Sau khi Hạnh Anh xuất giá, trong nhà ngoài ông bà nội và Lão Hoàng má ra thì chỉ còn Súc Súc, mọi người cảm thấy cô quạnh. Một lần, ông nội đột nhiên lên tiếng: "Súc Súc năm nay bốn tuổi rồi nhỉ?" Bà nội buồn bã đáp: "Chẳng phải sao!" Chỉ có Lão Hoàng má ở bên cạnh nói toạc tâm sự của họ: "Thiếu nãi nãi cũng nên sinh thêm đứa em nữa rồi." Tôi liếc nhìn Hiền, cúi đầu không nói, Hiền chỉ tự cười cười.
Đến mùa xuân năm Dân Quốc thứ 26, Hiền đang bận chuẩn bị luận văn tốt nghiệp, anh vừa chép tài liệu vừa nói với tôi: "Không ngờ em lại mang thai thật, ngày dự sinh đúng vào tháng Bảy, lúc đó anh cũng tốt nghiệp rồi, có thể gọi là song hỷ lâm môn." Tôi nói: "Anh vẫn đừng quá lo lắng làm gì, sau khi tốt nghiệp nếu không tìm được công việc tốt hơn, đi dạy học không nuôi nổi người, lại không tiện xin tiền trong nhà nữa, sinh con ra, đó mới gọi là họa vô đơn chí, còn nói hỷ với chẳng hỷ gì nữa!" Nói khiến anh càng thêm sầu não. Tính khí của bố chồng tôi thì tôi biết, ông khao khát tôi sớm sinh cho ông đứa cháu đích tôn, cũng giống như khao khát Hiền sớm tốt nghiệp để làm rạng danh tổ tông vậy, nhưng những việc này đều phải dựa vào vận may, sao có thể nóng lòng mà được chứ?
Cuối cùng kỳ nghỉ hè cũng bắt đầu, bố chồng gửi ba ngàn đồng, kèm theo một bức thư dài, khuyên Hiền tìm thuê một căn nhà đàng hoàng, sắm ít quần áo, cuối cùng còn dặn dò anh mua thêm chút đồ ăn ngon cho tôi, lúc sinh nở phải tẩm bổ cho tốt, lần này chắc chắn là sinh con trai, ông nói, vì ông đã đi xem bói cho chúng tôi rồi.
Hiền cầm số tiền này, trong lòng càng thêm sốt sắng, nói rằng tìm nhà là quan trọng nhất, một là khi khách khứa đến thì thể diện hơn, hai là sinh con xong cũng có thể ở thoải mái hơn. Nhưng rốt cuộc đi đâu để tìm đây? Tôi đang mang bụng bầu đi lại bất tiện, Lâm má thì chỉ bận bịu việc nấu nướng, thời tiết lại nóng nực, tâm trạng rối bời, chính anh cũng chẳng còn hứng thú gì, đành qua loa chọn bừa một căn ở đường Ái Nhĩ Cận, là kiểu nhà trên dưới, cũng khá sạch sẽ, tiền thuê một trăm hai mươi đồng, bao gồm cả điện nước trang trí, ngoài ra chúng tôi còn mua một bộ nội thất phòng khách, chẳng mấy ngày đã dọn vào, bận rộn đến mức người ngã ngựa đổ.
Người thân bạn bè gửi đến rất nhiều quà tặng như khiên bạc, khung ảnh, có cái là mừng tốt nghiệp, có cái là mừng tân gia, chúng tôi nhận được chỉ biết cười khổ. Vốn dĩ nhà chúng tôi cũng không lo chuyện ăn mặc, chỉ vì đàn ông không thể tự lập xem ra là chuyện vô cùng mất mặt, cho nên Hiền cứ cuống cuồng chạy đôn chạy đáo khắp nơi, khuôn mặt rám nắng vừa đen vừa gầy gò. Anh không thể thường xuyên ở nhà, việc bài trí nhà cửa đành phải giao cho tôi và Lâm má. Chúng tôi dọn dẹp phòng khách rất gọn gàng, tầng trên vốn ngăn thành hai gian, gian trước làm phòng ngủ, gian sau bỏ trống, dự định để lại cho vú em ở. Phòng khách trên lầu này đặc biệt cao, phía trên không có trần nhà, mà có một cái gác xép, nhìn vào đen ngòm, lại còn có một cái bàn thờ thần, hai bên treo hai dải lụa vàng, bụi phủ nhện giăng, có lẽ là thứ chủ cũ để lại. Liệu có phải chủ cũ vì nhà không yên ổn nên dùng để trấn tà không? Điều đó thì tự nhiên không ai biết được. Nhìn thấy loại bàn thờ thần này, thường khiến người ta liên tưởng đến chốn âm phủ trong những ngôi miếu nơi thôn quê, vì vậy tôi không dám tự mình lên xem, cũng không bảo Lâm má lau dọn, cứ để trống như vậy. Đến tối, Hiền về muộn, Lâm má lại đang dọn dẹp bát đĩa trong bếp dưới lầu, tôi thui thủi một mình trong phòng đọc sách, một chiếc bóng đèn hai mươi lăm oát treo tòng teng từ trên cao xuống, ánh sáng lờ mờ yếu ớt, tôi không khỏi thấy rùng mình. Nhưng lại không muốn di chuyển, vì phòng sau cũng không có lấy một bóng người, buồng bên làm phòng ngủ của Lâm má, cửa cũng khép hờ, nhìn vào đen thẫm, lại còn ở ngay đầu cầu thang, quay đầu nhìn ra sân thượng thấy hai cánh cửa kính lấp lánh, lập lòe như có ma trơi nhảy múa. Nghĩ đến đây, đầu gối tôi run lên bần bật, lỗ mũi hít vào khí lạnh.
Có một lần, thấy Lâm má hớt hải chạy lên, nhìn quanh phòng một lượt, lộ vẻ ngạc nhiên, lui ra ngoài lại muốn đẩy cửa phòng sau, tôi biết có chuyện lạ, bèn sợ hãi hỏi bà rốt cuộc làm gì, bà run rẩy đáp: "Không... không có gì." Nói xong thần sắc đều thay đổi, quay người muốn đi xuống, lúc đó tôi không nhịn được nữa, cứ như thể con quỷ trong bàn thờ thần kia muốn chộp lấy mình, tôi kéo vạt áo bà, liên tục nói: "Lâm má, con xuống lầu xem bếp với má! Con cùng má xuống lầu!" Bà trợn tròn mắt nhìn tôi, trên mặt cũng đầy vẻ kinh hãi, chúng tôi không nhìn ngó gì nữa mà chạy xuống lầu. Sau đó, bà ấp úng kể với tôi, vừa rồi bà đang lau bàn, quay đầu lại nhìn thấy một người đàn ông đi thẳng lên lầu, cổ trắng bệch cứ như vừa cạo đầu xong, bà tưởng cô gia về nên vội vàng chạy theo lên rót trà, không ngờ lại chẳng thấy bóng dáng đâu cả. "Chắc là mắt tôi hoa thôi," bà nói: "Tiểu thư nghe rồi đừng sợ nhé."
Nhưng tôi không dám rời bà nửa bước, đêm đó tôi theo bà ngủ trong buồng bên; Hiền về vào lúc nửa đêm, thấy đèn trong phòng vẫn sáng mà không thấy người đâu, anh cũng hoảng sợ, không kìm được mà hét lên một tiếng kỳ lạ. Tôi cùng Lâm má trong buồng bên bị anh đánh thức, tưởng anh gặp quái vật gì đó, thế là cũng đánh cầm cập không thể cử động, muốn trả lời mà như có ai bóp cổ không ra hơi, tôi lấy hai tay che mặt, cuộn mình dưới chăn. Hiền gọi không thấy ai trả lời, trong lòng càng thấy lạ, vô cùng hoảng hốt đẩy cửa buồng bên ra xem, lúc này mới phát hiện ra tôi và Lâm má hóa ra đều sợ đến ngất đi, miệng anh tuy gượng cười chế nhạo chúng tôi vài câu, bản thân anh chắc cũng không tránh khỏi sợ hãi, đêm đó liền bảo Lâm má, nếu bà sợ có thể cuộn chiếu sang phòng sau của chúng tôi ngủ, mọi người chen chúc ở cùng nhau cho náo nhiệt hơn, bà tất nhiên là cầu còn không được.
Cho đến sau này nhà tôi lại có thêm một vị khách, đó chính là Chu Minh Hoa, anh ta mới từ Nam Kinh giải tán trường về, nói gần đây tin tức không tốt, Hiền giữ anh ta lại tạm trú nhà tôi chơi mấy ngày, anh ta cũng vui vẻ nhận lời, ở trong buồng bên, nhờ vậy mà tôi mới bớt sợ hơn đôi chút, thỉnh thoảng Hiền không về ăn cơm, tôi lại một mình ngồi ăn cùng anh ta, anh ta ăn xong, tôi cũng không để anh ta về, mọi người tán gẫu, đợi Hiền về làm vài câu xã giao rồi mới ai nấy trở về phòng ngủ.
Đến tối ngày chín tháng Tám, Hiền về nhà với vẻ mặt vô cùng hốt hoảng, tôi lập tức ngước nhìn bàn thờ thần, dải lụa vàng hình như đang lay động, Hiền vội xua tay nói không phải vì cái đó, Thượng Hải có biến động rồi, người ta đều chuẩn bị chạy nạn cả.
Tôi nói: "Vậy phải làm sao đây? Ở đây gần nhà ga Bắc, e là nguy hiểm lắm." Minh Hoa nói: "Vậy thì nhanh chóng chuyển vào Tô giới thôi." Sắc mặt Hiền âm trầm, anh do dự hồi lâu rồi nói: "Dù sao cũng phải đợi em sinh xong đã." Lúc này Lâm má cũng vào, nói là hôm nay bà ra ngoài mua thức ăn, trên đường người ta chuyển đồ đạc nối đuôi nhau không dứt, hóa ra quả nhiên là không yên ổn rồi. Thế là mọi người bàn bạc suốt nửa đêm, vẫn không đi đến kết quả nào.
Ngày hôm sau, Hiền ra ngoài tìm Lư gia A Đường và những người khác để bàn bạc, nhưng chưa đi được nửa đường đã quay về, nói là dọc đường đều có quân lính đứng gác, đi bộ qua đó thật sự có chút đáng sợ. Tôi lo lắng đến phát khóc, Lâm má nói: "Người nhỏ chủ kiến lớn, chuyện sinh nở trong bụng không có ngày giờ nhất định, chờ cũng không kịp, hay là cứ chuyển nhà đến Tô giới trước đi." Thế là Hiền quyết định ra ngoài tìm nhà xem sao, nhưng tối về nói nhà đã khó tìm, những căn có thì đều rất đắt, chúng tôi suốt ngày đứng ở cửa sau nhìn người trong ngõ đều lần lượt chuyển đồ đạc, lòng nóng như kiến bò chảo lửa, nghe anh nói không có hy vọng, liền cảm thấy ngày chết đã gần kề.
Ngày thứ ba, đã là ngày mười một tháng Tám, nhìn trong ngõ đã mười nhà trống chín, Minh Hoa bèn tự nguyện cùng Hiền chia nhau đi tìm, đến chiều, anh ta mồ hôi nhễ nhại chạy về bảo với tôi, ở khu trung tâm đường Hà Phi thuộc Pháp Tô giới, anh ta đã tìm được hai gian phòng khách tầng dưới, nhà rất bẩn thỉu, tiền thuê lại đòi ba mươi đồng mỗi tháng, hỏi Hiền đã về chưa, tốt nhất cùng anh ta đi xem quyết định. Tôi nói: "Đừng đợi anh ấy nữa, cứ đặt cọc mười đồng trước đã." Đến tận chiều tối Hiền mới về, nói có một căn biệt thự cho thuê, còn có cả nội thất gỗ mun, tôi nói giờ chạy nạn còn chưa biết đi đâu, chuyện mua nội thất thì để sau hãy nói, thôi thì cứ đến đường Hà Phi ở tạm mấy bữa, bẩn thỉu cũng đành chịu, chỉ mong đây chỉ là nỗi hoảng sợ hụt, sớm có thể quay lại đây là tốt nhất. Đêm đó, chúng tôi mang theo vài gói hành lý tư trang, ba người chia nhau ngồi ba chiếc xe kéo, chỉ có Lâm má trông nhà, dọc đường đông đúc vô cùng, người đi đường và phu xe đều hò hét, nhưng cũng đừng hòng chen lên được dù chỉ một chút. Tôi nhìn bụng bầu lồi ra của mình mà chỉ biết rơi lệ, Hiền nói hay là bảo phu xe kéo quay về, chúng ta đi bộ tay không. Tôi kiên quyết không chịu, cuối cùng cũng vất vả lắm mới thoát ra khỏi vòng vây.
Đêm đó tôi ngủ trong căn nhà mới, chỉ mượn nhà chủ được cái chiếu trải sàn mà ngủ, phía trên đắp tạm tấm ga trải giường. Đêm đó rệp rất nhiều, tôi trằn trọc không ngủ được. Hiền cùng Minh Hoa lại quay về nhà cũ ở đường Ái Nhĩ Cận để dọn đồ, hẹn ngày mai cùng Lâm má ba người vận chuyển tạp vật, chọn vài món đồ dùng đơn giản mang tới, còn lại đành phó mặc cho số phận. Nhưng đợi đến quá trưa ngày hôm sau, ba người họ vẫn chưa thấy tới, tôi từ sáng sớm đã không có hạt cơm vào bụng, đến nước rửa mặt cũng không có, chỉ cảm thấy trong bụng như đang làm quái gì đó.
Đến tầm mười hai giờ rưỡi, Hiền cùng Minh Hoa và Lâm má cuối cùng cũng theo hai chiếc xe thồ đến, nói rằng đồ đạc trên đường đã thất lạc không ít, nhưng chúng tôi cũng không quan tâm nữa, cứ sắp xếp xong hết rồi tính sau. Tôi giúp họ đưa cái này lấy cái nọ, Hiền nói: "Em cứ nghỉ đi, kẻo lát nữa lại động thai." Tôi ban đầu còn cố nhịn, bị anh nói thế, liền cảm thấy bụng thực sự đau âm ỉ.
Bữa trưa chúng tôi đều không ăn, cả nhà chỉ ăn bát mì. Đến bữa tối Hiền nói nên uống vài chén rượu, bảo Lâm má ra ngoài mua ít xá xíu về, đang định dùng bữa cho sảng khoái thì tôi nhíu mày đi vệ sinh. Thế là bụng đau từng cơn, đến tầm mười giờ rưỡi, tôi thực sự không chịu nổi nữa, bèn không đoái hoài gì đến sự mệt mỏi của Hiền, gọi anh vừa mới chợp mắt tỉnh dậy, Hiền cũng không chậm trễ, vội lái ô tô, đưa thẳng tôi đến bệnh viện Nhân Đức, Lâm má đi cùng, nhà cửa giao cho Chu Minh Hoa trông nom. Tôi trên xe nắm lấy cổ tay anh nức nở nói: "Thời thế nguy hiểm thế này, sau khi sinh xong làm sao mà trốn đây?" Hiền nói: "Chúng ta cứ phó mặc cho số phận ở đây đi, sống thì cùng sống, chết thì cùng chết." Tôi cảm động rơi lệ, bụng lại đau thắt dữ dội hơn.
Bước vào cổng bệnh viện, liền phải đăng ký trước, làm xong xuôi mọi thủ tục. Thế là Hiền cùng Lâm má dìu tôi vào bên trong, chỉ nghe thấy tiếng kêu la của mấy sản phụ bên trong, thê thảm không nỡ nghe, Hiền và Lâm má đều đau xót cúi đầu, tôi chỉ cảm thấy trong lòng hoảng loạn, như con cừu bị đem đi làm thịt, bị một hộ lý lạ mặt lông mày rậm kéo vào, Hiền cùng Lâm má lại bị chặn lại bên ngoài. Khi tôi gắng gượng nhấc chân bước qua ngưỡng cửa, không nhịn được quay đầu nhìn Hiền một cái, khuôn mặt anh hình như cũng tái nhợt hẳn đi, hốc mắt trũng sâu, rõ ràng là dáng vẻ kiệt sức quá độ, tôi không kìm được thê lương nhìn anh vẫy tay, ý bảo anh mau về ngủ một lát đi, anh dường như dùng ánh mắt ngăn cản tôi, một mặt dang tay ra như muốn tiến lên, nhưng biết thực tế là không thể, lại chán nản buông xuống.
Hộ lý thay cho tôi bộ quần áo, bảo tôi giải quyết đại tiểu tiện, rồi dẫn tôi vào phòng sinh. Trong phòng đặt hai chiếc giường nằm song song, ở giữa có tấm vải ngăn cách, trên chiếc giường phía ngoài nằm một người phụ nữ tóc tai bù xù, sắc mặt tái nhợt như đang ngủ mê man, nằm thẳng đơ, đáng sợ vô cùng. Tôi vừa đau bụng dữ dội vừa bị bà ta thúc giục đi vào trong, vị trí giường rất cao, muốn lên phải bước lên một chiếc ghế đẩu nhỏ, tôi nhất thời không bước lên được, liền bị bà hộ lý lông mày rậm kia hất mông một cái, cuối cùng cũng bò lên được, nhưng từ thắt lưng trở xuống kể cả khuôn mặt nhỏ đều nhói đau, đau đến mức tôi suýt chút nữa ngất đi. Sau đó lại có thêm một hộ lý và bác sĩ, không biết sao đã khử trùng cho tôi, bảo tôi một mình nằm ngửa đừng cử động lung tung, nói rằng còn lâu mới sinh, có lẽ phải đến sáng mai, tôi sốt ruột chỉ muốn khóc, lại muốn chết, chỉ là nghĩ vậy cũng không giảm bớt được bao nhiêu đau đớn.
Bác sĩ hộ lý trong phòng sinh đều ra ngoài hết, tôi lén lút nhìn trộm người phụ nữ giường bên qua kẽ hở tấm vải, chỉ thấy miệng bà ta hơi há ra, mắt nửa nhắm nửa mở, y hệt một cái xác chết. Tôi vừa sợ vừa đau, giãy giụa nửa giờ không ai ngó ngàng tới, đột nhiên một cơn đau dữ dội ập đến, tôi không kìm được mà gào khóc loạn xạ, phía dưới như con sắp chui ra ngay lập tức, gào thét một hồi, chỉ thấy một hộ lý hoảng hốt chạy vào nhìn xuống phía dưới tôi, kêu lên: "Ái dà, sắp ra rồi!" Vừa nói vừa dùng tay che phía dưới của tôi, cuống cuồng ra lệnh cho tôi: "Đừng rặn nhé, từ từ thôi, từ từ thôi, bác sĩ chưa đến đâu!" Nhưng tôi không thèm để ý đến bà ta nữa, cứ dồn hết sức một hơi, đứa trẻ liền trượt ra ngoài, bà ta dường như dùng tay đỡ lấy, miệng lại oán trách: "Đã bảo đừng nóng vội, giờ thì hay rồi!" Nhưng bác sĩ cuối cùng cũng tới, không lâu sau thủ tục hoàn tất, khi các bà ấy đưa tôi đến phòng bệnh sản phụ, tôi dường như nghe nói người phụ nữ nằm giường bên kia lại vì tiếng hét của tôi mà sợ đến ngất đi, tôi cảm thấy rất áy náy, nhưng cũng chẳng còn cách nào. Phòng bệnh của tôi có tổng cộng tám người, khi tôi được đặt nằm ngay ngắn lên chiếc giường thứ hai ở giữa, Hiền liền đứng trước giường hỏi tôi có đau không? Tôi lắc đầu, khi anh định nói thêm, hộ lý lông mày rậm liền lại gần giục anh ra ngoài liên tục, vì quy tắc phòng sinh giờ thăm là ba đến năm giờ chiều, quá giờ này không được phép lưu lại người, tôi trơ mắt nhìn anh đi ra ngoài, trong lòng vô cùng thê lương, nhưng cũng chẳng nói nên lời.
Đêm đó tôi thấy đói bụng lắm, hơn nữa vẫn đau từng cơn, lúc nói với hộ lý, họ dường như rất bận rộn không chú ý nghe, lại dường như có chuyện gì căng thẳng khác, thì thầm to nhỏ với nhau, còn không ngừng ngước mắt nhìn ra ngoài cửa sổ. Tôi nằm một mình trong lòng thực sự có nỗi khổ không sao tả xiết, đau dữ dội quá thì đành co người lại, rồi dùng móng tay liều mạng cào vào da thịt, chắc là đến tầm canh năm, tôi mới thiu thiu ngủ, nhưng không lâu sau loáng thoáng nghe thấy tiếng ầm ầm, dần dần lại gần và vang dội hơn, các hộ lý hoảng hốt kêu la chạy khắp phòng, tôi cũng tỉnh giấc hiểu rõ ra, có một sản phụ trẻ giường bên kêu khóc thé lên, nói không ổn rồi, bắn pháo rồi, quân đội sắp đến nơi rồi. Lại có người la hét mái nhà phải treo quốc kỳ nước ngoài, để tránh máy bay thả bom, thế là lại có một sản phụ cởi trần phía dưới muốn bò xuống giường để trốn, lòng tôi như bị ném vào biển lớn đen mịt mùng, mãi mãi chìm xuống ngược lại còn tĩnh lặng, Hiền không thể đến thăm tôi nữa rồi sao? Đại nạn ập đến, vợ chồng vĩnh biệt! Mỗi người mỗi ngả rồi!
Thế là tôi rơi lệ xin hộ lý chút đồ ăn, họ cho tôi một bát cháo loãng, hai đĩa thức ăn nhỏ là giá đỗ với dưa muối. Tôi nhai nuốt thấy vô cùng đau lòng, Hiền có lẽ đã hoảng hốt chạy trốn một mình rồi cũng nên? Căn nhà ở đường Ái Nhĩ Cận có lẽ đã cháy rụi hết rồi. Còn Lâm má, còn Chu Minh Hoa, họ đều đi đâu cả rồi? Chỉ để lại một mình tôi cô độc trong bệnh viện chờ chết, cho dù có biến thành hồn ma, cũng không nơi nương tựa chẳng tìm được đường về nhà nữa rồi.
Con tôi, đứa con mới sinh của tôi đâu? Cũng chẳng biết là trai hay gái, tội nghiệp nó còn chưa được bú một lần sữa, chưa từng áp vào ngực mẹ nó, chỉ sau khi chào đời bị người ta bế đi, liền vĩnh viễn không thể gặp tôi nữa - không, tôi thậm chí chưa bao giờ được nhìn thấy mặt nó.
Nghĩ đến đây, tôi không kìm được mà gào thét một cách cuồng loạn, chỉ thấy Hiền lặng lẽ đứng trước giường, vẫy tay ngăn tôi ồn ào, anh nói ngày mai anh sẽ đón tôi về, tuy nhiên bệnh viện không đồng ý, anh tình nguyện ký giấy cam đoan với phía bệnh viện, tuyên bố nguy hiểm không liên quan đến họ, chúng tôi chuẩn bị trong ba bốn ngày nữa sẽ chạy về thành phố N, đứa con gái mới sinh cũng phải mang đi theo...
Cái gì? Con gái mới sinh? Hiền đã đánh điện báo báo cáo toàn bộ chuyện chuyển nhà và sinh con gái về nhà rồi ư? Tôi không muốn nhìn thấy vẻ mặt thất vọng của bố mẹ chồng nữa, tôi không muốn quay về thành phố N, tiếng pháo ầm ầm dù làm khung cửa kính rung lên bần bật, nhưng tôi quyết không sợ hãi, thà giữ con gái tôi ở đây cùng thành tro bụi, tôi không thể mang nó về để nó phải chịu tủi nhục được!
