Một

Sư đoàn Pháo binh Độc lập thuộc Quân khu W, nơi Thường Song Quần đóng quân, nằm trong một huyện thành gần sông Thương Hoàn, cách xa đơn vị của Đàm Văn Thao hàng ngàn dặm. Núi Biệt Tì uốn lượn trải dài đến tận nơi này, tuy chỉ còn là đoạn kết của dãy núi, nhưng vẻ đẹp non xanh nước biếc vẫn không hề giảm sút. Dẫu đã bước vào mùa đông giá rét, nơi đây vẫn cố chấp giữ lại vẻ ấm áp và ẩm ướt của vùng á nhiệt đới.

Bầu trời xanh thẳm, những dãy núi ửng hồng, tâm trạng cũng theo đó mà trở nên sáng sủa.

Vì không phải vào núi huấn luyện, lại thêm việc đóng quân tập trung, sát cạnh cơ quan chỉ huy, nên Thường Song Quần và những người khác biết tin về cuộc cải cách chế độ cán bộ sớm hơn nhiều so với nhóm của Đàm Văn Thao. Ban đầu chỉ là lời đồn thổi riêng tư giữa các cán bộ, sau đó lan xuống tầng lớp chiến sĩ, rồi cuối cùng, nhóm "hạt giống cán bộ" nằm trong diện dự bị như Thường Song Quần cũng đã hay tin.

Thường Song Quần vóc người không cao, đầu cũng không lớn, đôi mắt và mũi dường như đều nhỏ hơn người khác một cỡ. Với vẻ ngoài đó, nếu nuôi thêm một chòm ria mép, trông anh ta sẽ có chút phong thái của Lỗ Tấn, vừa nghiêm túc lại vừa sắc bén. Bất kể làm việc gì, anh ta đều làm đâu ra đấy, tuyệt đối không nhìn ngang ngó dọc, lúc nào cũng như đang suy tính sâu xa điều gì đó. Anh ta cực kỳ ít nói, mà hễ đã mở miệng là những lời nói đều mang theo chút hương vị triết lý vòng vo. Ở độ tuổi đôi mươi mà trên mặt hiếm khi thấy nụ cười, trông như một ông cụ non. Lúc nghỉ ngơi, khóe miệng anh ta còn thường ngậm một điếu thuốc, càng làm tăng thêm vẻ già dặn trước tuổi.

Vì điếu thuốc đó, các thủ trưởng trong đại đội đã từng có cuộc đấu tranh không khoan nhượng với anh ta, nhưng chẳng có tác dụng gì.

Thường Song Quần từng nói rất thẳng thừng: Không cho cơm ăn thì được, chứ không cho hút thuốc thì không xong.

Xét thấy tiểu đội do anh ta dẫn dắt là tiểu đội huấn luyện kiểu mẫu của sư đoàn, lại thường xuyên đạt thứ hạng cao trong quân khu, đến sư trưởng vui lên cũng phát thuốc cho anh ta, nên cán bộ đại đội đối với cái thói xấu hút thuốc này cũng chỉ đành mở một mắt nhắm một mắt. Nhiều lắm cũng chỉ nhắc nhở vài câu, bảo anh ta bớt hút lại, chú ý hình tượng một chút—bởi Thường Song Quần vốn dĩ đã thấp bé, khóe miệng lại ngậm một điếu thuốc trông rất kỳ cục, có khi điếu thuốc đã cháy đến tận gốc rồi mà anh ta vẫn không nỡ bỏ, làm đôi mắt nhỏ phải nheo lại, cái dáng vẻ đó thật sự là không mấy nhã nhặn, dùng lời của một trung đội trưởng trong đại đội mà nói, trông chẳng khác nào một tên binh lưu manh. Vấn đề là chính cái tên binh lưu manh thấp bé này đã chỉ huy một tiểu đội giành chức quán quân sáu lần liên tiếp trong các cuộc thi sát hạch của hàng trăm tiểu đội pháo binh toàn sư đoàn, cách đây không lâu còn gây chấn động khắp quân khu.

Anh ta chẳng có tật xấu nào khác, chỉ mê mỗi việc ngậm điếu thuốc, bạn thì làm gì được anh ta?

Ngoài việc thao tác pháo thuần thục, Thường Song Quần còn một sở thích nữa, đó là trồng rau.

Có một buổi tối, sau khi điểm danh xong, Thường Song Quần bèn tận dụng ánh trăng để đi thăm vườn rau. Đây là thói quen lâu năm của anh, dù ban ngày huấn luyện có mệt mỏi đến đâu, chỉ cần đêm xuống có trăng, khoảng thời gian trước giờ tắt đèn anh nhất định phải ra vườn rau để tiêu khiển. Thường Song Quần không phải con nhà nông chính gốc, nhưng từ khi làm tiểu đội trưởng, anh lại nảy sinh hứng thú mãnh liệt với việc trồng rau. Điều này có lẽ cũng giống như lý lẽ anh thích hút thuốc vậy, giống như có người thích "bắt ba ba", có người thích ngoáy ngón chân, chẳng có mục đích rõ ràng gì, chỉ là thích mà thôi. Đặc biệt là thích cảm giác ngồi xổm trên bờ ruộng dưới ánh trăng, dùng một cái que nhỏ khơi dòng nước, nhìn dòng nước bạc mảnh như sợi chỉ chảy róc rách tuần hoàn giữa các gốc rau, rồi lại nhìn những chiếc lá rau non tơ đung đưa dưới ánh sáng lấp lánh như sao, lắng tai nghe, trong vườn rau dường như còn có những sinh mệnh nhỏ bé đang thì thầm ca hát. Mỗi khi như thế, trong lòng anh lại tự nhiên nảy sinh một cảm giác mát mẻ—một cảm giác dễ chịu.

Đại khái trong doanh trại quân đội thường có một hiện tượng thú vị, thậm chí còn mang tính phổ biến rất lớn, đó chính là quan niệm vùng miền khá rõ rệt, e rằng từ xưa đến nay đều không ngoại lệ. Người đồng hương thích tụ tập lại với nhau, thường tồn tại chuyện người vùng này coi thường người vùng kia, ví như người Hồ Bắc coi thường người Sơn Đông, người An Huy coi thường người Hà Nam. Nhưng cũng có ngoại lệ, điều đó còn tùy thuộc vào tính cách và tầng lớp làm người. Thường Song Quần người An Huy có một người bạn quê ở Hà Nam, tên là Lật Trí Cao. Nói là bạn, thực ra trong giao tiếp cũng không quá thân thiết, chỉ là đôi bên đều coi trọng đối phương hơn chút thôi. Dùng lời của Thường Song Quần mà nói, thì là "Quân tử chi giao đạm như thủy" (Tình bạn của người quân tử nhạt như nước).

Lật Trí Cao thuộc trung đoàn 3 ở sân Tây, là người giữ phong độ và yêu sạch sẽ nhất trong số những "hạt giống cán bộ" của Thường Song Quần. Dù lớn lên ở một huyện nhỏ đầy bụi bặm của Hà Nam, nhưng cậu ta có khuôn mặt trắng trẻo, tướng mạo đường hoàng, ngay cả khi đại đội không cho để tóc dài, thì kiểu tóc húi cua của cậu ta vẫn chỉn chu hơn người khác, vuông vức ngay ngắn, quân phục không một hạt bụi.

Trong quân đội quy định chiến sĩ không được mặc tất ni-lông và áo sơ mi vải Terylene (vải "đích xác lương"), mà phải mặc tất sợi do đơn vị cấp và áo sơ mi vải thô trắng, nhưng vải thô thì chẳng ra dáng vẻ gì, lại còn nhăn nhúm, xấu xí, đã vậy khi đổ mồ hôi còn dính chặt vào da. Người coi trọng ngoại hình như Lật Trí Cao tất nhiên có lý do để không hài lòng. Mỗi khi đến ngày lễ tết được vào thành phố, cậu chàng này luôn giấu một chiếc áo sơ mi Terylene màu xanh trứng vịt bên trong quân phục, chỉ cần để lộ ra một đường viền cổ áo mảnh mai từ cổ áo quân phục là đã thấy phong cách hơn người khác mấy phần.

Vì Lật Trí Cao thích làm đỏm, lại hay bình phẩm chê bai tình trạng vệ sinh của người khác, nên bạn bè không nhiều. Mà tình cảnh của Thường Song Quần cũng chẳng khá hơn là bao, suốt ngày nghiêm mặt, ngoài việc nghịch pháo và hút thuốc ra thì chẳng có thú vui gì, đến cả đồng hương cũng chẳng muốn chơi cùng anh. Thế nhưng Lật Trí Cao lại coi Thường Song Quần là chiến hữu thân thiết, Thường Song Quần đối với Lật Trí Cao tất nhiên cũng không ác cảm. Trong số các nòng cốt của sư đoàn này, xét về kỹ năng quân sự, Thường Song Quần và Lật Trí Cao là mối quan hệ số một và số hai. Họ quen nhau trong buổi trao đổi kinh nghiệm dành cho tiểu đội trưởng kiểu mẫu toàn sư đoàn. Trong một phạm vi nhất định (đặc biệt là trong điều kiện không có xung đột lợi ích), những người ưu tú vẫn dễ chấp nhận những người ưu tú tương tự. Hơn nữa Lật Trí Cao còn có một điểm khiến Thường Song Quần khá khâm phục, tên này không chỉ kỹ năng pháo binh xuất sắc, mà còn viết văn rất giỏi. Lứa lính của họ vừa nhập ngũ không lâu thì gặp phải cuộc chiến tranh cục bộ ở miền Nam, tất cả đều đã từng đi qua, đều là lính mới, cơ hội lập công không nhiều, nhưng Lật Trí Cao đã tìm lối đi riêng, bám lấy một đại đội lập đại công và vài anh hùng chiến đấu để viết bài tuyên truyền, trong vòng một tháng đã đăng hơn chục bài trên các loại báo, gần như trở thành cây bút nổi tiếng trong sư đoàn.

Tối nay Lật Trí Cao tìm đến, hỏi từ đại đội đến trung đội, cuối cùng mới hớt ha hớt hải tìm thấy Thường Song Quần ở vườn rau, vừa mở miệng đã nói: "Này, Thường Song Quần, cậu đúng là nhàn rỗi thật đấy, một tiểu đội trưởng mũi nhọn được quân khu vinh danh, sao cứ suốt ngày lượn lờ trong vườn rau thế này, y hệt như mấy ông dân thường ở Thập Lý Phố vậy." Thường Song Quần cười hì hì đáp: "Cậu xem, gốc cà này lúc đầu trồng bị lệch, không ăn được nước, hôm kia tôi đến xem, gần khô chết rồi, tôi bèn dời nó sang vị trí khác, giờ thì ổn rồi, lá và thân đều xanh tốt hơn hẳn." Lật Trí Cao đành ngồi xổm xuống, cùng Thường Song Quần nhìn gốc cà đó, hạ thấp giọng nói: "Thường Song Quần, cậu có biết không, hỏng bét rồi! Chế độ cán bộ sắp cải cách, văn bản đã đến bộ phận pháo binh quân khu rồi." Thường Song Quần ồ lên một tiếng, không biết là thực sự ngây ngô hay đang giả vờ, tiện miệng hỏi: "Cải cách chế độ cán bộ thì liên quan gì đến cậu?" Lật Trí Cao nói: "Cậu đúng là chuyện nhỏ thì khôn mà chuyện lớn thì hồ đồ. Lần cải cách chế độ cán bộ này, thực ra chỉ có một nội dung, sau này sẽ không đề bạt cán bộ trực tiếp từ chiến sĩ nữa. Báo cáo đề bạt của mấy người chúng ta chẳng phải đã nộp lên sư đoàn rồi sao? Giờ đều không tính nữa, tất cả đều bị đóng băng."

Thường Song Quần lúc này mới nhận ra tính nghiêm trọng của vấn đề, anh buông chiếc que nhỏ trong tay xuống, chậm rãi đứng dậy hỏi: "Đây là tin vỉa hè hay tin chính thống đấy? Tung tin đồn nhảm làm rối loạn lòng quân là phải ra tòa đấy nhé."

Lật Trí Cao nói: "Tuyệt đối đáng tin. Cậu nghiền ngẫm kỹ là hiểu ngay. Tôi nghe phó đại đội trưởng của chúng tôi nói, lúc họ được đề bạt, sáng nói chuyện, chiều điền đơn, mười ngày nửa tháng sau là được cấp lương rồi. Chúng ta điền đơn bao lâu rồi? Gần ba tháng rồi mà vẫn chưa thấy tăm hơi, hóa ra là đang chờ tinh thần mới của cấp trên."

Thường Song Quần nghe xong nửa ngày không nói gì, rút một điếu thuốc ngậm vào khóe miệng, hít vài hơi rất tập trung, rồi lại thở ra một làn khói dài vô cùng sảng khoái. Anh im lặng hút thuốc hồi lâu, rồi mới ngẩng mặt lên, nói một cách thản nhiên: "Quái thật, không đề bạt thì thôi, không cho tôi làm trong quân đội thì tôi cút." Nói xong, anh quay người, hai tay chắp sau lưng, bước đi. Cái dáng vẻ ung dung tự tại và thái độ thờ ơ với sự đời của anh trông rất không phù hợp với thân phận tiểu đội trưởng. Lật Trí Cao sốt ruột, đuổi theo sau lầm bầm: "Cậu xem cậu kìa, chuyện lớn như vậy mà sao không coi ra gì thế? Còn đùa cợt cái quái gì nữa, không tim không phổi, đúng là đồ hồ đồ..."

Thường Song Quần lấy điếu thuốc ra khỏi khóe miệng, dùng ngón cái và ngón trỏ tay trái kẹp lấy, đưa lên trước mắt nhìn Lật Trí Cao rồi nói: "Coi ra gì thì sao? Không coi ra gì thì sao? Coi ra gì hay không thì kết quả cũng thế cả thôi. Gốc rau này tôi bảo nó chết là nó không thể sống, tôi không cho nó chết thì nó có thể sống tiếp. Nhưng chế độ cán bộ mà cải cách thì đó là bài toán ông trời đặt ra cho chúng ta, chúng ta chịu chết thôi, chẳng lẽ lại đi diễu hành biểu tình à?"

Lật Trí Cao ấp úng nói: "Chẳng phải cậu... quan hệ rất tốt với sư trưởng sao? Tôi đến tìm cậu là muốn bàn với cậu, nhanh chóng đi tìm sư trưởng, hai chúng ta cùng đi. Tranh thủ lúc văn bản chính thức chưa ban hành, đi trước một bước để ra lệnh cho nhóm người này đi..."

Thường Song Quần cười, tay trái kẹp điếu thuốc vung lên: "Cậu đùa cái gì đấy? Tôi với sư trưởng có quan hệ gì? Sư trưởng với tiểu đội trưởng, khoảng cách còn xa lắm. Ông ấy quản lý cả vạn người, tôi quản lý bảy người, cách biệt cả ngàn lần đấy. Hơn nữa, nếu ông ấy mà có cách, thì mấy hạt giống cán bộ như cậu và tôi đã mặc quân phục bốn túi từ lâu rồi. Lệnh sở dĩ giờ chưa xuống chắc chắn là có lý do. Tôi đoán chắc là sư trưởng cũng bó tay thôi, tôi không đi làm cái việc vô bổ, tự chuốc lấy sự nhục nhã ấy đâu, chuyện mất mặt như vậy tôi không làm bao giờ. Thôi, sắp tắt đèn rồi, cậu cũng về đi, nghỉ ngơi đúng giờ, ngày mai tôi còn phải sang đại đội 8 giúp người ta mổ lợn đấy."

Hai

Doanh trại của Sư đoàn Độc lập tập trung, ngoại trừ trung đoàn xe tăng nằm trong núi, các đơn vị khác đều ở phía bắc huyện thành. Cơ quan sư, hậu cần sư và một trung đoàn bộ binh cơ giới ở phía đông đường, ba trung đoàn pháo binh ở phía tây đường, sân lớn lồng trong sân nhỏ, sân này nối tiếp sân kia, hai bên đường toàn là những công trình kiến trúc có kiểu dáng tương tự, bao gồm cả khu nhà ở, khu gia đình, cùng với sân pháo, bãi huấn luyện và các địa điểm phục vụ, diện tích chiếm khoảng hơn mười mấy cây số vuông. Đây thực sự là một thành phố quân sự có quy mô khá lớn.

Rời khỏi vườn rau của Thường Song Quần, Lật Trí Cao buồn bã đi về phía doanh trại của trung đoàn 3, trên đường đi cảm thấy vô cùng chán nản. Nguồn tin cải cách chế độ cán bộ là đáng tin. Vốn dĩ cậu muốn đi bàn bạc với Thường Song Quần để tìm đối sách. Với tư cách là nòng cốt có thực lực nhất của sư đoàn, nếu cậu và Thường Song Quần cùng đi sư đoàn thăm dò một chút, biết đâu "liễu ám hoa minh", vẫn còn một tia hy vọng xoay chuyển tình thế thì sao. Không ngờ lại chạm phải cái thái độ lạnh nhạt, cái tên Thường Song Quần này đúng là chẳng ra làm sao cả, cho dù cậu không muốn đi tìm sư trưởng thì ít nhất chúng ta cũng phải có một kế sách chứ, ít nhất cũng phải nắm rõ thực hư, như vậy mới tranh thủ được thế chủ động mà.

Càng nghĩ lòng càng thấy không thoải mái. Không ngờ khi về đến ký túc xá, còn có một chuyện khó chịu hơn đang chờ cậu.

Giống như Thường Song Quần, Lật Trí Cao cũng là trung đội trưởng tạm quyền. Doanh trại của bộ đội do người Liên Xô giúp xây dựng, mỗi trung đội một ký túc xá lớn, bên trong ký túc xá lớn còn có một căn phòng nhỏ, ban đầu thiết kế dùng để chứa thiết bị chính xác, nhưng khi về tay quân đội ta, căn phòng nhỏ này kiêm luôn cả văn phòng trung đội. Lật Trí Cao còn chưa kịp bước vào cửa phòng, đã cảm thấy có điều bất ổn, khịt mũi ngửi ngửi, không khỏi hít vào một hơi lạnh: Trời ạ, tên Mã Trình Độ chết tiệt lại tới rồi.

Đẩy cửa nhìn vào, mắt Lật Trí Cao lập tức như bị thiêu đốt—quả nhiên là Mã Trình Độ, gã này không những cởi giày, mà còn thản nhiên ngồi xếp bằng trên giường của cậu, ga trải giường trắng tinh bị đè dưới cái mông béo mầm kia nhăn nhúm một cách thê thảm. Lật Trí Cao xót xa đến mức suýt chút nữa thì rên rỉ thành tiếng, nói năng có chút lộn xộn: "Mã Trình Độ, cậu... cậu cậu... ngồi giường của tôi làm gì? Chẳng... chẳng phải có ghế sao... ghế kìa!"

Mã Trình Độ lại chẳng hề hấn gì, khuôn mặt tròn trịa, to béo nở một nụ cười ngốc nghếch, nhích nhích cái mông nói: "Cái giường quái này của cậu thì không ngồi được sao? Có phải ngai vàng đâu."

Lật Trí Cao thấy gã không coi ra gì, tức giận sầm mặt lại, quát một tiếng: "Cút xuống cho tôi!"

Mã Trình Độ thấy Lật Trí Cao thực sự nổi cáu, mới xỏ giày vào, bê cái thân hình nặng nề từ trên giường xuống, ngồi vào chiếc ghế trước bàn, miệng lầm bầm: "Thái độ quái gì thế! Tôi còn từng yêu đương với em họ cậu đấy, ngồi cái giường của cậu mà cũng phát hỏa..."

Lật Trí Cao cười lạnh nói: "Em họ tôi mà gả cho cậu, tôi sẽ cắt đứt quan hệ ngoại giao hoàn toàn với nó."

Mã Trình Độ là tiểu đội trưởng tiểu đội 4, đại đội 6, trung đoàn 2 của Sư đoàn Pháo binh Độc lập, là đồng hương cùng huyện với Lật Trí Cao. Trong quân đội có câu nói phổ biến: "Đồng hương thấy đồng hương, hai mắt lệ thường rơi". Câu này là nói về lính mới, ý là đồng hương tụ họp với nhau thì nhớ nhà, hễ nghĩ đến quê hương chung, giữa những người đồng hương liền trở nên thân thiết. Nhưng cách nói này cũng rất phiến diện, thực tế giữa một số đồng hương quan hệ lại không tốt, thậm chí còn đề phòng lẫn nhau. Đều đến cùng một lúc, cậu rầm rộ thăng tiến, lúc cùng về thăm quê cậu mặc quân phục bốn túi, người khác thì sao? Mặt mũi để đâu cho vừa?

Lật Trí Cao rất không thích Mã Trình Độ, tuy nhiên sự không thích này không phải vì đố kỵ, cậu không thích Mã Trình Độ chính vì cái mặt mà Mã Trình Độ không đáng để người ta đố kỵ nhất. Mã Trình Độ vóc người thấp lùn tráng kiện, mới ít tuổi đã đầy mỡ trên mặt, trông hơi giống người Nhật, nghiêm trọng hơn là dưới mũi, trên nhân trung còn có một nốt ruồi đen to hơn hạt đậu xanh, trông càng giống "thái quân", trong số các lính cũ ở đại đội được tôn vinh một cách "vinh dự" là "Thổ Phì Nguyên" (Đông Kiều Hideki), nhưng Thổ Phì Nguyên không phải là kẻ vô dụng, trong huấn luyện chuyên môn cũng có vài chiêu thức xuất quỷ nhập thần, cũng là một hạt giống cán bộ có tên trong danh sách. Mã Trình Độ trong cách làm người có quá nhiều tật xấu, ví dụ như thích chiếm món hời nhỏ, ví dụ như thích nịnh bợ lãnh đạo, ví dụ như thích chém gió, ví dụ như thích xuyên tạc truyền bá tin đồn. Những điều này còn có thể tha thứ, mà điều khiến người ta đặc biệt không thể chịu đựng được là người này có một thói quen xấu vô cùng ngoan cố—thích ngoáy ngón chân. Lúc mới là lính mới, mấy người đồng hương tụ họp vào ngày lễ tết, gã này vui lên là cởi giày ra, dùng tay không biết mệt mỏi để mân mê ngón chân, mân mê đến khoái chí, thậm chí còn mân mê ra được những sợi ghét đen trắng lẫn lộn, vừa mân mê vừa đưa lên mũi ngửi, dường như đó là nước hoa Pháp. Mã Trình Độ bị hôi chân, đây là sự thật ai cũng biết, cái mùi hôi thối phát ra từ đôi bàn chân bất thường của gã có sức công phá và sát thương rất lớn, nếu gặp phải tiểu thư khuê các "như nước" yếu đuối không chịu nổi gió như Lâm Đại Ngọc, e rằng dù không đổ bệnh một trận thì cũng ngất xỉu một lúc. Theo lời các đồng hương, chỉ cần có Mã Trình Độ và đôi chân của gã ở đó, ruồi muỗi đều không dám lại gần. Lật Trí Cao cùng đông đảo nạn nhân khác đều vô cùng căm ghét đôi chân hôi thối của Mã Trình Độ, và đã từng đấu tranh gian khổ. Nhưng gã này lại hoàn toàn không màng đến nỗi khổ của người khác, chỉ cần bạn ở cùng gã hơn một giờ, gã chắc chắn sẽ cởi giày ít nhất một lần.

Đấu tranh cũng vô ích, gã nói gã ngứa chân, trừ phi bạn không tiếp xúc với gã, đã là đồng hương thì phải nhịn chút.

Các đồng hương (đặc biệt là những người không được làm hạt giống cán bộ) dù thế nào cũng không hiểu nổi, một người có đôi chân hôi thối đã là vô đạo đức rồi, lại còn luôn thích ngoáy chân ở nơi công cộng, thì càng vô đạo đức hơn. Dù là đồng hương ở cùng nhau có thể bao dung, nhưng chính bản thân mình cũng phải chú ý một chút chứ, ở đâu cũng phải chú ý đến đạo đức xã hội tối thiểu chứ. Người như vậy mà lại còn được bồi dưỡng làm hạt giống cán bộ, quả là sự sỉ nhục đối với Quân Giải phóng Nhân dân Trung Quốc. Hơn nữa, xét về thể hiện, thành tích huấn luyện của gã dù ở trung đoàn 2 cũng không phải là loại hàng đầu, cùng lắm chỉ xếp thứ ba, thứ năm gì đó, có người nói tên chết tiệt này đã bắt quàng được với một thủ trưởng nào đó trong sư đoàn, bằng không, vừa vào Đảng vừa làm tiểu đội trưởng lại còn làm hạt giống cán bộ, con đường tên chết tiệt này đi sao mà thuận lợi thế?

Trái ngược hoàn toàn với hành vi bê bối của Mã Trình Độ là Lật Trí Cao, cậu là người cực kỳ chú trọng và rất sạch sẽ, trước khi ăn hay sau khi đi vệ sinh rửa tay thì không cần phải nói, quần lót ngày nào cũng giặt, vỏ gối ba ngày thay một lần, trên bàn dưới cửa sổ không một hạt bụi, sách người khác đã lật qua thì quyết không xem, tài liệu của riêng cậu luôn khóa trong ngăn kéo tủ đầu giường, ai ngồi giường của cậu, gần như là cắt thịt của cậu vậy. Lính trong trung đội biết cái tính này của (quyền) trung đội trưởng, không ai dám ngồi giường của cậu, lúc phó đại đội trưởng mới từ đại đội 7 chuyển đến không biết quy định này của Lật Trí Cao, lúc đến trò chuyện với cậu đã ngồi xuống giường một cái, phó đại đội trưởng vừa rời đi chưa quá ba phút, Lật Trí Cao đã lôi ga trải giường ra giặt. Bây giờ Mã Trình Độ (lại còn có một đôi chân hôi thối vô cùng tệ hại) lại cứ thế vô tư chà đạp ga trải giường của cậu, quả thực như đâm cậu một nhát, là người thì ai chịu nổi? Trời biết cái mông không giáo dục của gã vừa ngồi ở góc bẩn thỉu nào chứ? "Tôi chẳng phải đã nói với cậu rồi sao, có việc thì gọi điện cho tôi. Cậu nhìn xem sắp tắt đèn rồi, hai chúng ta còn ở đây gặp đồng hương, ảnh hưởng không tốt chút nào."

"Hì hì... Này, cậu đừng nghiêm túc thế chứ, tôi đến hỏi cậu, cậu có nghe nói không..." Nói đến đây, Mã Trình Độ dừng lại, tỏ vẻ bí hiểm.

"Có gì thì nói nhanh, nói xong cút ngay. Không thấy sắp tắt đèn à?"

"Lão Lật, chúng ta là đồng hương thân thiết nhất đấy, cậu nói thật cho tôi biết, cậu có nghe nói về... chuyện đề bạt không?"

Trong lòng Lật Trí Cao chấn động, làm cao một chút, nói: "Không. Ai giống cậu như con chuột suốt ngày chạy vạy khắp nơi?"

Mã Trình Độ trừng đôi mắt không to của mình, nghiêm túc quan sát biểu cảm của Lật Trí Cao. Chuyện lớn như vậy, gã không tin Lật Trí Cao không biết.

Lật Trí Cao nói: "Đề bạt cái gì mà đề bạt? Với cái tính cách đó của cậu mà cũng muốn đề bạt à? Chỉ riêng đôi chân của cậu thôi đã đủ để gạt cậu ra rồi. Không đề bạt là tốt, trong đội ngũ cán bộ của Quân Giải phóng Nhân dân, không thể để những phần tử hôi thối như cậu trà trộn vào được, tổn hại quân uy."

Mã Trình Độ cho dù toàn thân đầy tật xấu, nhưng gã có một ưu điểm mà ai cũng phải thừa nhận, đó là tính tình rất tốt, dù bạn có mỉa mai, có làm gã mất mặt thế nào, gã cũng tuyệt đối không nổi cáu, bạn có chửi gã thì mặt gã vẫn cười hì hì, khá có phong thái của bậc đại tướng.

Mã Trình Độ nói: "Cậu chỉ được cái tính này là không tốt, hẹp hòi. Chỉ là ngồi cái giường thôi, có gì đáng giận chứ? Người khác giận tôi, tôi không giận, tôi mà giận là trúng kế của họ rồi. Cậu mà đến chỗ tôi, giường của tôi không chỉ cho cậu ngồi, mà còn cho cậu ngủ, cậu có đánh rắm trên đó tôi cũng không ý kiến gì."

Lật Trí Cao cười lạnh nói: "Hừ hừ, cái giường đó của cậu... cái giường đó của cậu có đánh chết tôi tôi cũng không ngồi, cho tôi làm sư trưởng, lữ trưởng tôi cũng không chạm vào cái giường hôi thối đó của cậu. Tôi mà đánh rắm trên cái giường đó của cậu thì tôi còn thấy bẩn cái mông tôi."

Mã Trình Độ nói: "Đừng nhảm nhí nữa, tôi hỏi cậu, về chuyện đề bạt của chúng ta cậu thực sự không nghe thấy tin tức gì à?"

Lật Trí Cao quả quyết trả lời: "Không."

Mã Trình Độ há hốc mồm, nghi hoặc nhìn Lật Trí Cao nói: "Lạ nhỉ, người khác đều biết cả rồi, sao cậu lại chẳng ngửi thấy tí động tĩnh nào vậy?"

Lật Trí Cao nghĩ thầm, tôi biết rồi thì sao? Tôi biết rồi cũng không nói cho cậu, nói cho cậu cũng vô ích. Cậu không muốn dây dưa nhiều với Mã Trình Độ. Lật Trí Cao nói: "Cầu xin cậu đấy Mã Trình Độ, nếu cậu còn muốn nói chuyện thì đi rửa chân bằng vòi nước được không? Tôi miễn phí tặng cậu một bánh xà phòng thơm, dùng xong cậu còn có thể mang về."

Nói xong, cậu thực sự rút một bánh xà phòng từ trong ngăn kéo ra.

Mã Trình Độ cầm lấy bánh xà phòng, nhìn rồi nói: "Ôi, là nhãn hiệu Lan Thảo đấy à, hàng quê hương, tôi giữ lại làm kỷ niệm nhé." Nói xong, gã nhún mông, không chút khiêm tốn nhét bánh xà phòng vào túi quần mình.

Lật Trí Cao dở khóc dở cười, nói: "Cái tên quái gở này, đúng là... với cái tính này mà còn muốn làm cán bộ, đúng là quỷ tha ma bắt."

Mã Trình Độ cười một cách rộng lượng: "Nếu cậu thực sự không biết, tôi nói cho cậu hay, mấy hạt giống cán bộ của chúng ta không tính nữa rồi."

Lật Trí Cao nhìn Mã Trình Độ, không lên tiếng. Trong khi chưa nắm rõ ý đồ của Mã Trình Độ, cậu sẽ không nói thêm điều gì với gã. Mã Trình Độ nói năng nhanh nhảu, gặp chuyện không giữ được bình tĩnh, thích đi nói nhảm khắp nơi, những vấn đề trọng đại tốt nhất không nên dính líu với gã.

Mã Trình Độ nói tiếp: "Nể mặt bánh xà phòng này và em họ cậu, tôi thông báo cho cậu thêm một tin nữa, vẫn còn hy vọng, nghe nói muốn giới thiệu một số hạt giống đến đại đội huấn luyện pháo binh, do trường lục quân quân khu cấp bằng tốt nghiệp đào tạo thay, một năm rưỡi là có thể định cấp, nhưng phải thi cử."

Lật Trí Cao ngẩn người, lần này không thể không coi trọng, trừng mắt hỏi: "Tin này cậu lấy từ đâu ra?"

Mã Trình Độ không vội trả lời, tỏ vẻ thâm sâu khó lường, mắt nhìn đông ngó tây, đảo một vòng rồi mới làm ra vẻ chậm rãi nói: "Việc này cậu không cần quan tâm. Dù sao hai chúng ta không cùng trung đoàn, tôi mang tin này đến cho cậu là muốn chào hỏi cậu một tiếng, phải sắp xếp lại quan hệ trong đại đội, trong trung đoàn, giải quyết khâu giới thiệu này trước đã. Khâu này mà không qua được thì phía sau chẳng có hy vọng gì đâu. Nhưng tin này cậu tuyệt đối không được tiết lộ ra ngoài, nhất là không được tiết lộ cho Thường Song Quần của trung đoàn 1. Tôi biết cậu hay đi theo thằng nhóc đó, nhưng chuyện này cậu không được kể với nó, kể với nó chẳng khác nào kể cho cả nước biết, cái đám "sói An Huy" đó đứa nào cũng tinh ranh như quỷ, chúng nó mà có sự chuẩn bị rồi thì chúng ta chẳng còn rau để ăn đâu."

Đầu óc Lật Trí Cao quay cuồng dữ dội, nếu nguồn tin đáng tin cậy, Mã Trình Độ không nói dối, thì đây đúng là một tình hình quan trọng. Trong lòng đột nhiên dâng lên một luồng cảm động: Có thân thiết bằng người đồng hương, rốt cuộc vẫn là đồng hương. Mã Trình Độ tuy hơi hôi chân, nhưng dù sao vẫn nhớ đến tình quê hương đó. Thường Song Quần thực sự không biết sao? Biết đâu tên quái gở này giấu nghề với mình. Nghĩ đến đây, cậu cảm thấy thái độ vừa rồi đối với Mã Trình Độ có chút thái quá. Nhưng nghĩ lại, lại cảm thấy nhiệt tình cung cấp thông tin của Mã Trình Độ có chút nghi vấn, gã này nổi tiếng ích kỷ, đồng hương tụ họp với nhau, đến một điếu thuốc cũng không hút được của gã, cả tháng nay không gặp, chẳng lẽ gã đã thay tính đổi nết? Lần này đến báo tin, chắc chắn là có mưu đồ gì đó. Vì vậy liền nói: "Mã Trình Độ, cậu cũng đừng có giở trò lừa đảo, cái tin quái quỷ của cậu là thật hay giả không quan trọng. Có gì nói thẳng ra. Đều là đồng hương cả rồi, còn giở trò giao dịch à?" Mã Trình Độ nói: "Tin tôi nói không dám chắc 100% đáng tin, ít nhất cũng có 9 phần nắm chắc." Lật Trí Cao nói: "Được rồi được rồi, có phải lại muốn mượn tiền tôi để đi cửa sau không?" Mã Trình Độ vung tay nói: "Này, cậu coi lão Mã này là người thế nào hả? Tôi là muốn nhờ cậu giúp tôi một việc... Cha cậu chẳng phải là chủ nhiệm cung tiêu xã của huyện sao? Cụ có thể có kế hoạch, tôi nhờ cậu giúp tôi mua một chiếc xe đạp Phượng Hoàng vận chuyển đến đây, càng nhanh càng tốt." Lật Trí Cao nói: "Mẹ kiếp, lúc này mà mua xe đạp Phượng Hoàng vận chuyển vào đơn vị, không phải đi cửa sau thì là cái gì?"

Mã Trình Độ nói: "Tôi thề với trời không phải là đi cửa sau, là... việc này rất quan trọng, dù sao không phải là đi cửa sau. Tôi cầu xin cậu đấy, coi như là... cậu giúp tôi, tôi sẽ không để cậu chịu thiệt đâu. Bây giờ tôi đưa tiền cho cậu luôn." Nói xong, gã thực sự rút một xấp tiền từ trong túi áo ngực đặt lên bàn của Lật Trí Cao.

Ba

Không lâu sau, tin tức về việc cải cách chế độ cán bộ và sau này sẽ không đề bạt cán bộ trực tiếp từ chiến sĩ quả nhiên đã lan rộng trong Sư đoàn Pháo binh Độc lập, khiến hơn một trăm hạt giống cán bộ đang chờ đề bạt trong toàn sư đoàn hoang mang. Người có đường dây thì hoạt động khắp nơi, xem có còn chỗ nào để tranh thủ không; người không có đường dây thì nghe ngóng khắp nơi, chỉ mong sao tin tiếp theo sẽ bác bỏ tin trước đó.

Không ai nhìn thấy Thường Song Quần có hành động bất thường nào, dường như tất cả những điều này chẳng liên quan gì đến anh, trời có sập xuống cũng là chuyện của người khác, anh vẫn làm những việc cần làm, đôi mắt nhỏ không quá to kia vẫn khẽ nheo lại như cũ, không lộ ra chút dấu vết nào, con thuyền nhỏ là tiểu đội 1 đại đội 1 vẫn vững vàng tiến trên con đường tiên tiến của toàn sư toàn trung đoàn.

Thủ trưởng đại đội cũng cảm thán, tên nhóc này đúng là có thể nhẫn nhịn, rõ ràng biết mình không được đề bạt nữa mà vẫn không hề buông lơi, có thể thấy phẩm chất ưu tú của người này là từ trong xương cốt chứ không phải làm màu. Hạt giống tốt như vậy không được đề bạt đúng là đáng tiếc. Cũng có người suy đoán, tám chín phần mười là thằng nhóc này bên trên có bối cảnh, cho nó viên thuốc an thần, nên mới bình thản như thế. Mã Trình Độ từng lầm bầm với Lật Trí Cao sau lưng, người An Huy là có tâm kế nhất, cậu bảo xem Thường Song Quần sao lại có thể nhẫn nhịn như thế, chắc chắn trong bóng tối đã có hành động rồi. Sư trưởng coi trọng nó như vậy, chẳng lẽ lại đứng nhìn?

Lật Trí Cao cũng cảm thấy lời Mã Trình Độ nói có đạo lý nhất định. Nghĩ thầm thằng cha Thường Song Quần này đúng là nham hiểm, bình thường giả vờ như người quân tử, trượng nghĩa, đến lúc mấu chốt thì chẳng có lời nào là thật.

Cảm thán thì cảm thán, suy đoán thì suy đoán, Thường Song Quần đều không màng tới. Nhưng điều này không có nghĩa là trong lòng Thường Song Quần bình lặng như nước. Lính mới vừa phân về tiểu đội, huấn luyện xuân đã sắp đến nơi, trung đội trưởng nửa năm trước đã được đề bạt làm phó đại đội trưởng, anh là trung đội trưởng tạm quyền, tự nhiên phải tốn nhiều tâm trí hơn các tiểu đội trưởng khác. Cũng may lính đã làm lâu năm, lại có một đống danh hiệu tiểu đội kiểu mẫu, quán quân đội đè trên đầu, các chiến sĩ nòng cốt khác cũng tự nhiên rất tôn trọng, chỉ cần bố trí nhiệm vụ xuống, không cần anh phải đôn đốc cũng đều có thể tổ chức huấn luyện một cách sinh động.

Ánh nắng mùa xuân rất dịu nhẹ, rơi trên người ngứa ngáy.

Thường Song Quần không thích mặc quân phục mới, một bộ quân phục cũ bạc màu mặc trên người, lại phối thêm một đôi giày vải cũ lỏng lẻo, tạo nên cảm giác lịch sử và thành tựu sâu sắc.

Trung đội trưởng tạm quyền vẫn gánh vác trọng trách. Đôi khi ngồi xổm ở một góc bãi pháo, vừa hút thuốc vừa nhìn lính thao tác pháo, không tránh khỏi tư duy bay bổng, vấn đề về tương lai lại chui ra từ nơi bí mật nhất trong lòng, dường như đang âm dương quái khí hỏi anh: Thường Song Quần, cậu đã là lính năm thứ tư rồi, cậu nhiệt huyết cống hiến những năm qua, rốt cuộc là vì cái gì? Cậu nói thật đi, cậu thực sự không để tâm sao? Chỉ là tự lừa mình dối người thôi, cậu chính là muốn làm cán bộ, cậu luôn cho rằng mình là hạt giống làm sĩ quan, mấy năm nay cậu đều đang thiết kế xem mình làm sao để trở thành sĩ quan, làm lính hơn ba năm, cậu không về thăm nhà, người khác bảo cậu toàn tâm toàn ý vào huấn luyện, thực ra là cậu muốn đợi khi mặc quân phục bốn túi mới về, cậu muốn cho hàng xóm láng giềng một bất ngờ, cậu muốn nhìn thấy người cha đang nằm liệt giường của mình vui mừng đến mức bật dậy khỏi giường, cậu muốn nhìn thấy cô gái chê nhà cậu nghèo, vóc dáng thấp mà dứt khoát chia tay với cậu cảm thấy hổ thẹn mà quay lại tìm cậu, rồi cậu lại lịch sự chia tay với cô ta. Cậu đúng là một kẻ âm mưu, cậu giấu mình sâu như vậy để làm gì? Cái tên hèn nhát như cậu tối nằm trong chăn rơi nước mắt thì tính là gì, sao không đi tìm sư trưởng mà hỏi?

Đột nhiên nảy sinh sự thôi thúc, thực sự muốn đi tìm sư trưởng. Sư trưởng từng nói, người như Thường Song Quần, làm trung đội trưởng không thành vấn đề, làm đại đội trưởng, tiểu đội trưởng cũng không thành vấn đề.

Bốn

Sư trưởng chú ý đến Thường Song Quần là từ trước cuộc thi đối kháng tiểu đội mũi nhọn lần đầu tiên của toàn sư đoàn, lúc đó anh chưa từng gây tiếng vang lớn, về cơ bản vẫn đang trong giai đoạn "tài không gặp thời". Trước khi vào trận, sư trưởng gọi anh đến trước mặt, hỏi: "Vóc người nhỏ bé như cậu, làm sao làm lính được thế?"

Thường Song Quần ưỡn ngực trả lời: "Tôi vừa đạt chiều cao tiêu chuẩn của lính."

Sư trưởng lại hỏi: "Cậu có tự tin giành chiến thắng không?"

Thường Song Quần vẫn ưỡn ngực, trả lời: "Chiều cao không bằng người, chắc chắn phải có điểm hơn người. Nếu không thì không đến được đây."

Sư trưởng sững người, gật đầu nói: "Hừm, khẩu khí lớn thật. Vậy để chúng ta chiêm ngưỡng điểm hơn người của cậu xem sao."

Cuộc thi đối kháng lần này, thành tích tổng hợp của cả tiểu đội đứng thứ hai, cá nhân Thường Song Quần giành ba giải nhất. Thi đấu xong, sư trưởng gọi riêng anh ra. Sư trưởng nói: "Cậu nhóc được đấy, quả nhiên không phải chém gió. Nói xem nào, cậu lấy đâu ra sức mạnh tinh thần... lớn như vậy?"

Thường Song Quần cũng không hề sợ hãi, ưỡn ngực, mạnh miệng nói: "Tôi giành giải nhất có ba động lực, một là vì trung đoàn giành vinh quang, hai là vì đại đội giành vinh quang, ba là vì những người thấp bé chúng tôi giành vinh quang. Tôi muốn cho các thủ trưởng xem, những người thấp bé chúng tôi đã phải chịu thiệt thòi thế nào trong quân đội, thủ trưởng là người cao lớn thì không nói làm gì, ngài cao lớn vạm vỡ. Còn từ trung đoàn xuống trung đội, có mấy cán bộ là người thấp bé? Trong chính sách cán bộ đúng là không có chuyện chiều cao, nhưng thủ trưởng vừa nhìn thấy ai thấp bé, trước hết đã xem thường người ta từ trong lòng rồi. Thực ra điều này không công bằng, chiều cao nhỏ không có nghĩa là năng lượng nhỏ, không tin ngài cứ hỏi thủ trưởng đại đội chúng tôi xem, vác đạn tôi cũng không vác ít hơn họ đâu."

Sư trưởng cười ha hả nói: "Trước đây không chú ý, nghe cậu nói như vậy, hình như đúng là có chút... Cậu nhóc cứ cố gắng làm tốt, cứ làm thế này thêm hai năm nữa, tôi sẽ đề nghị với đảng ủy, chúng ta nhất định phải đề bạt một người thấp bé để chỉ huy một nhóm người cao lớn."

Quả nhiên đúng là hai năm sau, hai năm nay Thường Song Quần dẫn dắt tiểu đội của mình, không chỉ vững vàng chiếm vị trí số một trong huấn luyện toàn sư đoàn, mà còn nằm trong top đầu toàn quân khu.

Thế nhưng, lời hứa của sư trưởng vẫn chưa thực hiện được, một văn bản đỏ đã đập tan giấc mộng sĩ quan của anh.

Thường Song Quần cuối cùng vẫn không đi tìm sư trưởng. Sự thôi thúc rốt cuộc chỉ là sự thôi thúc, suy nghĩ cũng chỉ dừng lại ở suy nghĩ mà thôi. Thường Song Quần là người rất coi trọng lòng tự trọng. Mặc dù sư trưởng gọi riêng anh không phải một hai lần, nhưng đó là sự giao lưu giữa thủ trưởng và chiến sĩ mũi nhọn, không cùng tính chất với tình cảm cá nhân. Sư trưởng từng mời anh ăn cơm, sư trưởng đi thăm các đơn vị anh em cũng mang anh theo, sư trưởng còn tặng anh một bao thuốc, nhưng tất cả những điều đó không đủ để chứng minh anh có lý do để đưa ra yêu cầu cá nhân với sư trưởng.

Là lính cũ rồi, thế nào là lính cũ? Lính cũ chính là phải biết nắm bắt bản thân, việc gì làm được, việc gì không làm được, chừng mực phải nắm được. Đi tìm sư trưởng để làm gì? Yêu cầu bản thân được đề bạt? Loại lời đó mà thốt ra được sao? Đánh chết cũng không được nói. Hơn nữa, theo phân tích của Thường Song Quần, sư trưởng chẳng lẽ không biết vấn đề nhóm người họ đang đối mặt sao? Sư trưởng chắc chắn biết. Biết mà không hành động, đó là không thể hành động. Nếu sư trưởng có thể giải quyết, thì cần gì phải đợi anh đi tìm? Việc làm được là "nước chảy thành sông", việc không làm được thì có tìm cũng vô ích. Một là thêm phiền cho thủ trưởng, hai là tự làm mất mặt mình, điều đó tuyệt đối không được làm. Nghĩ đến đây, lòng anh cảm thấy nhẹ nhõm, tiếp tục thành thật thao tác cùng tiểu đội, hết lòng hết sức giám sát hướng dẫn huấn luyện. Nhìn lại những người lính trên bãi tập, cảm giác có chút khác biệt, giống như nhìn thấy quá khứ của chính mình.

Lúc mình mới làm lính cũng vẻ mặt ngây ngô, vẻ mặt thành kính, đứng trước vị trí pháo, liền cảm thấy thứ này rất bí ẩn rất ghê gớm. Nhìn sự thuần thục, cái phong thái đó của tiểu đội trưởng và lính cũ, trong lòng có chút run sợ, cứ nghi ngờ mình thiếu dây thần kinh hay kém thông minh hơn người khác. Ban đầu cũng vụng về, một động tác nhỏ không đúng chỗ, lính cũ lại quát lên một tiếng, liền càng vụng về hơn. Sau đó thì tốt rồi, quen tay hay việc, hay việc thì sinh ra phong thái. Bất kỳ việc gì cũng vậy, súng cũng được pháo cũng được, ngắm cũng được nạp đạn cũng được, chỉ huy cũng được thao tác cũng được, giống như nông dân làm ruộng, công nhân làm việc, thợ cắt tóc, chỉ cần thuần thục, nhắm mắt cũng không sai. Thuần thục đến một mức độ nào đó, chính là nghệ thuật, mà một khi đã bước vào cảnh giới nghệ thuật, làm thế nào cũng đúng, làm thế nào cũng là nghệ thuật. Chẳng bao lâu, các yếu lĩnh về pháo lính mới đều sẽ thuần thục, mà một thời gian sau nữa, chắc chắn sẽ có người bước vào cảnh giới nghệ thuật. Doanh trại sắt thép, binh lính nước chảy, quân đội là lâu dài, mà binh lính mãi mãi là ngắn hạn, Thường Song Quần tính là cái gì? Không một ai là không thể thiếu trên thế giới này, thế giới này thiếu bất cứ ai cũng sẽ không có thay đổi quá lớn.

Thường Song Quần cuối cùng cũng thông suốt. Vì đơn vị không giữ được mình, chắc hẳn ông trời đã có sự sắp đặt khác cho mình. Mọi việc đều cần "nước chảy thành sông", không thể cưỡng cầu, vẫn là nên thuận theo tự nhiên. Không làm lính nữa, biết đâu có việc phù hợp với mình hơn.

Thường Song Quần xuất hiện trong tầm mắt của lính cũ lính mới, vẫn là phong thái "sấm sét trước mặt không sợ, núi sụp không loạn", đi đứng vẫn ung dung tự tại như thế, lên bãi pháo vẫn kén cá chọn canh như thế, dường như việc đề bạt hay không đối với anh là chuyện vô thưởng vô phạt. Nhưng ai mà cho rằng trung đội trưởng tạm quyền không có chút đấu tranh tư tưởng nào trong lòng, thì người đó đã sai lầm hoàn toàn rồi.

Năm

Ngoài dự đoán của Thường Song Quần, anh không đi tìm sư trưởng, sư trưởng lại thông báo cho trung đoàn gọi anh đến.

Địa điểm gặp mặt là trong văn phòng của sư trưởng. Điều khiến Thường Song Quần không ngờ tới hơn là chính ủy sư đoàn cũng có mặt. Điều này khiến Thường Song Quần nhận ra cuộc gặp này có ý nghĩa quan trọng không bình thường.

Sư trưởng trước tiên nói cho anh biết tin tức về việc Đại đội huấn luyện pháo binh quân khu sắp thành lập trung đội huấn luyện cấp tốc dự bị cán bộ. Sư trưởng không cảm xúc nói: "Tại sao lại nói riêng cho cậu biết, là vì chỉ tiêu cực kỳ hạn hẹp, đối thủ cạnh tranh rất nhiều và rất mạnh, đặc biệt là còn phải thi văn hóa, sợ cậu không nắm chắc. Nhưng không sao, tôi và chính ủy đều ngồi ở đây, quyết tâm của chúng tôi đã định rồi, nhất định phải bảo đảm cậu được nhập đội học tập, trở thành một cán bộ pháo binh của quân đội chúng ta."

Thường Song Quần lập tức ngẩn người, anh không ngờ mình với tư cách là một chiến sĩ, lại nhận được sự coi trọng cao độ như vậy từ thủ trưởng sư đoàn. Khoảnh khắc đó thực sự trăm mối cảm xúc ngổn ngang, nước mắt tự nhiên dâng lên từ trong tim, nóng hổi đảo quanh trong hốc mắt.

Chính ủy thấy anh không nói gì, đứng dậy từ ghế sofa, ngồi vào vị trí bên cạnh anh, đưa cho anh một điếu thuốc, cười cười nói: "Thường Song Quần à, tôi là người luôn phản đối chiến sĩ hút thuốc. Cậu hỏi sư trưởng mà xem, tôi đến sư trưởng còn chưa bao giờ đưa thuốc, nhưng hôm nay tôi đến châm lửa cho cậu." Sau đó liền bật lửa đưa qua.

Thường Song Quần vội vàng đứng dậy, đứng nghiêm, nhưng không dám nhận lửa.

Sư trưởng ở bên cạnh nói: "Chính ủy đã bật lửa rồi, cậu cứ châm đi. Châm lửa xong, chính ủy còn có lời muốn nói."

Thường Song Quần lại do dự một chút, cuối cùng cúi đầu xuống, hai tay che lại, vì căng thẳng và xúc động, lúc nhận lửa hai tay run lẩy bẩy như động cơ, đến nỗi ngọn lửa suýt chút nữa làm cháy tay chính ủy. Cuối cùng cũng châm được lửa, một tay nghiện thuốc nổi tiếng toàn sư đoàn, lúc này lại không nếm được mùi vị của thuốc là gì, lại còn bị sặc, nhân lúc ho, tiện tay lau đi những giọt nước mắt. Chính ủy đợi Thường Song Quần bình tĩnh lại, vỗ vai anh nói: "Thường Song Quần, chắc cậu cũng nhìn ra rồi, sư đoàn đối với cậu rất coi trọng, đây cũng là điều nên làm. Một đội quân, dựa vào cái gì, theo tôi nói, dựa vào chính là những nòng cốt lính cũ, dựa vào chính là những mũi nhọn kiểu mẫu. Chúng ta làm thủ trưởng suốt ngày cũng là làm việc, nhưng chúng ta làm đi làm lại, làm chính là công việc của các cậu. Nếu nói quân đội là một tòa cao ốc, thì những nòng cốt lính cũ chính là khung thép chống đỡ tòa nhà đó. Xét về tác phong quân đội, xem thế nào? Xem cái gì? Có đôi khi chính là xem mấy người. Ví dụ như lần trước đi thi đấu quân khu, tiểu đội các cậu giành giải nhất, chính là chúng ta toàn sư đoàn giành giải nhất. Người ta sẽ không nói là tiểu đội nào đó giành giải nhất, người ta chỉ nói là sư đoàn nào đó giành giải nhất. Cho nên, từ ý nghĩa này mà nói, các cậu đóng góp cho sư đoàn chúng ta không ít hơn chúng ta làm sư trưởng chính ủy đâu. Tôi nói những điều này có ý nghĩa gì? Chính là nói, đã đến lúc chúng ta phải làm gì đó cho những nòng cốt lính cũ của mình rồi."

Nói đến đây, chính ủy dừng lại, nhìn phản ứng của Thường Song Quần. Thường Song Quần ngơ ngác ngồi trên sofa, nói chính xác là chỉ có một nửa cái mông đặt trên mép sofa, không có phản ứng gì rõ rệt. Chính ủy trầm ngâm một lát, nói tiếp: "Vừa rồi sư trưởng đã nói, Pháo binh quân khu muốn thành lập một trung đội huấn luyện cấp tốc dự bị cán bộ tại đại đội huấn luyện, cứu vớt những nòng cốt đã có đóng góp nổi bật trong quân đội, giữ lại chiến sĩ ưu tú, những người này có thể là lứa cán bộ cuối cùng của quân đội chúng ta được đề bạt trực tiếp từ chiến sĩ... nhưng chúng tôi có chút lo lắng, chỉ tiêu ít, chỉ có sáu mươi ba người, sau vòng lọc tổ chức đầu tiên, toàn quân khu còn hơn sáu trăm người tham gia cạnh tranh, sư đoàn chúng ta lấy sáu người, dự tuyển cũng có sáu mươi bảy người. Đó là chưa kể, còn phải thi cử. Thi nghiệp vụ chúng tôi không lo chút nào, cho dù cậu có phát huy không tốt, cũng không đến nỗi từ hạng nhất rơi xuống hạng sáu mươi tư chứ? Chúng tôi lo lắng là thi văn hóa."

Sư trưởng tiếp lời nói: "Mấy năm nay chúng tôi đều nhìn thấy hết, cậu là dành cả thời gian trên bãi pháo. Chính ủy đặc biệt điều hồ sơ của cậu đến, hai chúng tôi đếm thử, bốn cái huân chương hạng ba, sáu mươi lần khen thưởng. Thời gian cậu làm tiểu đội trưởng, tiểu đội lập hai huân chương hạng hai, nếu không phải cậu cá nhân kiên quyết không nhận, cậu còn nên có hai huân chương hạng hai nữa. Phán đoán với thành tích công việc như vậy, bình thường cậu không thể có quá nhiều thời gian để ôn tập văn hóa. Bây giờ tôi ngả bài với cậu, cấp trên có một chính sách đặc biệt với Sư đoàn Độc lập chúng ta, chỉ cần là người đảng ủy sư đoàn cho là đặc biệt ưu tú, có thể miễn thi bảo cử một người. Chính ủy, còn có phó sư trưởng Trương, chủ nhiệm Lưu, tham mưu trưởng Mã chúng tôi đều đã trao đổi ý kiến, chúng tôi có thể lấy danh nghĩa đảng ủy sư đoàn bảo cử cậu nhập đội, đảm bảo vạn nhất không sai sót."

Chính ủy nói: "Nói thật, chính sách đặc biệt là sư trưởng đi tranh thủ từ quân khu về, nói rõ ra, cũng chính là vì cậu mà tranh thủ. Tại sao? Chính là sợ cậu thi văn hóa sơ suất. Giải nhất thi đấu quân khu, nếu lần này thất bại, đối với cậu là mất cơ hội lớn, chúng tôi cũng không dễ ăn nói... là không dễ ăn nói với chức trách và lương tâm của chính mình."

Thường Song Quần luôn lặng lẽ lắng nghe sự sắp đặt của hai vị thủ trưởng đối với vận mệnh của mình, cố gắng kiểm soát những thứ đang dâng trào không ngừng trong lòng, anh nghĩ mình làm người lính này đúng là đáng giá, dù không được đề bạt cũng đáng giá. Một chiến sĩ bình thường nhận được sự coi trọng của nhiều và lớn như vậy từ thủ trưởng, điều đó nói lên điều gì? Nói lên mình làm người lính này tốt? Không sai, mình đã nỗ lực, nỗ lực là có thể nhận được đền đáp.

Thường Song Quần thấy may mắn vì mình đã làm một người lính tốt, đồng thời cũng cảm thấy hổ thẹn vì một ý nghĩ đen tối đã từng thoáng qua.

Sư trưởng và chính ủy cần nói đều đã nói hết, văn phòng rộng lớn tĩnh mịch không tiếng động. Đây là buổi chiều cuối đông, nhìn ra ngoài cửa sổ, hoa trong vườn đang rực rỡ, ánh nắng xuyên qua kẽ lá bạch dương, rơi xuống một mảng loang lổ trên đất. Xa hơn nữa là một khoảng trời xanh thẳm, giống như một viên ngọc trong suốt, bên trên là những đám mây trắng như tuyết đang bơi lội.

Trong lòng Thường Song Quần lúc này cũng là một khoảng trời quang đãng. Anh biết, chính trong buổi chiều nắng đẹp rực rỡ này, con đường đời của anh, sắp có một bước ngoặt trọng đại. Kể từ khi châm lửa xong, Thường Song Quần không còn hút điếu thuốc hiệu Trung Hoa do chính tay chính ủy sư đoàn châm cho anh nữa, anh cảm thấy trong lòng mình có một thứ gì đó đang liều mạng chống lại dục vọng sinh lý. Anh không phải không dám hút điếu thuốc này, ngồi trong văn phòng của sư trưởng, anh thực sự không còn ham muốn hút thuốc nữa. Cuối cùng anh dập tắt mẩu thuốc, đứng dậy, đứng thẳng, ưỡn cái lưng một mét sáu lăm lên, nhìn hai vị thủ trưởng, dường như muốn nói điều gì đó, nhưng lại chẳng nói ra được điều gì, chậm rãi mà trang trọng giơ cánh tay phải lên, im lặng chào một cái chào quân đội.

Hai vị thủ trưởng nhìn nhau cười, thở phào nhẹ nhõm. Sư trưởng mặt mày hớn hở nói: "Được rồi. Tình hình này, trong toàn bộ cán bộ chiến sĩ của sư đoàn, ngoại trừ thường ủy sư đoàn, cậu là người duy nhất biết. Tin rằng cậu biết phải làm gì."

Thường Song Quần đứng yên không động đậy, chỉ gật đầu, sau đó bình tĩnh nói: "Thủ trưởng, để tôi tham gia thi đi, nhường chỉ tiêu bảo cử đó cho đồng chí khác, tôi... tôi muốn tự mình thi."

Hai vị thủ trưởng lại nhìn nhau, dường như có chút ngạc nhiên, nhưng rất nhanh, trên mặt đều khôi phục lại bình thường, cùng nhìn với vẻ rất hứng thú người lính cũ mang tuyệt kỹ này. Sư trưởng nói: "À, đúng vậy, đây mới là Thường Song Quần. Cậu có thể nghĩ đến bước này, chúng tôi không thấy kỳ lạ." Chính ủy nói: "Có chí khí, không hổ là mũi nhọn của toàn quân khu. Nhưng tôi phải nhắc nhở cậu..."

"Tôi biết các thủ trưởng lo lắng thành tích văn hóa của tôi không vượt qua được cửa ải, nhưng đây dù sao cũng là... sáu mươi hai người đều là thi đỗ vào, tôi không thể đeo..." Sư trưởng vung tay ngắt lời Thường Song Quần: "Hiểu ý của cậu. Không phải cửa sau, là tổ chức mở cửa lớn mời cậu vào đấy."

"Thủ trưởng, vẫn là để tôi thi đi, bằng không, dù có đi rồi, lòng tôi cũng không yên. Xin thủ trưởng tin tôi, tôi sẽ không bại trận đâu."

Chính ủy chắp tay đi đi lại lại hai bước, rồi quay người lại nhìn sư trưởng, hai người trao đổi ánh mắt, rồi quay đầu hỏi: "Thường Song Quần, đây là cơ hội cuối cùng của cậu rồi, cậu có muốn suy nghĩ lại không?"

Thường Song Quần nói: "Tôi nghĩ kỹ rồi, tôi vẫn yêu cầu được tham gia thi, hơn nữa xin hứa với thủ trưởng, nhất định phải thi đỗ."

Chính ủy chuyển ánh mắt về phía sư trưởng: "Ngài thấy thế nào?"

Sư trưởng cười nhẹ: "Cũng được, tôn trọng ý kiến cá nhân của cậu ấy đi."