Một

Đối với tinh thần chỉ thị của Phó tư lệnh Tiêu về việc "phải nắm chặt công tác xây dựng 'Công trình then chốt', phải tuốt sạch những 'cành nong cành néo' như ý thức tiểu tư sản, ý thức tiểu nông, ý thức tiểu quân phiệt trên người họ, phải giúp họ lột xác trưởng thành thành những chỉ huy viên pháo binh kiểu mới", Hàn Mạch Thiên hoàn toàn lĩnh hội sâu sắc.

Trong mắt Hàn Mạch Thiên, tập thể đặc thù sinh ra vào thời kỳ phi thường này chính là những cây con vừa mới nhú mầm từ hạt giống tốt và thổ nhưỡng phì nhiêu. Những cây con này rốt cuộc có thể trưởng thành khỏe mạnh thành cây cổ thụ chọc trời hay không, cần phải không ngừng tưới tắm và cắt tỉa.

Là một sĩ quan cực kỳ coi trọng tu dưỡng văn hóa, Hàn Mạch Thiên có hứng thú nồng nặc với từng chi tiết và khái niệm trong đời sống quân sự. Ông không chỉ muốn mổ xẻ ý nghĩa thực tiễn của chúng, mà còn coi trọng nguồn gốc, ý nghĩa lịch sử ban đầu và quá trình diễn biến của chúng.

Ví dụ như huấn luyện.

Huấn luyện là gì? Từ xưa đến nay mọi người đều dùng hai chữ này, chẳng qua chỉ là súng pháo kích kiếm rồng bay hổ nhảy. Nhưng Hàn Mạch Thiên đã phát hiện ra, huấn luyện có hai tầng hàm nghĩa: một là huấn, hai là luyện. Huấn đứng hàng đầu, còn luyện được tiến hành trên cơ sở của huấn. Huấn, chính là công tác tư tưởng chính trị, huấn đạo chính khí, sĩ khí, lòng dũng cảm, huấn đạo lòng yêu nước, lòng yêu dân, trách nhiệm dân tộc, trách nhiệm xã hội và ý thức đạo đức. Luyện, lại là việc diễn luyện kỹ chiến thuật và kỹ năng cụ thể. Nói cách khác, trong binh pháp cổ đại, công tác tư tưởng chính trị cũng được đặt lên hàng đầu. Vậy công tác tư tưởng rốt cuộc phải giải quyết vấn đề gì? Là "khí". Giải quyết vấn đề "khí" này, chính là phải luyện tâm. "Luyện tâm thì khí tráng".

Cũng chính vì chữ "khí" này, Hàn Mạch Thiên bắt đầu coi trọng động thái của Ngụy Văn Kiến hơn.

Không lâu sau, Ngụy Văn Kiến đã viết một bài luận văn có tiêu đề 《Bàn sơ về công tác tư tưởng chính trị trong binh pháp cổ đại Trung Quốc》, kính cẩn gửi tới Phó chủ nhiệm Hàn nhờ "nhã chính".

Phó chủ nhiệm Hàn xem xong, cũng nhã chính thật, bảo: "Đã là bàn sơ, thì sơ một chút cũng được. Bài viết này, cậu có ý tưởng gì không?"

Ngụy Văn Kiến nói: "Phó chủ nhiệm Hàn yêu cầu chúng tôi tăng cường tu dưỡng lý luận, tôi đây cũng coi như là một biểu hiện cụ thể của việc tăng cường tu dưỡng, ngoài ra không có ý tưởng gì khác."

Hàn Mạch Thiên nói: "Nếu tôi trực tiếp tiến cử cậu cho ai đó, ít nhiều cũng có nghi vấn đi cửa sau, không phải hành vi của quân tử. Theo tôi thấy, tuy nông một chút, nhưng có thể nêu ra vấn đề này thì đã không đơn giản rồi, đăng báo vẫn được chứ. Thế này đi, tôi viết mấy câu, cậu chép lại rồi gửi cho tạp chí 《Thám Tố Và Tư Khảo》, tranh thủ đăng bài."

Mấy câu Hàn Mạch Thiên viết ra là: Thứ nhất, hoan nghênh đưa ra ý kiến quý báu, không hoan nghênh đưa ra ý kiến không quý báu; Thứ hai, hoan nghênh giới thiệu trọng thể; Thứ ba, không hoan nghênh trả lại bài.

Viết xong, ông bảo Ngụy Văn Kiến chép lại, vẫn lấy danh nghĩa Ngụy Văn Kiến gửi cho biên tập viên X của tạp chí 《Thám Tố Và Tư Khảo》.

Ngụy Văn Kiến hơi ngẩn ra, nói: "Viết thế này có được không, biên tập viên X liệu có nghĩ tác giả này ngông cuồng rồi vứt vào sọt rác không?"

Hàn Mạch Thiên cười cười nói: "Tên X đó tôi quen, hắn là loại người như thế, ăn cứng không ăn mềm. Cậu càng vâng vâng dạ dạ, hắn càng coi thường cậu. Cậu khống khí càng lớn, hắn lại càng coi trọng, ít nhất hắn sẽ đọc hết bài viết này. Chỉ cần hắn đọc xong, hắn không có lý do gì mà không đăng, cái này trong chiến thuật gọi là 'đoạt khí'."

Về sau, bài luận văn này quả nhiên được đăng, còn kèm theo lời bình của biên tập viên, nói rằng, một người lính có thể đứng ở tầm cao lịch sử và thực tiễn để thảo luận về công tác tư tưởng chính trị trong binh pháp cổ đại Trung Quốc, thật là đáng quý.

Trong lòng Ngụy Văn Kiến không thể không thán phục, chiêu "đoạt khí" của Phó chủ nhiệm Hàn quả có cái hay của sự bất ngờ.

Thích Kế Quang trong 《Luyện Binh Thực Kỷ》 có nói: "Diễu trận tại trường, học nghệ tại thầy, gom tai mắt vào chiêng trống, dẹp dũng khép vào hình danh, đều là một việc trong binh." Nhưng nếu coi nhẹ việc luyện tâm, thì sẽ ảnh hưởng tận gốc rễ đến sức chiến đấu. "Người có tâm này, trước có khí này. Khí phát ra ngoài, gốc rễ ở tâm. Luyện tâm thì khí tráng... Cho nên phát ra từ tâm là chân khí, thì phát ra từ khí mới là chân dũng."

"Khí bén gốc ở tâm, thì trăm trận thất bại cũng không thể khuất phục."

"Đánh nhau, dựa vào lòng dũng cảm vậy."

Khí là gì? Vạn vật trên đời đều có "khí", cái "khí" của quân nhân chính là dũng khí, nhuệ khí, hào khí, đản khí, khí tiết, khí chất, khí độ. Đem những cái "khí" này ngưng tụ lại cho thông suốt, chính là sĩ khí của quân nhân. Con người sống được là nhờ một hơi thở, một quân đội có sức chiến đấu hay không, dựa vào chính là một luồng khí. Vung quân tiến lên chém giết cần "cố khí", xông phong hãm trận chiến đấu đơn độc cần "cố khí", mà thời bình càng cần "cố khí". Công tác tư tưởng chính trị là lâu dài và kiên trì, nuôi quân ngàn ngày dùng quân một giờ, cái "một giờ" sở dĩ dùng được, chính là nhờ vào "ngàn ngày nuôi dưỡng". Dùng quân là mục đích cuối cùng, là kết quả căn bản, còn "nuôi quân" thì xuyên suốt cả quá trình dài đằng đẵng của một sinh mạng từ phi quân nhân thành quân nhân, đến quân nhân chuyên nghiệp, rồi đến quân nhân chuyên nghiệp xuất sắc "dũng quán ba quân, túc trí đa mưu". Xem ra, nhiệm vụ của người làm công tác tư tưởng chính trị vô cùng gian khổ và nghiêm túc.

Đối với việc cắt tỉa "cành nong cành néo" của Trung đội 7, Hàn Mạch Thiên cơ bản áp dụng liệu pháp Đông y, âm dương cân bằng, điều hòa khí huyết.

Về vấn đề "khí", Ngụy Văn Kiến có nhận thức nhất định, nhưng đó dù sao cũng chỉ là vảy cá lông chim. Thầy vẫn là thầy, trò vẫn là trò. So với Ngụy Văn Kiến, nhận thức của Hàn Mạch Thiên sâu sắc hơn nhiều. Hàn Mạch Thiên cho rằng, việc nương theo đà để dẫn dắt sĩ khí thực ra có thể bao hàm toàn bộ tinh hoa của quản lý tư tưởng và quản lý hành chính. Khi khí không đều thì phải làm cho đều khí, khi khí không phấn chấn thì phải chấn khí, khi khí không thông thì phải lý khí, khi khí không đủ thì phải cổ khí, khi khí quá vượng thì phải tiêu khí. Phải bắt đúng mạch, phải mổ xẻ rõ ràng từng huyệt vị, loại bỏ những trọc khí, tiện khí, thổ khí, tiểu gia tử khí,cùng toan khí. Mà hiện tại, áp dụng lên Trung đội 7, điều chí quan trọng yếu chính là — nuôi dưỡng ra hào nhiên chính khí đỉnh thiên lập địa.

Một sĩ quan, không có chính khí, thì coi như không có tất cả.

Một ngày nọ, sau khi giảng xong lý luận "giá trị thặng dư" trong kinh tế chính trị học, Hàn Mạch Thiên đột nhiên làm một động tác ngoài giáo trình, đề nghị mọi người lộn tất cả túi áo túi quần của mình ra. Cho dù Hàn Mạch Thiên ráo riết nhấn mạnh là tự nguyện, nhưng mọi người đều cảm thấy chẳng có lý do và sự cần thiết nào để không tự nguyện, thế là lần lượt lộn hai túi áo trên và hai túi quần ra. Những đồ vật ít ỏi trong túi hoàn toàn lộ ra dưới ánh sáng ban ngày.

Hàn Mạch Thiên đi qua đi lại tuần tra mấy vòng dọc theo lối đi trong lớp học, phát hiện túi của phần lớn mọi người đều không đựng đồ, chỉ có vài món như sau: một chiếc kéo nhỏ gấp gọn (của Lật Trí Cao, dùng để cắt móng tay), hai tờ giấy trắng (của Ngụy Văn Kiến, không rõ mục đích), mười một cây bút máy (của Đàm Văn Thao và những người khác, mục đích rõ ràng), ngoài ra là một ít tiền giấy và tiền xu, khoản lớn nhất là của Lăng Vân Hà, tổng cộng chín đồng tư hào sáu xu.

Bài học chính của Hàn Mạch Thiên thực ra mới chỉ bắt đầu.

Hàn Mạch Thiên giả bộ kinh ngạc, hỏi Lăng Vân Hà: "Cậu để lắm tiền trong túi làm gì thế?"

Lăng Vân Hà thành thật trả lời: "Sẵn sàng đến quỹ tiết kiệm ở Đại đội bộ để gửi ạ, vì không có chỗ nào để tiêu."

Hàn Mạch Thiên gật đầu nói: "Tốt, thế là đúng."

Lại nói: "Thường mà nói, một nam đồng chí, có thể không tiêu tiền thì không tiêu, việc tiêu tiền lặt dặt này nên giao cho nữ đồng chí làm. Trên người tôi rất ít khi mang tiền. Bây giờ chúng ta hãy bàn về vấn đề tiền bạc. Mọi người đều rất rõ, không lâu nữa, khi các cậu được đề bạt cán bộ định ngạch, mỗi tháng phát cho các cậu không phải là vài đồng hay mười mấy đồng tiền phụ cấp nữa, mà là năm sáu mươi đồng tiền lương, tức là tiền lương sĩ quan. Tôi xin nêu một câu hỏi, sự khác biệt lớn nhất giữa việc nhận phụ cấp chiến sĩ và nhận lương sĩ quan là gì?"

Lớp học yên tĩnh một lúc, người đầu tiên giơ tay là Tôn Định Nghị ở lớp 8 Phân khu 3. Tôn Định Nghị nói: "Sự thay đổi về số lượng đánh dấu sự thay đổi về địa vị, nhưng điều quan trọng hơn là, nhận lương sĩ quan cũng có nghĩa là trách nhiệm trên vai nặng nề hơn. Khối lượng công việc và chức trách mà một sĩ quan phải gánh vác nhiều hơn chiến sĩ rất nhiều."

Hàn Mạch Thiên nói: "Rất tốt. Câu hỏi thứ hai của tôi là, giả sử, hiện tại các cậu đều đã nhận lương sĩ quan được một năm, trong túi mỗi người đều có sáu bảy trăm đồng tiền. Bây giờ xảy ra sự cố đột xuất, ngọn núi đối diện bị cháy rừng, cần chúng ta khẩn cấp chữa cháy, các cậu có nghĩa vô phản cố lao vào trận chiến chữa cháy không? Hay là phải cân nhắc cất giấu số tiền trong túi cho cẩn thận rồi mới xuất phát?"

Lớp học lại yên tĩnh một hồi.

Lăng Vân Hà nói: "Hiểm cảnh đã đến ngón chân, tính mạng cá nhân còn chẳng màng, thì còn xá gì tiền bạc? Tôi nghĩ, nếu thực sự gặp tình huống như vậy, chúng tôi sẽ không nghĩ nhiều thế đâu."

Hàn Mạch Thiên nhìn Lăng Vân Hà, hỏi: "Cậu thật sự nghĩ như thế?"

Lăng Vân Hà nói: "Tôi nghĩ như thế ạ."

"Cậu có dám chắc mọi người đều nghĩ như thế không?"

Lăng Vân Hà suy nghĩ một chút rồi nói: "Tôi nghĩ chắc là vậy, các bạn học này của tôi đều là những người có trách nhiệm."

Hàn Mạch Thiên mỉm cười đảo mắt nhìn toàn bộ mọi người trong lớp một lượt, giọng điệu bình thản nói: "Đúng vậy, về lý luận là như thế, nhưng, muốn thực sự làm cho toàn thể đồng chí đều làm được như vậy thì đâu có dễ dàng. Nhạc Phi từng có một câu 'Văn quan không thèm tiền, võ quan không sợ chết, thiên hạ thái bình vậy.' Câu này của Nhạc Đại nguyên soái nhìn vào ngày nay thì có chút vấn đề, đó là nhắm vào đặc điểm của văn quan và võ quan thời đại ông ấy mà nói, chứ không phải bảo võ quan thì có thể thèm tiền, văn quan thì có thể sợ chết. Nhưng theo một nghĩa nào đó, trong câu này có một mối quan hệ nhân quả: không thèm tiền chưa chắc đã không sợ chết, nhưng kẻ thèm tiền thì chắc chắn sợ chết."

Lời của Hàn Mạch Thiên nói ra đanh thép như tiếng chuông cảnh tỉnh, lại còn mang một luồng đoán độc đoán.

Trong lòng mọi người khó tránh khỏi nghi vấn: Có nghiêm trọng đến thế không? Dựa vào đâu mà bảo người thèm tiền thì chắc chắn sợ chết?

Hàn Mạch Thiên nói: "Là một quân nhân, điều đáng hổ thẹn nhất không gì bằng sợ chết, mà muốn làm được không sợ chết, điều tối thiểu nhất là phải làm được không thèm tiền. Lo cho nước quên mình là tố chất cơ bản của quân nhân, nếu ngay cả tiền tài tài sản cũng không nỡ buông bỏ, thì nói gì đến quên mình? Coi trọng tài sản tất sẽ coi nhẹ nghĩa khí, gia tài hàng triệu, tiền bạc đè nặng, khó tránh khỏi lo trước ngó sau, sợ mất sợ còn, cái tâm sợ chết chắc chắn sẽ lớn hơn người coi nhẹ tiền tài trọng nghĩa khí. Trong các danh tướng cổ đại Trung Quốc có rất nhiều tấm gương, đại tướng Hán triều Hoắc Khứ Bệnh công cao ngút trời, Hán Vũ Đế muốn xây phủ đệ cho ông, Hoắc Khứ Bệnh nói: Hung Nô chưa diệt, sao có thể thành gia. Đại tướng Đông Hán Mã Viện nương theo chiến thắng đánh giao Chỉ (tức Việt Nam ngày nay) trở về, Quang Vũ Đế sai người đến khuyên lao, an xắp cho ông nghỉ ngơi đàng hoàng, Mã Viện nói, phương Nam tuy thắng, nhưng phía Tây Bắc vẫn còn chiến sự, tôi xin xin cầm quân đi Tây chinh tiếp, 'trai trẻ nên chết chốn biên thùy, lấy da ngựa bọc thây về táng mà thôi, sao có thể nằm trên giường trong tay con trẻ được chứ?' Từ điểm này có thể thấy rồi, những người có thể lập nhiều chiến công để lại tiếng thơm, đa phần là những người coi tiền tài như phân thổ, coi đãi ngộ tựa lông hồng. Đàn ông thèm tài không phải quân tử, trượng phu trọng nghĩa mới thành anh hùng. Cái 'nghĩa' này, chính là nhân sinh quan đúng đắn. Như đông đảo tướng lĩnh nổi tiếng lưu danh thiên cổ, xử lý mối quan hệ giữa lợi ích vật chất và truy cầu tinh thần cao thượng như thế, mới có thể nói là tu thành chính quả của quân nhân. Mọi người có thể làm được không?"

Mọi người đều không lên tiếng. Khi mọi người nhìn Phó chủ nhiệm Hàn, trong mắt thấp thoáng ánh lên một dấu hỏi: "Phó chủ nhiệm Hàn, thầy có làm được không?"

Phó chủ nhiệm Hàn đọc được những dấu hỏi đó, mỉm cười nói: "Đương nhiên rồi, không phải ai cũng đạt được cảnh giới đó, nhưng, trở lại thực tế, hy vọng tôi dành cho mọi người là, phải theo đuổi, phải có ý thức rèn luyện bản thân, cố gắng làm một quân nhân trong sạch. Tại sao hôm nay lại nói những điều này? Là vì bắt buộc phải nói. Nước ta những năm trước rất nghèo, ăn miếng thịt mua quả trứng đều phải theo kế hoạch, đến cả lương thực cũng phải dùng phiếu lương thực, tức là nếu không có phiếu lương thực thì có khả năng ăn không đủ no. Tôi nhân tiện hỏi một câu: Trong số các đồng chí ở đây có ai từng có trải nghiệm ăn không đủ no không?"

Bên dưới bàn tán xôn xao, nói: "Trải nghiệm ăn không đủ no thì quá có luôn ấy chứ, dưa rau thay thế mãi đến cuối cùng ngay cả dưa rau cũng không có. Người thành phố có phiếu lương thực, dù sao cũng có hai ba mươi cân thế nào cũng ăn được nửa bụng, người dưới quê bảo một tiếng không có gì ăn là nhịn đói có thể nhịn nửa năm, chỉ dựa vào cái công phu đường ruột này của chúng ta thôi, đế quốc Mỹ cũng không so được, ông thử bảo nó nhịn đói nửa năm xem?"

Mọi người xôn xao bàn luận sôi nổi, chỉ có Thái Đức Hãn là cười mà không nói.

Trong lòng Thái Đức Hãn nghĩ, chút đói khát mà các người chịu đựng thì tính là cái gì? Để bản gia nói về lịch sử nhịn đói quang vinh của mình xem, dọa các người sợ khiếp vía luôn, bản gia dứt khoát không thèm so sánh với các người.

Hàn Mạch Thiên kịp thời ngăn chặn việc phát biểu tự do, Hàn Mạch Thiên nói: "Lịch sử ăn không đủ no e rằng một đi không trở lại rồi, bây giờ bắt đầu làm cải cách mở cửa, văn minh vật chất phải đi lên. Nhưng có một điểm phải nhắc nhở mọi người, kinh nghiệm lịch sử đáng để chú ý, thường là văn minh vật chất đi lên rồi, văn minh tinh thần sẽ bị va đập, kẻ ăn mày vào nhà hàng lớn, làm không khéo là tìm nhầm cửa. Giàu có không phải việc xấu, nhưng câu 'vi phú bất nhân' không phải tự nhiên mà có. Cái thứ tiền bạc này, không thể hoàn toàn không có, nhưng cũng không thể quá nhiều, đặc biệt là quân nhân chúng ta, coi trọng tiền bạc quá mức, làm ra quá nhiều tiền, tuyệt đối không phải việc tốt. Trước kia ai cũng nghèo, sĩ quan chúng ta có thu nhập cố định, so với các tầng lớp xã hội thông thường, điều kiện kinh tế coi như ưu việt. Nhưng, tôi dám khẳng định, cửa mở ra rồi, tư tưởng giải phóng rồi, sản xuất đi lên rồi, thị trường phồn vinh rồi, không quá vài năm nữa, địa vị kinh tế của sĩ quan chúng ta nếu so sánh sẽ tụt lại phía sau rất xa so với hiện tại. Nếu ai muốn thông qua nghề nghiệp làm sĩ quan này để thay đổi địa vị chính trị và điều kiện kinh tế của mình, vậy thì, tôi có thể chịu trách nhiệm mà khuyên cậu một câu, cậu có thể chuyển hướng được rồi, bây giờ vẫn chưa muộn."

Các học viên bị những lời này của Phó chủ nhiệm Hàn nói cho nín thở ngưng khí, dù là nhìn lại lịch sử hay hướng tới tương lai, lời của Phó chủ nhiệm Hàn đều không phải là giật gân báo động.

Hàn Mạch Thiên nói tiếp: "Nhìn thái độ của một người đối với tiền bạc, cũng có thể ở một mức độ nhất định thấy được tinh thần nghề nghiệp của anh ta, có thể thấy được anh ta liệu có trở thành một sĩ quan tốt hay không. Một sĩ quan tốt, nên là người đi đầu làm gương, nhưng nếu quá coi trọng lợi ích cá nhân, lo sợ mất mát, anh ta không thể đi đầu làm gương được. Ngụy Văn Kiến, cuốn sách hôm qua tôi giao cho cậu, cậu đã đọc chưa?"

Ngụy Văn Kiến đứng dậy trả lời: "Đã đọc rồi ạ."

"Đã đọc hiểu chưa?"

"Cơ bản đã hiểu ạ."

"Tốt lắm, vậy cậu hãy kể cho mọi người nghe câu chuyện về Điền Đan đi."

Ngụy Văn Kiến suy nghĩ một chút, rồi bắt đầu kể: Ngày xưa, tức là thời Chiến Quốc, Điền Đan là thượng tướng của nước Tề, từng dùng sức mạnh yếu ớt của thành năm dặm, quách mười dặm đánh bại cường địch là quân Yến. Vì từng lập nhiều chiến công, có nhiều vinh dự, cũng nhận được không ít ban thưởng, của cải nhiều lên, chìm đắm trong vàng bạc châu báu, say sưa trong tửu sắc xa hoa, ý chí chiến đấu liền suy yếu. Về sau dấy binh mười vạn, binh đông tướng mạnh, đi đánh nước Địch, có một vị tiên sinh tên là Lỗ Trọng Liên đoán chắc ông sẽ không đánh hạ được. Điền Đan không tin, dẫn quân bao vây chặt chẽ nước Địch, liên tục tấn công ba tháng quả nhiên không tiến triển được chút nào. Điền Đan đành phải một lần nữa thỉnh giáo Lỗ Trọng Liên. Lỗ Trọng Liên nói: "Ngài lúc ở Tức Mặc, ngồi thì đan sọt đất, đứng thì tay cầm xẻng sắt, ngài hát ca khích lệ sĩ tốt, 'nước sắp vong rồi, hồn đã mất rồi, nhân dân đã không còn nhà để về rồi', lúc đó soái có lòng quyết chết, sĩ tốt không có ý nghĩ cầu sống, cho nên lúc đó có thể chiến vô bất thắng. Bây giờ ngài phong địa phong phú, châu báu vô số, một lòng nghĩ đến niềm vui sống, làm sao còn sẵn sàng mạo hiểm cái chết nữa? Mỗi lần tấn công, ngài đều trốn sau gò đất, dùng thuẫn che đầu, miệng gào to xông lên diệt địch, nhưng bản thân không hề nhúc nhích, sĩ tốt nhìn thấy dáng vẻ đó của ngài, ai còn sẵn sàng mạo tử liều mạng nữa?" Điền Đan nghe xong lời của Lỗ Trọng Liên, bừng tỉnh đại ngộ, cũng ngượng ngùng vô cùng. Ngày hôm sau chiến đấu bắt đầu, Điền Đan búi tóc lên, đứng thẳng tới tận nơi tên đạn kẻ thù có thể bắn tới, vứt thuẫn vác kích, nhảy ngựa đi đầu. sĩ tốt thấy chủ soái không màng sống chết, ai nấy đều dũng cảm tiến lên, một chấp mười, rất nhanh đã đánh hạ được thành Địch.

Điển cố kể xong, trong lớp học một lần nữa xuất hiện sự im lặng.

Hàn Mạch Thiên đứng dậy hỏi: "Thế nào, có nhận được chút gợi mở nào không?"

Mọi người trả lời nói rất được gợi mở.

Hàn Mạch Thiên nói: "Đạo làm tướng, học vấn muôn vàn. Thủy tổ Tôn Tử của chúng ta đã khái quát ngũ đức cho sĩ quan, đó là: Trí, Tín, Nhân, Dũng, Nghiêm. Trong 《Lục Thao》 cũng có thuyết 'Ngũ tài', tức là: Dũng, Trí, Nhân, Tín, Trung. Nhưng, không thèm tiền không sợ chết là điều kiện tiên quyết của tất cả những tố chất này. Không có hai điều này, những thứ khác đều là lời suông. 'Da ngựa bọc thây' và 'Hung Nô chưa diệt, sao có thể thành gia' đều đã trở thành những lời châm ngôn kinh điển được truyền tụng rộng rãi thiên cổ của quân đội chúng ta. Mọi người với tư cách là người dẫn binh, phải quen thuộc với những tấm gương này, phải làm một sĩ quan có văn hóa, hiểu biết rõ ràng. Đương nhiên rồi, cổ vì kim dụng, cũng phải lấy tinh hoa, bỏ cặn bã. Đọc sách phải đọc cho hiểu, nhưng thế nào mới là hiểu, thì có rất nhiều điều cầu kỳ. Người trí tuệ đọc sách trí tuệ, thường có thể đọc ra một số trí tuệ phụ thêm, hoặc sẽ khơi gợi một số suy nghĩ trí tuệ. Đối với cùng một sự vật, các thời đại khác nhau có nguyên tắc và tiêu chuẩn đánh giá khác nhau. Người ngày nay đọc cổ điển, nên đọc ra tư tưởng của người ngày nay — đối với những kinh nghiệm đã hình thành định thế trong văn hóa truyền thống tiến hành quan chiếu đa chiều và phân tích lập thể mới, từ đó mở rộng to lớn bờ cõi có thể đọc của điển cố. Dinh dưỡng tinh thần tốt thì phải tiếp thu, có những quan điểm, do hạn chế của thời đại, thích hợp lúc đó chưa chắc thích hợp ngày nay, cái đó đành cậy vào việc mọi người phân tích cụ thể theo tình hình cụ thể vậy."

Hai

Sở Lan là người Thủ trưởng Đại đội đã xác định rõ ràng cho giữ lại một năm, tranh thủ một cơ hội thi cử cuối cùng. Nhưng, khi tinh thần phục viên vừa truyền đạt xuống, cô vẫn không chủ ý được mà cảm thấy một loại khủng hoảng. Dù sao tuổi tác cũng không tha cho ai, lần phục viên này dù có né được, nhưng thi cử cũng chỉ là lần cuối cùng rồi.

Tối nay, cô lại không thể tránh khỏi nghĩ đến Vu Tiểu Tuệ.

Thực ra, việc Vu Tiểu Tuệ năm đó xin cô nương tay, lý do đưa ra hoàn toàn không đứng vững được. Vu Tiểu Tuệ không chút xấu hổ nói với Sở Lan rằng, cô ta đã mang thai, được hai tháng rồi, phía nam là một sĩ quan nhỏ ở Đại viện Quân khu, họ quen nhau khi cô ta nghỉ phép về thành phố W vào mùa hè, từ lúc quen đến lúc làm chuyện đó chỉ có mười ngày. Vu Tiểu Tuệ khóc đỏ cả mắt, nói cô ta bắt buộc phải tìm cơ hội phá cái thai trong bụng đi, nhưng cô ta vừa mới nghỉ phép chưa lâu, hoàn toàn không có lý do xin nghỉ nữa. Nếu lần này có thể cho cô ta tham gia thi cử, cô ta có thể mượn cớ đi thi để ở lại thành phố W ba năm ngày. Nếu mất đi cơ hội này, cứ ở Đại đội Giáo đào sống qua ngày từng ngày thế này, giấy không bọc được lửa, sớm muộn cũng lộ ra, lúc đó cô ta chỉ có con đường chết.

Sở Lan không nói rõ được bản thân lúc đó đối với Vu Tiểu Tuệ là chán ghét hay căm hận, cô không thể hiểu nổi người phó banh trưởng vốn tinh minh và rất có chủ kiến này sao lại khinh suất trong chuyện này đến thế. Cô chưa từng yêu đương, cô chấp hành nghiêm ngặt quy định quân đội để thắt chặt bản thân, loại chuyện đó vừa nghĩ đến tim đã đập thình thịch.

Cô biết rõ hơn người khác, ở Đại đội Giáo đào, cũng có không ít ánh mắt nóng bỏng đang chú ý đến mình, nhưng cô kiên quyết né tránh những ánh mắt đó. Cô luôn tự nhắc nhở bản thân, mình là một chiến sĩ, là một người lính chưa có tư cách yêu đương. Từng nhất cử nhất động của cô đều không được vượt quá quy phạm.

Có một lần một cán bộ trẻ chưa lập gia đình ở cơ quan viết cho cô một tờ giấy, hẹn cô cùng đi ra thành phố huyện. Cô sợ tới mức hoảng hốt rối bời, dù là nhận lời trực tiếp hay từ chối trực tiếp, cô đều không có dũng khí, thế là áp dụng chiêu chuồn là thượng sách. Vào buổi sáng ngày hẹn, cô trốn vào ký túc xá của Tùng Khôn Minh không dám bước chân ra cửa, chỉ sợ bị vị cán bộ đó phát hiện. Trong lòng cô vừa hoảng vừa sợ, như kẻ trộm, nhòm qua cửa sổ ra ngoài thăm dò. Cô nhìn thấy vị cán bộ đó đi qua đi lại rất lâu bên ngoài ký túc xá của cô và Triệu Lệ, thỉnh thoảng xem đồng hồ, mãi đến hơn mười giờ mới tiu nghỉu bỏ đi.

Ngày hôm sau đi làm, cô và vị cán bộ đó gặp nhau ở lối đi giữa văn phòng, né không kịp, đành nhắm mắt bước tới. Ngay lúc vị cán bộ đó ngập ngừng định nói gì đó, cô trong cái khó ló cái khôn, "rắc" một tiếng đứng nghiêm, sau đó giơ tay chào vị cán bộ đó một quân lễ chuẩn chỉnh. Vị cán bộ đó bị cái lễ tiết chính quy đột ngột này ghim chặt tại chỗ, nửa ngày không nói ra lời, cuối cùng đành thở dài một tiếng, vô hạn cay đắng, quay đầu bỏ đi.

Trong lòng cô đâu có dễ chịu gì?

Tất cả chỉ vì cô là một người lính. Nếu cô là một cán bộ, cô sẽ không có sự tự ty sâu sắc như thế, cũng không có sự nhút nhát nhạy cảm như thế. Cô có thể đàng hoàng qua lại với anh ấy, đồng ý thì quang minh lỗi lạc tương xứ, không đồng ý cũng có thể thẳng thắn nói rõ ràng.

Nhưng, cô là một người lính, tất cả chuyện này phức tạp hơn nhiều. Một khi có tiếng gió, người làm cán bộ có thể tìm ra một ngàn lý do gánh vác hoặc gạt bỏ, nhưng người làm chiến sĩ thì có mười cái miệng cũng nói không rõ ràng.

Ở khu cấm quân sự Biệt Tỳ sơn, từng xảy ra một chuyện như thế này, đó là chuyện từ mấy năm trước rồi. Một nam cán bộ và một nữ chiến sĩ xảy ra bê bối tình cảm, vị cán bộ đó đang ở thời điểm then chốt để tiến bước, phủi sạch bách, toàn bộ là trách nhiệm của nữ chiến sĩ đó. Thủ trưởng quân đội vốn đã có định kiến với nữ binh, trong một hội nghị phòng ngừa sự cố an toàn của đơn vị bạn, một thủ trưởng có cấp bậc khá cao thậm chí còn làm một bài vè, gọi là "Tra phô tra xảo tra tư tưởng, phòng hỏa phòng đạo phòng nữ binh" (Kiểm tra giường kiểm tra gác kiểm tra tư tưởng, phòng hỏa phòng trộm phòng nữ binh). Nghe nói nữ binh của đơn vị đó đã khóc lớn một trận tập thể, đồng thời cùng nhau ký tên viết thư tố cáo vị thủ trưởng đó một trận. Tuy nói vị thủ trưởng đó sau này bị Phó tư lệnh Tiêu của Quân khu nghiêm khắc phê bình, nhưng sự cảnh giác của quân đội đối với nữ binh lại không vì thế mà có chút thả lỏng nào, mặc dù một số thủ trưởng ở một số dịp đối xử với nữ binh cũng chẳng tự trọng gì.

Trong những ngày làm lính, Sở Lan kiên trì giữ vững nguyên tắc của mình, cô coi thường những cô gái hễ đụng vào là động lòng không có đầu óc, càng coi thường những kẻ vì mục đích nào đó mà dễ dàng bán rẻ tình cảm. Từ xưa hồng nhan bạc mệnh, nhưng ở một số nơi, không phải hồng nhan cũng theo dạng bạc mệnh. Quan niệm phụ nữ là tai họa trong đầu một số thủ trưởng đến nay vẫn rễ sâu gốc bền. Trong môi trường như thế, làm một nữ binh thì phải đặc biệt cẩn thận, thật giả gì cũng phải tránh xa xa ra mới là thượng sách.

Ngay tuần sau khi cô từ chối đi cùng vị cán bộ đó, vị cán bộ đó vẫn không từ bỏ nỗ lực, lại tìm cớ chặn cô trong phòng tư liệu, gần như nước mắt ngắn nước mắt dài giãi bày với cô rằng anh là chân thành yêu cô, anh không phải loại người chơi bời qua đường, họ có thể không lập tức xác lập quan hệ, anh chỉ xin cô cho anh một lời đáp lại, trong lòng cô có vị trí của anh là được rồi, sau này họ vẫn là quan hệ đồng chí như thường, ở chốn công cộng anh tuyệt đối không làm lộ sự ngầm hiểu trong lòng họ. Nhưng Sở Lan vẫn nghiến chặt răng nhất quyết không mở miệng, không phải bảo không ưng anh, vấn đề này căn bản còn chưa bước vào phạm vi suy nghĩ của cô. Cô chỉ là không thể dung thứ trong lòng mình có một chút tạp niệm, cô sợ chuyện một khi mở đầu thì sẽ không thể thu lại được. Trong lòng có tình cảm, nét mặt cô sẽ không thong dong, bảo cô trước mặt người khác giả ngu giả ngơ, cô làm không được.

Không có ngoại lệ, Hàn Mạch Thiên cũng tìm Sở Lan nói chuyện. Phó chủ nhiệm Hàn hiện tại là cấp trên trực tiếp của cô, nói chuyện không khách khí như thế nữa. Phó chủ nhiệm Hàn nói, một người làm một chút việc tốt thì không khó, khó là cả đời làm việc tốt, không làm việc xấu.

Cô không nghiền ngẫm ra Phó chủ nhiệm Hàn nói câu này có ý gì.

Phó chủ nhiệm Hàn nói: "Sở Lan tôi nói cho cô biết, tình hình của cô thực ra tôi rất rõ. Cô rất có đầu óc, cũng có tài năng, tiểu thuyết của cô tôi đều đọc rồi, 《Một Dải U Lam》 có ý cảnh. Tôi thấy cô có thể đi tiếp theo con đường này. Cô vẫn còn cơ hội, kế sách Hạ Mỹ Mỹ và Triệu Tương Hương đưa ra cho cô không tồi, thi vào Học viện Chính trị có hy vọng, đối với cô mà nói cũng là một đường tắt. Nhưng cô không được lơ là chủ quan, một vạn năm quá lâu, chỉ tranh thủ từng ngày đêm. Thời gian này tôi chỉ có một yêu cầu đối với cô: loại bỏ mọi tư tâm tạp niệm, toàn lực lượng ôn tập."

Sở Lan biết, cái gọi là "tư tâm tạp niệm" mà Phó chủ nhiệm Hàn nói, chẳng qua là việc qua lại giữa nam và nữ. Cô cảm ơn Phó chủ nhiệm Hàn, trước khi con đường phía trước chưa mở ra, cô quả thực không thể có "tư tâm tạp niệm" — cơ hội cuối cùng, cô nhất định phải nắm lấy. Huống hồ, còn có một đống công việc đang vây quanh cô nữa.

Ba

Từ sau khi Đàm Văn Thao giúp Sở Lan đào xới ra các tư liệu còn sót lại của Trung đoàn Huấn luyện Sĩ quan nguyên bản, phòng tư liệu kiêm phòng đọc sách của Đại đội Giáo đào lại phong phú không tiền, thêm một số điển tịch tác phẩm quân sự cổ hương cổ sắc, đồng thời cũng cung cấp cho các học viên Trung đội 7 một khoảng không gian tư duy chiến tranh rộng lớn hơn. Nuốt tươi sống sên cũng được, học vẹt thuộc lòng cũng được, dung hội quán thông cũng được, dù sao cũng là tám tiên qua biển, ai hiện thần thông nấy. Đã là Phó chủ nhiệm Hàn yêu cầu mọi người học tập tư tưởng quân sự cổ điển, cho dù là môn học phụ, nhưng cũng không ai dám lơ là đối xử.

Nhưng có một người lại có chút ba chìm bảy nổi với việc này, người đó chính là Lăng Vân Hà. Lăng Vân Hà không ngoại lệ cũng phải ngâm mình ở phòng đọc sách, nhưng ngâm ngâm một hồi, phương hướng lớn liền lệch lạc. Binh thư chẳng xem được mấy cuốn, lại sinh ra hứng thú nồng nặc với đống 《Tham Khảo Tiêu Tức》 quá hạn ở góc phòng, còn đi cửa sau với Sở Lan, ôm một đống về ký túc xá, cắt cắt dán dán,Cư nhiên chỉnh ra một cuốn dày cộp. Đàm Văn Thao thấy làm lạ, có một lần thiện ý nhắc nhở anh, phải đọc binh thư, những thứ hoa hoa lá lá trên thế giới hiện tại chưa phải lúc nghiên cứu. Lăng Vân Hà lại một bản đem lòng nói: "Sai rồi. Lão huynh cậu có phát hiện ra không, Phó chủ nhiệm Hàn giảng binh pháp cổ đại cho chúng ta, thực ra nói đi nói lại, chủ yếu đều giảng từ góc độ công tác tư tưởng chính trị. Trị khí, dẫn binh, ý thức chiến tranh, tác dụng làm gương, vân vân. Mưu lược và tư tưởng chiến thuật giảng không nhiều."

Đàm Văn Thao nghĩ nghĩ, hình như cũng là như thế, bèn nói: "Phó chủ nhiệm Hàn là thủ trưởng công tác chính trị mà, đương nhiên coi trọng hơn nội dung tư tưởng trong binh pháp cổ đại."

Lăng Vân Hà hế hế cười nói: "Thế thì cậu quá coi thường Phó chủ nhiệm Hàn kính yêu của chúng ta rồi. Tớ nói cho cậu biết, họ Hàn kia là một người tư duy năng động, tuyệt đối có tầm nhìn xa trông rộng. Cho dù ông ấy không đi đi sâu nghiên cứu, chỉ dựa vào cảm giác, đối với những thứ có ý nghĩa chỉ đạo thực tiễn trong lý luận quân sự cổ đại, ông ấy cũng sẽ tiến hành lựa chọn theo bản năng. Mấy cái tên mọt sách giả các cậu, cắm đầu vào đống sách cũ, các cậu đâu có biết, thế giới này hiện tại đã xảy ra biến đổi lớn thế nào rồi. Cậu tưởng cậu chăm sóc tốt pháo lựu lựu pháo can là có thể đánh trận được à? Không có chuyện đó đâu. Tớ nói cho cậu biết, trong cuộc chiến tranh tương lai, những vũ khí thông thường này dứt khoát không có mấy đất dụng võ. Cậu xem tin tức này này. Năm X tháng 6, 14 chiếc máy bay chiến đấu của Israel, vòng qua khu vực giám sát rada của nhiều nước Ả Rập, tránh né sự thăm dò của máy bay cảnh báo sớm E-3A của quân đội Mỹ, xuất quỷ nhập thần bay đến vùng trời phía đông nam thủ đô Baghdad của Iraq 20 cây số, nhất cử phá hủy lò phản ứng hạt nhân mà Iraq mất 5 năm trời, tiêu tốn 5 trăm triệu đô la Mỹ để xây dựng. Toàn bộ thời gian tác chiến chỉ mất 2 phút. Lại xem tháng 8, trên không trung vịnh Sidra, hai chiếc máy bay chiến đấu E-14 của quân Mỹ từ tàu sân bay 'Nimitz' cất cánh đột ngột, dùng hai quả tên lửa 'Sidewinder', lần lượt bắn trúng hai chiếc máy bay chiến đấu Su-22 của Libya, thời gian chiến đấu chỉ vỏn vẹn 1 phút."

Đàm Văn Thao trầm ngâm phút chốc, hỏi: "Cái này có thể giải thích vấn đề gì?"

Lăng Vân Hà nói: "Thế này mà còn chưa hiểu à? Đây chính là đòn đánh nhanh, kiểu chớp giật. Từ Chiến tranh thế giới thứ hai đến nay, các nước trên thế giới đều đang phát triển trang bị thay đổi từng ngày, đã tiên tiến đến mức chúng ta chưa từng nghe thấy. Còn chúng ta thì sao? Chúng ta vẫn là súng với pháo, mà mấy chục năm trôi qua rồi, vẫn là kiểu năm mấy sáu mấy. Thế làm sao mà được chứ? Vẫn chơi chiến thuật biển người à?"

Đàm Văn Thao nói: "Tớ nghe lời này của cậu hình như có chút ý thức tự bạo tự khí. Ý thức của cậu có phải là muốn nói, không có trang bị tiên tiến thì không đánh trận được à?"

Lăng Vân Hà nói: "Đừng chụp mũ lớn. Chúng ta nói thế này, trước kia súng trường cộng mì gói cũng theo dạng có thể đoạt lấy giang sơn, nhưng, tớ có một dự cảm, cuộc chiến tranh tương lai e rằng phức tạp hơn nhiều. Cậu xem từ này xem: Cách mạng. Cách mạng không phải là mời khách ăn cơm, không phải làm văn vẽ hoa. Nhưng mà, cái cách mạng này và cái cách mạng cậu với tớ hiểu không giống nhau. Cái này gọi là cuộc cách mạng quân sự mới. Cái này thực sự có thể nói là sự biến đổi nghiêng trời lệch đất. Người ta cũng có pháo binh, nhưng cậu xem ngụy trang của người ta xem, thiên y vô phùng. Xem người ta xác định các yếu tố như thế nào? Chúng ta hiện tại có máy đo khoảng cách, có thể đơn quan định điểm rồi, không cần kép quan giao hội nữa, không cần mắt thường ước lượng nữa, coi như tiên tiến rồi. Nhưng, cậu lại xem tin tức này này. Ở đây có một danh từ mới là 'Chiến tranh thông tin'. Tớ nghiền ngẫm thời gian dài, cái 'Chiến tranh thông tin' này là cái ý gì? Họ chế tạo ra một loại máy móc, gọi là máy tính, thứ này dùng vào chiến trường thì uy lực quá lớn. Nó một giây đồng hồ tính toán mấy ngàn tỷ lần. Cụ thể đến đầu pháo binh chúng ta, một khi quét được mục tiêu, toàn bộ quá trình tình báo, thông tin, chỉ huy, chiến đấu đều do nó đảm nhiệm rồi. Còn cái này nữa, cái thứ nợ này gọi là hệ thống định vị vệ tinh, pháo binh của nó xác định yếu tố như thế nào? Căn bản không cần nhân công nữa, mục tiêu xuất hiện, nó đồng thời với rada đánh dấu, đo, tính, truyền, nạp, đánh, việc mấy chục phút của chúng ta, nó mấy giây là giải quyết xong. Trời đất ơi, tớ với cậu hếch mông lên còn đang lật bảng bắn định thước tầm, nó đã đánh xong rồi."

Đàm Văn Thao nói: "Tớ cảnh cáo cậu, đừng có giật gân báo động. Chiến tranh Trung Quốc có đặc điểm của chiến tranh Trung Quốc, nó có trang bị tiên tiến, chúng ta có con người tiên tiến."

Lăng Vân Hà nói: "Cậu là một A Q xuất loại bạt tụy. Nhưng mà, tinh thần A Q cũng cần thiết. Tớ nói thế này không phải bảo là hèn nhát, tớ cũng cho rằng, con người, yếu tố quan trọng chiến thắng chiến tranh vẫn là con người. Vấn đề ở chỗ, người giành chiến thắng chiến tranh là người thế nào? Không phải là những kẻ ngồi đáy giếng xem trời dạ lang tự đại, mà là những người có thể nhìn thấy khủng hoảng và lập tức hành động khẩn cấp đuổi kịp người ta."

Đàm Văn Thao nói: "Tớ vẫn giữ vững cho rằng, lối đánh truyền thống không thể dễ dàng phủ định. Phó chủ nhiệm Hàn nói, Trường Quân sự West Point của Mỹ cũng đang nghiên cứu Binh pháp Tôn Tử của chúng ta mà. Nó giỏi giang thế cơ à?"

Lăng Vân Hà nói: "Tớ nói cho cậu biết, thứ nó nghiên cứu không phải Binh pháp Tôn Tử, mà là hậu duệ của Tôn Tử — những kẻ tự cho mình học rộng tài cao về lý luận quân sự như chúng ta. Tớ đối với binh pháp — cũng bao gồm Binh pháp Tôn Tử, không có hứng thú lớn như các cậu. Tớ không tin, người cổ đại hơn hai ngàn năm trước, ông ta có bao nhiêu trí tuệ? Ông ta từng tham gia bao nhiêu cuộc chiến tranh? Ông ta đến cả pháo lựu còn chưa từng thấy, ông ta biết thế nào là tác chiến lập thể lục hải không? Đừng có làm cho thần thần bí bí. Không có tiên trí tiên giác. Tôn Tử nói, phải giấu ở dưới chín tầng đất, động ở trên chín tầng trời, cái này đúng là có sự dự đoán về chiến tranh lập thể. Nếu chúng ta không hiểu nó thành sự tưởng tượng vĩ đại, thì chỉ có thể hiểu thành khoác ác nói phét thôi. Bây giờ, có máy bay chiến đấu, vệ tinh cũng dùng cho chiến tranh rồi, tàu ngầm chui xuống đáy biển, 'giấu ở dưới chín tầng đất, động ở trên chín tầng trời' mới là thực tế. Chiến tranh tương lai là chiến tranh công nghệ cao, hình thái gì, thủ đoạn gì, mục đích gì, thần tốc và chính xác đến mức độ nào, đừng nói là người cổ đại hai ngàn năm trước, ngay cả các nhà quân sự hiện tại cũng rất khó dự đoán. Đương nhiên, trong binh pháp cổ đại có một số nguyên tắc có tác dụng chỉ đạo đối với chiến tranh thông thường ngày nay, hơn nữa có rất nhiều thứ phải dựa vào người ngày nay dựa trên thực tế ngày nay để phát huy, hoặc nói là vận dụng linh hoạt. Nhưng đem những thứ đó làm pháp bảo chiến thắng chiến tranh thì thật buồn cười. Tớ không coi trọng ngày nay coi nhẹ ngày xưa, nhưng tuyệt đối không coi trọng ngày xưa coi nhẹ ngày nay."

Một tràng lời này của Lăng Vân Hà nghe đến mức Đàm Văn Thao ngẩn cả người,Cư nhiên nửa ngày không lên tiếng được. Anh không thể hoàn toàn đồng ý với quan điểm của Lăng Vân Hà, nhưng công bằng mà nói, anh lại không thể không thừa nhận kiến giải của Lăng Vân Hà quả thực đáng để suy ngẫm. Đàm Văn Thao nói: "Cậu cũng quá ngông cuồng rồi, chống lại quyền uy đến cả thủy tổ cũng chống lại. Cậu có dám ở trên lớp trước mặt Phó chủ nhiệm Hàn trình bày quan điểm của cậu không?"

Lăng Vân Hà cười cười nói: "Không phải không dám, mà là thời cơ chưa tới. Bây giờ tớ càng lúc càng thừa nhận rồi, Phó chủ nhiệm Hàn là một người có tầm nhìn xa trông rộng, ông ấy không thể thờ ơ với quan điểm mới của tớ, càng không loại trừ. Bây giờ tớ đang nghiền ngẫm, đợi nghiền ngẫm có mạch lạc rồi, có thể tự tròn lời nói rồi, tớ đương nhiên sẽ tỏa sáng một trận trên lớp. Biết đâu chừng sẽ khiến Phó chủ nhiệm Hàn nhìn bằng mắt khác, thay đổi triệt để ấn tượng không tốt đối với tớ, cậu tin không?"

Đàm Văn Thao nói: "Theo tớ thấy, thực ra Phó chủ nhiệm Hàn đối với cậu cũng chẳng có mấy ấn tượng không tốt, cảm giác ông ấy vẫn khá thưởng thức cậu đấy. Nhưng mà, trước mắt chúng ta vẫn phải làm rõ công phu trên pháo và chiến thuật tiểu đoàn trung đoàn đã, nếu kéo tụt thành tích xuống không tốt nghiệp được, cậu có cao tầm nhìn xa trông rộng đến đâu về chiến tranh tương lai, e rằng cũng không có cơ hội trổ tài đâu."

Lăng Vân Hà nói: "Đó là tự nhiên, Lăng lão đây không phải người hồ đồ, dù thế nào đi nữa, trước tiên mặc được bốn cái túi vào người là việc gấp trước mắt. Người xưa nói người không có lo xa tất có họa gần, tình hình của chúng ta bây giờ là, vấn đề họa gần không giải quyết, thì không bàn đến lo xa được."

Bốn

Trung đội 7 huấn luyện trinh sát trận địa cũng được tiến hành ở khu vực Ngõa Gang Trại.

Đứng ở một ngọn núi nào đó thuộc khu vực Ngõa Gang Trại bung tấm lưới ánh mắt ra, phía đông núi cao trập trùng rặng núi xanh ngắt, hình như đang ẩn giấu một bí mật quan trọng chốn nhân gian sâu thẫm. Phía bắc là di tích cửa ải Sóc Dương, tuy qua ngàn năm phong hóa, nhưng tòa binh thành do đá xanh xếp thành kia vẫn kiên cường sừng sững giữa một vùng đồng ruộng phì nhiêu trong quần núi Trung Nguyên, như đang lặng lẽ kể nốt điều gì, lại như đang lặng lẽ nhắc nhở điều gì. Phía tây nam chính là trường bắn rộng lớn của Quân khu W, khu vực đồi núi nhấp nhô phòng trại rải rác như sao giăng, thảm thực vật xanh rì che phủ các loại khí tài binh khí im lùm lùm. Tất cả những cái này, tạo thành bầu không khí quân sự thần bí của khu vực Ngõa Gang Trại, cổ kính mà tươi mới.

Trên đường di chuyển từ trận địa số 6 sang trận địa số 7, xảy ra một việc không lớn không nhỏ — Đơn Hòe Thụ ở Phân khu 2 trong lúc thu dọn khí tài, tiện thể nhổ một bãi đờm xuống bên đường. Đơn Hòe Thụ mấy ngày nay hơi cảm cúm, trong cổ họng luôn có cảm giác không trong trẻo. Bãi đờm này nhổ cực kỳ không đúng lúc, nhưng nhổ ra rồi thì không thu lại được nữa, đang nghiền ngẫm xem có nên áp dụng biện pháp gì che đậy hành vi không quang thái này hay không, còn chưa kịp hành động, liền cảm thấy sau lưng có một luồng gió lạnh thấu xương lùa vào cổ, trong lòng gào lên một tiếng thảm thiết: Thôi xong.

Quay đầu lại nhìn, quả nhiên là xong thật — Phó chủ nhiệm Hàn Mạch Thiên đứng ngay sau lưng anh chưa đầy năm mét, một đôi mắt sắc bén không lệch một ly nhìn chằm chằm vào anh.

Trong lòng Đơn Hòe Thụ lập tức cuống kê lên.

Hàn Mạch Thiên không chỉ một lần nói qua, phân biệt một người có văn minh hay không, cần tiến hành đánh giá toàn diện đối với tố chất tổng hợp của anh ta, nhưng muốn xác định một người không văn minh, thì rất đơn giản, một việc nhỏ là có thể giải thích vấn đề, ví dụ như anh ta có nói lời bẩn thỉu hay không, có xem sách báo dung tục hạ lưu hay không, có khạc nhổ bừa bãi hay không.

Điều Phó chủ nhiệm Hàn căm ghét nhất rõ ràng chính là khạc nhổ bừa bãi. Có một lần Hàn Mạch Thiên biểu dương Ngụy Văn Kiến nói, Ngụy Văn Kiến là một chân quân tử, một bằng chứng sắt như núi là, Ngụy Văn Kiến có một lần trên đường từ Đại đội bộ nhận giáo trình trở về Trung đội 7, đã đi xuống đường lớn, đến một đống rác cách bên đường mười mấy mét nhổ một bãi đờm.

Một người, có thể trong tình huống không có bất kỳ ai tại chỗ, mà lại còn là trên đường quốc lộ, đều làm được không khạc nhổ bừa bãi, đủ thấy người này có tố chất văn minh rất cao, đây là chân văn minh chứ không phải giả văn minh." Phó chủ nhiệm Hàn nói như thế.

Trong này rõ ràng có một vấn đề, đã là "không có bất kỳ ai tại chỗ", vậy thì Phó chủ nhiệm Hàn làm sao biết được Ngụy Văn Kiến đi đến đống rác cách bên đường mười mấy mét để nhổ một bãi đờm? Không ai dám hỏi vấn đề này, chỉ có thể hiểu nó thành sự bấm ngón tay tính toán vi diệu của Phó chủ nhiệm Hàn, hoặc là âm thầm theo dõi. Dù là bấm ngón tay tính toán hay âm thầm theo dõi, đều là một việc vô cùng đáng sợ.

Nhiều năm sau, khi Ngụy Văn Kiến trở thành Trưởng phòng Doanh phòng của một Tập đoàn quân nào đó và bị nghi ngờ phạm tội kinh tế, chỉ có một người nhớ lại chuyện năm đó anh ta "đi xuống bên đường quốc lộ nhổ đờm", người đó chính là Đơn Hòe Thụ. Đơn Hòe Thụ nói với người khác, Ngụy Văn Kiến từ hơn mười năm trước trong vấn đề nhổ đờm đã bộc lộ manh mớ giỏi làm giả làm dối, đồng chí này biết làm sổ sách giả — đây là chuyện sau này rồi.

Phó chủ nhiệm Hàn quả thực là tiên trí tiên giác, quả thực là có mặt khắp nơi — đương nhiên, ông chỉ xuất hiện khi trong lòng cậu có tật nhất.

Bây giờ, Phó chủ nhiệm Hàn lại xuất hiện chuẩn xác và kịp thời — vào lúc Đơn Hòe Thụ đang cực kỳ giật mình vì lỡ nhổ một bãi đờm không biết điều. Nhưng Phó chủ nhiệm Hàn không đưa ra lời phê bình, cứ như thế dùng một đôi mắt bình thản nhìn chằm chằm Đơn Hòe Thụ, nhìn đến mức đồng chí Đơn Hòe Thụ kinh hoàng bạt vía. Đơn Hòe Thụ hoảng hốt đứng dậy, nói năng lộn xộn: "Hàn... Phó chủ nhiệm Hàn,... tôi không văn minh... tôi sửa chữa..." Vừa nói, vừa đưa chân ra giẫm tơi đất trên mặt đất, giống như một loài động vật nào đó sau khi đi vệ sinh xong còn lấp đất giấu bẩn vậy.

Nhưng, Phó chủ nhiệm Hàn đã ngăn cản hành động của Đơn Hòe Thụ.

Phó chủ nhiệm Hàn đối với vết dơ về mặt vệ sinh của Đơn Hòe Thụ đã để ý từ lâu. Phó chủ nhiệm Hàn từng vì vấn đề này mà lật hồ sơ của Đơn Hòe Thụ bốn lần, tuy từ hồ sơ không tìm thấy căn cứ lịch sử về việc người này thiếu vệ sinh, nhưng ông biết huyện thành nơi Đơn Hòe Thụ sinh sống cực kỳ bẩn thỉu. Ông mấy năm trước khi đi điều tra ngoại bộ một cán bộ dự đề đã từng đến đó. Ông có ấn tượng sâu sắc với nhà vệ sinh (người địa phương gọi là hố phân) ở đó, đồng thời sâu sắc căm ghét, căn bản không thể đặt chân xuống được. Chỉ dựa vào điểm này, chọn Đơn Hòe Thụ — người nổi bật đi ra từ cái nơi bẩn thỉu đó — làm điển hình để mở cuộc chiến tiêu diệt vệ sinh văn minh, cũng không tính là oan uộng anh ta.

Hàn Mạch Thiên gọi Phó ban trưởng Lật Trí Cao của lớp Đơn Hòe Thụ lại, Hàn Mạch Thiên nói với Lật Trí Cao: "Đồng chí Đơn Hòe Thụ bài tiết một số thứ thừa thãi trong cơ thể cậu ấy ra đây, mời cậu giám định một chút, đây là hành vi gì?"

Lật Trí Cao là người có bệnh sạch sẽ, sau khi bước qua, liếc mắt một cái đã thấy một đống thứ nổi bật trên mặt đất, buồn nôn đến mức hai con mắt xiêu xiêu vẹo vẹo, mũi cực kỳ bài xích hếch chặt lên trên. Nhưng có Phó chủ nhiệm Hàn tại chỗ, lại không thể làm ra vẻ quá kiều kỳ — việc anh quá sạch sẽ cũng từng bị Phó chủ nhiệm Hàn khinh bỉ. Phó chủ nhiệm Hàn nói, yêu sạch sẽ là văn minh, sạch sẽ thành bệnh thì không phải văn minh nữa, việc gì cũng có cái độ, vượt quá chừng mực thì đều đáng ghét như nhau. Ba chữ "kiều kỳ" chính là do Phó chủ nhiệm Hàn tặng cho anh, chỉ suýt nữa là chưa nói anh "yêu lý yêu khí".

Lật Trí Cao đương nhiên hiểu, lúc này anh bắt buộc phải đứng vững lập trường trước. Vấn đề này dễ giải quyết, bình thường anh đã không vừa mắt dáng vẻ nhếch nhác của Đơn Hòe Thụ, mỗi lần kiểm tra vệ sinh nội vụ đều phải cãi nhau với anh ta một trận. Lần này tốt rồi, rốt cuộc cũng chộp được cơ hội dậu đổ bìm chất. Thế là anh bèn làm ra vẻ càng thêm chán ghét, trừng mắt nhìn Đơn Hòe Thụ một cái dữ tợn, nghiến răng nghiến lợi nói: "Đây là khạc nhổ bừa bãi."

Đơn Hòe Thụ có chút không phục, lẩm bẩm nói: "Đây là dã ngoại, sao gọi là bừa bãi được ạ?"

Lật Trí Cao liếc nhìn Phó chủ nhiệm Hàn một cái, Phó chủ nhiệm Hàn dửng dưng như không, hình như rất lạnh nhạt nhìn anh tranh luận với Đơn Hòe Thụ.

Lật Trí Cao nói: "Cái gì gọi là dã ngoại? Lấy cậu làm tâm đường tròn, lấy mười mét làm bán kính vẽ một vòng tròn, toàn bộ phân khu đều chui vào được rồi. Phó chủ nhiệm Hàn đã nói, hai người ở cùng nhau chính là chốn công cộng, cậu làm như thế ở chốn công cộng, quả thực vô liêm xỉ."

Đơn Hòe Thụ câm nín, đành phải đáng thương nhìn Phó chủ nhiệm Hàn, chờ đợi ông định đoạt.

Phó chủ nhiệm Hàn cố tình không lập tức tỏ thái độ, lại bảo mấy học viên xung quanh cùng tham gia thảo luận.

Không ai dám lơ là, lập tức xốc lại tinh thần. Mọi người đều biết, đã là Phó chủ nhiệm Hàn bảo cậu thảo luận, vậy cậu dù thế nào cũng phải nói ra ngô ra khoai, nếu không Phó chủ nhiệm Hàn không nói cậu có tâm lý chống đối, thì cũng nói cậu nhìn nhận vấn đề chậm chạp hoặc nói năng lực biểu đạt của cậu không được.

Ai muốn bị dính cái đánh giá nhìn nhận vấn đề chậm chạp hoặc năng lực biểu đạt không được chứ? Mọi người đều là người sắp làm cán bộ — không, mọi người đều là người sắp làm sĩ quan, nhìn nhận vấn đề chậm chạp có được không? Năng lực biểu đạt không được thì tính là loại sĩ quan gì chứ? Cho nên, mọi người thà đắc tội Đơn Hòe Thụ, cũng tuyệt đối không giữ im lặng, mà còn đều muốn dốc sức biểu đạt một chút "năng lực biểu đạt".

Cứ như thế, Đơn Hòe Thụ thảm rồi. Có người đem bãi đờm này của anh (Đơn Hòe Thụ sau này kiên trì nói đó chỉ là một bãi nước bọt) gắn kết với tập khí nông dân, có người đem vấn đề này gắn kết với ý thức văn minh hiện đại, có người đem vấn đề này nâng lên tầm cao lý luận, gắn kết với sự chính quy hóa, hiện đại hóa quốc phòng, nói quốc gia chúng ta đang từ nước nông nghiệp lớn đi lên nước công nghiệp phồn vinh, quân đội chúng ta không còn là đội du kích quê mùa nữa, chúng ta không phải hảo hán lục lâm đại vương vùng núi, mà là — bắt buộc phải là những sĩ quan hiện đại hóa có giáo dưỡng cao. Cho nên nâng cao tố chất sĩ quan, bắt buộc phải bắt đầu từ từng chút từng chút một, nói cụ thể ra, chính là bắt đầu từ bãi đờm này. Còn có người nói, một bãi đờm không phải việc nhỏ, nó là một cánh cửa sổ, thể hiện diện mạo tinh thần của thời đại chúng ta, từ trên người nó thậm chí có thể nhìn ra sức chiến đấu của một quân đội.

Vân vân, vân vân, nhiều không kể siết.

Mới đầu thảo luận, Đơn Hòe Thụ còn có thể nghiến chặt răng làm ra vẻ đau lòng hối lỗi, nhưng mọi người bảy miệng tám lời nói nhiều rồi, Đơn Hòe Thụ bèn hạ quyết tâm — thèm vào, các người dù có nói cả toa xe, lão tử chẳng qua cũng chỉ là nhổ một bãi nước bọt, mà lại còn không phải nhổ ở trong phòng. Chặt đầu cùng lắm vết sẹo to bằng cái bát, tôi không tin chỉ vì một bãi nước bọt này mà các người hưu tôi.

Nghĩ đến đây, sự tự tin trong lòng gã tự dưng tăng lên rất nhiều, sống lưng cũng thẳng hẳn ra. Gã đột nhiên mở to hai mí mắt, lườm một cách đại nghĩa lẫm liệt vào từng kẻ đang tung đòn tấn công ngôn từ về phía mình, ra vẻ anh hùng "heo chết không sợ nước sôi". Thế nhưng trong lòng gã lại đang chửi rủa Lật Trí Cao bằng những lời lẽ vô cùng hùng hồn: Cái con thú này suốt ngày giả vờ sạch sẽ yểu điệu, chạy sang trạm y tế làm thân với Liễu Liễm để xin về một đống bông cồn, đi đái xong cũng dùng bông cồn lau tay, cái loại thú này sao mà dẫn quân đánh trận được cơ chứ? Nó không sợ ông đây nửa đêm ném phân chuột vào trong chăn của nó chắc?

Lại chửi tiếp Hàn phó chủ nhiệm. Hề hề, cái kẻ dã tâm này vẫn đang giở cái trò xúi giục quần chúng đấu quần chúng đấy à, ông quản tôi chẳng lẽ quản được cả đời chắc? Rời khỏi sự thống trị đen tối của ông, ông đây nhổ nước bọt——nhổ đờm lên tận trần nhà ông quản nổi không?

Dù trong lòng chửi rủa uất ức bất bình, khí thế ngút trời, nhưng ngoài miệng gã không hề dám để lộ ra nửa từ bậy bạ.

Cuộc thảo luận lần này kéo dài suốt nửa tiếng đồng hồ, kết quả cuối cùng là Hàn phó chủ nhiệm lệnh cho Đơn Hòe Thụ trước buổi tập thể dục buổi sáng ngày mai phải nộp một bản kiểm điểm "nhận thức sâu sắc, thái độ thành khẩn, biện pháp sửa chữa thỏa đáng".

Năm

Thời gian này Thái Đức Hãn có một chuyện nghĩ mãi không ra.

Kể từ khi Hàn phó chủ nhiệm yêu cầu mọi người đều phải rèn luyện thói quen sinh hoạt tốt của sĩ quan, anh liền kiên trì đánh răng mỗi ngày hai lần sáng tối, hơn nữa, chỉ cần ăn hành tây hay tỏi là lại đánh răng rất kỹ. Ép xổng anh lại là người miền Bắc, thích ăn mì sợi, lần nào cũng không thể thiếu việc gặm mấy củ hành tỏi, thành ra lượng kem đánh răng tiêu thụ tăng lên rõ rệt; khăn mặt bắt buộc phải màu trắng, chăn màn không được có mùi hôi, lại còn phải thường xuyên thay đồ lót, tự nhiên cũng tốn thêm một khoản xà phòng và bột giặt; đi vệ sinh không được mang theo báo nữa, phải mua giấy vệ sinh hiệu "Văn Minh" sản xuất tại Nam Kinh, đây cũng coi như một sự hưởng thụ chưa từng có trong lịch sử, dĩ nhiên lại phải tăng thêm một khoản chi phí. Tính đi tính lại như vậy, mười đồng tiền phụ cấp mỗi tháng chỉ còn lại bốn đồng, trừ đi một đồng quyên góp hàng tháng cho trường học vùng núi ngoài doanh trại, chỉ còn lại ba đồng.

Quyên góp tiền cho trường học là do mấy người có điều kiện kinh tế gia đình tương đối tốt như Đàm Văn Thao, Lật Trí Cao và Lăng Vân Hà xướng xuất, chỉ giới hạn cho rất ít người biết. Nhưng Thái Đức Hãn nghe ngóng được tin tức, nhớ lại những ngày tháng khổ cực thời thơ ấu của mình nên hăng hái tham gia hành động cao đẹp này. Vốn dĩ mọi người không đồng ý cho anh tham gia, Lăng Vân Hà còn nói có thể tính thêm phần của anh nhưng anh không cần bỏ tiền out. Thái Đức Hãn kiên quyết không chịu, nghèo thì có nghèo thật, nhưng nhận sự ban ơn của người khác không phải tính cách của anh, anh nghĩa không quay đầu hàng tháng đều nộp một đồng tiền đó. Thành ra như vậy, mỗi tháng anh chỉ có thể gửi cho người cậu nghèo của mình ba đồng. Mà trước đó, đỉnh điểm có tháng anh từng gửi cho cậu tới tám đồng.

Anh viết thư giải thích với cậu rằng mình tiết kiệm được một ít tiền, đợi đến khi cậu em họ thứ ba cưới vợ, anh sẽ hỗ trợ một khoản lớn. Tính toán ngon ăn của anh là, đến lúc đó, có lẽ anh đã được định cấp thành sĩ quan rồi, việc viện trợ cho cậu một trăm tám mươi đồng đều nằm trong tầm tay.

Thế nhưng không lâu sau cậu gửi thư đến hỏi anh, cháu bảo mỗi tháng chỉ gửi ba đồng, sao lại thành mười đồng rồi? Đầu tiên có một phiếu chuyển tiền ba đồng, sau lại có một phiếu chuyển tiền bảy đồng, nhà mình tháng nào cũng phải ra bưu điện xã hai chuyến, làm cho các gia đình quân nhân khác mắt đỏ ghen tị, bảo là thằng Cường (tên mụ của Thái Đức Hãn) nhà mình chắc là làm sĩ quan rồi. Nếu cháu thật sự làm sĩ quan rồi thì chi bằng gửi thêm mấy đồng nữa, cũng đừng chia làm hai lần gửi, để lão cậu khỏi phải chạy đi chạy lại bưu điện xã, cũng khỏi làm các nhà quân nhân khác ghen tị.

Thái Đức Hãn rất ngạc nhiên, là ai đang học tập Lôi Phong làm anh hùng vô danh vậy? Anh ngẫm nghĩ lượt qua hơn sáu mươi người trong toàn trung đội, tuy có vài người điều kiện gia đình tốt, nhưng Hàn phó chủ nhiệm quy định nghiêm ngặt không cho phụ huynh gửi tiền vào quân đội, mọi người đều dựa vào mấy đồng tiền phụ cấp để duy trì nhu cầu hàng ngày, e rằng chẳng có ai mỗi tháng trôi qua như đinh đóng cột lại bỏ ra bảy đồng để bù đắp cho anh.

Sau đó có một ngày anh mới nghĩ ra, ước chừng là do mấy người Đàm Văn Thao, Lăng Vân Hà và Lật Trí Cao liên thủ làm, sức mạnh tập thể là vô hạn.

Nghĩ đến đây, trong lòng Thái Đức Hãn cảm thấy rất không yên——anh không muốn trở thành đối tượng xóa đói giảm nghèo của người khác. Hơn nữa, gửi tiền cho cậu là để trả ơn, từ lúc nhập ngũ đến nay đã trả hơn ba năm rồi. Người ta nói thắt lưng buộc bụng, chắt bóp từ kẽ răng ra là nói quá, nhưng việc anh chắt bóp từ kẽ răng ra lại là thực sự, ít nhất là kem đánh răng dùng ít hơn người khác, lúc đánh răng dùng lực thêm một chút, chà xát thêm mấy lượt là có rồi, đây không phải chắt bóp từ kẽ răng ra thì là cái gì? Đây chính là chắt bóp kẽ răng chân thực nhất.

Ba năm trôi qua, anh cũng không hổ danh với gia đình người cậu rồi. Tiếp tục gửi tiền hoàn toàn là tấm lòng, đã là tấm lòng thì có bao nhiêu sức làm bấy nhiêu việc, là chuyện không thể cưỡng cầu. Thế nhưng, để các bạn học thắt lưng buộc bụng giúp anh thực hiện tấm lòng này thì lại không hợp lý, anh lấy gì để trả nợ tình cảm cho họ đây? Không biết thì thôi, đã biết rồi thì anh không thể giả điếc làm ngơ được nữa.

Đến kỳ phát tiền phụ cấp tiếp theo, anh liền để ý hơn, chú ý chặt chẽ tình hình chi tiêu của nhóm Đàm Văn Thao, đồng thời còn đến bưu cục nhỏ của trạm dịch vụ quân nhân để trinh sát, nhưng lại chẳng trinh sát ra được ngô khoai gì.

Thường Song Quần kể chuyện "Đổ rượu thưởng quân".

Chuyện kể rằng thời Xuân Thu, Tần Mục Công dẫn quân đi đánh nước Tấn, đi đến bên một con sông lớn thì hạ trại nghỉ ngơi, Tần Mục Công muốn khao quân nhưng chỉ có một vò rượu ngon, không đủ chia, chia không đều lại có nguy cơ bị mang tiếng thiên vị. Đang lúc khó khăn, tham mưu trưởng Kiển Thúc hiến kế rằng, chỉ cần lòng yêu binh chân thành thì dù một hạt gạo rơi xuống sông cũng có thể ủ thành cả dòng sông rượu. Tần Mục Công cho rằng lời này có lý, bèn đổ vò rượu ngon này xuống sông, tức thì cả dòng sông tỏa hương thơm phức, ba quân cùng uống, ai nấy đều cảm động phấn khởi, sâu sắc bị kích lệ bởi lòng yêu binh chân thành của Tần Mục Công, khi tác chiến ai nấy đều hăng hái dũng cảm tiến lên, đánh thắng liên tiếp.

Đàm Văn Thao kể chuyện "Hút mủ khuyến khích binh sĩ".

Chuyện kể rằng thời Chiến Quốc, nhà quân sự nổi tiếng Ngô Khởi có một lần đi kiểm tra gác ban đêm, phát hiện một binh sĩ mặt mũi vàng vọt mang vẻ đau đớn, bèn tiến lại hỏi han ân cần, thì ra binh sĩ này có tiền sử bệnh di truyền gia tộc, liên tiếp mấy thế hệ đàn ông đều bị mọt nhọt trên chân, tụ mủ độc, nếu không kịp thời chữa trị thì cái chân này xem như bỏ. Ngô Khởi nghe xong, không nói hai lời, ngồi xổm xuống nặn mủ cho viên binh sĩ bị mụn nhọt này, nặn không sạch liền dùng miệng hút——cần giải thích thêm là, đây không phải Ngô Khởi làm màu làm dáng, bởi vì thời đó thiết bị y tế lạc hậu——mẹ của viên binh sĩ này sau khi nghe chuyện, không những không cảm ơn Ngô Khởi mà ngược lại còn gào khóc thảm thiết. Người khác hỏi bà tại sao lại khóc, bà nói, năm xưa bố của đứa trẻ cũng bị mụn nhọt được Ngô đại tướng quân hút mủ cho, từ đó tâm cam tình nguyện cống hiến sức lực cho Ngô đại tướng quân, anh dũng tử trận. Nay con trai lại được Ngô đại tướng quân hút mủ, con trai để đền đáp Ngô đại tướng quân chắc chắn sẽ không tiếc tính mạng, tôi đoán nó cũng không sống được lâu nữa. Vì vậy mà đau khóc.

Ngụy Văn Kiến kể một câu chuyện thời hiện đại.

Chuyện kể rằng thời Hồng quân Công nông Trung Quốc tiến hành Cuộc Trường chinh, có một lần đi qua núi tuyết, Tư lệnh Quân đoàn 1 Bành Đức Hoài nhìn thấy trên đỉnh núi tuyết có một đồng chí đứng im không nhúc nhích, liền hét lớn bảo anh ta mau đuổi theo. Mới biết đi đến trước mặt mới phát hiện, người đó đã chết, bị đóng băng thành một bức tượng. Điều khiến Tư lệnh Bành Đức Hoài kinh ngạc hơn là, đồng chí đó trên người chỉ mặc một chiếc áo đơn. Tư lệnh Bành Đức Hoài nổi giận đùng đùng, ra lệnh cho Trưởng bộ phận Cung ứng của đơn vị này chạy bộ lại đây, ông muốn chất vấn vị Trưởng bộ phận Cung ứng đó tại sao không phát áo bông cho chiến sĩ của mình, người bên cạnh nói cho Tư lệnh Bành biết, đồng chí bị chết đóng băng này chính là Trưởng bộ phận Cung ứng của đơn vị, ông là người duy nhất trong đơn vị này không được chia áo bông.

Kể xong câu chuyện, trong lớp học yên lặng một hồi.

Sau đó tiến hành thảo luận. Về vấn đề sĩ quan chiến sĩ là một và sức mạnh đoàn kết, quân tâm và chiến ý, mọi người mỗi người một ý kiến.

Lăng Vân Hà nói: "Tôi cho rằng hiện nay chúng ta học binh pháp cổ đại, điều đáng học hỏi nhất chính là đạo trị quân dẫn binh. Quân đội Trung Quốc có đặc sắc và truyền thống của quân đội Trung Quốc. Trong chiến tranh tương lai, ba mươi sáu kế chưa chắc đã dùng tới, cái trò dối thiên qua biển dụ địch vào sâu giương đông kích tây đó cũng chưa chắc đã hiệu nghiệm, nhưng chỉ cần có quân đội thì phương pháp trị quân và dẫn binh truyền thống vẫn có điểm đáng học hỏi. Nhìn khắp các danh tướng cổ kim trung ngoại, không ai không phải là tấm gương yêu binh. Gia Cát Lượng nói, đạo làm tướng, giếng quân chưa múc, tướng không nói khát; cơm quân chưa chín, tướng không nói đói; lửa quân chưa đốt, tướng không nói lạnh; lều quân chưa dựng, tướng không nói mệt; mùa hè không quạt, mùa mưa không dù, cùng chung với mọi người. Binh sĩ chưa ngồi không ngồi, binh sĩ chưa ăn không ăn, cùng chịu rét nóng, bình đẳng mệt nhọc, cùng chia ngọt bùi, đống lửa nguy hiểm như nhau, như vậy thì binh sĩ tất hết lòng hy sinh, kẻ địch tất có thể diệt. Tôi rất tán thưởng câu nói của tướng quân Thích Kế Quang, hễ làm tướng sĩ nếu chịu bỏ lòng thành ra, yêu quân là lòng yêu quân, huấn luyện là lòng huấn luyện, ra trận là lòng ra trận, tất không có lý nào không thắng."

Hàn Mạch Thiên nói: "Xem ra mọi người đối với tầm quan trọng của việc yêu binh đều có nhận thức của riêng mình, yêu binh là cơ sở quan trọng để chiến thắng chiến tranh là điều không còn nghi ngờ gì nữa. Mọi người đều là những người sẽ dẫn binh, lại đang ở trong thời bình, muốn thực sự làm được điều yêu binh này không phải là chuyện dễ dàng. Từ mấy câu chuyện trên mọi người đều thấy rồi, yêu binh là cần cá nhân đưa ra sự hy sinh, Tần Mục Công hy sinh là một vò rượu ngon, tuy giá trị không quá lớn nhưng hành động đặc biệt, ảnh hưởng rất lớn. Ngô Khởi giúp binh sĩ hút mủ mụn nhọt, một mặt hạ thấp cái uy của đại tướng, mặt khác lại không vệ sinh, sự hy sinh này tương đối trực tiếp. Mà vị Trưởng bộ phận Cung ứng tiền bối của quân ta thì lại lấy chính tính mạng của mình làm cái giá. Các học viên tự hỏi lòng mình, chuyện như vậy các đồng chí có làm được không?"

Mọi người đều không lên tiếng.

Hàn Mạch Thiên bèn điểm danh, người đầu tiên điểm đến là Đàm Văn Thao.

Đàm Văn Thao đứng dậy nói: "Chuyện này e rằng phải phân tích cụ thể vấn đề cụ thể. Tôi cho rằng trong chiến tranh hiện đại, việc yêu binh lớn nhất vẫn là nâng cao tố chất của người chỉ huy, nâng cao năng lực chỉ huy tác chiến, cố gắng giảm thiểu những sự hy sinh không cần thiết. Còn về việc có thể giống như vị Trưởng bộ phận Cung ứng đó, trong lúc khó khăn nhường sự sống cho người khác hay không, trong chúng ta chắc chắn có người làm được điều này, tôi cũng có khả năng làm được điều này, hoặc có thể nói, hôm nay có thể chưa làm được nhưng ngày mai lại có thể làm được. Thêm một điểm nữa, so với vị Trưởng bộ phận Cung ứng Hồng quân tiền bối của chúng ta, tôi cảm thấy câu chuyện 'Đổ rượu thưởng quân' của Tần Mục Công và 'Hút mủ khuyến khích binh sĩ' của Ngô Khởi đều có chút tính chất biểu diễn, trong lời khen ngợi ngàn thu cũng có thành phần ngẫu nhiên, còn có chút nghi vấn ngu dân. Thích Kế Quang có một câu: Đạo làm tướng, cái gọi là xông pha đi đầu không chỉ riêng lúc giáp trận xông pha đi đầu; cái gọi là đồng gánh vị đắng không chỉ riêng lúc hoạn nạn đồng gánh vị đắng, lúc bình thường cũng phải đồng gánh vị đắng. Sự yêu thương của chúng ta đối với binh sĩ nên thể hiện ở từng mắt xích trong cuộc sống hàng ngày, trong thời bình đã thiết lập mối quan hệ quân dân sĩ quan chiến sĩ máu thịt sục sôi, bước vào chiến tranh rồi thì dù đồng chí không cho anh ta rượu ngon không hút mủ cho anh ta, anh ta cũng vẫn phục tùng mệnh lệnh nghe theo chỉ huy."

Hàn Mạch Thiên mỉm cười nói: "Cách nói này khá phù hợp với tư duy của Đàm Văn Thao cậu."

Lại nói: "Ý kiến của học viên Đàm Văn Thao cũng có lý, chúng ta yêu cầu yêu binh nhưng không phải đề xướng mọi người đều đi hút mủ cho binh sĩ, đều đổ rượu ngon xuống sông. Cần giải thích thêm là, theo tôi được biết, trong lịch sử các tướng lĩnh dẫn quân đổ rượu ngon xuống sông có tổng cộng bốn câu chuyện, ngoài Tần Mục Công ra, người thứ hai là Sở Vương. Nước Sở đánh nhau với nước Tấn, có người dâng cho Sở Vương một sọt rượu, Sở Vương muốn cùng uống với quân sĩ nhưng hạn chế về số lượng, bèn đổ rượu xuống thượng nguồn con sông, hạ lệnh mọi người dùng múc nước sông uống, cũng làm binh sĩ ai nấy cảm động phấn khởi như say, đánh chiến liều mạng, kết quả đánh bại quân Tấn. Người thứ ba là Việt Vương Câu Tiễn. 'Tiềm Xác Loại Thư' ghi chép rằng 'Sông Đơn Tào ở phía tây phủ Thiệu Hưng, còn gọi là sông Đầu Tào, còn gọi là Đầm Lao Sư'. Nguồn gốc là Câu Tiễn từng có một sọt rượu, không thể cho toàn bộ tướng sĩ uống hết bèn đổ xuống sông, ba quân cùng uống, thế là con sông đó trở thành sông Đầu Tào, còn gọi là Đầm Lao Sư. Tiếp theo chính là đại tướng nổi tiếng Tây Hán Hoắc Khứ Bệnh. Dân gian Tửu Tuyền, Cam Túc đến nay vẫn truyền tụng, Hoắc Khứ Bệnh đánh Hốt Nô, hoàng đế ban thưởng một vò rượu ngự. Hoắc Khứ Bệnh vì muốn cho tất cả tướng sĩ đều nếm được hương vị rượu ngự bèn đổ rượu ngự vào suối, sĩ quan chiến sĩ cùng uống, Tửu Tuyền từ đó mà có tên. Những câu chuyện trên, tuy tên người địa danh không giống nhau nhưng tinh thần là một, đó là tướng lĩnh quan tâm binh sĩ, đồng cam cộng khổ. Hiệu quả cũng giống nhau, đều là binh sĩ cảm động phấn khởi như say như cuồng, hết sức cống hiến. Nhưng từ những câu chuyện này chúng ta dường như cũng nhìn ra một số vấn đề, việc như vậy làm một lần là sáng tạo, lần thứ hai là bắt chước, lần thứ ba thứ tư chính là lừa dối rồi. Dĩ nhiên, tôi không phải nói Sở Vương và Hoắc Khứ Bệnh họ làm trò lừa dối, bởi vì những câu chuyện này chỉ là câu chuyện, hơn nữa có tính thời đại khi chúng ra đời. Điều chúng ta đề xướng là, hai chữ 'yêu binh' trọng ở sự chân thành. Chỉ khi sĩ quan yêu thương binh sĩ là chân lòng mới có thể đổi lấy sự ủng hộ chân thành của binh sĩ. Nếu không có một chữ 'thành' mà lấy 'đổ rượu' làm một thủ đoạn dùng để lừa lấy sự tin tưởng của binh sĩ thì không nên dùng."

Sáu

Thái Đức Hãn chính là vào giờ giải lao sau khi tiết học này kết thúc đã báo cáo với Hàn Mạch Thiên chuyện có người gửi tiền cho nhà cậu mình.

Hàn Mạch Thiên nói: "Tốt mà, có người học tập Lôi Phong thôi mà, đây không phải chuyện xấu, cậu báo cáo làm gì?"

Thái Đức Hãn nói: "Nhưng tôi cũng phải biết là ai làm chứ? Cứ nhận một ân tình không rõ ràng thế này, trong lòng tôi không yên tâm."

Hàn Mạch Thiên nói giọng nhạt nhẽo: "Đó là vấn đề của cậu rồi, người ta muốn học tập Lôi Phong làm anh hùng vô danh, cậu lại muốn làm cho ra khoai ra ngô, làm người ta lộ ra ngoài thì người ta chẳng phải thành ra biểu diễn sao?"

Thái Đức Hãn cảm thấy lời này của Hàn phó chủ nhiệm có chút vấn đề, ít nhất cũng là không trách nhiệm. Nhưng anh lại không tiện (tất nhiên càng không dám) bác bỏ Hàn phó chủ nhiệm, đành phải thôi, tự mình ngầm trinh sát vậy.

Chẳng ngờ đến tiết học thứ hai bắt đầu, Hàn phó chủ nhiệm đã đem chuyện này công khai ra ngoài.

Hàn phó chủ nhiệm nói: "Là sĩ quan dự bị, việc kế thừa mỹ đức truyền thống của dân tộc chúng ta là điều bắt buộc. Người xưa còn biết giữa đường thấy chuyện bất bình chẳng tha, bạn bè gặp nạn sẵn lòng giúp đỡ, Học viện Quân sự West Point của Mỹ cũng lấy tinh thần Lôi Phong của chúng ta làm tấm gương, điều này chứng tỏ lòng nhân ái không chỉ là độc quyền của chúng ta. Chúng ta phải phát huy tinh thần này."

Sau đó từ tinh thần Lôi Phong lại quay trở về việc xây dựng tố chất sĩ quan, bảo mọi người thảo luận.

Mọi người dĩ nhiên là coi trọng rồi, đây là một loại tinh thần mà suốt mấy chục năm qua bao gồm cả những năm tháng hoang đường cũng không bị ảnh hưởng, nhiều năm như vậy, tinh thần Lôi Phong cùng tồn tại với trời đất, tỏa sáng cùng nhật nguyệt, hễ nơi nào có người là có tinh thần Lôi Phong, một tinh thần Lôi Phong làm cho bộ mặt doanh trại quân đội thay đổi từng ngày, anh hùng xuất hiện lớp lớp, đây là sự thật ai ai cũng thấy.

Thế nhưng, lúc Lăng Vân Hà phát biểu lại rất hỗn láo đi chệch hướng, Lăng Vân Hà nói: "Đồng chí Lôi Phong là một đồng chí tốt, đồng chí ấy đem hết tiền của mình tiêu trên đầu người khác, suốt ngày đều nghĩ đến việc làm việc tốt cho người khác. Thế nhưng Hàn phó chủ nhiệm dạy chúng ta rằng, mọi chuyện đều là một chia làm hai, vàng không có mười phân vẹn mười, người không có ai hoàn hảo, đồng chí Lôi Phong đồng chí ấy không có một chút khuyết điểm nào sao?"

Bầu không khí vốn đang rất hăng hái, bị Lăng Vân Hà tạt cho một gáo nước lạnh từ bên cạnh, không khí tức thì trở nên căng thẳng.

Hàn Mạch Thiên nhíu mày nhìn Lăng Vân Hà một cái, nói: "Bảo cậu thảo luận học tập tinh thần Lôi Phong, cậu đi soi mói khuyết điểm của người ta làm gì?"

Lăng Vân Hà không biết nhìn sắc mặt, lý lẽ thẳng thắn nói: "Hàn phó chủ nhiệm bảo chúng ta kết hợp thảo luận tố chất sĩ quan, lấy tiêu chuẩn sĩ quan của Hàn phó chủ nhiệm để đong đếm, tôi thấy đồng chí Lôi Phong vẫn còn thiếu sót. Chỉ làm việc tốt giúp đỡ người khác, nếu lấy đây làm một lý tưởng, làm mục tiêu phấn đấu cả đời thì có phải hơi..."

"Cậu có phải muốn nói là không có chí lớn?"

"Tôi đâu dám nói đồng chí Lôi Phong không có chí lớn? Mỗi người một chí mà. Ý tôi muốn nói là, làm một quân nhân, điều cần tập trung toàn bộ tinh thần phải là chiến tranh, quân nhân nên lấy chiến tranh làm sự nghiệp cao nhất, so với sự hy sinh và cống hiến trong chiến tranh, những việc tốt này việc cống hiến nọ đều là lặt vặt không đáng nhắc tới. Quân nhân mà, vẫn nên nhìn từ góc độ lớn. Chúng ta đừng quên rằng, đồng chí Lôi Phong là một quân nhân, mà quân nhân, trước hết phải coi trọng chiến tranh, đây cũng là điều Hàn phó chủ nhiệm ngài miệt mài dạy dỗ chúng tôi..."

Một lời thốt ra, cả phòng đều kinh ngạc.

Lúc này Đàm Văn Thao đứng dậy, nói: "Đồng thời chúng ta cũng không nên quên rằng, đồng chí Lôi Phong là một người binh sĩ, hơn nữa là một người binh sĩ trong thời bình. Thấu hiểu của tôi là, chiến tranh nên tồn tại trong tư duy của chúng ta từng phút từng giây, nhưng nó tuyệt đối không thể luôn luôn chi phối cuộc sống của chúng ta. Chiến tranh thoáng qua rồi mất, mà cuộc sống con người thì vĩnh tồn. Nếu đổi một góc độ suy nghĩ, ở thời đại của Lôi Phong, chiến tranh nổ ra, chúng ta hoàn toàn có lý do để tin tưởng rằng, đồng chí Lôi Phong là một người binh sĩ xuất sắc dũng cảm hy sinh."

Lăng Vân Hà ngơ ngác nghe xong quan điểm của Đàm Văn Thao, nói: "Tôi cho rằng lời của lão Đàm..."

"Lão Đàm lão Đàm cái gì, không coi ai ra gì. Quân nhân nên gọi chức vụ hoặc gọi đồng chí." Hàn phó chủ nhiệm nghiêm túc nói.

Lăng Vân Hà trong chốc lát đã hiểu ra, Hàn phó chủ nhiệm đối với mình đã rất không hài lòng rồi.

Yết hầu của Lăng Vân Hà chuyển động một tiếng rõ to, nuốt xuống một hớp xui xẻo, kiên cường không chịu khuất phục nói: "Tôi cho rằng lời của học viên Đàm Văn Thao có chút màu sắc ngụy biện. Thực tiễn là tiêu chuẩn kiểm nghiệm chân lý, đồng chí Lôi Phong chưa từng ra chiến trường, cậu lấy căn cứ gì chứng minh đồng chí ấy trên chiến trường chính là một binh sĩ xuất sắc dũng cảm hy sinh?"

Đàm Văn Thao nói: "Đã thực tiễn là tiêu chuẩn kiểm nghiệm chân lý, cậu lại lấy căn cứ gì chứng minh đồng chí Lôi Phong trên chiến trường không phải là một binh sĩ xuất sắc? Cậu dám khẳng định, một binh sĩ xuất sắc biểu hiện kiệt xuất trong thời bình ở trên chiến trường chắc chắn sẽ không xuất sắc? Hoàn toàn vô lý mà. Hãy nhớ lấy câu nói đó, đồng chí Lôi Phong không yêu tiền, Hàn phó chủ nhiệm từng dạy chúng ta rằng, người không yêu tiền chưa chắc đã không sợ chết, nhưng người yêu tiền chắc chắn sợ chết. Theo ý nghĩa này mà nói, khả năng Lôi Phong xuất sắc trên chiến trường lớn hơn bất kỳ ai trong chúng ta."

Lăng Vân Hà lập tức cứng họng, ngập ngừng một hồi mới nói: "Đúng vậy, đồng chí Lôi Phong đồng chí ấy..."

Hàn Mạch Thiên kịp thời giải thoát Lăng Vân Hà ra khỏi sự lúng túng. Nói: "Được rồi, chủ đề này đừng kéo ra xa quá. Tôi nói hai câu. Tôi cho rằng, phát biểu của đồng chí Lăng Vân Hà và đồng chí Đàm Văn Thao đều rất có giá trị..."

Lăng Vân Hà có chút ngạc nhiên nhìn Hàn Mạch Thiên, anh không ngờ Hàn Mạch Thiên lại có thái độ này.

"Tôi nói là có giá trị, chưa chắc đã nói quan điểm của hai đồng chí này đều đúng. Ý nghĩa của Lăng Vân Hà nằm ở chỗ cậu ấy dám đưa ra nghi vấn với uy quyền, quân nhân chấp hành mệnh lệnh nên là một giọng nói, nhưng quân nhân nhìn nhận vấn đề nên là đa chiều. Cần giải thích thêm là, chúng ta đề xướng học tập Lôi Phong, học là tinh thần Lôi Phong. Qua bao nhiêu năm tổng kết và nâng cao, thông qua truyền hình, điện ảnh, báo chí và các phương tiện truyền thông khác tuyên truyền rộng rãi, tinh thần Lôi Phong đã không còn là tài sản của riêng một cá nhân nào nữa mà là một biểu tượng của mỹ đức. Xét về cá nhân, dù đồng chí Lôi Phong còn sống thì đồng chí Lôi Phong cũng phải học tập Lôi Phong, bởi vì Lôi Phong cá nhân không phải là một người hoàn hảo, còn tinh thần Lôi Phong thì lại hoàn hảo, hơn nữa theo thời gian kéo dài, tinh thần Lôi Phong vẫn sẽ tiếp tục được phát triển và hoàn thiện. Tương đối mà nói, quan điểm của đồng chí Đàm Văn Thao có ý nghĩa thực tiễn hơn. Sự trưởng thành của một sĩ quan nên là nhiều mặt, tinh thần Lôi Phong ở mức độ rất lớn đã bao quát nhiều mặt tố chất mà một quân nhân nên có trong thời bình."

Nói đến đây, Hàn Mạch Thiên nhìn quanh bốn phía, thấy trong lớp học im phăng phắc, bèn quả quyết vẫy vẫy tay, dùng giọng điệu không thể nghi ngờ nói: "Tiết học này đến đây thôi. Bài tập về nhà là suy ngẫm, không có bài tập viết."

Tan học xong, mọi người ai nấy thu dọn đồ dùng học tập.

Lăng Vân Hà ghé vào tai Đàm Văn Thao nói một câu thì thầm: "Tôi nói cho cậu biết một bí mật, tôi phát hiện ra một tên chính khách cực kỳ đê tiện. Họ Đàm."

Đàm Văn Thao nói với Lăng Vân Hà: "Chúng ta vẫn có thể thảo luận."

Lăng Vân Hà cười khẩy, nói: "Một người, nếu quá có đầu óc trị an, thì đầu óc quân sự của hắn sẽ trở nên nhỏ bé."

Đàm Văn Thao mỉm cười, nói: "Một người, nếu quá không có đầu óc trị an, thì hắn căn bản không thể bàn đến việc có đầu óc quân sự."

"Một người không nói lời thật, là khuyết điểm lớn nhất của nhân cách."

"Một người dám kiên trì chân lý mới là người đáng được tôn trọng. Cậu Lăng Vân Hà không chỉ nên tôn trọng Hàn phó chủ nhiệm, cậu còn nên tôn trọng tôi. Nhận thức vấn đề, cậu không chỉ nông cạn mà còn phiến diện. Cậu đừng cho rằng chơi trội phủ nhận uy quyền chính là trình độ,uy quyền và tấm gương sở dĩ tồn tại là vì nó có lý do tồn tại của nó. Không học được cách nhìn nhận vấn đề một cách toàn diện và sâu sắc thì không thể nào làm tư lệnh pháo binh được đâu."