Việc tiêm vắc-xin do đội khám sức khỏe của bệnh viện dã chiến BGC đảm nhiệm, trạm y tế của đại đội giáo đạo hỗ trợ. Sau khi tiêm xong, đội khám sức khỏe rời đi, để lại một trợ lý quân y của đại đội cùng với hai nhân viên y tế là Tùng Khôn Minh và Liễu Liễm ở lại tiếp tục theo dõi.

Tiểu đội trưởng trực ban ngày hôm đó là Phan Đạo Đức thuộc phân đội ba. Vì Phan Đạo Đức là người duy nhất trong trung đội bảy đeo kính cận nên có biệt danh là Phan Bốn Mắt.

Trước khi ăn cơm, Phan Bốn Mắt tập hợp đội ngũ, vừa đi vừa hô khẩu lệnh dẫn quân tiến về nhà ăn. Khi đi ngang qua văn phòng trung đội, anh ta thoáng nhìn thấy ba người của trạm y tế đang đi theo phía sau đội hình, toàn là đồng chí nữ. Một ý tưởng chợt lóe lên trong đầu, anh ta đột ngột hô lớn: "Ái chà, hỏng rồi, đau bụng quá, Lăng Vân Hà, cậu dẫn đội đi tiếp đi."

Lăng Vân Hà không biết đó là kế hoãn binh, cứ thế đường hoàng bước ra khỏi đội ngũ, tiến lên vị trí chỉ huy. Sau đó, khi phát hiện trong hàng ngũ đi ăn cơm còn có cả ba nữ quân nhân như Tùng Khôn Minh, Lăng Vân Hà thầm vui mừng - lại có cơ hội được thể hiện rồi.

Đội ngũ đến cửa nhà ăn, chỉnh đốn lại đội ngũ rồi hát vang, bài hát là "Chiến hữu, chiến hữu thân như anh em". Nhịp phách của Lăng Vân Hà bắt rất chuyên nghiệp, có tiết tấu, có khí thế, trông rất phong độ. Anh vừa bắt nhịp, vừa liếc nhìn mấy nữ đồng chí phía sau đội hình. Ngoại trừ cô trợ lý quân y trẻ tuổi tên là Điền Lệ Phân đang khép mở miệng theo nhịp bắt của anh như hát như không, thì hai nữ chiến sĩ kia lại tỏ ra rất thiếu nghiêm túc, đứng ngoài đội hình cười đùa làm trò, hoàn toàn không để ý đến động tác chỉ huy đầy tao nhã của anh. Lăng Vân Hà không khỏi cảm thấy mất hứng.

Việc ăn cơm được chia theo từng bàn của tiểu đội.

Tùng Khôn Minh và những người khác không phải lần đầu ăn cơm tại trung đội bảy. Theo thông lệ, họ đều ăn ở bàn của văn phòng trung đội, lần này cũng không ngoại lệ. Nhưng trước đây, họ không coi các cô là khách, có gì ăn nấy, cùng chế độ ăn với đơn vị mình, chỉ đơn thuần là giải quyết nhu cầu sinh lý. Nhưng hôm đó có chút đặc biệt, vì không những tiêm phòng mà còn lấy máu, nên bữa trưa có thêm hai món: củ cải hầm thịt và trứng xào hẹ. Trên bàn của văn phòng trung đội còn có thêm món cá diếc hầm đậu phụ và cà chua dầm đường, mục đích chính là để chăm sóc cho ba nữ đồng chí ở trạm y tế.

Nhà ăn rất yên tĩnh, không một tiếng động, mọi cử chỉ đều diễn ra trong lặng lẽ. Nhân viên trực nhật của các tiểu đội chia thức ăn một cách thành thục và chính xác, mọi người trật tự dùng bữa.

"Quân tử ăn không nói" được thực hiện rất triệt để ở đây, không giống như các đại đội cơ sở có người đọc bài biểu dương trong lúc ăn, cũng không giống như ở các đại đội cơ sở có cán bộ không biết mệt mỏi rao giảng một, hai, ba, bốn trong lúc mọi người dùng bữa. Nhưng sự im lặng này lại rất "long trời lở đất", trong nhà ăn chỉ có một âm thanh duy nhất, đó là tiếng nhai nuốt rào rạo, chóp chép.

Mấy nữ đồng chí quan sát một chút, thấy tướng ăn của đa số mọi người đều không được thanh lịch cho lắm, chỉ biết cắm đầu chiến đấu, mang đậm phong cách nhanh gọn lẹ. Bàn của văn phòng trung đội mới chỉ bắt đầu, thì các bàn của các tiểu đội đã lần lượt có người rời đi. Đến lúc ăn được một nửa, cán bộ trung đội cũng lau miệng đứng dậy nói: "Các nữ đồng chí ăn chậm, còn chú trọng tư thế, các cô cứ từ từ dùng bữa." Nói xong họ liền bỏ đi.

Trong nhà ăn chẳng còn lại mấy người, Lăng Vân Hà vốn luôn chú ý đến động tĩnh bên này liền bưng bát đi tới, giả vờ giả vịt nói: "Hà, có đầu cá kìa, mấy người không thích ăn đầu cá à? Vậy thì tôi xin chia sẻ nhé."

Liễu Liễm nói: "Ông chẳng qua là 'túy ông chi ý bất tại tửu' (ý không ở chỗ rượu), ăn đầu cá gì chứ, nhìn cái kiểu ăn ngấu nghiến như muốn ăn tươi nuốt sống người khác của anh kìa. Trợ lý Điền của chúng tôi đang ở đây, cấp bậc hành chính 23, thuộc tầng lớp thủ trưởng đấy, anh phải giữ quy củ chút đi."

Lăng Vân Hà vẻ mặt đau khổ nói: "Tôi không giữ quy củ chỗ nào chứ? Chẳng qua tôi chỉ muốn xin một miếng canh đầu cá thôi mà, cô Liễu, sao cô cứ nhìn tôi như nhìn yêu ma quỷ quái thế. Các cô không ăn thì lãng phí, để ngăn chặn các cô phạm tội, tôi lại tìm thêm một người trợ giúp. Mọi người nhìn đằng kia xem——"

"Đằng kia" vẫn còn một Thái Đức Hãn vẻ mặt thật thà chất phác.

Lúc này, Thái Đức Hãn đang tận hưởng hạnh phúc cuối cùng tại một cái bàn ở đằng xa. Anh chia được bốn món thức ăn, tất cả đều tập trung vào một chiếc bát đại dung tích - học viên trung đội bảy đa phần dùng thìa, dĩa và khay inox, chỉ riêng Thái Đức Hãn là dùng hai chiếc bát lớn, hơn nữa còn kiên trì dùng đũa tre, theo lời anh nói là để giữ vững bản sắc vô sản - bốn món thức ăn nằm chung một bát, hương vị tất nhiên đã hòa quyện vào nhau, nhưng Thái Đức Hãn không quan tâm, anh có thể ăn ra vị thứ năm, thậm chí thứ sáu, thứ bảy. Chỉ cần là đồ được chia vào bát của anh, thông thường mà nói, anh sẽ không bao giờ để thừa.

Các học viên nói rằng, hai chiếc bát đại dung tích mang tính biểu tượng của Thái Đức Hãn, lúc ăn cơm khô thì rửa hay không cũng chẳng thành vấn đề, còn nếu dùng để đựng cháo, nhất là cháo gạo thì càng không cần phải rửa. Có người từng thề thốt nói rằng, họ tận mắt chứng kiến một động tác cực kỳ ấn tượng của Thái Đức Hãn. Ngày liên hoan "Một tháng Năm", khi Thái Đức Hãn ăn xong đi về phía chậu rửa bát, với tốc độ sét đánh không kịp bưng tai, anh đã liếm sạch bách cái bát của mình, cái bát đó đựng cà chua dầm đường. Nghe nói thằng cha này nhà nghèo, mệnh thiếu đường, nghe nói sống đến mười một tuổi mới được ăn viên kẹo trái cây đầu tiên, lúc đó còn bị cái vị ngọt ấy làm cho hoảng sợ, không ngừng hỏi người tốt bụng cho mình kẹo rằng thứ này có độc hay không.

Ngoài lần Phó tư lệnh Tiêu đến thăm và vài lần liên hoan, hôm nay cũng là một bữa cải thiện nhỏ. Điều này đối với người khác thì không phải chuyện gì to tát, nhưng đối với Thái Đức Hãn thì cũng chẳng phải chuyện nhỏ. Tất nhiên, làm lính mấy năm, chất béo trong bụng cũng đã được bổ sung, không đến mức phải liếm bát nữa, nhưng những thứ đã được chia vào bát thì nếu chưa vào bụng, anh tuyệt đối sẽ không rời đi. Tham ô và lãng phí là tội ác lớn mà. Thế nào là chính khí? Không lãng phí cũng là một loại chính khí.

Lăng Vân Hà hét lớn từ xa: "Thái Đức Hãn, qua đây, thức ăn trên bàn thủ trưởng vẫn còn mới tám chín phần, không ăn thì phí."

Thái Đức Hãn nhìn về phía này, cười cười nói: "Tôi ăn nhiều lắm rồi, no rồi."

Lăng Vân Hà nói: "Ở đây có món đầu cá hầm đậu phụ, còn có cả cà chua dầm đường nữa."

Tùng Khôn Minh và Liễu Liễm đều đoán chắc Thái Đức Hãn sẽ không qua đây, Thái Đức Hãn không thân với các cô như Lăng Vân Hà, không thể suồng sã được, hơn nữa, chắc chắn anh cũng không có cái gan không sợ nữ đồng chí như Lăng Vân Hà.

Nhưng các cô đã nhầm.

Thái Đức Hãn không những qua đây, mà còn bưng theo hai chiếc bát đại dung tích đầy cá tính và đã có thâm niên của mình, trên mặt không chút ngượng ngùng hay e dè, đi tới ngồi vững vàng bên cạnh Lăng Vân Hà, cười cười, thẳng thắn nói: "Tôi không có tài cán gì khác, chỉ được cái là ăn được thôi."

Liễu Liễm vội vàng nói: "Vậy thì ăn đi, mấy cán bộ trung đội các anh giả bộ thanh cao, bát canh đầu cá này hầu như chưa đụng tới." Vừa nói, cô vừa chủ động đứng dậy bưng bát canh đầu cá tới trước mặt Thái Đức Hãn.

Điền Lệ Phân đã dùng bữa xong nhưng vẫn ngồi im, đầy hứng thú quan sát Thái Đức Hãn và Lăng Vân Hà.

Tùng Khôn Minh vẫn đang nhai chậm nuốt kỹ, cô thưởng thức chủ yếu là món khoai tây xào ớt xanh, vừa ăn vừa mỉm cười nhìn Thái Đức Hãn.

Lăng Vân Hà nói: "Lão Thái, thiệt thòi cho cậu rồi, mấy nữ đồng chí đây với mấy cặp mắt phượng đang nhìn chằm chằm vào cậu đấy, cậu không căng thẳng chứ?"

Thái Đức Hãn nói: "Không sao, chết tôi còn chẳng sợ, lại còn sợ chị em giai cấp nhìn chằm chằm à? Đầu cá thì tôi ăn không nổi nữa rồi, đĩa cà chua này xem ra giá trị thặng dư không còn nhiều, tôi xin... hì hì..."

Nói xong, anh tự mình ra tay, đổ nửa đĩa cà chua dầm đường còn lại vào chiếc bát đại dung tích đã trống không của mình, cũng chẳng thèm nhìn sắc mặt mọi người, cứ thế coi như không có ai mà uống cạn, uống đến mức phát ra tiếng "xì xụp". Uống xong, lại cầm đũa lên, gắp lấy một miếng nhỏ còn dính dưới đáy bát, cho vào miệng. Chuỗi động tác này diễn ra liền mạch, không chút do dự, hơn nữa mặt không đổi sắc, thản nhiên tự tại, khiến mấy nữ đồng chí đều ngẩn người, hơn nữa còn bị tiếng động phát ra từ miệng anh làm cho thèm ăn.

Điền Lệ Phân lại tự múc cho mình nửa bát canh đầu cá, Tùng Khôn Minh cũng gắp một ít khoai tây xào vào bát, còn Liễu Liễm thì múc thêm nửa bát cơm.

Ăn đến cuối cùng, vẫn còn thừa nửa cái đầu cá, Lăng Vân Hà hỏi Thái Đức Hãn: "Làm sao bây giờ?"

Thái Đức Hãn cẩn thận quan sát cái đầu cá, cho rằng vẫn dùng được, liền nói: "Làm sao cũng được, nhưng nếu đổ đi thì đáng tiếc."

Lăng Vân Hà liền đổ cả đầu cá lẫn nước canh vào chiếc bát đại dung tích của Thái Đức Hãn.

Thái Đức Hãn nói: "Tôi phải mang nó để vào chum nước cho mát, không thì tối nó thiu mất." Nói xong, anh cười với mấy nữ đồng chí, nói một tiếng cảm ơn, xách túi đựng bát, hiên ngang bước đi.

Trên đường về đại đội bộ, Tùng Khôn Minh nói: "Lăng Vân Hà thật là, cứ thích làm người khác mất mặt."

Điền Lệ Phân nói: "Những người này sao lại có cái đức hạnh này nhỉ, đều là lính cũ rồi mà vẫn nhà quê, vô giáo dục thế."

Liễu Liễm vốn dĩ đã không thích Điền Lệ Phân, lính cùng năm, người khác đều chưa được đề bạt, không biết đã làm những trò gì, chỉ riêng cô ta là được đề bạt. Dù là trợ lý quân y nhưng chút bản lĩnh của cô ta nhân lên mười lần cũng không bằng cô và Tùng Khôn Minh. Học viên trung đội bảy mới đến nên không biết, học viên các trung đội khác đến trạm y tế tiêm đều phải thám thính xem bác sĩ Điền có ở đó không, nếu đúng lúc cô ta trực, bệnh nhân thường thà bỏ qua một cơ hội điều trị, cũng phải né tránh "cửa ải nghiêm khắc" này - cô ta tiêm toàn trượt mục tiêu.

Liễu Liễm nói: "Tôi thấy các cô đều chưa nói đến bản chất vấn đề, Lăng Vân Hà không phải làm anh ấy mất mặt, người họ Thái kia cũng không hề mất mặt. Tham ô và lãng phí là tội ác lớn, anh ấy lại không ăn nhiều chiếm nhiều, chẳng qua chỉ là không nỡ lãng phí mà thôi. Thế nào gọi là giáo dục? 'Hãn tích hòa hạ thổ, lạp lạp giai tân khổ' (mồ hôi đổ xuống đất, từng hạt đều gian khổ). Tôi thấy phẩm chất anh ấy cao thượng, trân trọng lương thực, còn có giáo dục hơn tất cả chúng ta."

Điền Lệ Phân tất nhiên nghe ra ý tứ châm chọc ẩn giấu trong lời nói của Liễu Liễm, nhưng cô không dám trực diện đối đầu, đành nở nụ cười gượng gạo, không nói thêm lời nào nữa.

Hai

Tại trung đội bảy, Chúc Kính Á tất nhiên nhận được sự tôn trọng phổ biến, nhưng nếu bàn về mức độ sùng bái, thì phải kể đến Thường Song Quần và Mã Trình Độ là nhất, hai người Thường, Mã bị các học viên trêu chọc là "nghiên cứu sinh" của giáo viên Chúc.

Nhưng nghiên cứu sinh và nghiên cứu sinh cũng khác nhau. Thường Song Quần đến nhà giáo viên Chúc nhiều hơn, là do giáo viên Chúc chủ động mời, giáo viên Chúc thích chàng trai thấp bé nhưng nghiêm túc, kiên trì, già dặn trước tuổi này, nghiên cứu sinh này là do Chúc Kính Á chủ động dẫn dắt. Nghe nói giáo viên Chúc có ba cuốn sổ ghi chép lớn, là những kinh nghiệm mà lão nhân gia đã tích lũy trong mấy chục năm giảng dạy, vừa có giá trị lý luận, vừa rất sát với thực tế, có thể coi là tinh hoa giải đáp mọi vấn đề nan giải trong chỉ huy pháo binh. Rõ ràng, đó là một kho báu được kết tinh bằng máu và nước mắt. Giáo viên Chúc đã vào tuổi hoa giáp, tài sản quý giá này tất nhiên sẽ không bị mai một, giống như phương thuốc bí truyền, cuối cùng sẽ để lại cho ai, là vấn đề mà mọi người rất quan tâm. Trong số các học viên, có nhà quan sát nghiệp dư phân tích rằng, tài sản tinh thần của Quải Ngũ Động e là sẽ chọn Thường Song Quần để thừa kế.

Mã Trình Độ cũng là học trò trung thành nhất của Chúc Kính Á, nhưng lòng trung thành của Mã Trình Độ đối với Quải Ngũ Động khác với Thường Song Quần, anh luôn bám theo Quải Ngũ Động như cái đuôi, là vì anh đã gặp phải sự kháng cự chưa từng có trước phương pháp kẹp sai số. Việc Chúc Kính Á nhận Mã Trình Độ làm nghiên cứu sinh là do bị động.

Nếu nghe Chúc Kính Á giảng về phương pháp kẹp sai số trên lớp, thì đơn giản vô cùng, không gì khác ngoài mấy bước lớn đó, tận dụng kết quả bắn thử của điểm bắn thử, kết nối mối quan hệ vị trí giữa trạm quan sát và trận địa, điều chế ra sơ đồ bắn đo đạc trực tiếp, quyết định các thông số ban đầu của mục tiêu.

Sau đó, xong xuôi.

Thế nhưng mấy bước lớn này lại làm Mã Trình Độ khốn khổ.

Ở đơn vị cũ, Mã Trình Độ chỉ là một tiểu đội trưởng pháo, những gì học được đều là các thao tác trên trận địa, nhìn chung vẫn rất thuận tay. Còn việc quyết định thông số là việc của sĩ quan chỉ huy bắn, đòi hỏi phải có khả năng nghiệp vụ tham mưu rất mạnh. Anh biết quan sát chủ quan và quan sát bên, mối quan hệ tam giác giữa trận địa và quan sát cũng có thể tính ra, nguyên lý dùng đạn pháo làm thước đo khoảng cách mục tiêu quan sát anh cũng hiểu, mà một khi bước vào lĩnh vực Я và З, hệ số này tham số kia trộn lẫn vào nhau, thì trời đất tối tăm. Đã chẳng nói đến công thức nhiều vô kể, lại còn toàn dùng những ký tự Hy Lạp kỳ quái, đại số hình học đều thay đổi, cộng trừ nhân chia không theo quy tắc, điều này thực sự khiến học sinh cấp ba tốt nghiệp trong những năm tháng hoang đường như Mã Trình Độ không chịu nổi, vài lần đã rối tung rối mù. Thế là đi khắp nơi cầu xin, không ngại khó khăn cũng không ngại hỏi người dưới, sự tích cực cao chưa từng có, nhờ Đàm Văn Thao phụ đạo, nhờ Thường Song Quần phụ đạo, nhờ Lăng Vân Hà phụ đạo, nhưng hiệu quả vẫn không rõ rệt. Những người này cũng học kiểu nhai cả nuốt chửng, dựa vào học vẹt, tự mình tính toán thì được, nhưng phụ đạo cho người khác thì lại tỏ ra bất lực.

Từ khi ba vị phân đội trưởng khó hiểu đến, áp lực tâm lý của Mã Trình Độ đặc biệt lớn, Thường Song Quần giường bên cạnh đã nghe anh nói mơ mấy lần, không ngoài những kiểu như khoa học có hiểm trở, khổ chiến mới vượt qua được, thậm chí có lần còn hét ra khẩu hiệu muốn đả đảo ai đó.

Thời gian gần đây, Mã Trình Độ lại hăng máu với phương pháp kẹp sai số, ngày chủ nhật cũng mặt dày mày dạn lôi kéo Thường Song Quần đi tìm giáo viên Chúc. Trong thâm tâm Mã Trình Độ, còn một nỗi nghi ngờ giấu kín, đừng nói Đàm Văn Thao, Lăng Vân Hà và những người khác thiếu kinh nghiệm giảng dạy, dù họ có thể làm đá thành vàng, thì cũng chưa chắc đã dốc hết sức lực giúp anh. Nói đi nói lại, muốn học được bản lĩnh thực sự, vẫn phải dựa vào giáo viên. Tất nhiên, Mã Trình Độ là người ngoài thô trong tinh, chiếm chút lợi nhỏ của bạn học thì được, nhưng lợi của giáo viên thì anh thường không chiếm, giáo viên dốc hết tâm can giúp bạn hiểu rõ vấn đề nan giải, cái lợi đó còn thực tế hơn cả lợi lớn nhất trên đời, phép toán này, Mã Trình Độ vốn tinh thông con số luôn tính được. Hy sinh thời gian nghỉ ngơi của giáo viên Chúc, Mã Trình Độ cũng có cách bù đắp riêng. Anh biết giáo viên Chúc không có sở thích gì khác, chỉ thích nhấm nháp đôi chút, thế là không tiếc máu, bỏ ra chín tệ sáu hào, mua hai chai "Đỗ Khang" từ cửa hàng phục vụ quân nhân của đại đội.

Rượu được giấu trong túi bài tập mang đến. Khi lấy ra khỏi túi, lòng Mã Trình Độ rất phấn chấn, trên khuôn mặt tròn trịa nở hoa, cười vô cùng chân thành, còn có chút nịnh nọt.

Quả nhiên, Chúc Kính Á vừa nhìn thấy rượu ngon như vậy, đôi mắt lập tức hồi xuân. Phải biết rằng, không phải ngày lễ tết, bình thường ông đến cả chai rượu ngô tinh chế hơn hai tệ cũng không nỡ thưởng thức, bình thường ông toàn uống loại rượu trắng nấu từ khoai lang bán rời, nguyên liệu vốn đã là loại kém, lại còn là loại rượu thô sơ do nhà máy rượu ở huyện địa phương sản xuất, ngoài cái mùi rượu xộc vào mũi rát họng, chẳng có hương vị gì ngon cả. "Hà dĩ giải ưu, duy hữu Đỗ Khang" (lấy gì giải nỗi buồn, chỉ có rượu Đỗ Khang), đây là loại rượu Đỗ Khang mỹ vị mà ngay cả bậc anh hùng một đời Tào Mạnh Đức cũng hết lời ca tụng.

Chúc Kính Á ôm chặt hai chai rượu vào lòng, đưa lên mũi ngửi một cách trịnh trọng, rồi hỏi Mã Trình Độ: "Tiểu Mã, cậu có ý gì đây?"

Mã Trình Độ tươi cười niềm nở nói: "Không có ý gì khác, hiếu kính giáo viên Chúc thôi ạ."

Trên mặt Chúc Kính Á vẫn treo nụ cười, nói: "Tôi và cậu không thân không thích, hiếu kính tôi làm gì?"

Mã Trình Độ vẫn chưa nghe ra sát khí trong lời nói của giáo viên Chúc, cung kính nói: "Tôi cứ hay tìm giáo viên Chúc bổ túc bài học, làm chậm trễ thời gian của giáo viên, hai chai rượu này chẳng đáng là bao, chỉ là tấm lòng nhỏ mọn thôi ạ."

Sắc mặt Chúc Kính Á dần dần không còn nụ cười nữa, đặt hai chai rượu xuống bàn, nói: "Thật vô lý. Tôi là giáo viên, cậu là học viên, giáo viên giúp học sinh bổ túc bài vở là chuyện đương nhiên. Dù cho thời gian nghỉ ngơi có làm thêm một chút, cũng là do giảng dạy không phương pháp. Tôi với tư cách là giáo viên, đáng lẽ phải chịu trách nhiệm. Thế nào là dạy và học cùng tiến bộ? Mục đích của người dạy và người học là như nhau. Cậu học chưa thấu, tôi có trách nhiệm, sao còn có thể uống rượu của cậu được?"

Mã Trình Độ đờ người ra, trên khuôn mặt tròn trịa hiện lên một dấu chấm than béo ú, miệng lắp bắp lẩm bẩm: "Giáo viên, tôi biết ngài thích thứ này... chỉ là hai chai rượu thôi mà..."

Chúc Kính Á vung tay ngắt lời sự biện bạch của Mã Trình Độ, mặt mày sa sầm nói: "Tôi thích uống rượu, tham chén, nhưng tôi không tham đồ của người khác. Tôi làm giáo viên, dù sao cũng là sĩ quan của Quân Giải phóng, có phải cậu thấy bộ xương già này của tôi trông không giống một sĩ quan đường hoàng, nên có thể tùy tiện biếu xén quà cáp rồi không? Tôi nói cho cậu biết, xã hội bây giờ lại có cái phong trào mở cửa sau, biếu xén quà cáp, tôi ghét nhất điểm này. Tiểu thị dân làm như vậy còn có cái gọi là có qua có lại, cậu là học viên của tôi, cũng có thể coi là bộ hạ, bộ hạ biếu rượu cấp trên, nhất là bộ hạ trong quân đội biếu rượu cấp trên, là điều tôi không thể dung thứ nhất. Điều này vừa là hạ thấp nhân cách của bản thân cậu, cũng là không tôn trọng giáo viên này. Đại trượng phu đứng giữa trời đất, sao có thể làm những chuyện lén lút như vậy? Cậu nhìn xem cậu còn kiếm cái túi bài tập, đó là dùng để đựng dụng cụ bài tập quân sự, cậu lại dùng nó để đựng hai chai rượu đục này, giấu giấu diếm diếm, có khác gì trộm gà bắt chó không?"

Chưa đầy ba phút, Mã Trình Độ bị chỉnh cho toát mồ hôi đầm đìa.

Nghĩ lại thật là đen đủi, vốn dĩ một lòng tốt, không những bị phê bình, còn bị nâng cao quan điểm lên mức đấu tranh giai cấp. Không trách người ta nói lão già này cổ hủ, thực sự là không thể cứu chữa. Hơn nữa, đây cũng không phải mở cửa sau, cũng chẳng có âm mưu ám muội gì không thể lộ diện, có cần phải nghiêm túc thế không?

Trong lòng nghĩ như vậy, miệng liền thốt ra, giọng điệu rất gay gắt: "Nếu giáo viên không thích, chúng tôi lại xách về là được, đây cũng không phải là thi đại học mà hối lộ ngài tiết lộ đề, chuyện nhỏ bằng cái đầu kim, sao phải nghiêm túc thế chứ?"

Chúc Kính Á đập bàn nói: "Trên thế giới này chỉ sợ hai chữ nghiêm túc, Đảng Cộng sản là coi trọng sự nghiêm túc nhất. Đã là người làm gương, không nghiêm túc thì được sao? Tại sao cậu mãi không học tốt phương pháp kẹp sai số? Tôi thấy vấn đề cũng nằm ở sự nghiêm túc đấy."

Kết quả của cuộc đấu tranh là, Mã Trình Độ ngoan ngoãn ôm hai chai rượu mang đi, và xử lý cho bạn học Lăng Vân Hà với giá mỗi chai giảm xuống năm hào năm xu.

Nhưng câu chuyện về hai chai rượu này vẫn chưa dừng lại ở đó.

Ba

Một ngày nọ, Lăng Vân Hà nhận được ba mươi tệ tiền gửi từ nhà, trên tinh thần có phúc cùng hưởng, có nạn cùng chịu, bất chấp nguy cơ vi phạm kỷ luật, vào một buổi chiều chủ nhật, vác theo hai chai rượu này, rủ thêm vài người đến quán ăn nhỏ ở tập trấn Trường Cương cách N-017 năm cây số để "góp tiền ăn" (tức là gom tiền), những người tham gia có Đàm Văn Thao, Ngụy Văn Kiến, Thường Song Quần, Lật Trí Cao, còn có Thái Đức Hãn và Mã Trình Độ.

Vốn dĩ Đàm Văn Thao còn muốn gọi cả Hám Trân Kỳ của phân đội hai, vì cùng là nhân vật hạng nhất, đủ tư cách. Nhưng khi đề nghị với Lăng Vân Hà, Lăng Vân Hà nói, kẻ đó suốt ngày chỉ làm một việc, đó là tranh giành vị trí thứ nhất, rủ đi đá bóng mà hắn kiên quyết không nể mặt, kẻ mê quan nhất, chán ngắt.

Tuy nhiên, Lăng Vân Hà vốn cũng muốn gọi Phan Bốn Mắt, nhưng lại bị Ngụy Văn Kiến ngăn lại.

Phan Bốn Mắt thành tích chuyên môn trong trung đội cũng xếp hạng cuối, nhưng thằng cha này đầu óc linh hoạt, vừa vào đội đã làm thân với cán bộ trung đội, không nói là nịnh nọt, nhưng cũng có chút khéo léo đưa đẩy, nếu không sao có thể để cho một học viên hạng ba như hắn làm tiểu đội trưởng chứ, thành tích và danh dự không tương xứng, ở trung đội bảy là phải bị khinh miệt. Nhưng kỳ lạ là, Lăng Vân Hà lại không khinh miệt Phan Bốn Mắt, nếu không phải Ngụy Văn Kiến và những người khác kịp thời chấn chỉnh, Lăng và Phan suýt chút nữa đã trở thành bạn tri kỷ.

Ngụy Văn Kiến không thích Phan Bốn Mắt, từng trịnh trọng cảnh cáo Lăng Vân Hà: "Cậu đừng có vênh váo, thường xuyên nói lời ngông cuồng, Phan Bốn Mắt trông như kẻ hay đi báo cáo tiểu tiết, cậu tránh xa hắn ra một chút."

Lăng Vân Hà lại không cho là đúng, nói kẻ này chẳng qua là nhiều mưu mẹo một chút, hơn nữa toàn là mưu mẹo nhỏ nhặt, không có tiền đồ gì lớn, dù là kẻ xấu, cũng chỉ là một kẻ xấu tầm thường, tôi còn thèm để ý đến hắn sao? Hơn nữa hắn cùng quê với cậu và tôi, chủ động lại gần mình, mình cũng không thể để người ta mặt nóng dán vào mông lạnh của mình được chứ.

Nhưng lần này, Ngụy Văn Kiến kiên quyết ngăn cản, không cho Lăng Vân Hà báo cho Phan Bốn Mắt tham gia đi ăn cải thiện. Một nhóm học viên hai túi chạy ra ngoài doanh trại ăn thịt uống rượu, dù sao cũng có chút vi phạm pháp luật, phải bảo mật tuyệt đối. Đàm Văn Thao và Thường Song Quần là tuyệt đối không có vấn đề gì, Thái Đức Hãn và Lật Trí Cao cũng không có vấn đề gì, chỉ có Mã Trình Độ, tật xấu nhiều một chút, nhưng việc đi mách lẻo thì vẫn chưa đến mức làm vậy.

Sau đó hỏi ý kiến Đàm Văn Thao, Đàm Văn Thao nói: "Phan Bốn Mắt thôi bỏ đi, hắn mà tham gia, phân đội ba biết hết, cũng đồng nghĩa với việc cả trung đội biết hết."

Như vậy, mới loại Phan Bốn Mắt ra ngoài.

Không có Phan Bốn Mắt làm đệm, thế là mọi chuyện đen đủi đều đổ lên đầu Mã Trình Độ.

Theo kế hoạch ban đầu, đã nói là do Lăng Vân Hà mời, ăn xong tính sổ, chi phí hết ba mươi bảy tệ, Thường Song Quần và Đàm Văn Thao đều đã chuẩn bị sẵn, tranh nhau trả tiền với Lăng Vân Hà, mấy người giằng co kịch liệt. Sau đó Lật Trí Cao và Ngụy Văn Kiến đều kiên trì coi như là góp tiền ăn chung, mọi người chia đều.

Mã Trình Độ lúc đó không hé răng, anh không cần tính cũng biết, ba mươi bảy chia bảy, chia đều ra thì anh phải chịu hơn năm tệ hai hào tám xu, bản thân bỏ ra năm tệ hai hào tám xu coi như chiếm tiện nghi, bỏ ra năm tệ hai hào chín xu thì bị thiệt. Vấn đề không nằm ở đó, vấn đề là, sớm biết là "góp tiền ăn" thì có mà khùng mới chạy đường xa đến ăn bữa cơm này.

Nhưng nếu không đồng ý "góp tiền ăn" thì lại tỏ ra quá keo kiệt, rõ ràng là không hợp lý. Thậm chí đến cả tên nghèo kiết xác Thái Đức Hãn cũng tích cực hưởng ứng, tên nhà quê này còn móc từ cái túi áo bên trái xẹp lép của mình ra bốn tờ tiền một tệ, lại móc từ túi áo bên phải ra một nắm tiền lẻ, đến cả tiền xu cũng móc ra bằng sạch.

Lòng Mã Trình Độ đau như cắt, trước hết mắng Thái Đức Hãn - đánh rắm trong ống tre, tên nhà quê mày làm ra vẻ cái gì? Lịch sử liếm bát của mày mau quên thế à? Quên đi quá khứ có nghĩa là phản bội đấy!

Mắng xong Thái Đức Hãn lại mắng Lật Trí Cao và Ngụy Văn Kiến - hai con lừa này đứng nói chuyện không đau lưng, kẻ no không biết người đói khổ, tao so với chúng mày được à? Nhà chúng mày đều có thổ hoàng đế, không cần tiền của chúng mày. Nhà tao ai nấy đều keo kiệt chết đi được, không những không hỗ trợ tao, còn bắt tao gửi phụ cấp về nhà.

Lại mắng Đàm Văn Thao và Thường Song Quần, nhìn cái vẻ giả tạo của chúng mày kìa, đẩy qua đẩy lại như đóng phim võ thuật vậy, mau chóng trả tiền đi cho rảnh nợ, sao mà không đưa ra được thế chứ, quyền cước hoa mỹ không thực tế.

Cuối cùng mắng chủ quán - mẹ nó, hơn năm tệ đấy, thiếu một chút nữa là năm tệ ba hào, lấy tiền này làm gì không làm, tại sao phải ném vào bữa cơm này? Đĩa thịt kho tàu đĩa to mà thịt không nhiều, một con cá chép chọc chọc ba đũa là hết, lươn xào ngó tỏi thì lươn chui hết vào gốc tỏi, còn nêm muối chết người, mặn chát cả ruột, chỉ có món gà con hầm hạt dẻ là món ngon, toàn thể nhân dân đều gắp bỏ vào bát Thái Đức Hãn, tên Lăng Vân Hà chết tiệt cứ thế hất hơn nửa đĩa vào bát Thái Đức Hãn - bảo sao tên nhà quê này tích cực đóng tiền thế.

Đau lòng thì đau lòng, nhưng khí thế không được lộ ra, tên đã trên cung không thể không bắn, thế là cũng ngẩng đầu ưỡn ngực hét lớn, góp tiền góp tiền, mọi người chia đều - anh vẫn hy vọng vào Lăng Vân Hà, tên chết tiệt này luôn luôn luộm thuộm, dường như chưa bao giờ coi tiền ra gì, nhà tên này chắc cũng giàu nứt đố đổ vách, đi ăn cải thiện là do hắn đề xuất, hắn nói là hắn mời, mọi người khách sáo thì cứ khách sáo, hắn còn thực sự muốn mọi người chia đều à, hắn có biết ngượng không?

Tuy nhiên Mã Trình Độ lại nhầm nữa rồi.

Theo phong cách thường ngày của Lăng Vân Hà, các người tranh cãi là việc của các người, hắn sẽ không để ý, hắn sẽ trả tiền mà không cho phép nghi ngờ. Nhưng lần này lại quái đản, tranh qua tranh lại, hắn lại ngồi yên không nhúc nhích, hơn nữa còn nhìn Mã Trình Độ với vẻ không có ý tốt, thậm chí còn giả vờ giả vịt thở dài một tiếng nói: "Được rồi, vì mọi người ý kiến thống nhất, toàn phiếu thông qua, vậy thì chia đều đi. Mỗi người năm tệ, phần còn lại là của tôi."

Mã Trình Độ lập tức hít một hơi lạnh.

Mỗi người năm tệ, Mã Trình Độ đã đủ đau lòng rồi, thế nhưng Lăng Vân Hà còn có một chữ "nhưng".

Lăng Vân Hà cười cợt nhìn Mã Trình Độ, nói: "Nhưng mà, Mã Trình Độ, người khác đóng năm tệ, cậu đóng năm tệ thì không được. Trên người cậu toàn thịt, lại còn liều mạng ăn thịt, cậu ăn nhiều hơn bất cứ ai. Đó là chưa nói. Còn rượu nữa. Hai chai rượu quèn cậu lấy của tôi chín tệ, nhìn xem, thằng em vợ cậu còn làm ăn với bạn học, đây là phẩm chất của pháo binh à? Chín tệ, bảy người chia đều, cậu tính xem là bao nhiêu? Của người khác là tôi chủ động cống hiến, cậu thì phải nộp tiền ra, cậu uống nhiều nhất, ít nhất cũng phải bốn lạng..."

Thể diện tất nhiên là quan trọng, nhưng còn có thứ quan trọng hơn thể diện.

Tiền, tiền đấy, đây là vấn đề liên quan trực tiếp đến lợi ích kinh tế đấy.

Cái gì nhịn được, cái gì không thể nhịn!

Mã Trình Độ cuối cùng không thể nhịn được nữa, phẫn nộ đứng dậy, mặt đỏ tía tai hét lên: "Tao muốn uống nhiều à? Không phải tên chết tiệt mày cứ mời mọc, tao có thể uống nhiều thế không? Hôm nay về mà bị cán bộ trung đội phát hiện bị phê bình, tao sẽ tố cáo mày, chính mày xúi giục chúng tao vi phạm quy định."

Lăng Vân Hà vẫn tươi cười hớn hở, nói: "Đừng đánh trống lảng, tố cáo hay không là tự do của cậu, nhưng cậu uống rượu thì phải trả tiền. Tôi thu cậu một tệ sáu hào tiền rượu không nhiều chứ? Cộng thêm tiền góp là sáu tệ sáu, còn thừa nửa cân rượu, là của cậu."

Mã Trình Độ suýt nữa thì ngất xỉu tại chỗ.

Sau đó quả nhiên đã xảy ra chuyện.

Bốn

Người phát hiện ra Mã Trình Độ bất thường sớm nhất là giáo viên Quải Ngũ Động.

Giáo viên Chúc tuy ban đầu trả lại hai chai rượu của Mã Trình Độ, nhưng không thể khước từ tinh thần hiếu học vô cùng thành kính của Mã Trình Độ. Mã Trình Độ biết sai sửa ngay, sửa đổi một cách nhất quán từ trong ra ngoài, không những không bao giờ biếu rượu giáo viên Chúc nữa, mà nếu đúng lúc giáo viên Chúc hứng thú, anh còn bồi giáo viên Chúc nhấm nháp đôi chút rượu khoai lang.

Ngày hôm đó, Mã Trình Độ khẩn cầu Thường Song Quần lại "tam cố thảo lư", bị Thường Song Quần từ chối. Thường Song Quần nói: "Cậu cũng để cho giáo viên Chúc nghỉ ngơi một chút, cậu cứ quấn quýt không dứt như vậy, ai mà chịu nổi chứ."

Đúng lúc ngày hôm nay Ngụy Văn Kiến cũng có một vấn đề không hiểu rõ lắm, liền đi cùng Mã Trình Độ đến. Vấn đề của Ngụy Văn Kiến tất nhiên nhanh chóng được giải quyết, Chúc Kính Á ném cho Ngụy Văn Kiến một cuốn sổ ghi chép, nói, tôi còn vài kinh nghiệm thực tế, cậu có thể củng cố thêm.

Sau đó thì dốc toàn lực đối phó với Mã Trình Độ.

Chúc Kính Á bị Mã Trình Độ quấn lấy cả buổi sáng, cả buổi sáng chỉ giảng hai loại sai số - sai số cự ly bắt đầu, sai số phương hướng bắt đầu. Giảng đến khô cả miệng.

Từ khi Chúc Kính Á đi vào chủ đề, Ngụy Văn Kiến liền trốn vào bếp của giáo viên Chúc, đọc cuốn giáo trình do giáo viên Chúc tự biên soạn, không chỉ đọc phần mình quan tâm, đọc mãi thành mê, cuốn sổ ghi chép này chính là "bí kíp quân sự" mà mọi người truyền tai nhau, hoàn toàn là kết tinh kinh nghiệm từ thực tiễn đến lý luận rồi từ lý luận quay lại thực tiễn, giáo viên Chúc làm giáo viên mấy chục năm, tác phẩm lý luận hệ thống duy nhất chỉ có cuốn giáo trình dày cộp này, có thể nói là từng chữ đều là ngọc, từng câu đều là kinh điển. Ngụy Văn Kiến lúc đó lòng nóng như lửa: giáo viên Chúc không hề thiên vị ai cả, xem ra lão nhân gia vốn dĩ không có ý "giấu nghề".

Ngụy Văn Kiến ở một bên đọc đến mức hồn xiêu phách lạc, liên tục được khai sáng, còn ở bên kia thì khổ cho Mã Trình Độ, khổ hơn nữa là giáo viên Chúc.

Chúc Tiểu Du chủ nhật không đi học, Mã Trình Độ ngồi phía này của bàn, Chúc Tiểu Du thì ngồi phía bên kia, lăn tròn đôi mắt đen láy, nhìn bố mình giảng đi giảng lại, lại nhìn người sư huynh hơn mình mười mấy tuổi đang nghe với vẻ mặt đau khổ, cảm thấy rất thú vị.

Sau đó Chúc Tiểu Du liền cười hì hì nói một câu: "Đồ ngốc."

Dường như cô bé đã hiểu hết rồi.

Mã Trình Độ cuối cùng đành phải nói: "Giáo viên, tôi hình như hiểu một chút rồi, tôi về nhà tiêu hóa thêm."

Thực ra là càng không hiểu.

Ngụy Văn Kiến đọc giáo trình hơn hai tiếng đồng hồ, mặt mày rạng rỡ bước ra khỏi bếp, khuyên Mã Trình Độ: "Cậu có thể quên ăn quên ngủ, giáo viên Chúc còn phải ăn cơm đấy. Cậu đang chui vào ngõ cụt rồi, tốt nhất là tạm gác lại, mấu chốt vẫn phải dựa vào bản thân mình ngộ ra, ngộ ra rồi, đôi khi không thầy đố mày làm nên cũng là có thể."

Mã Trình Độ sa sầm mặt nói: "Tao có thể gác lại được không? Nhìn Trương Cố Sinh và những người khác xem, cũng học cùng lớp với chúng ta, tao đã nghe ngóng được rồi, tên chết tiệt đó không những có chỗ dựa, hóa ra còn là một hạt giống lớn, bị cơ quan pháo binh quân khu gọi đi biên soạn giáo trình, vốn dĩ cũng định trực tiếp đề bạt. Lần này rõ ràng là đến để giành chỉ tiêu. Tao mà không qua nổi cửa ải này, sau này càng mù tịt. Khó khăn lắm mới thi vào được, nếu để bọn chúng chiếm mất, nước mắt của tao biết nuốt vào đâu."

Ngụy Văn Kiến nghe những lời tâm can này của Mã Trình Độ, dở khóc dở cười, nhưng cũng không biết nói gì, nên không để bụng.

Sau khi về, Ngụy Văn Kiến nói với Đàm Văn Thao và những người khác, các cậu phải chú ý, đừng để Mã Trình Độ sốt ruột đến sinh bệnh. Đàm Văn Thao và những người khác cũng phát hiện Mã Trình Độ thời gian này trở nên u uất hơn, những câu nói mơ vào ban đêm cũng nhiều hơn, lầm bầm nghe không rõ, đa phần dường như đều liên quan đến phương pháp kẹp sai số.

Có ngày lại lên lớp nhỏ riêng, Mã Trình Độ lôi kéo Thường Song Quần và Ngụy Văn Kiến cùng đi, Thường Song Quần và Ngụy Văn Kiến đi cùng thấy khó chịu, Mã Trình Độ còn khó chịu hơn, nghe mãi nghe mãi mắt đã trôi ra ngoài cửa sổ, miệng lẩm bẩm tự nói với chính mình: "Tao xong rồi, tao không xong rồi..."

Chúc Kính Á giật mình, vội vàng hỏi: "Mã Trình Độ cậu bị làm sao vậy?"

Mã Trình Độ vẫn nhìn ra ngoài cửa sổ, coi như không có ai mà tự lầm bầm: "Tao xong rồi, tao không có số làm cán bộ rồi, tao bị tên chết tiệt kia chiếm chỗ rồi..."

Chúc Kính Á kinh hãi, vội gọi Thường Song Quần và Ngụy Văn Kiến đi tìm cán bộ trung đội, đưa Mã Trình Độ đến trạm y tế kiểm tra, trạm y tế kiểm tra không ra nguyên do, lại đưa đến bệnh viện dã chiến BGC.

Chẳng mấy ngày sau có tin truyền đến, Mã Trình Độ mắc một căn bệnh kỳ lạ, gọi là trầm cảm hoảng loạn.