Con gái tôi học vẽ, nó hỏi “Lời cổ nhân có câu: Họa hình nan họa cốt là gì ạ?” Tôi nói trong cười rằng: “Vẽ bề ngoài dễ. Vẽ bên trong khó” nó vặn lại tôi: “Bên ngoài bao giờ cũng thể hiện bên trong đấy thôi?”. Tôi gãi râu nói “Ông Nguyễn Du có câu “Bề ngoài cười nụ, bề trong khóc thầm con ạ”. Nó buông bút xuống hỏi “Thế thì nhất định cái cười nụ ấy không phải là cười nụ, nó chứa vị mặn của nước mắt” Tôi gãi lông mày mà rằng “Đấy là vế hai, là vế nan họa cái tiên cốt” Tứ là cái bên trong của nụ cười. Nó cười phá lên “Vậy! Bố xem bức chân dung này đi. Con vẽ cái gì trong nét mặt này?” nó giơ bức chân dung mới vẽ ra. Tôi vừa là thầy vừa là bố nó, xem xét một cách thận trọng rồi bảo “Trông cô này buồn, nhưng lại có vẻ vui, ờ... lại như đau khổ... ồ... Không! Lại có vẻ tự tin... à... Xem nào... ờ... đây là bức chân dung 1 thiếu phụ từng trải vửa đau khổ vừa quý phái, đúng không nào?” Nó lắc đầu “Không phải thế ạ!” tôi vặn lại “Thế thì nó là thế nào?” Con tôi nói “Con có định tả cần ấy thứ thế đâu, đơn giản chỉ là chân dung một con người thôi ạ!” Tôi gãi rối tung cả đầu “Thì hóa ra người ta cứ đắp điểm cho nghề vẽ lắm thứ chứ làm gì có trong, ngoài của 1 bức vẽ, thực ra vẽ là vẽ, mà xem tranh là xem, hai việc khác nhau. Thế thôi! Chả có họa hình họa cốt gì hết.
