Trở lại trường học, đã là tiết trời cuối thu, nhưng lòng tôi lại chớm nở tâm tình mùa xuân. Về sự tưởng tượng đối với "mùa xuân", vốn dĩ tôi rất mơ hồ, chỉ nhớ vào mùa xuân năm mười lăm tuổi, trong miếu có lễ khai quang tượng Phật, tôi theo Vân cô cô đi xem tuồng khai quang. Vở diễn trên sân khấu lúc đó tình cờ là "Long Phượng phối", chính là câu chuyện Lưu Bị cưới Tôn phu nhân. Không hiểu sao, lúc ấy tôi hoàn toàn không để ý đến Lưu Bị, mà người tôi chú ý lại là Triệu Vân với khuôn mặt phấn hồng, môi son, đội nón giáp bằng lụa trắng, sau lưng cắm rất nhiều cờ tam giác thêu hoa. Hàng lông mày của chàng vừa rậm vừa đen, xếch lên trên trán, trông như hai thanh bảo đao bằng ô kim. Thế mới đúng là anh hùng chứ, tôi nghĩ, nếu có chàng hộ tống phía sau xe của Tôn phu nhân, thì Lưu Bị hoàn toàn hiện nguyên hình là một kẻ vô dụng kém cỏi. Lúc bấy giờ, tôi chỉ ước gì mình là Tôn phu nhân, còn Lưu Bị tốt nhất là bị truy binh Đông Ngô bắt đi giết quách cho rồi, để Triệu Vân bảo vệ tôi cùng nhau trốn chạy.
Từ đó, tôi "yêu" Triệu Vân, ngày đêm chìm đắm trong mộng tưởng. Những lúc rảnh rỗi, tôi chỉ đem một bộ "Tam quốc diễn nghĩa" ra đọc đi đọc lại, từ khi Triệu Vân xuất hiện cho đến lúc ngôi sao tướng quân của chàng lịm tắt, tôi đều đọc tỉ mỉ từng chữ, từng câu, từng đoạn, từng chương, sợ bỏ sót dù chỉ là một chi tiết nhỏ trong cuộc đời chàng. Về sau, đọc nhiều thành quen, tôi liền biết trang nào có tên chàng, trang nào không, đương nhiên những trang trước càng đáng để đọc đi đọc lại. Hơn nữa, cái nhìn khi đọc sách của tôi vốn không chịu hùa theo người khác; người ta đọc chuyện Triệu Vân thường chú ý đến việc chàng cứu A Đẩu ở Trường Bản, còn tôi lại chú ý đến đoạn sau này chàng cùng Hoàng Trung chia nhau lấy bốn quận, suýt chút nữa bị Triệu Phạm ép buộc gả ép cưới hỏi. Việc chàng không yêu người chị dâu góa của Triệu Phạm thật khiến tôi thầm thấy sảng khoái không thôi. Tuy nhiên, cuối cùng thì chàng cũng lấy vợ phải không nào, nếu không thì con cái từ đâu mà ra? Vợ chàng là ai, trong diễn nghĩa không nhắc tới, có thể thấy nhan sắc chắc không bằng hai nàng Kiều và Điêu Thuyền, tài năng lại chẳng bằng con gái của Hoàng Thẩm Thừa Ngạn, điều này sau cảm giác vui thích, tôi hình như còn cảm thấy được an ủi đôi chút.
Thế là tôi đã đến thời kỳ hoài niệm vẩn vơ. Anh hùng trong tưởng tượng của tôi là người có khuôn mặt phấn hồng, môi son, đội nón giáp lụa trắng, sau lưng còn cắm rất nhiều cờ tam giác thêu hoa. Nhưng nhân vật như thế ở ngay trước mắt rốt cuộc có hay không? Đương nhiên là không có. Vì vậy tôi đành phải miễn cưỡng nhắm mắt chọn lựa thứ hai, tự thầm nghĩ trong bụng: anh em họ hàng thì không thể nói đến chuyện đó được, anh em biểu tuy không ít, nhưng vì chơi thân với nhau từ nhỏ nên chẳng nhìn ra sự vĩ đại nào ở họ cả. Còn những người khác, nơi tôi học là một trường nữ sinh, hoàn toàn không có cơ hội tiếp xúc với nam giới. Thậm chí dăm ba vị giáo viên nam ít ỏi kia cũng là những người già nửa phần, xấu nửa phần. Hơn nữa, dù họ đã già dặn như thế, ngài hiệu trưởng vẫn chưa yên tâm, còn phải dựng một tấm biển gỗ cao ngất với ba chữ "Học sinh dừng bước" cách ký túc xá giáo viên chừng ba năm trượng.
Bản thân không có cơ hội tìm anh hùng, mẹ đành phải thay tôi quyết định tìm lấy một người, đó chính là Sùng Hiền. Vào mùa xuân năm tôi mười lục tuổi, chúng tôi đã đính hôn, sau khi đính hôn thì qua người giới thiệu viết thư lại qua lại, nhưng tuyệt nhiên chưa từng gặp mặt. Gửi thư với một cậu con trai xa lạ, cảm giác này quả thực có chút ngọt ngào. Ban đầu anh ấy gọi tôi là nữ sĩ WC, sau đó viết là Hoài Thanh, rồi lại sau nữa là Thanh, Thanh muội, Thanh nhi của tôi; còn về phần tôi đối với anh ấy ư? Cũng gọi là có qua có lại, từ tiên sinh CY cho đến Sùng Hiền, Hiền, Hiền ca, chỉ là không dám gắn chữ "của tôi" đằng trước, bởi vì tim tôi thực sự đập quá nhanh, hoàn toàn không còn can đảm để viết, lại càng không có can đảm viết xong rồi gửi đi cho anh ấy xem.
Có lẽ có người sẽ thấy kỳ lạ, tại sao tôi lại đem lòng hướng về một vị hôn phu xa lạ như thế, lại còn hào hứng viết thư qua lại với anh ấy như vậy chứ? Thế nhưng bản thân tôi đối với chuyện này lại chẳng thấy có gì lạ lùng cả, bởi vì mỗi khi tôi viết thư cho anh ấy, lại có một bóng người mặt phấn hồng, môi son, đội nón giáp lụa trắng, sau lưng cắm rất nhiều cờ tam giác thêu hoa cứ lảng vảng trước mắt tôi, trái tim tôi bị chàng làm cho rung động kịch liệt, đến mức chỉ muốn nôn ra vài con chữ, để có thể nguôi ngoai đôi chút. Vốn dĩ tôi đã định cứ mỗi khi nhận được thư của anh ấy thì đến ngày thứ ba mới viết thư trả lời, bởi vì như vậy sẽ tỏ ra rụt rè, kín đáo một chút, trả lời sớm quá sợ anh ấy chê mình nóng vội, xem thường tôi. Nhưng thực tế là hễ vừa nhận được thư là tôi lại cảm thấy bóng dáng vị anh hùng giáp trắng kia bắt đầu lảng vảng, trong lòng bồn chồn khó chịu, chỉ muốn nôn, nôn ra chữ đầy ba bốn tờ giấy viết thư mới thấy dễ chịu hơn chút ít. Cứ như thể muốn nôn cho thật sảng khoái thì e là viết bảy tám tờ giấy thư vẫn chưa hết vậy, nhưng tôi không dám viết nhiều, đó cũng là sự rụt rè. Viết xong rồi lại không dám gửi đi ngay, nhét nó vào trong vỏ gối, những lúc không có ai nhìn thấy lại trộm rút ra đọc, chỉ hận không thể lập tức gửi đi ngay thì mới tốt. Đến chập tối ngày hôm sau, tôi cuối cùng không nhịn được nữa, lén lút thả nó vào hòm thư bưu điện, trong lòng vừa mong bác đưa thư đến chậm một chút để thu gom nó, giúp tôi một tay, hoàn thành nốt công việc rụt rè đầy khổ sở này vậy.
Đến khi anh ấy gọi tôi trong thư là "Thanh muội thân yêu", thì đã là kỳ nghỉ hè, tôi tốt nghiệp sơ trung ở trường nữ sinh S. Theo đề nghị của anh ấy, được sự đồng ý của mẹ tôi, tôi liền chuyển trường sang học cấp ba của trường trung học F. Trường trung học F là trường nam nữ học chung, anh ấy từng học sơ trung ở đây, bây giờ thì cùng tôi vào học cao trung, chỉ có điều anh ấy được xếp vào ban A, còn tôi được xếp vào ban B mà thôi. Tin tức trong trường lan truyền thật nhanh, khi tên tuổi của tôi còn chưa được công bố trên danh sách trúng tuyển học sinh mới, người ta đã biết hết mối quan hệ giữa hai chúng tôi rồi. Từ đó về sau, chỉ cần chạm mặt ở hành lang hay sân trường, là lại chuỗi những tiếng vỗ tay hùa cười trêu chọc của mọi người xung quanh. Lúc đó tôi vẫn chưa quen biết anh ấy, nhưng qua nét mặt và hành vi của người khác, hễ thấy mọi người cười ồ lên, là biết ở gần đó có một bóng người cao gầy đang vội vã chuồn đi, tôi biết đó chính là anh ấy, đương nhiên không dám nhìn kỹ. Sau sự việc, tự nghĩ lại, trong một thoáng lướt qua dường như vẫn nhớ được chút ấn tượng mơ hồ, anh ấy mặc áo sơ mi trắng quần tây trắng, nhưng khuôn mặt thì nhìn không rõ lắm.
Mặc dù học chung một trường, chúng tôi vẫn không có cơ hội gặp gỡ trò chuyện, mọi người vẫn tiếp tục viết thư qua lại. Tôi thả bức thư đã viết vào hòm thư ở cổng trường, để người đưa thư mang ra bưu điện đóng dấu, rồi lại gửi về trường cũ, để anh ấy đến phòng thường trực lấy ra. Cứ thư từ qua lại như thế thêm một năm nữa, cho đến khi anh ấy tốt nghiệp rời trường. Chỉ là khi tôi viết thư thì không còn thấy bóng dáng vị anh hùng mặc giáp trắng, cắm cờ tam giác ấy nữa, thay vào đó, chính là vóc dáng cao gầy mặc áo sơ mi trắng quần tây trắng của anh ấy.
Chàng là anh hùng của tôi mà, tôi thầm nghĩ, trong lòng cảm thấy vừa vui vẻ lại vừa hạnh phúc. Vốn dĩ, trong ngôi trường nam nữ học chung, sư ít mà chảo nhiều, nữ sinh chưa bao giờ thiếu cơ hội được theo đuổi, thế là tôi vì anh ấy mà từ chối tất cả những sự theo đuổi phi anh hùng khác. "Một sân hoa thơm nay đã có chủ, họ Thôi từ nay chớ để lại thơ." Đây là câu thơ vịnh hoa đào xuất sắc do chính tôi sáng tác. Được giáo viên Văn học đóng khung kỹ lưỡng, trong lòng bản thân cũng ghi nhớ thật sâu sắc. Chàng là anh hùng của tôi cơ mà, của tôi! Của tôi! Của tôi!
Nhưng còn người thiếu phụ mặc xiêm y màu bạc Thụy Tiên kia đâu rồi?
"Một sân hoa thơm..." Tôi không tài nào đọc tiếp được nữa, trong lòng chỉ thấy buồn bã khôn nguôi. Số phận của bản thân chẳng phải giống như những cánh hoa đào, từng mảnh bị tàn phá, rơi rã vãi trên mặt đất, mà vẫn chẳng có ai là chủ nhân đến thu dọn hay sao? Mọi ảo tưởng đều tiêu tan rồi! Bộ giáp trắng, vị anh hùng sau lưng cắm cờ tam giác thêu hoa đối với tôi đã chẳng còn chút hấp dẫn nào nữa, còn về người mặc áo sơ mi trắng, quần tây trắng kia ư? Anh ấy cũng là của người khác, là của người khác mất rồi!
Tôi cảm thấy tâm can trống rỗng, trống rỗng đến cùng cực, chỉ muốn ngay lập tức chộp lấy một thứ gì đó, xé nát nó ra rồi cắn xé liều mạng, cắn...
Ký túc xá nữ sinh của trường Đại học C tổng cộng có bốn tòa nhà, lấy Đông Nam Tây Bắc làm tên gọi, tôi ở lầu Nam, cửa sổ đối diện thẳng với cổng lớn. Từ cổng lớn bước vào chính là phòng khách, mỗi tối sau bữa ăn, tôi tựa cửa sổ phóng tầm mắt nhìn ra, chỉ thấy từng chàng trai phong nhã diện đồ tây giày da từ cổng lớn bước vào, đi thẳng vào phòng khách, lát sau người gác cổng cất tiếng gọi vọng vào: "Tiểu thư nào đó, có khách!" Thế là người được gọi là tiểu thư nấy liền đáp một tiếng, vội vã dặm phấn, thay quần áo, sau một hồi lâu lắc lâu lơ, mới thướt tha bước đi dưới cửa sổ phòng tôi, ung dung bước chân vào phòng khách. Căn phòng của chúng tôi tính cả tôi có tổng cộng năm nữ sinh, bốn người bọn họ đều ăn tối xong là đi tiếp khách, sau chín giờ tối thì chỉ còn lại một mình tôi, nằm trên chiếc giường của chính mình, nhìn ánh đèn điện sáng trưng chiếu vào bốn chiếc giường trống còn lại, trong lòng mới cô đơn tủi thân làm sao!
Thế là tôi lại chớm nở tâm tình xuân, mặc cho lá rụng ngoài cửa sổ xào xạc rơi xuống, trái tim tôi chỉ muốn bay vút lên cao — đến chốn mây hồng mềm mại. Hơn nữa, quan niệm về tình yêu của tôi trước kia vốn hãy còn mơ hồ, không biết phải yêu như thế nào, yêu rồi thì ra sao, thì bây giờ đều đã hiểu rõ cả rồi. Tôi cần một người đàn ông trẻ trung, đẹp trai, đa tình, đêm đêm nép sát bên tôi cùng nằm ngủ chung giường, chẳng cần nói nhiều, đôi bên đều có thể tâm ý tương thông, linh hồn với linh hồn, thể xác với thể xác, vĩnh viễn hòa quyện, ôm chặt lấy nhau.
Thế nhưng, trên thực tế, tôi lại cô độc ngủ trong căn phòng ký túc xá quạnh hiu, đối diện, dưới chân, cạnh đầu đều là những chiếc giường trống trải nằm ngang dọc. Phải khó khăn lắm, đợi đến khi tôi thiu thiu chợp mắt, mấy con rệp ở kẽ giường lại bò ra, trèo lên gối, lén lút hôn trộm đỉnh đầu và tai tôi.
Người... của tôi đâu?
Thế là tôi lại thầm nghĩ ngợi vẩn vơ trong bụng: nam sinh khoa Luật là những người ăn mặc vô cùng chỉn chu, quần áo ủi thẳng thớm, ra dáng oai vệ, chỉ có điều tôi chê họ có chút phàm tục. Còn nam sinh khoa Mỹ thuật, khoa Hội họa ư? Thì tóc tai quá dài, thần thái quá lười nhác, trang phục lại quá kỳ dị chẳng ra thể thống gì, cũng khó mà lọt vào mắt xanh. Nam sinh các khoa khác thì mang vẻ nghèo túng, nam sinh khoa Trung văn thì mang hơi hướng cổ hủ, khoa Thể thao thì không tài nào chịu nổi. Nếu nói về vẻ bề ngoài lọt vào mắt xanh, có lẽ vẫn là những nam sinh học cùng khoa với tôi — khoa Văn học phương Tây. Trang phục của họ tương đối ngăn nắp, sạch sẽ, lại mang dáng vẻ rất tự nhiên; thái độ phóng khoáng nhưng không hề phù phiếm; lễ phép chu đáo mà không câu nệ; thể hình cường tráng nhưng không thô lỗ như trâu bò; đây mới là đối tượng thích hợp nhất. Còn có một điểm khiến tôi thấy sảng khoái nhất chính là: bọn họ đối với tôi đều vô cùng tôn kính, lại khách sáo, điều này đối với họ có lẽ chỉ là phép lịch sự thông thường "lady first", còn tôi vì đang trong cơn khát khao yêu đương, lại cứ ngỡ ngẩn tưởng rằng họ thật sự có ý gì với mình.
Tôi là một người trong đầu chứa đầy những lý thuyết mới mẻ, nhưng hành động lại luôn bị chi phối bởi tư tưởng cũ kỹ. Cứ lấy quan niệm về tình yêu mà nói nhé, nghĩ thì thấy nên được tự do tuyệt đối, nhưng làm thì luôn cảm giác có chút gì đó không ổn. Ý nghĩ "một người nữ không thờ hai chồng" cứ như bóng ma thoắt ẩn thoắt hiện trong tâm trí tôi, mặc dù bản thân vẫn luôn tự xưng là người theo chủ nghĩa vô thần, nhưng giữa ngọn đèn cô độc và cái bóng xanh xao, thì dù có giải thích thế nào đi nữa cũng khó tránh khỏi việc nổi da gà ớn lạnh.
Vào khoảnh khắc em nhung nhớ anh,
Anh đã đến
— thế nhưng lại chẳng phải là người mà em thực sự cần.
Thế là tôi đem trả lại từng bức thư tình bằng tiếng Anh dài dằng dặc, những bài thơ tiếng Pháp v.v... cũng bị xé nát tươm, trong lòng tôi lúc nào cũng có cảm giác về ngọn đèn cô độc và cái bóng xanh xao. Hơn nữa, tôi còn có một cội tính kỳ lạ, đó là thích đi cầu xin tình yêu chứ không thích bị người ta cầu xin, ngặt nỗi tôi là phụ nữ, thói quen khiến tôi phải giữ mình rụt rè, cả đời không dám mở miệng cầu xin ai, đồng thời lại không thể hoàn toàn tránh khỏi phiền phức khi bị người ta theo đuổi, điều này quả thực khiến người ta bực bội phát cuồng mà.
Lá phong ở núi Thê Hà rơi ngập lối, cuối cùng cũng trở thành một phần dưỡng chất cho đất đai; nước ở hồ Sau cũng đã đóng băng, những cọng sen gãy khúc nằm la liệt ven bờ, chẳng có chiếc thuyền du nào chở những con người đa tình đến để hoài niệm nữa, trong lòng tôi vẫn ngày ngày hoài niệm xuân sắc, nhưng thời tiết đã lạnh buốt rồi, trên người không tài nào có thể mềm mại, ấm áp lên được, không còn cách nào khác, đành phải mượn lò sưởi trong thư viện để sưởi ấm đôi bàn tay cứng đờ đang cầm bút chép tài liệu chuẩn bị cho kỳ đại khảo.
Người trong thư viện không đông lắm, tuy thời tiết lạnh giá, họ có lẽ đã có thể đến rạp chiếu phim, phòng khiêu vũ để sưởi ấm rồi. Người ngồi đối diện với tôi thường là người này, giày da đen, áo bào vải dạ xám, đeo một cặp kính cận tròng dày, thái độ hòa nhã nhưng lại có vẻ vô cùng điềm đạm, trang nghiêm. Về sau số lần gặp mặt nhiều hơn, đôi bên nhìn nhau cười mỉm như không cười, dùng cách đó để thay cho lời chào hỏi. Sách anh ấy đọc đều là sách ngoại văn dày cộp, còn có cả bản vẽ hình học, hình như là sách liên quan đến ngành kỹ thuật.
Có một lần khi tôi bước ra khỏi thư viện, anh ấy cũng đi ra. Theo lệ cũ, tôi nhìn anh mỉm cười như không cười coi như chào hỏi, anh chợt cất tiếng hỏi: "Em đi đâu thế?"
"Về ký túc xá ạ." Tôi khẽ đáp.
"Em học khoa nào vậy?" Anh lại hỏi, thái độ rất tự nhiên.
"Khoa Văn học phương Tây." Tôi đáp, không hiểu sao, trái lại còn có chút vẻ bối rối.
"Quý danh?"
"Họ Tô."
Thế là mỉm cười như không cười coi như nói lời tạm biệt, hai chúng tôi liền tách nhau ra. Trở về phòng ký túc xá, tôi vậy mà quên bén đi cái lạnh giá, mở toang cửa sổ phía sau đứng quay mặt về hướng bắc, để cho gió bắc gầm thét thổi thẳng vào mặt, nhưng tôi vẫn hoàn toàn không chút sợ hãi nghênh đón sự tấn công của nó; khi trận cuồng phong quất tới mãnh liệt nhất, mắt tôi đã bị những hạt bụi cát cuốn theo gió bắn trúng, vậy mà vẫn cắn răng kiên quyết không chịu nhắm lại, lấp lánh ánh lên tia sáng hạnh phúc: ở phía bắc có một tòa nhà kiểu Tây mới tinh cao lớn, đó chính là tòa nhà Kỹ thuật mà!
Mọi người đều đã ăn tối xong xuôi cả rồi, tôi vẫn đứng sững ở đó. Lúc bấy giờ nếu tôi chịu khép cửa sổ phía sau lại, quay đầu nhìn ra, thì ngay cửa chính ký túc xá đã bắt đầu nhộn nhịp hẳn lên, từng vị công tử khoác những chiếc áo đại y dày cùm cụp, chui rúc phần đầu vào trong cổ áo lông thú lao ầm vào phòng khách. Lát sau, bác gác cổng cũng rụt cổ lại, nhưng vì không có áo đại y khoác, cái cổ chẳng thể rụt vào nổi trong cổ áo bào bằng bông, đành phải dùng cả hai tay bưng lấy, vừa đi vừa la lớn trên đường: "Tiểu thư nào đó, có khách!" La xong một tiếng, chẳng màng vị tiểu thư đó có nghe thấy hay không, bác ta cứ thế ôm mặt quay người đi thẳng, trở về phòng thường trực chưa kịp ngồi ấm chỗ, lại đành phải mang vẻ mặt sầu đời mệt mỏi bị ép phải đứng dậy, để gọi cho một vị tiểu thư khác. Tôi nghĩ, người làm nghề gác cổng mà mùa đông không mắc bệnh cảm nặng thì đúng là lạ đời. Nghĩ chưa dứt ý, quả nhiên nghe thấy dưới lầu có tiếng của một gã trà phòng giọng khàn đặc mang theo giọng mũi, cứ như đang mắc bệnh cảm nặng cất tiếng gọi vọng lên: "Tô tiểu thư, có khách!"
Anh ta vậy mà không hề la vọng lên một tiếng dọc đường rồi thôi, thật kỳ lạ!
Càng kỳ lạ hơn là, sau khi la lên một tiếng ấy, anh ta còn vừa hắt xì vừa bước lên lầu, trên tay cầm một tấm danh thiếp. Tôi nhảy chồm lên trước mặt anh ta, giật phăng lấy tấm danh thiếp để nhìn cho rõ: trên tờ giấy trắng tinh và cứng cáp in rõ mồn một ba chữ lớn kiểu Tống phóng thanh: "Ứng Kỳ Dân."
Thế là tôi sốt ruột quay mòng mòng trong phòng: đi ra đây? Hay không ra? Thay quần áo đây? Hay là thôi?
Bác gác cổng lại kỳ lạ đến cùng cực, đến lúc này rồi mà vẫn chưa chịu quay về, cứ đứng đó ôm chặt lấy mặt, chỉ để lộ ra hai con mắt đen láy nhìn chằm chằm vào tôi. Tôi cảm thấy mặt mình đột nhiên nóng bừng lên, vội vã dùng cả hai tay che kín mặt, chạy trốn như đang chạy trốn khỏi phòng ngủ, lại cứ như trốn tránh cái lạnh mà chạy thẵng vào phòng khách, anh ta — người đi giày da đen, mặc áo bào vải dạ xám, đeo kính cận gọng vàng ấy đang đứng giữa đám đông cất tiếng chào hỏi tôi với nụ cười nửa miệng:
"Tô tiểu thư..."
"Dám đâu ạ. Là... Ứng tiên sinh phải không ạ!" Giọng nói của tôi vô cùng gấp gáp, hai tay buông thõng xuống, biểu cảm trên khuôn mặt lúc ấy đại khái cũng là cười mỉm như không cười.
