Súc Súc cả đêm giật mình tỉnh giấc mấy lần, khóc lóc ầm ĩ. Sáng sớm hôm sau, tôi đã giục mẹ nhanh chóng cho bà vú và đám người làm khởi hành quay về. Mẹ mua rất nhiều thức ăn bắt họ mang về, còn cho thêm cả tiền trà nước, quà cáp cho Súc Súc và bà vú. Họ đi rồi, tôi chợt thấy gân cốt nhẹ nhõm hẳn, tựa như con chim sổ lồng.

Mẹ bảo: "Con cũng không cần quá phiền lòng làm gì, em chồng rồi cũng đến lúc phải gả đi, may mà bố mẹ chồng đối với con cũng không tệ. Có điều ở nhà chồng sống gò bó chút cũng là chuyện thường tình, làm dâu thời nay dù sao cũng tốt hơn trước nhiều rồi. Chỉ cần đợi Sùng Hiền tốt nghiệp, hai đứa các con có thể đến Thượng Hải tự lập tổ ấm riêng. Còn Súc Súc cứ giao cho bà nội nó là được. Nếu bà nội nó không chịu, thì mẹ sẽ nuôi."

Tôi lặng lẽ không đáp. Đối với hai chữ "gia đình", trong lòng quả thực có chút khao khát, thế nhưng làm sao có thể mở lời với họ đây? Chẳng lẽ lại bảo là con không thích sống cùng bố mẹ, mà muốn cùng chồng ra ngoài ở riêng sao? Không, lời này nên để Sùng Hiền nói với bố mẹ anh ấy thì hơn, anh ấy nên nói rằng đây là ý định của cá nhân mình, thế là xong. Nhưng liệu anh ấy có muốn không? Có Thụy Tiên ở Thượng Hải, sợ là tôi đi cùng lại thấy bất tiện chăng?

Mẹ có vẻ rất thương xót tôi, bảo tôi còn trẻ thế này đã lấy chồng, còn trẻ thế này đã sinh con. Tôi biết một người phụ nữ sau khi sinh con, dù có trẻ trung đến mấy cũng sẽ cảm thấy mình không còn trẻ nữa. Bằng không, sao em trai cô Từ là Dư Bạch lại nói tôi giống Từ Thái hậu cơ chứ? Cậu ta nói tôi giống Từ Thái hậu, có lẽ là ám chỉ về mặt tính cách; nhưng tôi cứ đa nghi cho rằng hai chữ "Thái hậu" nghe chừng rất liên quan đến tuổi tác. Phụ nữ lẽ ra nên ví giống như Hoàng hậu, tốt nhất là như Phi tử, còn trinh nữ thì có thể ví như Công chúa. Dư Bạch có lẽ đang khen tôi, nhưng tôi nghe thấy thực lòng chẳng vui chút nào.

Giờ tôi lại kể chuyện nhà họ Từ và Dư Bạch. Nhà họ Từ sống ở phía sau nhà mẹ tôi. Ngoài bà Từ Phượng Châu và mẹ bà ra, còn có Từ tú tài là chồng bà Từ. Ông ta ngày ngày uống rượu, ngủ nghê, nói năng lung tung, thỉnh thoảng còn làm thơ, khiến bà vợ thường phát cáu, chẳng buồn để ý đến ông ta, vì thế ông ta trở thành một người không có chút trọng lượng nào. Còn Dư Bạch là cháu trai của bà Từ, cũng là người thành phố N, hiện đang học tại một trường đại học ở Thượng Hải. Mẹ cậu ta đang ốm nặng nên cậu ta thường xuyên về thành phố N thăm bệnh, tiện thể nghỉ ngơi. Cậu ta thích viết thơ mới và tiểu thuyết, thường xuyên đăng bài trên các tạp chí và phụ san ở Thượng Hải. Từ tú tài không thích thơ mới và văn bạch thoại của cậu ta, nhưng lại thích con người cậu ta. Hai người họ thường đối ẩm rượu, tán gẫu, vì thế khiến bà Từ cũng coi thường cả người cháu trai của mình. Tuy nhiên, cô Phượng Châu lại hoàn toàn không đồng tình với quan điểm của mẹ mình. Cô ấy tán thành cách nhìn của bố, hơn nữa còn coi trọng cậu ta hơn cả bố mình. Cô nhìn cậu ta tựa như vầng trăng sáng treo giữa bầu trời cao vút, mây mù chẳng thể che khuất.

Dư Bạch đối với cô chị họ của mình rất khách sáo, có lẽ là khá kính trọng, nhưng lại không hề có ý ngưỡng mộ. Cậu ta nói phụ nữ nên như một đóa hoa, toát ra vẻ kiều diễm, tràn đầy thông tuệ, quá thực dụng thì không đủ để khơi gợi sự yêu thương. Cậu ta hy vọng người yêu của mình giống như các nữ thần Hy Lạp, vô cùng trang nghiêm, vô cùng cao quý, xinh đẹp đến mức người ta gần như không dám ngước nhìn. Tôi biết người cậu ta ám chỉ có lẽ là Liễu Mỹ Xuyên, bạn học của Phượng Châu, nhưng cũng không dám khẳng định, bởi Mỹ Xuyên cũng rất ít khi tới. Ngay cả khi cô ta đến, tôi cũng không dám tiếp cận. Tôi cảm thấy ngày thường cô ta quá kiêu ngạo, cứ như thể có vẻ mặt xua đuổi người khác ra xa vạn dặm.

Thời tiết dần nóng lên, Dư Bạch nói: "Chúng ta hay là ra con sông nhỏ ngoài thành chèo thuyền chơi đi." Thế là Phượng Châu kiên quyết mời tôi cùng tham gia, tôi hỏi ý mẹ rồi cũng đi cùng họ. Mặt trời đầu hạ tuy có sức nóng nhưng cũng không đến mức thiêu đốt người. Tôi mặc chiếc áo dài đơn lớp màu xanh trúc nhạt, trên đầu thắt nơ lụa đen, đi tất da chân màu thịt, giày da cao gót màu trắng. Dư Bạch bảo: "Đường ngoài thành không tốt, cô đi đôi giày này sợ là sẽ lấm bẩn đấy." Tôi nghe cũng thấy có lý, liền đi đổi đôi giày đế bằng da màu vàng vân. Phượng Châu thì lại đi đôi giày vải sọc chéo tự làm không màu, chính giữa có một chiếc dây cài, mặc chiếc áo dài lụa Ấn Độ màu tím đỏ in hoa trắng to, nhìn vào đến hoa cả mắt. Dư Bạch mặc bộ vest màu xám nhạt kiểu Tây, áo sơ mi cổ dưa hấu không thắt cà vạt, đầu đội chiếc mũ cói tinh xảo, miệng ngậm tẩu thuốc, dọc đường tay đút trong túi quần nghịch chìa khóa, phát ra tiếng leng keng.

Ra khỏi cổng thành, nhìn lại bức tường thành kéo dài, trong lòng bỗng thấy nhẹ nhàng thư thái. Thuyền chèo nhỏ nhiều vô kể, khách du ngoạn ba năm người một thuyền, cũng có người tự chèo, cũng có người thuê người chèo thuyền, rồi cứ thế chơi bài trên thuyền. Tôi và Dư Bạch đều biết chèo thuyền, cậu ta ở đuôi thuyền, tôi ngồi đầu thuyền, Phượng Châu lại cứ ngẩn ngơ ngồi ở khoang giữa bấm móng tay. Tôi thầm nghĩ trong lòng, những phụ nữ không biết giải trí thật là nhiều, họ bận rộn cả ngày lẫn đêm với những chuyện lặt vặt rắc rối, không hiểu ý nghĩa của hai chữ "điều tiết", cũng không biết cách tự tìm niềm vui. Dư Bạch dường như là người sinh ra đã biết tìm niềm vui, còn Phượng Châu thì là người mãi mãi chịu khổ, cô ấy có vì cậu ta mà khổ chết đi được, thả cậu ta ra thì e là vẫn chẳng có lợi lộc gì đâu!

Tôi rất muốn thở dài, chỉ là không thốt ra thành tiếng. Bỗng nhiên Dư Bạch chỉ về phía con thuyền khác đang đi tới đối diện: "Nhìn kìa, vị tiểu thư kia..." Tôi nhìn theo hướng cậu ta chỉ, quả nhiên thấy một vị tiểu thư xinh đẹp diễm lệ đang chèo thuyền, khuôn mặt cô ấy tròn trịa, đôi mắt đen láy, nhìn người ta rất có hồn. Đối diện cô ấy đang ngồi một người phụ nữ Trung Quốc mặc áo dài màu xám, trông rất quen mắt. Khi đến gần, cô ấy quay đầu lại, tôi không kìm được thốt lên: "Ngũ cô mẫu, cô cũng ở đây sao?"

Thế là Ngũ cô mẫu vẫy tay gọi chúng tôi liên tục, mọi người cố gắng chèo thuyền lại gần nhau. Sau khi giới thiệu, thì ra vị tiểu thư kia tên là Hồ Lệ Anh, là học trò của Ngũ cô mẫu. Lệ Anh là một phụ nữ hoạt bát, hiện đại, bằng tuổi tôi, nhưng nhìn cô ấy vẫn như một thiếu nữ ngây thơ chưa biết nỗi buồn là gì. Dư Bạch dường như rất có hứng thú với cô ấy.

Mọi người chèo thuyền trên sông một lát, Ngũ cô mẫu mời chúng tôi cùng tới nhà cô ăn tối. Dư Bạch nói: "Chi bằng cùng đến khách sạn nơi tôi ở tắm rửa một cái, rồi hãy cùng đi ăn ở nhà hàng Như Hưng, để tôi mời khách." Tôi ngẫm nghĩ một hồi, thấy Ngũ cô mẫu không phản đối, nên cũng không nói gì thêm. Dư Bạch nói: "Mẹ tôi chê tôi qua lại với bạn bè đông đúc quá, ồn ào, nên vừa về đã bắt tôi tìm cách ở ngoài." Khách sạn cậu ta ở gần Hồ Tây, phong cảnh rất đẹp.

Ăn cơm xong, Ngũ cô mẫu và Dư Bạch nói chuyện rất tâm đầu ý hợp, từ đó cũng trở thành bạn bè. Dư Bạch rất biết cách phỏng đoán tâm lý phụ nữ, hết lời tâng bốc Ngũ cô mẫu, Ngũ cô mẫu dường như rất hưởng thụ, cảm thấy vui đến không chịu nổi. Tôi thì ở bên cạnh nhìn thấy khó chịu, nên kiếm cớ về trước. Sau này nghe nói Lệ Anh và Dư Bạch bắt đầu từ ngày thứ hai, quan hệ đã trở nên vô cùng thân thiết, Phượng Châu tức đến chết đi sống lại. Ngày thứ ba không có chuyện gì, ngày thứ tư Dư Bạch đã quay về Thượng Hải. Buổi sáng ngày cậu ta khởi hành, cũng có tới nhà họ Từ từ biệt. Tôi nói với cậu ta một câu "thượng lộ bình an", Phượng Châu không thèm để ý đến cậu ta, tự nhiên càng không tiễn. Chỉ có Lệ Anh là kéo Ngũ cô mẫu cùng đi tiễn cậu ta lên thuyền, còn tặng cả trái cây. Theo như Ngũ cô mẫu sau này kể với tôi, ngày hôm đó Lệ Anh đã khóc không thành tiếng trước mặt mọi người.

Cậu ta đi rồi, Phượng Châu từ đó trở đi tinh thần không được tốt. Bà Từ nói: "Trời nắng nóng đừng tức giận quá mà mệt người, bài thi của học sinh cứ chậm rãi mà chấm, không sao đâu. Đợi đến nghỉ hè, mẹ khuyên con cứ nghỉ ngơi một chút, học kỳ sau đừng dạy học nữa, ở nhà thêu mấy cái hoa gối cũng tốt. Con gái nuôi lớn chừng này rồi, vừa định xong nơi chồng là phải về nhà chồng thôi." Phượng Châu cúi đầu nói với mẹ: "Con gái tình nguyện cả đời phụng dưỡng bố mẹ." Bà Từ mở to mắt không đáp lại được lời nào. Chỉ có Từ tú tài mới hiểu tâm sự của cô. Có một lần ông ta lén nói với tôi: "Cô có biết tâm sự của con A Phong nhà tôi không? Nó là..." Nói rồi, ông ta viết hai câu thơ đưa cho tôi xem, hóa ra là: "Trăng chẳng tròn lâu hoa dễ rụng, cả đời sầu muộn vì người nhiều." Hai câu này lại khơi dậy nỗi niềm u sầu của tôi.

Mẹ biết tôi không thể ở đây lâu dài, nên không biết làm sao để cưng chiều tôi cho đủ. Bà làm đủ mọi loại món ăn, điểm tâm cho tôi ăn, ngày ngày tính toán xem làm sao để chăm sóc tôi tận tình. Bà còn khuyên tôi nên đi dạo thăm các nhà họ hàng bạn bè. Một người khi bị gò bó thì dường như chỉ muốn tự do, chỉ muốn ngày ngày chạy nhảy khắp nơi. Nhưng một khi tự do đã nắm trong tay, lại giống như con chim vừa sổ lồng, nhìn quanh bốn phía thấy mịt mù, ngắm nhìn cái thế giới rộng lớn này, lại chẳng biết nên bay về nơi nào mới tốt. Trời lại nóng, đồ dầu mỡ ăn không vào, ăn đồ ngọt nhiều cũng tự thấy ê răng. Ngoài trái cây và nước sôi, dường như chẳng muốn ăn gì nữa, hơn nữa còn cảm thấy ăn nhiều cũng không tốt. Nhưng ý tốt của mẹ không thể phụ lòng, tôi chỉ đành miễn cưỡng nuốt từng miếng, cho đến khi trong bụng muốn nôn ra mới thôi. Mẹ rất nghi ngờ những thứ này vẫn chưa đủ ngon, nhưng đối với sự ân cần thái quá của bà, tôi thực sự có chút không kiên nhẫn nổi. Đôi khi cũng rất muốn đi dạo các nhà, nhưng sáng sớm ngủ dậy rửa mặt chải đầu xong, mặt trời đã chiếu thẳng xuống rồi. Che ô cũng không tiện, phơi nắng lâu làm da trở nên đen sạm thì không muốn chút nào. Hơn nữa hễ động chút là ra mồ hôi dính vào người, một chiếc áo dài đẹp chỉ mặc một hai lần là phải giặt, giặt xong thì không còn được như lúc đầu. Hơn nữa còn một lý do lớn nhất, đó là bây giờ tôi đến nhà người khác, người ta đều đối đãi với tôi theo lễ của người lớn, bưng trà dâng thuốc rất khách sáo. Tôi đến phải mang theo chút quà cáp, lúc về lại phải thưởng tiền cho người hầu, nếu gặp đứa trẻ nào, còn phải cho tiền kẹo bánh các loại. Khoản chi tiêu này cũng không hề ít. Ở nhà chồng, bố mẹ chồng không cho tiền tiêu vặt, nhưng cơm nước sẵn có, quần áo giày tất đầy đủ, mọi thứ chẳng cần phải sắm thêm, chỉ đến ngày lễ thưởng cho lão Hoàng, bà vú một vài đồng bạc là xong. Số tiền này là tiền tôi dùng dư ra khi còn học ở đại học C. Số tiền mang từ Bồi Tài ra thì hằng tháng đã dùng hết sạch, lần này về nhà mẹ đẻ lại cho Lâm mụ và người hầu nhà họ Từ tổng cộng ba đồng bạc, số còn lại cũng chẳng quá mười đồng. Đôi khi ra ngoài đi xe cũng cần phải có tiền, chỉ chi mà không thu, nghĩ đến cũng thấy quả thật có chút khó khăn. Không biết sao, bây giờ tôi không thể mở miệng hỏi xin mẹ tiền được; thỉnh thoảng có lần mẹ hỏi khéo xem tôi có đủ tiền tiêu vặt không, tôi hoảng hốt vô cùng, rất muốn nói thật, kết quả vẫn đỏ mặt cúi đầu đáp: "Vẫn... vẫn còn ạ, tiền kiếm được từ việc dạy học." Mẹ cũng tin là thật, không nhắc lại nữa. Tôi làm sao có thể nói với bà rằng số tiền này đã dùng toàn bộ để mua đồ hiếu kính bố mẹ chồng và Hạnh Anh rồi, vì tôi chưa bao giờ có năng lực kiếm tiền để mua đồ lấy lòng bà ấy!

Làm người thật là bi ai, con gái đã đi lấy chồng, đến cả với mẹ đẻ cũng trở nên xa cách. Có lẽ mẹ cũng là người tự biết hoàn cảnh của mình? Giá thóc không đáng tiền, chi tiêu lại lớn, bà là một người phụ nữ, không còn chồng thì còn ai kiếm tiền cho bà nữa? Nghĩ đến đây, tôi thật cảm thấy vô cùng hổ thẹn, uổng công đọc sách bao nhiêu năm, không những không thể độc lập kinh tế, đến cả việc mua cho mẹ một chiếc gậy cũng chẳng làm nổi. — Không, là không muốn làm, chứ không phải không thể làm. Có lẽ vẫn là vì mẹ không quan tâm, mà bố mẹ chồng và Hạnh Anh thì không thể không lấy lòng trước, tôi thật là đứa con gái nhu nhược, không có lương tâm.

Nhưng mẹ tuyệt đối không bao giờ nghĩ như thế. Bà chỉ cảm thấy gả tôi đi quá sớm, chưa được ăn đủ đồ nhà mẹ đẻ, hận không thể trong mấy chục ngày này khiến tôi ăn cho đủ mới thôi. Tôi nói không ăn nổi nữa, mẹ rưng rưng nước mắt bảo: "Con ơi, đừng ngang bướng với mẹ, con không còn ở đây được bao lâu nữa đâu!"

Thời gian càng vội vã, thì càng nên trò chuyện cho tử tế, thế nhưng trời mới biết, tôi và mẹ dường như đã chẳng còn chuyện gì để nói nữa rồi. Nếu tôi nói ở nhà chồng vui vẻ thế nào; nói không giống thì bà không tin, nói giống quá thì bà lại không tránh khỏi cảm thấy đau lòng; nếu tôi nói cả nhà họ lạnh nhạt không quan tâm đến tôi thế nào, thì bà nghe xong lại càng không yên lòng, nhưng lại buộc phải để tôi quay về, từ nay về sau phải luôn lo lắng canh cánh. Tôi thật không biết nên nói với bà thế nào cho phải. Ban ngày khi lý trí còn tỉnh táo, tôi luôn nói bố mẹ chồng rất thấu tình đạt lý, chồng cũng không tệ, em chồng khá hiểu chuyện, những lời đại loại như vậy; đến tối, chỉ còn ánh đèn hiu hắt đối diện với mẹ, luôn cảm thấy không kìm được mà bi thương trào dâng, chỉ muốn gục vào lòng bà mà khóc lớn một trận, kể cho bà nghe tôi đã phải uất ức, uất ức thế nào! Nhưng tôi rất tiết chế bản thân, chỉ nói một chút xíu, hoàn toàn không đụng chạm đến sự thật. Thế nhưng mẹ đã hiểu thấu sự uất ức sâu sắc, biết rằng những điều tôi sắp nói không phải là chuyện hay, liền dùng ánh mắt ngăn tôi lại, sợ để Lâm mụ ở nhà sau nghe được rồi đem đi kể khắp nơi thành chuyện cười. "Rốt cuộc thì giữ thể diện vẫn là quan trọng nhất!" Tôi thầm hận bà, vì thế khi bà hỏi han tôi lúc không có người nghe lén, tôi lại một bộ mặt nghiêm túc không thừa nhận. Bà không hiểu được tôi, vậy hiểu được tôi thì có ích gì chứ?

Hơn nữa bà dường như cũng không muốn hiểu tôi lắm, bà chỉ bận rộn làm thức ăn nhồi nhét cho đầy bụng tôi, hận không thể nhồi cho tôi chết ngay tại nhà, lúc đó bà mới yên tâm. Bà cũng không tiếc số tiền bán thóc lúa chắt chiu từng hạt để đổi lấy những thứ đồ ngọt ngấy, ăn vào chỉ làm người ta đầy bụng, đôi khi còn ê răng. Đôi khi ăn không hết, bà sợ để qua đêm sẽ hỏng, vội vàng sai Lâm mụ mang qua cho bà Từ ăn, cô Phượng Châu ăn, mà không nhắc đến Từ tú tài, không biết là bà thực dụng hay là tránh hiềm nghi? Tôi thầm nghĩ: Hai mẹ con nhà họ Từ là những kẻ tầm thường đến không thể tầm thường hơn, chẳng có chút gì đáng yêu cả, sao phải mang những thứ mình vất vả làm ra cho họ ăn? Dù mẹ có nỡ, tôi còn không nỡ nhìn thấy. Vì vậy khi lần thứ hai bà làm đồ ăn tươi ngon mang tới trước mặt tôi, tôi liền dỗi quay mặt đi: "Con không muốn ăn chút nào, mẹ cứ lấy tất cả cho Lâm mụ mang sang cho hai mẹ con nhà họ Từ đi!" Mẹ tôi nhìn tôi đầy uất ức, bà không hiểu hai mẹ con nhà họ Từ rốt cuộc đã đắc tội gì với tôi, bà chỉ thấp thỏm lo sợ tôi nói thêm nữa sẽ lọt vào tai Lâm mụ rồi đi rêu rao thị phi.

Người mẹ đáng thương lại đáng hận ơi! Sao mẹ không bớt chút sức lực, nằm dưới rèm mà hóng mát đi? Cần gì phải trong tiết trời nóng nực này bận rộn cái này, bận rộn cái kia, khiến lòng người cũng thấy bứt rứt theo. Nếu mẹ không dùng số tiền này vào con thì không yên lòng, sao không sòng phẳng đưa tiền cho con, cũng để con như con chim sổ lồng, bay lượn trên bầu trời đêm kia? Nhưng mẹ vẫn cứ cố chấp với chủ kiến của riêng mình, vô ích mà làm phiền lòng đứa con yêu quý, lại để cho những người không liên quan được hưởng lợi thực sự. Lâm mụ theo mẹ bận rộn vì con mấy ngày nay, con cũng không thể không cho bà ta thêm mấy đồng tiền được.

Nghĩ đến chuyện tiền không đủ, tôi càng trong lòng không vui. Sáng nay Ngũ cô mẫu đến, ý chẳng phải nói mẹ đã tiêu nhiều tiền vì tôi, tôi hình như thiếu chút hiếu thảo sao? Phi! Tiền là của mẹ tôi, bà muốn hay không muốn tiêu vì tôi thì liên quan gì đến mấy người thân thích các người? Giống như một cô con gái chưa gả chồng có thể tùy ý sử dụng tiền trong nhà, gả đi rồi, sử dụng lại phải xem có hợp lễ hay không. Ví dụ như: việc sắm của hồi môn là đương nhiên, ngoài ra mẹ muốn cho tôi thêm mấy xấp vải cũng phải lén lút. Tứ Quyền mua sắm hai mươi bốn cái chăn, mười sáu đôi gối, nếu mẹ không sắm nổi, họ hàng thân thích tình nguyện cho mượn; thế nhưng sau này nếu mẹ muốn gửi thêm gối hay chăn cho tôi, thì phải giấu họ; bằng không thì phải giải thích lý do với họ trước. Đồ vẫn là đồ của mẹ, nhưng con gái đã không còn hoàn toàn thuộc về bà nữa, bà phải lo thể diện cho con gái, con gái cũng phải lo cho bà — không phải con gái tự quản việc lo cho bà, mà là nhà chồng của con gái, cũng không hẳn là trực tiếp liên quan đến con rể.

Tôi không thể không cảm ơn bố mẹ chồng, họ coi như chưa làm tôi mất mặt. Cũng chưa từng làm mẹ tôi mất mặt trước đám đông. Mẹ tôi là người phụ nữ hiếu thắng, bà có thể tự mình tiết kiệm chịu khổ, nhưng không chịu để người ta nói ra nói vào. Đương nhiên tôi phải thấu hiểu nỗi khổ tâm của bà, tôi phải báo hiếu đôi chút cho bà, ngay cả khi tôi ở vào lúc túng quẫn nhất. Tôi là con gái của mẹ, thà chịu uất ức bản thân, chứ không nên để mẹ chịu uất ức; ngay cả khi làm mẹ uất ức không sao, thì cũng phải ở nơi không có người, tôi không thể để bà bị Ngũ cô mẫu, bà Từ, và tất cả, tất cả họ hàng láng giềng chê cười được. Tôi cần tiền! Tiền của tôi không phải tiêu vì bà, mà là tiêu cho bà trước mặt họ hàng láng giềng của chúng tôi.

Thế là tôi nghĩ đi nghĩ lại, đâu có thể tìm được một khoản tiền đây? Bán sức lao động của mình sao? Chẳng ai cần, đồ vật còn đáng giá hơn. Nhưng đồ của tôi có cái gì nào? Nhà này đầy sách, là thứ tôi từng đọc ở trường; đầy những món đồ nhỏ, là thứ tôi từng cất công lựa chọn ở các cửa tiệm; đầy những giày cũ áo cũ các loại, đều là thứ tôi từng mặc đi ăn cỗ, đi dự sinh nhật để làm màu; thấp hơn nữa là các loại đồ chơi trẻ con của tôi, đều là thứ tôi chơi từ bé đến lớn; có rất nhiều, rất nhiều ý nghĩa kỷ niệm, tuy nhiên bây giờ tôi đã đi lấy chồng, những thứ này không có tư cách liệt vào hạng mục của hồi môn, chúng không thể đi theo tôi qua đó, thế là xong, vĩnh viễn không bao giờ còn là của tôi nữa. Mặc dù tôi cũng biết mẹ giữ lại chúng cũng chẳng ích gì, hơn nữa chắc chắn không tiếc, nếu tôi mở lời, bà tình nguyện để tôi lấy đi hết, chỉ cần không có ai nhìn thấy, và sau này cũng không có ai nhớ mặt mà hỏi đến. Nhưng tôi không thể, tâm địa họ hẹp hòi làm sao, trí nhớ tốt làm sao, họ sẽ sau lưng chê cười mẹ tôi rằng: "Sao đại tiểu thư nhà bà ta nói nhà chồng tốt lắm, mà đến cả những thứ rách nát còn thừa lại này cũng phải mang đi?" Tôi sẽ làm thế nào để gột rửa nỗi nhục này cho mẹ tôi đây, ngay cả khi mang về cũng không xong. Vì vậy những món bảo vật này bây giờ đều để lại phía mẹ tôi, mẹ mất con gái, chỉ có thể thỉnh thoảng vuốt ve những món đồ này mà rơi lệ, quần áo không nỡ tháo ra làm lớp lót, thà rằng năm nào cũng đem phơi; sách tuy không dùng được, nhưng dù sao cũng là con gái từng đọc, cất đi còn không nỡ, huống chi là nói đến bán.

Ngẫm nghĩ vài lần, tôi cuối cùng cũng trang điểm lộng lẫy, xách giỏ da ra ngoài thăm bạn bè. Khi về, tôi mua cho mẹ ít đồ, không phải đồ ăn, mà là thứ dùng được lâu không hỏng, có thể để bà giữ lại bất cứ lúc nào kể cho họ hàng láng giềng nghe, để họ biết con gái lần này về nhà quả thực đã tận hiếu, số thóc của bà bán đi không hề oan uổng; tiểu thư nhà này nhà kia làm sao sánh được với tôi? Thế là họ đều ghen tị lắng nghe, trong lòng không tin, chỉ mong tìm ra vài điểm không hợp lý để vạch trần bà, thế nhưng tìm không ra, đồ đạc đúng là do tôi mua, Lâm mụ là người làm chứng. Ngũ cô mẫu dường như rất thất vọng, bà Từ thì lo lắng, lo cho Phượng Châu không biết sau này liệu có thua kém tôi không.

Cuối cùng buổi tối hôm đó, nhà mẹ chồng sai người đến nói, ngày kia thiếu gia muốn về, ngày mai nên đến đón thiếu phu nhân về. Mẹ tôi đỏ hoe mắt không nói lời nào. Bà đi sang bên kia đón tôi là theo kiểu thỉnh cầu, hỏi mẹ chồng có thể cho phép tôi về không; còn bên kia nói với bà thì là kiểu thông báo, nói muốn về thì phải về, chẳng lẽ để con gái ở lại cả đời, dù sao cũng là người nhà người ta! Tối đó mẹ không ăn được cơm, bà không bận rộn làm thức ăn nữa, chỉ gượng cười giúp tôi sắp xếp đồ đạc, bởi chính tôi cũng ngại không muốn ra vẻ sốt sắng mà thu dọn đồ đạc để đòi về nhà chồng.

Tôi nắm lấy tay bà nói: "Mẹ đừng mệt quá được không? Vội gì chứ?" Bà nói kiểm kê đồ đạc cho đủ là quan trọng nhất, bằng không ngẫu nhiên thiếu mất món gì, để mẹ chồng con phát hiện ra, bà ấy miệng không nói, trong lòng vẫn đoán là mang về nhà mẹ đẻ rồi, lại còn trách con có tâm hai lòng nữa. Tôi im lặng không đáp, vội vàng buông tay bà ra, tự mình ngồi vào chỗ tối của ánh đèn, bà cũng chợt nhận ra, hỏi: "Chiếc nhẫn đá hồng ngọc của con đâu?" Đầu tôi cúi gằm xuống.

Nhẫn đá quý của tôi đã bán rồi, sự hiếu thảo chính là từ cái này mà ra, nhưng tôi làm sao nói ra được. Lâu thật là lâu, trong lúc cấp bách nảy ra sáng kiến, nghĩ ra một cách diễn đạt rất hào phóng, rất đẹp đẽ để trả lời: "Hôm đó đi thăm bạn, trên đường không cẩn thận nên làm mất rồi."

Bà dường như rất tiếc nuối, nhưng cũng không quá lo lắng, dường như là đã nắm chắc trong lòng. Vừa sắp xếp giỏ xách của tôi, vừa khẽ thở dài với tôi: "Cái này cũng không trách con được, mới có hai mươi tuổi, rốt cuộc vẫn là một đứa trẻ..."

Trong lòng tôi rất khó chịu, cũng rất hổ thẹn, lại có chút lo lắng, ngày mai mẹ chồng đừng nghĩ mẹ tôi nhận của gian nhé? Đồ vốn là của mẹ tôi, bà cho tôi làm của hồi môn, thì tùy người ta quản lý. Tôi không biết đêm này mẹ tôi đã trải qua như thế nào, tôi chỉ buồn bã một lúc rồi cũng ngủ thiếp đi. Ngày hôm sau khi người nhà chồng đến đón, mẹ đã mua sẵn một đống bánh bao, bánh ngọt, trái cây các loại, để tôi đi trả lễ, nhìn vào có vẻ còn nhiều hơn lần trước tôi mang đến.

Lâm mụ xách những thứ này chất lên xe trước, mẹ kéo tôi đứng đối diện ở nhà sau, trong mắt đọng nước, nhưng không chịu lau đi, sợ tôi chú ý tới. Thực ra có lau cũng không hết, nước mắt của bà có lẽ đầy trong bụng, cứ trào lên mãi, đến cổ họng cũng tắc nghẹn, chỉ cố sức nắm lấy tay tôi ấn một vật cứng mát lạnh vào lòng bàn tay, vừa nghẹn ngào nói: "Có một đôi... giá chỉ... cái này mẹ chuẩn bị để khi quy tiên sẽ đeo... đeo đi..." Tôi không đành lòng nhìn thêm nữa, bà lại đẩy tôi ra ngoài, tôi chỉ siết chặt lấy vật đó. Khi lên xe, tôi đưa cho Lâm mụ mười đồng bạc, Lâm mụ cười không khép được miệng, muốn gồng mặt ra vẻ luyến tiếc, nhưng lại không thể; còn mẹ tôi chỉ muốn giả vờ thản nhiên rất yên tâm, cái khác thì còn giống, chỉ có nước mắt không kìm được cứ rơi xuống liên hồi. Tôi cũng muốn khóc, nhưng không biết sao lại không khóc được, Sùng Hiền ngày mai là về nhà rồi. Cho đến khi xe đi xa rồi mới nghĩ đến trong tay mình còn cầm vật cứng — nhưng đã không còn lạnh nữa, định thần nhìn lại, hóa ra lại là chiếc nhẫn đá hồng ngọc y hệt chiếc trước đó, thứ mà mẹ tôi vốn chuẩn bị để chính bà đeo khi nhập liệm, nước mắt tôi tuôn rơi.