đâu, hỡi những chiến sĩ dũng cảm của đội quân cách mạng Tây Ban Nha, những chiến binh anh hùng của các lữ đoàn quốc tế cao cả đã hy sinh vì chính nghĩa ?
Bao nhiêu người đã ngã xuống nơi đây, bên cạnh nhà tù đã bị phá hủy trong các trận chiến đấu đã qua và giờ đây trở thành nơi dung thân đen tối của bọn giết người... Bao nhiêu người đã ngắc ngoải, chết mòn trông các nhà tù ở các tỉnh Ca-ta-lô-ni-a, An-da-lu-ri-a, Bac- xê-lô-na và Ma-đrit !
Khi còn là một chú bé, anh mơ tưởng được hy sinh chống kẻ thù để bảo vệ chính mảnh đất này. Và lúc trưởng thành anh bắt buộc phải hóa trang chui vào cái vỏ là bạn của chính quyền Phran-cô mà anh luôn luôn coi là kẻ tử thù.
Thật là một nghịch cảnh éo le, kinh tởm! Dường như một mặt nạ đính keo dán chặt vào anh và chỉ có thể bóc ra cùng với lớp da mặt mà thôi.
«Cần phải nhìn quanh một chút và lúc đó... ». «Và lúc đó » sẽ ra sao thì tạm thời anh cũng chưa xác định được. Trốn ư ? Có rất ít khả năng. Không phải họ tìm cách dồn anh tới chỗ chết rồi tìm cách cứu anh khỏi, án tử hình, và đưa anh đến nơi này nhốt anh vào lồng để anh có thể dễ dàng tung cánh bay đi như vậy.
Chắc chắn là công việc của nhà trường cần phải được tuyệt đối bảo mật. Đến Ma-đrit họ cũng sẽ bám sát từng bước đi của anh. Có lẽ người giúp việc cũng là kẻ giám sát anh đó thôi. Lại thêm những thử thách mới... Chỉ một hành động vội vã, một biện pháp ngây thơ... là vĩnh viễn không còn con đường thoát, đặc biệt là bây giờ... Nhưng nếu anh thoát khỏi nơi đây mà chưa hề nắm được chút gì về các kế hoạch của kẻ thù để giáng cho chúng những đòn trừng phạt xứng đáng thì tiếc thật. Theo sự hiểu biết sơ bộ thì bọn khốn kiếp trốn thoát khá nhiều. Và chúng tập trung ở những nơi kín đáo, hóa trang tương tự như thế này. « Những hiệp sĩ của thánh linh » — Chúng đã nặn ra những tên khéo lắm...
Dù Nun-ke dặn phải chuẩn bị sẵn sàng, nhưng Gri- gô-ri vẫn tiêu khiển thì giờ của nửa ngày còn lại ở trong vườn. Đầu tiên anh đi lang thang vô mục đích trên các nẻo đường. Sau đó anh bắt đầu quan sát địa thế một cách có kế hoạch. Một khu vườn đẹp, râm mát; bốn chung quanh có tường đá bao bọc, ngoài chiếc cổng khóa kỹ có lính canh cần thận. Chính vì vậy mà vẻ bất động không sinh khí bao trùm khắp khu vườn... Gri-gô- ri đang bước trở vào nhà, suýt nữa anh đụng phải một ông già có tầm vóc cao lớn, gân guốc đang chắp tay sau lưng vừa đi lại vừa lẩm bẩm cái gì đó ở hàng hiên.
— Á, à, người sắp thay chân ta đây! Chúc mừng ngài, xin thành thật chúc mừng ngài! — Người lạ mặt cất giọng oang oang chắn đường anh.
— Mong ngài cho phép, tôi chưa biết mình được hân hạnh nói chuyện với ai ?
— Ngài cứ gọi tôi là yô-rô-nốp hoặc Vô-rôn hoặc là gì tùy ý. Tôi hy vọng trong thời gian tới chung ta sẽ có dịp để làm quen với nhau kỹ hơn. Bây giờ ngài thông cảm cho, tôi đang cần phải đi. Chúc ngài ngon giấc !
Và thế là lão ta biến mất sau cánh cửa. Gri-gô-ri còn chưa kịp nhìn kỹ ông ta trong ánh sáng mờ tối của buổi hoàng hôn.
Lão ta nói tiếng Nga rất đúng mẹo.., Nhưng sao lão ta lại gọi mình là «người thay chân» nhỉ ? Có lẽ chính lão ta phải đi Ma-drit, nhưng sau đó người ta lại trao nhiệm vụ cho mình chăng ? Mà thôi, ức đoán thế đủ rồi, Xe đã rồ máy, còn chuyện nó lăn bánh về đâu là tùy mình... »
Sáng hôm sau chắc chắn ông cụ giữ thư viện phải bù đầu, vì ngươi mới đến gọi điện thoại yêu cầu ông ta chuẩn bị tất cả số sách hướng dẫn về Ma-đrit,
— Tất cả sách hướng dẫn ư ? Herr Sun ? — Ông phụ trách thư viện hỏi giọng ngạc nhiên, và ông nhướng cặp mày rậm lên chỉ chút nữa thì đụng vớt mái tóc lởm chởm như lông nhím của ông ta. Khi nhận được câu trả lời xác nhận, ông ta lắc đầu vẻ phê phán: có vẻ như là cái tay Sun ấy không hình dung được rằng loại sách hướng dẫn này không chỉ một vài quyển, thậm chí cung không phải một tá nữa.!
Khoảng 20 phút sau lúc bước vào thư viện, quả tình là Phret thấy cả một đống sách ngồn ngộn, to, nhỏ, dày, mỏng khác nhau dành cho anh trên bàn. Anh chọn kỹ một vài quyển in ở Đức. Sách hướng dẫn một cách cặn kẽ đáng ngạc nhiên. Phret nhảy qua nhưng chỗ không can thiết và tập trung vào những đoạn quan trọng. Thỉnh thoảng anh nhắm mắt lại để tường tượng, hình dung những điều mình đang đọc. Những toà nhà chưa bao giờ được nhìn thấy cử hiện dần lên trước con mắt tưởng tượng của anh rõ từng nét một, các khu của thành phố được kết hợp lại tạo nên một cuộc sống sinh động đang tiếp diễn trên các đường phố, các quảng trường.
Sau giờ ăn trưa ngắn ngủi, anh trải tấm bản đồ Ma-đrit ra bàn. Khi đã làm quen với các nét của thành phố trong từng chi tiết, thì tấm bản đồ khô khan đã trở thành một hình ảnh sinh động. Phret xuất phát từ sân bay đi dần vào các đường phố, anh không bỏ sót bất cứ một phố hay quảng trường nào, để từ bất cứ điểm nào anh cũng có thể đến được nơi cần đến, mà không cần phải hỏi thăm đường ai cả.
Đến tối thì mọi nét trên tấm bản đồ đã được khắc kỹ vào trí nhớ anh, đến nỗi hầu như thành phố xa lạ đó đã trở nên quen thuộc thân thiết với các phố phường, kể cả những di tích lịch sử và các vùng lân cận.
Phret chưa kịp ăn cơm chiều khi người ta mời anh đến chỗ Slit-xen. Hiệu trưởng không có trong văn phòng nên viên hiệu phó được dịp trồ tài hùng biện thao thao bất tuyệt. Slit-xen nói một cách say mê về tinh thần trách nhiệm, về vinh dự mà Sun phải thấm nhuần đến tận đáy tâm hồn vì cấp trên đã tin tưởng giao phó cho anh một trọng trách có tầm quan trọng lịch sử.
Và ai biết được hắn còn huyên thuyên nhưng gì nữa, nhưng may cho anh là Nun-ke bước vào phòng và ngay lập tức lái câu chuyện vào chủ đề chính.
— Ngài mang bao nhiêu tiền đi đường ? — Nun-ke hỏi cắt ngang dòng văn chương hoa mỹ của ngài hiệu phó.
— Tôi tưởng về chuyện tiền nong thì...
— Ở đây không có chỗ dành cho sự tưởng tượng, ngài đã được lệnh phải chuẩn bị sẵn sàng, thì trong bất cứ giây lát nào ngài cũng có thể ngồi vào ô-tô, không một giây chậm trễ, để ra sân bay. Thế mà ngài chưa quan tâm đến việc mang tiền đi đường !
— Tôi thật thiếu sót, mong ngài thông cảm cho !
— Ngài cầm lấy! — Nun-ke quẳng lên bàn một tập giấy bạc. — Ngài tiêu pha cẩn thận, nhưng cũng đừng vì thế mà keo kiệt, bởi có thể là cần phải tốn với người mang hàng đến đấy...
Nun-ke dặn dò thêm vài câu, rồi bước ra, nhưng lại trở vào ngay khi Slit-xen chưa kịp tiếp tục bản nhạc ưa thích của mình.
Tí nữa thì tôi quên mất! Ngài có thông thạo chút nào về các loại ảnh thêu không ? Lúc này y đả lại hỏi Phret bằng một giọng cởi mở thân tình.
— Rất ít.
— Thật đáng tiếc! Nhưng không sao cả, chúng ta cứ thử xem. Ngài biết không, vài hôm nữa là ngày sinh nhật của vợ tôi... Mà nhà tôi lại rất mê các tấm ảnh thêu. Người ta nói ở Ma-đrit có loại đó. Tôi hy vọng vào khiếu thầm mỹ của ngài...
Nun-ke đẩy tờ năm nươi đô-la về phía Phret
— Tôi sẽ cố gắng để bà nhà được vui lòng.
— Tôi tin rằng nhà tôi sẽ qua đó mà có nhiều thiện chí với ngài. Herr Slit-xen, sắp tới giờ rồi, yêu cầu ngài nhanh lên cho: mười lăm phút nữa máy bay cất cánh rồi!
— Chúng tôi lên đường ngay đây !
Khi họ ra tới ô-tô thì trên xe đã có một người ngồi cạnh tên tài xế. Và người đó cũng chẳng thèm quay lại, chỉ khẽ đưa tay chào và miệng lầm bầm một bài hát đang thịnh hành. Rõ ràng điều đó làm cho Slit-xen bực mình, nên suốt lúc lên ô-tô hắn cau có im lặng. Ngay cả lúc lên máy bay hắn cũng hạn chế lời nói, chỉ nhắc chuyện công tác một cách ngắn gọn, ác ý :
— Herr Sun! Ngài là người cao cấp hơn, nên ngài chịu trách nhiệm chính về việc này. Ngài hãy nhớ nếu có ai đó hỏi «ngài có muốn thấy E-scô-ri-an không ?» — thì đó chính là người của tôi...
Phret chỉ trả lời hằng một cái gật đầu im lặng.
Chiếc máy bay lượn một vòng trên sân bay, rồi chuyển hướng về phía Ma-drit.
Chỉ lúc này Phret mới để mắt quan sát ngươi bạn đồng hành kỹ hơn. Đó là một thanh niên tầm vóc cao, vai hẹp, diện mạo tương đối dễ coi.
Hắn cư xử một cách tự nhiên và ngay lập tức đã lấy giọng thân mật khá xấc xược.
— Thưa ngài cao cấp, tôi hy vọng rằng ngài không đến nỗi kiêu ngạo mà không đối xử với tôi theo tình bằng hữu. Tên tôi là Ha-ry. Ngài thấy thế nào về chuyến du lịch này ? Rốt cuộc chỉ là một cuộc tháo cũi sổ lồng. Ngài không phản đối ý tôi chứ ?
— Tình bằng hữu à! Được thôi, miễn là không ảnh hưởng đến công tác.
— Ngài không thích tôi nhắc đến việc tháo cũi sổ lồng chứ gì ?
— Cũng một phần, Tôi không muốn tỏ ra mô phạm. Dù sao tôi cũng muốn nhắc ngài, Ha-ry ạ, là không phải người ta phái chúng ta đi du ngoạn, mà lá làm những công tác phức tạp không kém phần nguy hiểm nửa.
— Dường như ngài là hiện thân của Slit-xen rồi đấy !
— Vậy thì bắt buộc phải nhắc ngài: tôi hiểu những câu bông đùa hóm hĩnh và sự thân mật, nhưng trong phạm vi giới hạn mà phép lịch thiệp xã giao cho phép mà thôi
— Herr Sun, ngài hiểu lầm tôi rồi.
— Thế thì tôi rất mừng, nhưng bây giờ mong ngài thông cảm, tôi muốn chợp mắt một chút, tôi thấy trong ngươi rất mệt...
Phret ngả lưng vào ghế tựa nhắm mắt lại. Quả tình là anh muốn ngủ vì đã mệt thật, nhưng giấc ngủ cứ lẩn tránh anh, hơn thế những băn khoăn luôn giày vò ám ảnh anh.
Vì sao họ lại chọn anh đi chuyến công cán này ? Nếu thật đó là những tài liệu hệ trọng thì tại sao họ lại giao phó cho người mới tới như anh, thêm vào đó anh lại hoàn toàn xa lạ và không thuộc ngôn ngữ Tây Ban Nha, như vậy quả tình là một sự khinh suất lớn. Đáng lẽ chính Nun-ke hoặc Slit-xen phải làm công tác quan trọng đó mới đúng, Nghĩa là những tài liệu đó không quan trọng tí nào, nên họ mới cử anh đi.
À há! Đầu mối chính là ở chỗ này đây. Nhưng nếu những tài liệu đó không quan trọng thật thì chỉ riêng thằng cha xấc láo này cũng có thể nhận được. Nói đúng hơn là có lẽ hắn được cử theo để giám sát anh... Chắc chắn là như vậy rồi! Phải chăng họ muốn kiềm tra lòng trung thành của anh, hoặc thử thách khả năng thực hành của Hen-rích — Phret ? Đúng hơn có lẽ là khả năng thực hành. Mặc dù.... sự thất bại nhục nhã thay cho quyền thống trị thế giới đã thức tỉnh nhiều người Đức. Không có lý do nào con cáo già ranh mãnh như Nun-ke lại không tính toán đến điều đó. Slit-xen lại càng đáng nói hơn nữa, bởi lẽ hắn không hề biết tí gì về quan hệ gắn bó Hen-rích phôn Gôn-rinh với con người gần như là «bán thần» Bec-gôn kia. Cái quan hệ đó có nghĩa là một sự chứng minh hoàn hảo nhất, là một chiến lũy kiên cố nhất cho anh, nếu ngẫu nhiên có một sự hiểu lầm nguy hiểm nào đó đe dọa anh...
Anh mơ màng, rồi ngủ thiếp đi. Khi Ha-ry đánh thức anh ở sân bay Ma-đrit thì kim đồng hồ đã chỉ mười giờ kém mười lăm.
Tất cả mọi dấu hiệu chứng tỏ Ha-ry tới Ma-drit không phải chỉ lần đầu, Hắn nhấc chiếc va-ly nhỏ của mình và đi với những buớc chân mạnh dạn, thỉnh thoảng quay lại nhìn xem bạn đồng hành của mình có tụt lại sau không. Tới quảng trường trước sân bay, hắn nhanh nhẹn rẽ sang trái tiến về chiếc xe đen to đang đỗ cách xa những chiếc xe khác một chút, cũng với thái độ tự nhiên ấy. Ha-ry chào người lái xe với vẻ ngạo mạn, mời Phret lên xe bằng mệt động tác tay, rồi nói với tài xế:
— Chúng ta có thể đi được rồi đấy !
Hắn không nói nơi cần tới. Rõ ràng là tài xế biết trước cần phải đưa hành khách đến đâu.
Phret cố ôn lại trên bản đồ và thử xác định xem họ đi qua những phố nào. Nhưng anh không tài nào đoán được vì xe chạy rất nhanh qua các ô kính sáng lấp lánh của các tòa nhà, cửa hiệu...
Họ dừng lại trước một tòa nhà hiện đại. Có lẽ khách sạn này xây dựng chưa lâu lắm vì Phret không thấy có trong các quyển hướng dẫn. Và anh cũng chẳng có nhiều thì giờ để suy đoán: từ xa Ha-ry đã vui vẻ chào người quản lý khách sạn như một bạn cũ, rồi đi thẳng tới thang máy ấn nút điện tầng ba. Một phút sau hắn đã xắp xếp nơi ở trong hai gian buồng như ở nhà mình vậy: hắn cần thận treo bộ com-lê màu tím nhạt may theo kiểu mới nhất và chiếc áo sơ mi lên mắc áo, rồi đổ nước sạch vào bình và gọi bồi lấy rượu và nước đá.
— Phải có chút dự trữ để phòng mọi trường hợp có thể xảy ra. “Hắn nháy mắt vói Phret và bắt đầu thay quần áo. — Chúng ta xuống nhà ăn chứ?
— Không, tôi còn muốn ngủ nữa.
— Ngài rõ hơn tôi... hay có lẽ ngài cũng xuống một chút chàng? Một lát cá nấu với gia vị, một cốc bran-di và một cô đào tuyệt diệu nữa, tôi cam đoan ngài sẽ hết buồn ngủ ngay.
— Ha-ry, ngài biết đấy! Tôi vừa ốm dậy có ba ngày nay thôi.
— Vậy tôi cho mang cái gì lên nhé?
— Rất cảm ơn Ha-ry... À người ta gọi ngài như thế nào nhi ? Chúng ta chưa tự giới thiệu với nhau.
— Tôi là Bra-un... Còn ở trường thì người ta chỉ gọi tên thôi. Vậy tôi cho mang thức ăn lên nhé!
— Cảm ơn, nhưng ngài đừng bận lòng làm gì.
Ha-ry còn ngắm vuốt trước gương đến mười phút nữa mới đi ra. Phret trải giường và thay quần áo. Chỉ lúc này anh mới thật sự cảm thấy điếu thuốc lá tầm độc làm anh suy yếu bao nhiêu. Có lũ tên bác sĩ nhà tù vô lại đã đo nhằm liều lượng thuốc. Thiếu chút nữa anh đã yên giấc ngàn thu rồi!
Thật là thoải mái khi được vươn dài mình và buông lửng các bắp cơ. Trên máy bay anh ngủ không ngon giấc. Còn lúc này thì anh ngu ngay lập tức, một giấc ngủ ngon lành không mộng mị...
Phret tỉnh dậy lúc đêm đã khuya, vì một âm thanh hỗn độn làm anh giật mình.
Phret nhảy ra khỏi giường và bật đèn lên. Chỉ thoáng nhìn anh hiểu ngay. Bra-un đã nốc chán rượu ở nhà ăn và bây giờ đang say giấc trong cơn ác mộng. Đồ đạc hắn vứt lung tung chứng tỏ hắn lên nhà vào lúc say mềm: áo vét tông thì treo lơ lửng trên ghế dựa, sơ-mi, cra-vát thì nằm trên thảm trải nhà, một chiếc giày vứt ở cửa buồng ngủ, còn chiếc kia vẫn dính ở chân, bản thân hắn thì trằn trùng trục nằm lăn trên giương chưa kịp trải ra.
Tức điên người, anh đi về phía giường lay hắn dậy. Nhưng vô ích, bây giờ thì đến một thùng nước lạnh đổ vào người cũng chẳng làm cho hắn tỉnh dậy được.
Anh đành phải ôm chăn gối ra chiếc đi-văng ờ buồng ngoài. Nhưng cũng không tài nào ngủ được, tiếng ngáy như sấm của Ha-ry vằn vọng sang, mà dường như ở đây còn nghe to hơn thì phải. Có lẽ đầu Ha-ry đã tuộc khỏi gối, vì lúc này tiếng rên rỉ kêu la của gã nghe ư ử như lợn bị chọc tiết.
Phret ném vội chiếc áo khoác lên vai, rồi lặng lẽ bước ra ban-công. Ở đây hầu như không nghe thấy tiếng ngáy khó chịu của Ha-ry. Nhưng chỗ ban-công lộng gió lại hẹp quá không thể tính đến chuyện kê một chiếc giường xếp để ngủ, thậm chí cũng không thể ngắm nhìn phong cảnh trời đêm vì nhưng đám mây đen tối sầm đang che kín bầu trời Ma-đrit.
Phret bực bội đứng trong, bóng đêm và cũng không biết là mình nên làm gì nữa.
«Nếu mình gửi cho Mác-ti-ni một bức thư theo địa chỉ của Cuốc thì sao nhỉ ? Nói đúng hơn không phải là thư mà là một giấy chứng nhận có thể thanh minh cho Mác-ti-ni tội nghiệp ra khỏi lời buộc tội vô lý kia.
Gửi đến chỗ Mac-ti-ni thì không có nghĩa lý gì, có lẽ người ta đã tống giam anh ấy. Sau khi được giấy chứng nhận của phôn Gôn-rinh. Cuốc sẽ lo liệu sao cho giấy chứng nhận của anh đến nơi cần đến... Người Phret nóng bừng, rồi lại lạnh run vì những ý nghĩ nung nấu lòng anh. Việc này nguy hiểm lắm, quỷ tha ma bắt nó đi! Bởi một tình báo viên không được viết gì cho ai cả. Nếu nhà trường biết được việc làm đó thì...
Không, anh không thể hành động một cách ngây ngô để họ có thể nắm được chân tướng lúc bấy giờ tất cả sẽ đi đời nhà ma1. Mình không nên mạo hiểm. Thế nhưng ngược lại có thể báo cho Cuốc phải làm gì hoặc tìm người đồng chí nào của Men-ta-rô hay Cac Lốt2 cũng có thể làm chứng được nếu anh ta còn sống, và nếu Cuốc có quan hệ với anh ta. Chỉ nên hỏi chiếc đồng hồ mình tặng cho anh ta có tốt không, mà không nên ký tên... Cuốc sẽ tự biết là thư của ai và vì sao không có chữ ký.
Bây giờ thì Phret lại vui lòng ôm hôn Ha-ry vì cơn say bí tỉ của hắn. Tiếng ngáy khó chịu của hắn lúc nãy giờ đã trở thành điệu nhạc tiên cảnh: Phret lấy chiếc áo sơ-mi quấn quanh ngọn đèn bàn, rồi bắt đầu viết, lựa chọn thận trọng từng chữ, cân nhắc từng lời một, cuối cùng anh viết một lá thư bằng thứ tiếng lóng mà chỉ có Cuôdc mới hiểu nổi...
Ha-ry Bra-un tỉnh giấc lúc chín giờ sáng, khi Phret đã cạo râu và uống cà-phê sáng xong từ lâu. Anh ngồi ở gian buồng ngoài, mặt lạnh như tiền, tay lần giở tập họa báo một cách cáu kinh.
— Chào buổi sáng, Herr Sun! - Ha-ry vừa chào anh với vẻ ung dung giả tạo, vừa vuốt mái tóc rối như tổ quạ và xoa bộ mặt xưng húp.
— Thật là quá đáng, Bra-un! Đêm qua ngài hòa tấu một bản nhạc mới êm chứ ? Không thể gọi là ngáy được vì chưa bao giờ tôi thấy cồ họng con người có thể phát ra những âm điệu như thế cả... Tôi, tôi không thể ở chung cùng ngài một phòng, dù chỉ trong một đêm nữa thôi...
— Nhưng ngài hãy hiểu cho, Herr Sun...
— Tôi chịu thôi, đêm tôi muốn ngủ, chứ không muốn đứng thu mình ngoài ban-công vắng lặng như một thằng ngốc. Ngài muốn nghĩ gì về tôi thì cứ nghĩ, nhưng hoặc ngài chuyển sang phòng khác, hoặc ngài tìm cho tôi, tôi nhất định không ở chung với ngài được...
— Nhưng...
— Không « nhưng » gì cả !
— Mong ngài thông cảm, tôi xin làm vừa lòng ngài ngay bây giờ đây... — Ha-ry ấp úng nói ở ngưỡng cửa. — chỉ một nháy mắt là xong thôi...
Ha-ry rút vào buồng ngủ độ năm phút, rồi khệnh khạng bước ra, tay buộc cra-vat.
Chỉ một thoáng hắn trở về thốt lên vui vẻ ;
— Tất cả đều ổn thỏa. Tôi sẽ sang buồng bên cạnh về phía phải.
— Không thể cách một phòng nữa được ư ? — Phret mỉm cười.
Ha-ry coi nụ cười đó là dấu hiệu của sự hài lòng. Ngay lập tức vẻ hối lỗi biến mất khỏi mặt hắn và hắn. lại trở nên tự tin một cách xấc xược :
— Chúng ta cùng ăn sáng chứ ?
— Không, tôi dùng rồi!
— Thật ra tôi cũng chẳng thiết ăn sáng. Tai tôi hãy còn ù đặc vì những trò vui của đêm rồi. Tôi thử đi nốc chút rượu nguyên chất xem sao...
— Ngài muốn đi đâu tùy thích, nhưng chớ quên rằng ngài phải có mặt ở đây từ sáu đến tám giờ đấy !
— Ồ, tất nhiên rồi.! — Ha-ry nghiêm giọng đáp.
— Tôi khuyên ngài hãy nhớ lại lời tôi đã nói trên máy bay.
Môi Bra-un nở một nụ cười trêu chọc.
— Là không phải chúng ta đi hưởng khoái lạc và giải trí chứ gì ?
— Đúng như vậy... và tôi còn có nhiệm vụ chấp hành chỉ thị của thượng cấp nữa...
— Nhưng tôi lại không nhận được chỉ thị nào khác ngoài...
— Chính vì vậy mà tôi, như một người cao cấp hơn ngài, có trách nhiệm thi hành công tác đã được giao phó.
— Tôi cam đoan với ngài là chủng ta chỉ phí thời gian như cóc ngồi thu hình dưới đáy giếng ở chỗ này thôi. Rốt cuộc người khôn ngoan nên tận dụng cơ hội... ngài cứ hành động theo cái ngài cho là tốt, còn tôi, tôi đã vạch kế hoạch riêng cho tối nay rồi...
--------------------
1. Nguyên vãn: Bài ca kết thúc
2. Cac Luýt
— Tôi không dính líu gì đến kế hoạch riêng của ngài cả, Slit-xen đã chỉ thị và tôi có trách nhiệm phải quan tâm tới việc thi hành.
— Thế nếu tôi nói rằng sẽ chẳng có ai gọi điện cho chúng ta cả hôm nay, ngày mai, lẫn ngày kia thì ngài nghĩ sao ?
— Vì sao ngài lại chắc chắn điều đó sẽ xảy ra ?
— Ồ, do kinh nghiệm và... do những nguồn tin nhất định khác nữa...
Phret ngả người trên ghế bành nhìn Ha-ry Bra-un từ đầu đến chân bằng ánh mắt thờ ơ gần như lạnh lùng.
— Vậy ngài hãy nhớ lấy 1ần này và mãi mãi nữa, — anh nói, cố ý nhấn mạnh từng chữ một, — rằng mệnh lệnh không phải để người ta đem ra suy đoán vụn, hoặc bàn cãi lý sự lôi thôi, mà là để thi hành. Đúng sáu giờ ngài phải có mặt ở dây. Hiểu không ?
Ha-ry đứng nghiêm chào theo kiểu nhà binh.
— Xin tuân lệnh, thưa ngài chỉ huy, tôi đã hiểu. — Hắn nhấn mạnh hai tiếng chỉ huy với vẻ khiêu khích ác ý, rồi đi thẳng.
« Không rõ vì sao hắn lại cư xử xấc xược như vậy nhỉ ? Những thằng láu cá như thế phần nhiều là đồ hèn đớn đê tiện. Hắn chỉ dám ngạo mạn khi có ai đứng sau lưng giật dây chúng mà thôi... quả thật cái thằng ba gai này lếu láo quá đáng... Rồi hắn sẽ biết thế nào là sự ngạo mạn vô lễ.
Cái thư viết lúc đêm làm anh không yên tâm. Anh giấu nó vào túi trong áo vét-tông vì chưa bỏ được vào phong bì. Dù trên bàn viết có sẵn đến hàng tá phong bì, nhưng cái nào cũng có in dấu của khách sạn. Sử dụng những phong bì đó thì thật là « lạy ông con ở bụi này ». Phải hoãn bỏ thư, đợi thời cơ cho phép... Nhưng cho đến lúc đó phải cất giấu bức thư vào nơi an toàn nhất. Nhưng cất vào đâu mới được chứ ? ồ, ta sẽ có cách...
Những cơn gió vốn mát rượi ban đêm, thì lúc này lại khô khan nóng cháy. Từ khi bị chấn thương ở Xanh Rê-mi những lúc như thế này anh thường bị đau đầu dữ dội.... thêm vào đó là nhiều đêm trọn thức trắng! Phret quyết định không ra khỏi khách sạn. Mặc dù giá được tự do đi hòa lẫn vào dòng người ngoài phố, để ít nhất cũng khuây vợi đi trong giây lát ngắn ngủi nỗi dằn vặt rằng mình là tù binh thì thú vị biết bao nhiêu! Nhưng lần thử thách đầu tiêu anh phải tỏ ra không chê vào đâu được, và cùng cần phải cảnh giác nữa. Phret xuống phòng khách mượn một quyển tự điển hội thoại Tây Ban Nha và hỏi người quản lý nói thạo tiếng Đức xem có thể mua những bức ảnh thêu cổ ở đâu ?
— Ồ, ngài đừng bận lòng làm gì. Nửa tiếng nữa ngài sẽ có địa chỉ tất cả các cửa hàng thêu đồ cổ.
— Nếu tôi ngủ, yêu cầu ông cứ đặt những địa chỉ đó lên bàn viết. — Phret móc túi. — Còn đây là phần thù lao những khó nhọc của ông...
— Ngài thật là một con người thượng lưu rộng rãi! Tôi rất đội ơn ngài! Mong ngài biết cho, có thể cần đến tôi vào bất cứ lúc nào và việc gì...
— Được rồi, được rồi, tôi sẽ nghĩ ra sau... — Phret cúi gập người trên quyển tự điển đến tận năm giờ. Vốn ngoại ngừ Pháp và Ý đã giúp anh mau chóng nắm vững .những từ vựng Tây Ban Nha. Phret thử đổi dạng các câu nhất định, thay thế một số từ cần thiết và bằng biện pháp đó anh ghép được một số câu nói mà có thể sẽ phải cần đến.
Anh vùi đầu vào công việc đó đến nỗi quên béng rằng trời gần tối và cái dạ dày lép kẹp đang đói cồn cào. Còn một giờ nữa là đúng sáu giờ lúc mà bất chợt sẽ có người gọi điện thoại. Anh phải gấp rút tính đến chuyện ăn uống. Nhưng anh lại không thích xuống nhà ăn. Anh gọi điện thoại cho gã quản lý yêu cầu lão ta gọi cho những món đặc sản của Tây Ban Nha.
— Ồ, ông quản lý đấy à! Ông thứ lỗi, tôi muốn dùng bữa chiều trong phòng, rất tiếc lại không thông thạo tiếng địa phương...
— Ô, xe-nhô xin ngài yên tâm, ở khách sạn chúng tôi số nhân viên có thể sử dụng mọi thứ tiếng. Vả lại tôi rất vui lòng được hầu hạ ngài. Ngài cho phép tôi đặt thức ăn theo khẩu vị của tôi chứ ?
— Đồng ý, chỉ riêng cà-phê là tôi yêu cầu nên theo khẩu vị của tôi. Ông nói hộ là phải thật đặc vào.
— Nhất định rồi! Ở Ma-đrit dạo này có nhiều khách người Đức. Và chúng tôi biết họ thường uống cà-phê như thế nào.
Phret đói ngấu ngồi vào bàn ăn. Nhưng chỉ sau vài miếng anh đành phải đặt dao nĩa xuống bàn, vì các món ăn đều quá nhiều gia vị, đến nỗi anh không tài nào nuốt được. Chỉ có cà-phê làm anh dịu đi bớt vị cay và chát ở miệng anh.
Bra-un bước vào phòng đúng sáu giờ.
— Thưa ngài chỉ huy, tôi đã có mặt theo đúng lệnh của ngài! — Mặt hắn vênh váo vẻ khiêu khích lộ liễu.
— Ngài đừng đóng kịch, Ha-ry ạ! Thái độ của ngài không làm tôi khó chịu đâu. Ta nên đối xử với nhau theo kiểu bạn bè, và tốt hơn hết là ngài nên xin lỗi tôi về chuyện đêm hôm qua là hơn.
— Nếu ngài muốn... thôi được, tôi xin lỗi ngài vậy. Tuy nhiên giữa bọn đàn ông với nhau thì việc đó là thường.
— Người pháp có câu là « Anh phải có đủ mười đức tính, mới đủ bù lại cho đức tính thứ mười một là sự lịch thiệp ».
— Á à, ngươi Pháp! Chắc là vì lịch thiệp họ mới sẵn sàng trả lại cho ta những lãnh thổ của chính chúng ta chứ gì ? Còn về phần tôi thì chẳng bao giờ tôi đau tim vì thiếu cái đức tính thứ mười một ấy. Chưa bao giờ tôi chịu hành hạ mình bằng việc học gạo lối xử thế theo khuôn sáo lễ nghi ở đời cả...
— Dù rằng nếu ngài chịu học thì chẳng thiệt hại cho bản thân chút nào cả. Mà trái lại...
— Sun, ngài chú ý đấy nhé! Thề danh dự là tôi rất ngạc nhiên về thải độ của ngài đối với tôi. Chúng ta tuổi tác gằn bằng nhau, cả hai đều cùng là sĩ quan, lại cùng được ủy thác một nhiệm vụ. Người ta có thể nghĩ rằng ở chúng ta có vô số những nét chung có thể gần gũi và hiểu nhau hơn bất cứ một ai khác. Vậy mà thực tế lại trái ngược đến vô lý như thế này...
— Ha-ry! Chính ngài là nguyên nhân để xảy ra mọi chuyện đấy !
— Nhưng ngài cũng có lỗi một phần chứ, Phret! Ngài biết không ? Ta háy xí xóa chuyện bất bình giữa hai chúng ta bằng cách tôi công nhận theo kiều đàn ông là đêm vừa rồi tôi đã cư xử như một con lợn đực. Nhưng ngài cũng phải nhận là mình đà cường điệu hóa vấn đề cơ... được chứ Phret ?
« Sao bỗng nhiên hắn trở nên thân ái thế nhỉ ? Có lẽ hắn lại uống và tình cảm đã làm chủ trong hắn chăng ? Việc đó có thể xảy ra trong giai đoạn đầu của người say...
Quả là đôi mắt Ha-ry có long lanh hơi khác thường thật. Nhưng theo dấu hiệu thì không phải vì hắn say, mà đúng hơn là vì một cái gì đó đã giày vò khuấy động tâm tư hắn.
Phret linh cảm thấy những nguyên nhân quan trọng hơn nhiều ẩn sau thái độ biến đổi của Ha-ry, chứ không phải do trạng thái đơn thuần của tên say rượu, nên anh nói với giọng dịu dàng hiếm thấy :
— Tôi cũng rất buồn thấy quan hệ của chúng ta lại hình thành rủi ro như vậy. Thôi chúng ta hãy dẹp bỏ những việc đã qua đi !
— Nào, ơn Chúa !
Bra-un quẳng cái mũ lên đi-văng, sửa lại chiếc cra-vat, rồi kéo lê chiếc ghế bành lại gần Phret và ngồi xuống.
— Phret, ngài cho phép tôi để lộ một bí mật coi như là biểu hiện đầu tiên của lòng chân thành...
— Và điều bí mật đó là việc theo dõi tôi theo lệnh trên của ngài phải không ?
Ha-rv cười ầm lên.
— Vì thế nên ngài hết sức thận trọng để đối phó chứ gì ? Làm sao mà ngài biết được ?
— Do kinh nghiệm như có lần ngài đã nói... Tôi ở trong ngành tình báo không chỉ mới một ngày. Nếu tôi linh cảm đúng thì ngài đã theo lệnh của Slit-xen. Các ngài làm việc với nhau đã lâu chưa ?.
— Từ mùa thu năm 1941. Hồi đó hắn ta còn hoàn toàn khác bây giờ. Hoặc có lẽ là hắn giả vờ tỏ ra như vậy.
— Tôi không muốn hỏi hồi đó ông ta thế nào. Vì tò mò mối quan hệ giữa hai người bạn là thiếu lịch sự.
Phret quyết định không gợi chuyện. Đặc biệt không tỏ ra chú ý tới vấn để Ha-ry vừa nói.
— Đúng thế, chúng tôi có lúc đã từng là bè bạn. Nhưng cái gì qua cũng đã qua rồi... Phret, ngài nghe đây! Chúng ta hãy nói thật với nhau đi, có bao giờ ngài cảm thấy mình bị lừa dối và mất lòng tin như tôi không ?
— Tất cả mọi việc đều có thể đến với con người.
— Lạy chúa tôi, trước chiến tranh chúng ta là những người như thế nào cơ chứ ? Quốc trưởng! Tổ quốc! Đế quốc! Nào sự bất diệt cho những anh hùng. Nào thiên đường cho sự sống và niềm kiêu hãnh của kẻ chiến thắng. Tất cả mọi danh từ ấy bay biến đâu rồi ? Những cái mà rất nhiều những người lính dũng cảm nhất của dân tộc ta đã hy sinh, và chúng ta phải trải qua bao nhiêu đau khổ vì nó — nay ở đây ? Nếu tôi cứ nghĩ là trước kia chúng ta đã là ai, và hiện nay trở thành ai thì...
Câu chuyện mỗi lúc càng hấp dẫn đối với Phret. Nhưng cũng như mọi lần, anh vẫn im lặng... lát sau nói :
— Hôm nay ngài không được vui, Ha-ry !
— Chỉ hôm nay thôi ư ? Không, hầu như đã gần một năm nay rồi đấy! Ị
— Hôm qua ngài say mèm, hôm nay lại uống thêm vài cốc nữa... Khi rượu vào thì những điều sâu kín của tâm bồn đều trỗi dậy, bởi lúc đó người ta không còn khả năng kiềm chế những cảm xúc của mình. Điều đó nói chung là không tốt, nhất là ở một tình báo viên, nó lại càng không tốt gấp bộí.
— Ồ, ngài đã phóng đại về kiểu mẫu con người. Vậy theo ngài thì các tình báo viên không phải là con người ư? Tôi muốn bóp chết trong tôi tất cả cảm giác của con người nên tôi uống nhiều. Tôi đã thuộc làu những lời của Quốc trưởng trước kia về sự tự hào của giống nòi như đọc kinh cầu nguyện. Và điều ấy đã dẫn dân tộc ta đến đâu ? Tôi hỏi ngài, đến đâu? Đến sự hoang tàn của nước Đức, đến những đồ nát của chính ước mơ và hy vọng của tôi. Bởi đó là những mơ ước hão huyền vô vị, bởi tôi nhẹ dạ, cả tin ở những lời nói khoác rỗng tuếch của Quốc trưởng. Đúng thế! Chẳng ai cho tôi cái gì, nếu tôi không tự giành phần bằng chính đôi tay của mình. Và nếu tôi muốn làm một người lương thiện, thì tôi sẽ chẳng có gì hết... Vì vậy tôi thề sẽ phỉ nhổ vào tất cả mọi người kể cả bè lũ Nun-ke và Slit-xen... Ngài đừng xem đồng hồ làm quái gì. Tôi đã bảo, không có ai gọi điện thoại hôm nay đâu... đã mấy giờ rồi ?
— Còn mười lăm phút nữa, ngài có thể dạo chơi.
— Càng tốt, tôi đã hẹn gặp một cô ả vào lúc tám giờ. Và tôi lo lại bị kẻ khác phỗng tay trên, bởi loại gái đẹp ấy... Ngài cũng biết đấy...
— Tôi cảm thấy...
— Phret này! — Ha-ry ngắt lời. — Tôi có ý kiến, hay là chúng ta cùng đi vậy, một hiệu ăn nhỏ và những cô gái đẹp thú lắm chứ ?
— Không, bây giờ quyển tự điển hấp dẫn tôi hơn... À nhân tiện ngài viết giúp tôi vài bức thư gửi đến các hiệu thêu đồ cồ, tôi muốn lưu ý họ trước để khỏi mất thì giờ...
— Thôi đi, ngài còn rỗi chán! Ngày mai hãy lo tới chuyện đó cũng chưa muộn. Nếu đã nói chuyện với nhau bằng con tim thì...
Ha-ry lẩm bẩm mãi về số phận đã mang y tới trường « Những hiệp sĩ của thánh linh », nơi người ta tha hồ đè đầu cưỡi cổ hắn.
Tôi đảm bảo với ngài, Phret ạ, chúng ta chỉ là những quân tốt trong ván cờ mà thôi. Và rồi sẽ bị họ vứt ra khỏi bàn cờ khi đã đạt được mục đích riêng. Nhưng tôi không muốn một lần nữa làm một con dã tràng... Tôi thấy ngài cũng không phải là loại người có thể dễ dàng bị vứt ra khỏi ván cờ cuộc đời. - Hắn kéo ghế ngồi dịch lại gần Phret hơn và sôi nồi trút bâu tâm sự. — Trước đây chưa bao giờ tôi do dự hoặc dao động trước bất cứ một công việc khó khăn nguy hiểm nào.. Nhưng bây giờ ? Ngài hiểu không ? Slit-xen đã nói là trong gói hàng có những tài liệu quan trọng và đồ vật có giá trị. Thế là bỗng nhiên tôi nghĩ: chúng ta mang những thứ quan trọng này đến cho ai ? Cho Tổ quốc ư ? Hay là cho những kẻ có quyền đã đẩy chúng ta vào chuyện nhiêu lưu này, để rồi nếu có chuyện gì lại sẵn sàng chạy trốn như thỏ đế, bỏ mặc chúng ta trong nguy nan... Chúng ta hiện không có tổ quốc, gia đình. Thế thì ngoài cái chức sĩ quan trá hình ra thì chúng ta chẳng là gì, mà cũng không là ai cả. Lại phải gánh vác những hiểm nguy không chỉ một lần cho lợi ích của túi tiền và dành vọng của những kẻ chỉ lừa dối chúng ta, và sẽ còn tiếp tục lừa dối nữa nếu ta không chịu thức tỉnh. Một của báu vô giá lọt vào tay, bởi các tài liệu là vật rất quan trọng. Lẽ nào chúng ta lại ngoan ngoãn mang về cho Nun-ke và Slit-xen! Sao ngài lại lặng im thế, Phret ?
— Vì sắp đến giờ ngài cần đi rồi. — Phret chỉ lên đồng hồ mỉm cười. — Không phải thế sao ?
Ha-ry miễn cưỡng và hơi lưỡng lự đứng lên. Hắn chậm chạp, rất chậm chạp cài cồ áo chải giày, sửa lại cra-vat trước gương... Phret cũng thừa biết Ha-ry đợi câu trả lời của anh một cách căng thẳng bao nhiêu. Nhưng anh không hé răng nửa lời. Anh lơ đãng châm thuốc lá với ánh mắt tự lự. Ha-ry thở dài nặng trìu lo âu và chậm chạp bước ra cửa.