Gặp Hiền, hai người nhìn nhau, ai cũng không nói nên lời. Trong phòng bừa bộn, trước giường đầy tàn thuốc, cạnh tay vịn ghế sô pha là vỏ chai bia, đầy đất là vỏ lạc. Tam thái thái nghe tiếng bước xuống, toàn thân đeo khăn tang, tôi không khỏi kinh ngạc. Đang định hỏi thì Hiền nháy mắt với tôi, tôi vội hắng giọng một tiếng. Tam thái thái nhìn tôi trước rồi nói: "Sức khỏe cô thế nào? Cô em gái mới nuôi sao không mang theo?" Tôi nghe xong càng thấy thê lương, đâu còn lòng dạ nào kể chi tiết cho bà nghe, chỉ đáp úp mở là để lại nuôi ở nhà. Trò chuyện một lúc, bà cũng cho tôi biết ông lão họ Chương đã qua đời, cháu trai ông đã từ N thành đi thẳng về nội địa, lúc này tôi mới biết lý do bà mặc đồ tang, lại thấy lo thay cho bà từ nay không còn ai chăm sóc nữa.

Từ khi Hiền trở lại Thượng Hải, anh không thuê người giúp việc nữa, tự mình ăn no ở ngoài, còn quần áo thì mang ra tiệm giặt ủi. Mọi thứ trong bếp đều cho nhà họ Chương mượn dùng, có thứ thậm chí còn không cánh mà bay, Hiền đương nhiên chẳng quản. Tôi đến, mọi người khách sáo với nhau, cũng không tiện truy hỏi. Hiện tại anh vẫn đang dạy học ở trường trung học, lương tháng hơn bảy mươi đồng, một mình chi tiêu cũng rất chật vật. Có một lần anh bị ốm, nằm trên giường, Tam thái thái và những người khác cũng không để ý tới anh, anh nhịn đói suốt một ngày rưỡi, chiều hôm sau đành gắng gượng bò dậy đi mua một bình sữa, về đến nhà lại nôn thốc nôn tháo, tôi nghe mà không khỏi rơi lệ.

Thế là tôi quyết định không thuê người làm, tự tay mình làm hết. Phàm là nấu cơm, giặt đồ, lau sàn, dọn dẹp phòng ốc, vân vân, không việc gì là không đích thân làm, tự thấy mình là một người nội trợ hiền lương. Nhưng mọi chuyện lại chẳng hề đơn giản như vậy. Sáng sớm ngủ dậy, tôi đã bận rộn nhóm lò than, nấu trà, nấu cơm nguội, làm cho rối tinh rối mù, chuyện chải đầu rửa mặt đánh phấn thì chẳng còn tâm trí nào nữa. Tiếp đó Hiền thức dậy, tôi bận rộn lo liệu cho anh, nhưng sắc mặt đã không được đẹp lắm, vì tôi thật sự quá mệt mỏi. Hiền nói: "Xin em đừng quá bận rộn, anh tự làm được." Nhưng tôi nhìn ra anh chẳng phải là thương xót gì tôi, mà là không hài lòng vì tôi không thể giữ được vẻ mặt tươi cười, tôi liền nghĩ để mặc anh tự làm cũng tốt, anh quản việc anh, tôi làm việc tôi, thế là tôi lại tách ra dọn giường, quét đất, đổ bô. Hiền thấy tôi cứ đi đi lại lại trước mắt anh, lại càng thấy phiền phức, có lúc dứt khoát cơm sáng cũng không ăn, vội vã đi dạy học.

Bữa trưa anh thường không về ăn, tôi đi mua thức ăn về, phải nhặt phải rửa, làm cho đầu óc choáng váng, chẳng còn tâm trí nào nấu nướng món gì tử tế cho mình ăn, đành ăn vội vài miếng cơm là xong. Ăn xong, lại phải dọn bàn rửa bát đĩa, hai tay dính đầy dầu mỡ, buồn nôn vô cùng. Buổi chiều lại phải lau sàn giặt quần áo, có khi khách khứa đột ngột tới, lại phải tiếp chuyện cười nói, bận rộn chạy ra mua bánh trái, ra ngoài lại sợ khách ở nhà một mình lâu sẽ chán, lại vội vã chạy về, thật sự mệt vô cùng. Đến tối khi anh về nhà, anh đã kiệt sức muốn được an ủi chút ít, nhưng tôi nào có khác gì? Vì vậy lòng ai cũng hiểu rõ, cũng muốn gắng gượng làm cho xong, nhưng đến cuối cùng vẫn không được lòng nhau, đôi bên lại sinh ra oán hận: Hiền nói anh thà rằng tôi đừng làm lụng vất vả, chỉ cần ngồi tâm sự vui vẻ với anh là được. Tôi thì cho rằng người ta đã vì anh mà dốc hết sức mình rồi, anh còn không biết đủ, cũng quá là không có lương tâm.

Một hôm Hiền bảo tôi: "Anh có một cơ hội, sắp được vào làm thư ký cho một công ty ngoại quốc, mỗi tháng một trăm đồng, còn có tiền thưởng, em nghĩ thế nào?" Tôi nghe xong mừng rỡ khôn xiết, liền bàn rằng lúc đó hãy về quê đón con gái nhỏ lên. Hiền nói hay là đợi nó cai sữa rồi hãy bảo họ đưa ra, trước mắt thuê một người giúp việc là quan trọng, em cứ trưng cái bộ mặt này khi mệt mỏi, anh thật sự không nhìn nổi. Tôi nghe xong làm ầm ĩ lên không chịu, nói: "Anh xem, còn chưa vào công ty ngoại quốc mà đã chê bai vẻ mặt vợ không đẹp rồi, sau này tôi còn ngày nào mà sống nữa?" Anh giải thích an ủi mãi cũng không được.

Công ty ngoại quốc này thực ra là một công ty của người Hoa, quy mô khá lớn, chỉ là vị quản lý này hơi nhỏ mọn. Hiền vốn là người thông minh, giỏi đoán tâm lý cấp trên, nên quản lý rất quý anh. Sau giờ làm buổi chiều, đáng lẽ là có thể về nhà, nhưng quản lý mời anh đi uống trà nhảy đầm, anh đương nhiên phải phụng bồi. Ở nhà thuê một người giúp việc, tính tình trẻ con, thường xuyên làm sai, nhưng được cái thật thà. Hiền không ở nhà, tôi hướng dẫn tỉ mỉ cho người giúp việc làm, hướng dẫn còn mệt hơn tự mình làm, có khi lại gây tức giận. Nếu muốn quản ít đi chút, để người giúp việc ăn no rồi bỏ không, lòng thực không cam tâm, nên thường vắt óc suy nghĩ ra những việc không cần thiết bắt cô ta làm, cô ta làm không tốt, lại phải tốn công dạy bảo, hoặc là mắng mỏ, thế là trong lòng rất phiền muộn. Có khi Hiền đêm khuya mới về, lại không tránh khỏi trút giận lên đầu anh, cằn nhằn không dứt. Hiền cũng nổi cáu nói: "Anh vất vả làm việc bên ngoài về, em còn cứ hết cái này đến cái kia không vừa ý, loại đàn bà này anh thật không chịu nổi!" Tôi bĩu môi đáp trả anh: "Làm việc cũng không nhất thiết phải làm đến tận nửa đêm đâu nhỉ? Chẳng lẽ anh từ vũ trường về, em còn im thin thít hầu hạ anh chắc?" Anh nói: "Thì đi nhảy đầm thì đã sao? Quản lý bảo đi mà em cũng nỡ từ chối à? Gia đình ba người cũng phải sống chứ, em có bản lĩnh kiếm tiền đi, anh tình nguyện để em làm chủ gia đình!" Thế là anh lại không chỉ phụng bồi quản lý, mà còn thường xuyên phụng bồi bạn bè đi chơi bời, có đôi khi không phải đi chơi, tôi cũng cứ mặc định là anh đang đi chơi.

Mùa xuân năm Dân quốc hai mươi bảy, Nam Kinh và những nơi khác cũng bình yên trở lại, người N thành trái lại ùn ùn dời đến Thượng Hải, Minh Hoa nghe theo lời khuyên của anh trai mình, chuyển vào đại học ở Thượng Hải, tạm thời ở lại nhà tôi. Cậu ấy vẫn hoạt bát, chân chất như hồi trước chiến tranh, thường hay phát biểu những lý luận yêu nước, tuy quá nông cạn nhưng cũng là xuất phát từ tấm lòng chân thành. Cậu ấy cũng rất không tán thành việc Hiền ngày càng đô thị hóa, thường ngấm ngầm khuyên can anh, Hiền chỉ cười trừ, cho rằng đám trẻ các cậu thì biết gì. Lúc đó Hiền đã nhờ sự giúp đỡ của quản lý mà mượn tiền kinh doanh một chút, kiếm được mấy ngàn đồng, tự nhiên không tránh khỏi đắc ý vênh váo.

Anh đã coi việc làm giáo viên là không có tiền đồ, còn tôi và Minh Hoa thì cho rằng đó là nghề rất cao thượng, vì vậy mỗi khi ba người chúng tôi ngồi cùng nhau, tôi nhắc lại cuộc sống dạy học trước kia, Minh Hoa lúc nào cũng nghe rất thú vị, còn Hiền thì vô cùng không vui, cảm thấy tôi lắm lời, dường như lại làm anh mất mặt, vì vậy tôi cũng khá là ủ rũ không vui.

Minh Hoa đồng cảm với tôi, giúp tôi làm một vài việc vặt, cậu ấy sống ở nhà tôi dường như rất vui vẻ, cũng rất tự nhiên. Người giúp việc tuy vẫn không thông thạo mọi việc, nhưng tôi cũng dần không để ý nữa, chỉ cần mắt không thấy, tai không nghe, là được thảnh thơi. Thế là tôi dần béo lên, khuôn mặt dường như cũng đầy đặn hơn. Vào một buổi tối đầu hè, tôi mặc chiếc áo vải lanh màu xanh nhạt có hoa trắng nhỏ li ti, Hiền nhìn tôi một hồi lâu, nói: "Thật muốn thường xuyên được ở bên cạnh em hưởng chút niềm vui gia đình, chỉ tiếc việc quá bận." Minh Hoa vẻ mặt nghiêm túc khuyên anh: "Sao anh không đợi thêm thời gian nữa rồi treo biển làm luật sư? Nghề tự do bao giờ cũng ít bị gò bó hơn, không cần phải ngồi văn phòng, mọi người có thể trò chuyện thoải mái hơn." Hiền cũng rất tán thành.

Đêm đó anh nói với tôi: "Sau này chúng ta nên kết giao nhiều hơn với người khác, kiếm tiền quan trọng nhất là phải có mối quan hệ, người quen biết rộng." Thế là chúng tôi chia nhau tìm người quen, tôi chỉ tìm được vài người bạn học cũ, anh cũng chỉ có thể liên lạc với những giáo sư ở đại học trước kia. Tìm người dễ dàng tìm ra hy vọng, cũng rất dễ làm người ta thất vọng, lúc đầu họ đều chỉ nói với bạn những điều dễ dàng, làm bạn thấy lòng ngứa ngáy, mời khách, tặng quà, chính thức mở lời nhờ họ giúp đỡ, lúc này họ mới nói cho bạn biết bao nhiêu khó khăn, có lẽ còn bao nhiêu việc không may, khiến người ta muốn tiến không được, muốn dừng lại cũng không cam tâm, vì thế mất đi bao nhiêu tâm kế và vật chất. Cho đến khi trải qua mấy lần va vấp như vậy, lúc này mới nhìn nhận thực tế rõ ràng hơn, nhưng lại cảm thấy hoang mang không biết nên đi về hướng nào. Hiền tuy khôn ngoan, rốt cuộc cũng vì quá nhiệt tình mà mắc mưu người ta, đôi khi còn tưởng chuyện đã nắm chắc trong tay, thế là mua rượu thêm món tự chúc mừng một phen, vừa nói vừa lập kế hoạch, mỗi ngày đều làm rất nhiều giấc mơ, ngay cả Minh Hoa cũng cùng chúng tôi lúc thì hưng phấn, lúc lại thất vọng, khiến cho việc học hành bài vở đều không có tâm trí. Trong lúc vô cùng đắc ý, Hiền cũng không tránh khỏi tiết lộ đôi chút với quản lý công ty ngoại quốc, vị quản lý đó khôn khéo hơn người, biết anh không phải là người bình ổn, liền thuận nước đẩy thuyền, cho anh treo danh làm Trưởng phòng Pháp luật, giảm bớt tiền lương, giao vị trí thư ký hoàn toàn cho người khác. Đến lúc này Hiền mới vừa hối vừa lo, nhưng chuyện đã đến nước này, cũng không còn cách nào khác, đành vội vàng tìm thuê nhà, quyết định đánh liều, chính thức ra làm luật sư.

Chúng tôi xem rất nhiều căn nhà, có căn thì hẻm quá bẩn, có căn thiếu thiết bị vệ sinh, có căn hướng phía Bắc, có căn thì giao thông bất tiện, làm chúng tôi chẳng biết làm sao. Cuối cùng Hiền nói với tôi chỉ có một nguyên tắc không thể không kiên trì, đó là vẻ ngoài phải lộng lẫy uy nghi, còn nội dung hưởng thụ bên trong có kém chút cũng không sao.

Minh Hoa không có tiết học, cũng thường xuyên cùng tôi đi tìm nhà. Có một lần cậu ấy hớn hở đi vào nói với tôi, đoạn phía tây đường Hà Phi có một căn biệt thự lớn, bên trong có vài gian cho thuê, sao chúng ta không đến xem thử? Lúc đó Hiền vừa hay không có nhà, tôi liền đáp lời cùng cậu ấy đi ra ngoài. Đó là một căn biệt thự lớn hoa mộc um tùm, đi qua con đường ngoằn ngoèo rộng rãi, hướng về phía tây có mấy căn phòng tinh xảo, nói là khách cũ vẫn còn ở đó, chỉ vì chưa đầy mười ngày nữa là dọn đi, đã báo chủ nhà dán thông báo cho thuê. Chúng tôi gõ cửa nói xin lỗi, là đến để xem nhà. Một người phụ nữ đáp lời bằng giọng cao vút, tiếp đó là người nội trợ với bộ ngực phanh ra, đi dép lê, tay bế đứa trẻ mở cửa ra bằng một tay, khuôn mặt vàng vọt tuy lộ vẻ tiều tụy, nhưng đôi mắt đen láy vẫn rực sáng, đó chẳng phải là Hồ Lệ Anh sao?

Cô ấy túm chặt lấy tôi vào phòng ngồi xuống, cũng chẳng màng tới Minh Hoa đang ngó nghiêng xem xét kích thước căn phòng, cô ấy chỉ liên tục hỏi tôi sao lại đến đây? Có phải ở Thượng Hải lâu rồi không? Có mấy đứa con? Tiếp đó lại thì thầm nói cho tôi biết, trong mắt rưng rưng lệ, nói rằng cô và Dư Bạch kết hôn đã bốn năm rồi, Dư Bạch căn bản không yêu cô, anh chỉ nhớ nhung Liễu Mỹ Xuyên, vì thế cô rất đau khổ, dù nói giờ đã nuôi hai đứa con gái… Nghĩ đến đây, đã nghe thấy tiếng Dư Bạch ở phòng sau lớn tiếng hỏi là ai mà nói nhiều thế. Thế là nàng vội lau nước mắt, sợ hãi bế đứa trẻ đi vào, dường như đang thì thầm nói gì đó với anh, anh không nghe thấy lại gắt gỏng hỏi: "Rốt cuộc là ai vậy?" Nàng dường như nói ra tên tôi, một loạt tiếng bước chân gấp gáp chạy từ phòng sau ra, là Dư Bạch, đang ngậm tẩu thuốc, vui mừng nhưng lại mang theo vẻ ngạc nhiên nói: "Là em à? Thực sự là em sao? Đã bao nhiêu năm không gặp rồi."

Sau đó Dư Bạch nói với tôi, gần đường Lạp Phỉ Đức có nhà mới đang xây, mỗi căn phí ba ngàn đồng, kiểu dáng màu sắc khá là đẹp. Anh lại nói bọn họ không lâu nữa cũng sẽ chuyển đến gần đó, mọi người làm hàng xóm, thường xuyên qua lại.

Tôi không thể quên ngày chúng tôi vào nhà mới, đó là tết Trung thu năm Dân quốc hai mươi tám, buổi tối trăng mát rượi tỏa ánh bạc. Hồ Lệ Anh cùng với Dư Bạch cũng đến, còn có nhiều người thân bạn bè khác, mọi người ngồi ngay ngắn trong phòng khách, trên bàn chất đầy hoa tươi, trên kệ đầy những tấm khiên bạc, cúp bạc loại như thế, trên tường cũng treo rải rác vài bức chữ họa, đều là chúc mừng tân gia kiêm chúc mừng khai trương, rất nhiều, rất nhiều khung ảnh không có chỗ treo bày, nếu không thật sự không biết sẽ chiếm đầy mấy gian phòng. Nhà chúng tôi là cả một tòa, có ba tầng, phòng ngủ của tôi và Hiền ở tầng hai, là căn rộng rãi và sáng sủa nhất, chúng tôi bày biện bộ đồ gỗ mới thuê trọn bộ, rèm cửa sổ đều làm bằng lụa mỏng có hoa màu sắc, chúng tôi ở trong đó như đang sống lại giấc mơ tân lang tân nương, không lâu sau tôi sinh đứa con gái thứ ba là Lăng Lăng.

Hiền đi khắp nơi nhờ người kéo mối cố vấn pháp luật, có người đưa một trăm đồng, có người đưa hai trăm đồng, người đưa năm trăm đồng được coi là lịch sự nhất, đều là trọn năm, người giới thiệu còn có hoa hồng. Tôi hào hứng giúp anh điền giấy chứng nhận cố vấn, giấy đã in sẵn, trong tòa án có bán sẵn, chỉ là chữ phải viết cho ngay ngắn, trước khi đặt bút, tôi đều phải làm hỏng hơn chục tờ giấy Liên Sử, kết quả viết xuống vẫn không được, hết lần này đến lần khác chán nản, phải đợi Hiền an ủi khen ngợi mới thôi. Mỗi khi có thêm một khách hàng cố vấn pháp luật, chúng tôi đều phải ra ngoài ăn một bữa, hoặc xem phim, tiền cũng chẳng còn lại bao nhiêu.

Chúng tôi thường thảo luận về những vấn đề pháp luật không thường xảy ra, cho rằng làm luật sư phải làm được những điều kỳ lạ mới thắng, nhưng trên thực tế ngay cả những vụ án bình thường cũng không thấy qua. Khó khăn lắm mới có một người bạn hay người thân nói ngày mai sẽ giới thiệu một đương sự tới, chúng tôi bận rộn dọn dẹp phòng khách, giả sử phát hiện bàn ghế bẩn thỉu thì vội vàng thay, hoặc cảm thấy chén trà thiếu tinh tế thì mua bộ khác, trong ngày lại dặn đi dặn lại người giúp việc phải lịch sự, tuyệt đối đừng để người ta cười chê, tôi nói tôi sẽ ngồi bên cạnh làm thư ký tạm thời, nhưng Hiền kiên quyết không chịu, nói là để người ta nhận ra thì lại thành trò cười.

Ai ngờ đến giờ hẹn, đợi mãi không thấy tới, lại không tiện đi giục, đành tự mình giả vờ như không có gì mà lật giở lung tung "Lục pháp toàn thư". Tôi bế Lăng Lăng sốt ruột hết lần này đến lần khác xuống xem tình hình, Hiền sợ phụ nữ bế con ngồi cạnh bàn làm việc không nhã nhặn, liên tục vẫy tay bảo tôi mau lên trên, tôi cũng không dám hỏi, chỉ có người giúp việc thì sốt ruột không kiên nhẫn càu nhàu: "Người ta chén trà đã rửa sạch, nước canh cũng pha sẵn rồi, giờ này vẫn chưa đến, cái giá thật lớn!" Tôi nghe xong không khỏi tức giận nói: "Ai bảo ngươi đợi đâu, ngươi cứ làm việc của ngươi như thường; người tới, thiếu gia tự nhiên sẽ gọi ngươi rót trà." Hiền ở bên trong chỉ im lặng, tôi biết rõ trong lòng anh đau khổ, hóa ra người ta chỉ là tiện miệng nói một câu, căn bản không để nơi này vào lòng. Có lẽ lúc này anh ta đã ký xong ủy nhiệm thư ở nơi khác rồi, có lẽ vốn đã sớm mời luật sư, chỉ vì không yên tâm, muốn nhờ người quen bàn bạc chút ít, sau đó cảm thấy không có nhu cầu lớn, có lẽ là căn bản không tin tưởng nơi này, vì thế cũng không đến nữa.

Khi Hiền mỗi lần sắp đặt mồi thơm mà không đợi được cá cắn câu, luôn xị mặt, bực dọc cầm mũ rồi đi ra ngoài, tôi sợ anh không phải đi uống rượu, chắc là lên chỗ giải trí tiêu sầu nào đó, trong lòng rất đau khổ, nhưng lại không nỡ ngăn cản. Tôi thấy rất lạ, ở Thượng Hải có nhiều luật sư lớn trên báo thường đăng họ được nhận làm cố vấn pháp luật cho ai đó, hoặc đại diện cho ai đó thông báo vân vân, trong lòng rất ngưỡng mộ, tôi nói họ chắc là đều tinh thông pháp luật, sao tôi không thử xem kỹ mấy loại sách này, sau này cũng có thể giúp Hiền làm đơn kiện nhỉ?

Nhưng Hiền nói: "Họ thì tinh thông pháp luật cái quái gì, chỉ là đường lối nhiều, đi đâu cũng xoay xở được." Thế rồi lại nói: "Không bằng trước tiên đến chỗ luật sư lớn làm trợ lý đã, cứ hòa nhập làm quen với nhiều người đã rồi tính."

Nhưng tôi đem mẩu quảng cáo tuyển trợ lý của một luật sư lớn trên báo chỉ cho Hiền xem, Hiền hăm hở đi liên hệ, lúc quay về nói với tôi, thì làm cho nhiệt huyết của tôi nguội lạnh trong chốc lát, hóa ra cái gọi là luật sư tuyển trợ lý, chính là mời chào người chạy việc, thay ông ta đi tìm kiếm kinh doanh, rồi sau đó chia lợi nhuận, ngoài ra hoàn toàn không có lương bổng gì cả, tôi nói: "Chúng ta tự có vụ án, tự mình còn không biết làm, ai còn thay anh đi chia lợi nhuận chứ?" Thế là liền dẹp bỏ ý định này.

Về sau vẫn là vị quản lý công ty ngoại quốc này coi trọng anh, đem những việc như ký hợp đồng trong công ty ra thảo luận cùng anh, nghe anh nói rất có lý lẽ, cũng dần dần ủy thác anh xử lý vài việc, kết quả dường như mỗi việc đều rất hài lòng, vì thế vụ án nhận được nhiều hơn, kinh nghiệm cũng phong phú hơn. Tuy nhiên thực ra tôi lại cảm thấy một nỗi đau khổ khác, đó là cảm thấy những điều anh bàn bạc với người ta dường như đều là bóp méo sự thật để chiều theo điều khoản pháp luật, hơn nữa đương nhiên ai trả tiền cho anh thì phải dốc lòng dốc sức thay kẻ đó thoát tội hoặc vu oan cho người khác, điều đó làm lương tâm khó mà an lòng. Khi những đương sự đó đi rồi, tôi liền chỉ vào tấm khiên bạc sáng lấp lánh trên kệ mà nói: "Các anh không phải là bảo đảm nhân quyền, dương cao chính nghĩa sao? Hiền à, em thấy anh nên..."

Nhưng Hiền lập tức cười cắt ngang lời tôi: "Anh biết anh nên giúp kẻ nợ tiền để hắn không phải trả nợ, kẻ giết người để hắn không phải đền mạng, nếu không thì tốn tiền thuê chúng ta làm luật sư làm gì?"

Tôi im lặng.