Một mùa đông rét buốt ập xuống Ca-ta-lô-ni-a với những cơn gió khủng khiếp, đôi khi lại có cả mưa tuyết ẩm ướt và to cánh. Trong mọi góc của nhà tu kín cũ đều có những luồng gió lạnh tê cứng. Trong các buồng ở còn có chút hơi ấm nhưng dọc các hành lang dài dằng dặc, ở các phòng có trần cao và trong nhà thờ cũ, giờ là nơi tập bắn — gió lạnh hun hút gào réo, giá buốt thấu đến tận xương tủy. Cái lạnh, và ánh sáng lờ mờ ảm đạm của tiết đông và các khả năng giải trí nghèo nàn ở các quyển họa báo, các đĩa hát lắp đi lắp lại những bản tình ca lả lướt, rượu và sự sống biệt lập dần dần biến đồi tâm trạng của các học viên và bắt đầu thể hiện trong các hành động. Các điệp viên tương lai chui rúc trong các phòng chật hẹp ảm đạm, muốn được tự do thoát khỏi những bức tường xám tối tăm của nhà tu kín. Nhưng lâu dần, ngay cả những người hăng hái nhất cũng đâm ra uể oải... tất nhiên chẳng một ai dám làm trái nội quy khắc nghiệt của nhà trường. Nhưng sự tiến bộ trong các bộ môn thì sút kém rõ rệt... buộc các giảng viên phải luôn luôn trở lại phần chương trình đã dạy. Nhất là anh chàng Xê-rê-đa, người mang danh là «Tí hon», càng buông mình trong nỗi phiền muộn. Chỉ có việc luyện tập các ngón đánh vật mới có thể lôi cuốn anh ta chừng nào thoát khỏi trạng thái thờ ơ như người mất hồn... Trong các trận xung đột với kẽ thù tưởng tượng, «Tí hon» đã nện cho người cùng học đến phải dùng vũ lực mới gỡ anh ta ra khỏi cuộc chiến... Một giảng viên bị gãy xương quai xanh, vì cú đấm khủng khiếp của «Tí hon», và một người khác thì bị «Tí hon» quật xuống sàn nhà đến nỗi trật đốt xương sống. Đối với môn lý thuyết thì «Tí hon» tỏ ra hoàn toàn lãnh đạm. Phret đã có những kế hoạch nhất định với Xê-rê-ra và vì vậy anh cố gắng gần gũi anh chàng trầm lặng đáng sợ đó. Một buổi tối Phret rẽ vào phòng « Tí hon». — Chú ý đây, «Tí hon», lần này tôi đến đây không phải với danh nghĩa giáo viên, mà như một người quen cũ của ngài. Tôi muốn rằng... Xê-rê đã gầm lên : — Tôi xin nhắc ngài, tôi có tên riêng và tôi không cho phép ai gọi tôi bằng cái tên chó má đó. Mặt khác tôi chán ngấy mối thiện cảm của con người, nhất là những người như ngài. — Xê-rê-đa gườm gườm nhìn Phret với ánh mắt cám thù không giấu giếm. Phret hiểu anh chàng nhớ lại câu chuyện tâm sự trong trại lính tại Muy-ních. — Dù sao tôi cũng muốn những điều tốt lành cho ngài! Chúng ta hãy bỏ qua chuyện cũ đi. Ác cảm với nhau, điều đó thuộc về tình cảm. Còn tôi đến đây là để nói chuyện với lý trí minh mẫn của ngài. — Hãy cút khỏi đây, Xô-mốp ạ! Đối với Phret Sun thì tôi không được nói như vậy. Nhưng ngài hãy hỏi Xô-mốp xem ý kiến của hắn ta thế nào. Tôi tin chắc rằng hắn sẽ khuyên ngài hãy ra khỏi nơi đây càng nhanh càng tốt. Ngày hôm sau Phret kể cho Đô-man-tô-vích nghe về cuộc nói chuyện giữa anh và « Tí hon ». — Anh ta không phải là người bỏ đi. Tớ không quên được những điều anh ta phát biểu tối hôm bọn trong trại lính đang chè chén với số tiền bán mình cho quỉ sứ. Có lẽ cậu cưng nghé thấy: « Có lẽ tôi còn rửa được chút bùn nhơ... » Tớ không thể gần gũi được anh ta, vì anh ta căm thù tớ quá nặng và nhìn tớ cứ như tớ là nguyên nhân chính trong việc anh ta rơi vào đây ấy. Cậu dễ tìm sự đồng cảm của anh ta hơn, trong hoàn cảnh của cậu... — Đồng ý, vậy cậu hãy bổ trí sao cho tớ có thể gặp anh ta được. — Tớ có thể xếp cho cậu ở chung với anh ta, chỉ gay cấn ở chỗ việc học tập của cậu và anh ta không giống nhau. Địa điểm duy nhất cậu và anh ta có thể gặp nhau là phòng thể thao. — Cậu lại muốn hắn vặn cổ tớ phải không ? — Cậu hãy cố thuyết phục anh ta. Rồi tớ sẽ tạo điều kiện để cậu và anh ta ở lại với nhau... Ta sẽ tìm ra được một cái gì đó... — Có điều gì mới không, Phret ? — Có lẽ người ta đang chuẩn bị một cái gì đó... Nhưng cho đến mùa xuân thì chắc chắn chưa có triền vọng chơ đợt hoạt động nào. Khi nào có gì lạ tớ sẽ tin ngay cho cậu rõ. — Thế thì chúng ta chỉ chơi rông thôi à ? — Chỉ trong trường hợp đặc biệt nhất mới có thể sử dụng máy vô tuyến điện thôi. — Đến phát điên lên mất! — Cậu cho rằng tớ thoải mái lắm sao ? Từ trước đến giờ tớ chỉ cần giữ mình, còn từ nay trở đi lại phải lo lắng vì cậu nữa. — Tớ là con cưng của họ rồi còn gì! Một tiểu sử đẹp đến thế kia mà! Trước chiến tranh là thanh tra giáo dục ở vùng sông Vôn-ga nhé, và đã hoàn thành tốt công tác cho ngành tình báo Đức, trong chiến tranh khi đứng vào hàng ngũ Vla-xốp đã gây được lòng tin vì chiến đấu dũng cảm... Hay đấy chứ ? — Cậu chỉ hay đùa tếu.

— Tớ không còn hứng thú nào để đùa khi các việc hình thành như thế. Các nước đồng minh của ta, ít ra thì mới gần đây họ vẫn còn là đồng minh, lại cô thể đòi xét lại hiệp ước Pốt-sđam tại cuộc họp tháng mười của các bộ trưởng ngoại giao tại Luân Đôn... — Cậu nghĩ tới bài nói chuyện của Boc-uơ chứ gì ?        — Đúng thế, cả đến chuyện bộ trưởng Anh Be-vin đã long trọng tiếp phái đoàn USA. Điều đó chứng tỏ bọn họ hợp tác để chống lại nườc Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Xô-Viết. Cậu có biết điều đổ sẽ dẫn đến đến không? — Chỉ cần nhìn Đôm-rai-tơ cũng đủ đoán ra được rồi. Hắn đã nói bóng gió rằng chúng ta đang đứng trước những biến cố lớn lao... Nhưng bây giờ ta hãy gác chuyện đó lại để trở về với công việc cần làm của mình. Cậu hãy mau mau thu phục Xê-rê-đa. — Cậu hãy bố trí ngay ngày mai cũng được, có điều nên chuẩn bị sẵn bông băng và ít i-ốt. — Với yêu cầu là nếu tên Vai-xơ không phải là giáo viên trực nhật ngày mai cư. — Vai-xơ à ? Cậu có nhận xét gì về hắn ? — Hắn hay đặt những câu hỏi về bề ngoài của tất cả mọi người. Cần phải để ý hắn. — Có thể nói là hắn không có thiện cảm với cậu ư ? — Có lẽ thế, lẽ dĩ nhiên là hắn cố giấu, nhưng linh cảm tớ nhắc tớ rằng hắn không tin tở. — Cậu đã để cho hắn có cơ sở nghi ngờ à ? — Không bao giờ. Nhưng có lẽ bản năng trực giác của một tên Ghe-xta-pô làm việc trong hắn. Hắn linh cảm thấy một sức mạnh thù địch trong tớ. — Hừm, điều đó thì tớ không thích tí nào. Cậu nên thận trọng đấy ! — Tăt nhiên, còn nói đến sự thận trọng thì cậu yên lòng. Đây không phải là trường hợp đầu tiên. Gri-gô-ri cố làm yên lòng bạn với vẻ thanh thản giả vờ rằng anh có quan hệ tốt vời ban chỉ huy và đa số các giáo viên. Nhưng cái ý thức biết tên Vai-xơ theo dõi anh vẫn làm anh lo lắng suy nghĩ. Có thế không phải tự hắn chủ động rình mò theo dõi anh, có thể là do chỉ thị của Đôm-rai-tơ ? Không, điều đó không thể có được, Đôm-rai-tơ tỏ ra rất tin cẩn anh kia mà ? Nun-ke ư ? Không khi nào. Bởi vì hắn đã quen biết anh từ thời anh còn là Nam tước phôn Gôn-rinh, mà trong mắt hắn thì chàng rề tương lai của thiếu tướng Bec-gôn đứng ngoài vòng tình nghi. Vậy thì Slit-xen chắc ? Có lẽ, ngay từ đầu hắn đã thận trọng, nhưng từ chuyến đi công tác ở Muy-nich về thì sự dè dặt của hắn biến mất. Nhưng việc hắn đương nhiên từ một hiệu phó của trường bỗng trở thành dưới quyền một giáo viên trẻ tuổi làm nảy sinh lòng tự ái... Dù sao cũng phải thận trọng trong từng bước đi, từng lời nói. Cả đến từng cái nháy mắt. Trước kia ít nhất anh cũng còn tìm thấy đôi chút niềm vui ở nhà Ác-net, nhưng dạo này... Dạo này hàng tuần Phret chỉ đến thăm Ac-net và cháu nhỏ một lần. Không phải vì họ đón tiếp anh thiếu niềm nở, mà vì bằng cách nào đó quan hệ của anh đã thay đồi đối với chủ nhân. Và một sự căng thẳng nào đó ẩn núp trong không khí quanh họ. Lúc thì Ac-net đón anh vô cùng mừng rỡ, lúc lại dè dặt như bây giờ họ mới quen nhau, đang vui bỗng trở nên trầm lăng... hơn nữa ít có dịp chỉ có hai người với nhau. Cha An-tô-ni-ô lúc nào cũng có mặt trong vi-la. Trời trở lạnh là bệnh tình I-ren phát triển trầm trọng, em quấn mình trong chiếc chăn len như một con thú nhỏ bị thương, sợ hãi tất cả moi người, mọi vật vây quanh mình. Ai cũng cố gắng mua vui cho bệnh nhân, nhưng em chỉ nhăn trán một cách cáu kỉnh và nhắm mắt vờ ngủ để được nằm yên một mình. Chỉ có Pê-đrô là còn gợi được trong em một vài nụ cười nhạt nhẽo trên đôi môi tái nhợt của em. Pê-đrô lanh lợi tự nhiên và chân thành gắn bó với người bạn nhỏ của mình không chút kiểu cách, cũng không chiều theo những ý muốn thất thường khó tính của cô bé, không nâng niu quá đáng và không nói với bạn bằng giọng thương hại xót xa, cũng như không tránh nói đến bệnh tình của I-ren. — Suỵt! Lại kêu đau! Đằng ấy có biết tớ đã đau đến thế nào khi con quỷ thọt chân ở quán ăn đã quật tớ không ? Nằm không yên, ngồi không được, toàn thân tớ không cử động nổi nữa kia. Nhưng tớ cứ tỉnh bơ đi coi như không có chuyện gì cả, bởi tớ biết rằng dù sao mình cũng sẽ khỏi. Rồi có lúc tớ sẽ trả thù cái lão thọt ấy! Đằng ấy đừng để ý quá nhiều đến đôi chân của đằng ấy nữa. Hãy cứ nghĩ là: « Bây giờ mình sẽ ngọ nguậy ngón chân, mặc cho nó đau, dù sao thì mình cũng ngọ nguậy nó cho bằng được... » Đằng ấy có nhớ dạo mùa hè thế nào không ? Lúc đằng ấy cảm thấy như có kiến bò trên chân ấy mà ? Đúng là lúc ấy tớ có khuyên đằng ấy phải cử động đôi chân nhi ? Nhưng đằng ấy lai sợ và bắt đâu khóc nhè. Rõ đằng ấy là con gái có khác. Nễu phải tớ thì... 

— Hôm qua đau nhiều thế mà tớ cố khóc đâu ? Ngay đến mẹ tớ, tớ cũng không nói là mình đau cơ mà ! — Nhưng mà đằng ấy không chịu ăn. Thử nghĩ xem con Rô-xi-nan-tê sẽ ra sao nếu nó không ăn ? Nó sẽ quỵ và không bao giờ dậy được bữa ! — Hôm nay đẳng ấy cho nó ăn rồi nhỉ ? — Rồi, đấy nhé, nó cứ vềnh tai lên và nhìn ngược, nhìn xuôi tìm cô bạn nhỏ đấy ! — Thật à? — Đằng ấy sẽ thấy nó mừng đến thế nào khi trông thấy đằng ấy... Nếu đằng ấy muốn thì mai tớ sẽ mang nó đến cửa sổ này làm cho nó một cái bục để nó có thể thấy được đằng ấy... Rồi đằng ấy và nó sẽ thi coi ai ăn nhiều hơn. Nhưng mà tớ chán đằng ấy lắm! Rồi đằng ấy sẽ nếm món xúp gà và lại bảo nó có mùi lông... Gay ở chỗ là đằng ấy chưa phải đói bao giờ... — Đằng ấy có muốn thấy tớ uống cả cốc sữa bây giờ không ? — Cuộc gì, nếu không nào ? — Cuộc gì ư ? Tớ sẽ cho đằng ấy quyển sách của chu Phret cho tớ. Thế đằng ấy mất gì nếu tớ uống hềt ? — Tớ sẽ đẽo cho đằng ấy một tượng Đức Mẹ Đồng Trinh bé và đem nhúng vào nước thánh ở nhà thờ. Đằng ấy có thể đặt xuống dưới gối, lúc nào chuông gọi cầu kinh đằng ấy hãy kêu với bà ấy những ước mơ thầm kín của mình. Chị Lu-i-da con ông bác tớ luôn làm như thế và Đức Mẹ đã ban cho chị ấy một ông chồng tuyệt diệu... I-ren uống cạn cốc sữa và Ac-net hạnh phúc như được lên tận thiên đường. Chị ôm chặt Pê-đrô vào lòng, nói là chính Chúa đã gửi cậu bé đến cho chị. — Con muốn nhận Pê-đrô làm con nuôi. — Một lần chị vừa nhìn hai đứa trẻ vừa nói. — Hãy nghĩ cho kỹ con ạ, trước khi gánh trách nhiệm đó lên vai. — Cha An-tô-ni-ô nhắc. — Có thể có dòng máu không thuần khiết ẩn trong cơ thể đứa bé không cha, không mẹ này! Bây giờ nó còn bé, nhưng khi lớn lấn rối, sẽ ra sao. Một cây thập tự Chuạ chất lên vai con chưa đủ sao ? — Chúa đã trừng phạt con ư! Vì sao vậy ? Con đã phạm lỗi gì đối với Người ? — Ac-net bực tức. — Vì con thương một đứa trẻ vô tội ư ? Thế thì lòng khoan dung nhân từ của Người đâu rồi ? —- Các con đường của Chúa là vô tận, không ai có thể phán xét được. — Cha An-tô-ni-ô nghiêm khắc ngắt lời.— Con đừng vội vã lên án Chúa. Hãy khắc sâu vào trí óc: Ta phạm lỗi không phải chỉ ở hành động của ta, mà tội lỗi còn ẩn náu trong mọi ý nghĩ của ta nữa. Con hãy xem lại lòng mình đi. Phret ngạc nhiên thấy Ác-net bỗng trở nên ủ rũ, mất hết sức sống. Có tối chị ngồi trầm lặng và không để ý đến câu chuyện giữa khách và lão cha cố. Mặc dù cuộc nói chuyện vô cùng thích thú đã làm cho cả hai say sưa, Phret tò mò gợi hỏi về quá khứ của Ca-tô-lô-ni-a và cha An-tô-ni-ô để kể khá tỉ mỉ câu chuyện thảm thường và rắc rối từ sự thống trị của dân La Mă, người Gô-tích, Ả- rập và người Phran-ki cho đến khi đất nước Tây Ban Nha được thống nhất, lúc Ca-tô-lô-ni-a đã mất sự độc lập, rồi mất dần cả những đặc quyền sẵn có từ trước cho đến khi trở thành một trong những tỉnh không có đặc. quyền của Tây Ban Nha. Lúc chia tay bỗng lão cha cố lịch sự muốn tiễn chân Phret. Đó là một buổi tối u ám lộng gió, nhưng trong hơi gió đã có pha trộn ít nhiều hương vị của mùa xuân: mùi thơm dễ chịu của đất và mùi những chồi non của cây có đã nảy mầm... Gri-gô-ri thích những ngày đầu xuân khi mà thiên nhiên như đang tập trung sức lực để sau đó bất chấp mọi chướng ngại, nồng nhiệt dồn sức cho đồng ruộng, thung lũng, núi đồi. Tâm hồn anh rung động vì cái cảm giác mơ hồ về điều kỳ diệu của sự thức tỉnh, nảy nở sắp tới. Nhưng lúc này anh không cảm biết gì chung quanh mình cả. Anh đang nghĩ về Ac-net và I-ren bé bỏng đáng thương ! — Ngài quá khe khắt, cứng rắn đối với người đàn bà bất hạnh ấy đấy, cha ạ! — Anh nói lúc hai người đã ra ngoài đường. — Tâm hồn bà ta đang lạc 1ối. Bổn phận của tôi, một kẻ chăn chiên, là phải nghiêm khắc. — Ngài đã không chất một gánh quá nặng lên vai bà ta sao ? Nhất là lúc bệnh tình của cháu bé đang trầm trọng — Chỉnh vì I-ren... Phret dừng lại đốt thuổc. Ánh lửa bùng lên thoáng chiểu khuôn mặt hằn những nếp nhăn của lão cha cố, ông ta nhíu mắt lại có lẽ để tránh ánh sáng, cũng có lẽ vì gió. — I-ren... Ngài chưa bao giờ nghĩ rằng vì hão huyền mà mình đã hy sinh cuộc sống của một đứa trẻ vô tội đáng thương sao ? — Mục đích làm sao cho phương tiện trở nên cao cả, con ạ! Và người nào đã là phương tiện trong tay những kẻ bảo vệ đức tin, rồi sẽ được lịch sử nặn tượng...

— Ngay cả khi họ không đạt được điều họ mong muốn như ngài nghĩ ư ? — Ta không hiểu, con ạ! — Ngài tránh trả lời thẳng, thưa cha! Nhưng vô ích thôi. Lúc này tôi là bạn đồng ngũ của ngài, như vậy ngài cho phép tôi khỏi phải giải thích nguyên nhân. — Ngài là bạn đồng ngũ của tôi ? Thế là thế nào ? Các bạn đồng ngũ bị ràng buộc với nhau bằng một mục đích chung. Còn hai chúng ta lại là hai thế giới khác biệt. Các việc của thế giới này quyến rũ ngài. Nhưng các con đường của thế giới kia lại cắt đứt lẫn nhau, đâu đâu cũng đầy dẫy những tị hiềm, nghi ngờ, độc ác — Như giữa cngài và Nun-ke ư ? Lão cha cố đang đi bỗng đứng hẳn lại bất ngờ đến nỗi thiếu chút nữa thì đã bị Phret giẫm lên chân. Mảnh trăng lưỡi liềm ló ra khỏi vành mây trông như con thuyền trên chỗ nước cạn, rồi lại bơi tiếp giữa những đám mây bị gió lùa trở nên sinh đông muôn hình muôn vẻ. Bầu trời cao vô tận tỏa ánh sáng bàng bạc lên mặt đất. Cả hai đều đứng lại. Phret thấy rõ lão cha cố nhìn anh chăm chú gần như căng thẳng. — Ngài đã nhắc đến Nun-ke. Nhưng lấy gì để làm bằng chứng rằng không phải chính ông ta đã ủy thác cho ngài cuộc nói chuyện hôm nay về quan hệ giữa tôi đối với bà Mê-nen-đô và bé I-ren. Ngài không thể nào lại không nhận thấy rằng số phận của họ đối với tôi không cho phép tôi có thái độ thờ ơ vô trách nhiệm được. Các mối quan hệ trên thế gian này ràng buộc ngài với họ. Mà những cái đó lại xoàng xĩnh tầm thường và không bền vững. Những nét duyên dạng và sức lôi cuốn hấp dẫn của người đàn bà mau tàn úa, dục vong trần tục làm cho những nơi mà mới hôm qua ngài còn thấy là một ốc đảo xanh rờn, thì đến ngày mai chỉ còn là một vùng hoang vu tang tóc. Dẫu có nước trường sinh cũng không làm cho người đàn bà có sinh khí lên được và họ sẽ quay đôi môi khô héo với hai mắt đờ đẫn đi khỏi nơi mà hôm qua còn làm cho họ mừng rỡ... Chỉ có mỗi đức tin sinh động là nguồn không thể khô cạn được và sẽ lan truyền thành một đại dương rộng lớn. Ngài đừng dẫn dắt người đàn bà bất hạnh kia ra khỏi nguồn hạnh phúc lớn lao đó. Bà ta đã bước trên con đường của mình và cần phải đi đến cùng. — Thưa cha! Chỉ khi nào con người muốn che đậy sự thật thì người ta mới dùng đến lời lẽ ví von bóng gió mà thôi. Chính vì vậy mà tôi không ưa chuộng chúng. Tôi muốn nói chuyện thẳng thắn và chân thật: bà Me-nen-đô đối với ngài chỉ là một phương tiện. Còn bé I-ren tội nghiệp lại là vật hy sinh cũng như ngài, rồi sẽ trở thành phương tiện và vật hy sinh của Nun-ke thôi. — Đã hai lần ngài nhắc đến ông ta. Tôi có thể hỏi là tại sao cái quan hệ giữa tôi và Nun-ke lại được ngài chú ý không ? Ngài là cấp dưới của ông ta và sư nghiệp của ông ta cũng chính là sự nghiệp của ngài. Nếu chỉ vì lý do cá nhân thúc đẩy mà ngài xúc phạm đến các qui tắc chung của danh dự lúc nào cũng liên kết các chiến sĩ đấu tranh cho một mục đích chung thì thật là lạ. — Cha An-tô-ni-ô đang trốn tránh cuộc nói chuyện thẳng thắn. Như vậy càng có hại thêm cho ngài thôi. Bởi vì điều tôi nói không phải chỉ quan hệ trực tiếp đến Ac-net và bé I-ren mà trước tiên là đến quyền lời trực tiếp của ngài. Vậy ta hãy quên những điều đã nói đi, nếu ngài muốn thế. Để trở lại câu chuyện cũ... Ngài bảo là ở đầu thế kỷ thứ XVIII những người đại diện được bầu theo những sắc lệnh riêng, nhưng cuộc sống chiến đấu vô cung anh dũng và tàn khốc của dân Ca-tô-dô-ni-a với kẻ thù đã ngăn ngừa được điều ấy. Nếu tôi không lầm thì trận bao vây Bác-xê-lô-na đã kéo dài gần một năm và chính nhân dân đã tự tay đốt nhà và quăng mình vào lửa để khỏi lọt vào tay kẻ thù phải không? Lão cha cố đang đắm mình vào những suy nghĩ, không trả lời. Ông ta thu mình lại hơn nữa trong chiếc áo dạ thô khoác ngoài áo choàng tu sĩ và bước nhanh lên như để cho ấm người và ông quay phắt lại hai bước về phía Phret. — Thôi được, ta hãy nói chuyện thẳng thắn vậy. Nhưng mà ngài hãy thề rằng không một ai khác, cả đến Ac-net cũng không được biết về nội dung cuộc nói chuyện này. — Tôi hứa. — Vậy ngài nói đến Nun-ke với mục đích gì? — Tôi muốn giải thoát Ac-nct ra khỏi cái trò chơi đen tối này của ngài và của Nun-ke. — Sao lại đen tối! Tôi nhắc lại là mục đích làm cho phương tiện trở nên cao cả.

— Đến một bước ngài cũng không thể xích lại gần mục đích của ngài đâu. Tấm áo choàng tổng giám mục sẽ không bao giờ khoác lên đôi vai ngài, bởi vì Nun-ke, người mà ngài đã tin cẩn đưa vào cuộc một cách thiếu thận trọng sẽ gạt bỏ ngài mà không cần tính toán gì. Những món tiền không đáng kể mà Ac-net dâng hiến với sự thỏa thuận của Nun-ke không nâng đỡ được ngài và không lái các hoạt động và sáng kiến của ngài vào chiều hướng chung để người ta có thể thừa nhận công lao của ngài, nhất là bây giờ, khi họ muốn bà bảo trợ trao cho họ giấy ủy quyền hoàn toàn đối với việc sử dụng sổ tiền gửi ở nhà băng lẫn tài sản của bà ta. Như vậy ngài sẽ không còn làm tăng được cả niềm vinh quang lẫn vật chất cho nhà thờ nữa rồi. — Giấy ủy quyền nào? Có lẽ tôi nghe lầm chăng? — trong giọng nói du đương êm ái của lão cha cố thoáng có vẻ hốt hoảng không che đậy nổi. — Tôi đã dự những cuộc thảo luân về vấn đề này. Ngài Đôm-rai-tơ trù tính trong thời gian ngắn nhất Nun-ke phải nắm được giấy ủy quyền. — Sự tính toán vội và đó có ý nghĩa gì? — Đôm-raỉ-tơ lo rằng bà Ac-net bị một người lợi dụng sự khờ khao và lòng tin, làm ảnh hưởng đến... — Ông ta ám chỉ nhân vật nào thế ? — Đúng vậy, người đó là cha linh hồn của Ac-net. — Ngài để lộ cho tôi điều ấy là thiếu thận trọng. Bởi tôi có thể vượt trước Nun-ke. — Với một điều kiện: nếu tôi giúp đỡ ngài... Sự im lặng kéo dài trong một giây mà Phret cảm thấy như vô tận. — Điều kiện của ngài là gì, Phret ? — lão cha cố thận trọng hỏi, — Chắc ngài cũng muốn nhận phần mình phải không? — Đúng. — Đó là những gì vậy ? — Tự do của mẹ con Ac-net. Một món tiền lớn nhất định để đảm bảo đời sống của cả gia đình, kể cả Pê-đrô và Pe-pi-ta. — Ngài thử giải thích xem làm sao có thể thực hiện được, điều đó trong thực tế ? — Việc dến viếng thành Rôm cảa Ac-net và I-ren từ lâu không làm cho Nun-ke nghi ngờ, nhất là lúc bệnh tình của cháu bé trở nên trầm trọng. Ngài phải cấp tốc lo liệu về thị thực hộ chiếu cho mọi thành viên của gia đình. Số tiền cần thiết Ac-net sẽ tìm cách chuyển trước qua nhà băng Thụy Sĩ. Ngài sẽ thu xếp cho I-ren vào một nhà điều dưỡng thích hợp. Và nơi ở của Ac-net gần con gái. Sau đó Ac-net sẽ trao giấy ủy quyền sử dụng tài sản của bà ta cho chính ngài... Lẽ dĩ nhiên đây mới chỉ là dự kiến ban đầu, còn các chi tiết ta lai phải bàn thêm về sau. Trong bóng tối cũng có thể thấy mắt cha cố sáng lên thèm muốn cái đ iều vừa lọt vào tai ông ta. — Thế còn ngài, Phret ? Đến lúc này ngài vẫn chưa nói gì đến quyền lợi của ngài cả? — Tôi sẽ thuyết phục Ac-net cắt đứt mọi quan hệ với ngài và cả với trường nữa, cha ạ... — Tôi không có quyền tiết lộ bí mật rửa tội, mà tôi chỉ nói một điều: Ac-net không bao giờ chịu ra đi, nếu thiếu ngài đâu, Phret ạ! — Điều đó tôi xin đảm nhận. Ac-net sẽ ra đi, ngài sẽ nhận được tấm áo choàng Hồng y giáo chủ vì những công lao to lớn đối với nhà thờ. Việc ấy chỉ còn phụ thuộc ở thái độ của ngài nữa thôi. — Ngài từ bỏ người đàn bà yêu mình và tôi tin chắc ngài cũng yêu nàng. Đồng thời lại không yêu sách về vật chất. Vậy ngài muốn gì? — Rất nhiều thứ, nhiều lắm lắm... Trong những buổi tối thế này dường như có một Đông Ky-sốt, một hiệp sĩ chân chính hiện lên trước mắt tôi. Và hôm nay tôi cảm thấỵ như đã được chạm tay vào tà áo của ông ta. Trên đất nước tuyệt diệu của các ngài tôi trở nên lãng mạn... Câu trả lời đó thỏa mãn được ngài chứ? — Ngài đang sống ở Ca-ta-lô-ni-a, mà người của xứ đó không phải là khờ dại. Ở đây như câu châm ngôn thường nói, thì đá cũng biến thành bánh mì. — Tôi còn phải đắn đo... ' — Có lẽ tôi sẽ tạm biệt Tây Ban Nha một thời gian dài... — Điều đó càng làm cho ngài tiến gần Va-ti-căng và Giáo hoàng hơn, đúng hơn là gần với việc thực hiện giấc mơ của ngài mà thôi. — Về căn bản thì tôi thỏa thuận. — Thế thì tôi sẽ cố gắng làm chậm lại câu chuyện về giấy ủy quyền của Nun-ke. Và tôi khuyên ngài cố gắng lo thị thực hộ chiếu càng sớm càng tốt để họ có thể lên đường bất cứ lúc nào. — Thế tôi không cần lo hộ chiếu cho cả ngài sao ? — Đáng tiếc là tôi cần phải ở lại. Biết đâu tôi sẽ biến một loại đá nào đó thành bánh mì. — Thật đáng tiếc là tôi lại không được nếm... — Những thứ ngài giật ra khỏi mũi Nun-ke chưa đủ sao, thưa cha? — Lòng tham của con người là vô đáy, con ạ!,.. «Và nhất là ngươi», — Phret nghĩ lủc chia tay với lão cha cố. Và cũng ngay lúc đó anh nói một câu nhiều ý nghĩa: — Tất cả mọi con đường đều dẫn tới thành Rôm. Hãy nhớ lấy thưa cha!