Một tuyến đường sắt tựa như một đường đạn dài uốn cong, xuyên qua bầu trời phía trên sông Cửu Phái, đến một địa điểm nào đó ở Trung Nguyên thì lệch sang hướng Đông, rồi rơi vào một tòa thành nhỏ trong núi. Đó chính là thành Nhữ Định. Ra khỏi cửa Nam thành Nhữ Định, qua cầu Nhữ Định, ngồi xe mấy chục phút, đi hơn mười cây số, vượt qua hai sườn núi, vòng qua mấy ngôi làng, rồi rẽ thêm vài khúc quanh vào sâu trong lòng núi, sẽ thấy đỉnh chính Quán Sơn với dáng vẻ bình thường, đứng đối diện với một ngọn núi khác, tạo thành thế hùng quan đối chọi. Giữa hai ngọn núi là một thung lũng um tùm cây cối, trong lòng thung lũng ấy có một bình nguyên nhỏ rộng vài dặm.

Dưới trời quang mây tạnh, nếu đứng trên đỉnh Quán Sơn – đỉnh cao nhất thuộc lãnh thổ núi Biệt Tì – nhìn xuống phía Bắc, sẽ thấy một bình nguyên xanh mướt bao quanh bởi những dãy núi. Trên những cánh đồng bằng phẳng rộng mênh mông, sừng sững nằm một bức tường thành xây bằng đá xanh xuyên suốt từ Đông sang Tây, tựa như một con hào thiên nhiên bất ngờ xuất hiện giữa trời đất. Dù trải qua ngàn năm phong hóa, nó vẫn uy nghiêm sừng sững, chia cắt vùng bình nguyên bao la và những đỉnh núi hùng vĩ.

Đó chính là Sóc Dương Quan lừng danh trong lịch sử, cũng là con đường tắt duy nhất để tiến về phía Nam núi Biệt Tì dọc theo tuyến đường sắt. Tương truyền vào một thời kỳ nào đó trong thời Trung cổ, quân Nam Liêu nhiều lần khởi binh, liên tiếp đánh vào Trung Nguyên, còn quân Bắc Liêu dựa vào núi kề sông, chiếm hiểm yếu của núi Biệt Tì, nắm giữ yết hầu Sóc Dương Quan, bằng thế trận liên hoành sáu hướng, đã liên tiếp mười năm đập tan cuộc tấn công của quân Nam Liêu, và tại nơi này đã tạo nên chiến tích bi tráng khiến bảy vạn đại quân Nam Liêu không một ai sống sót, hai bên thương vong hơn mười vạn người.

Sóc Dương Quan, đây là danh tác duy nhất mà lịch sử để lại cho núi Biệt Tì, cũng là lá cờ duy nhất mà chiến tranh để lại cho những người lính sống trong lòng núi Biệt Tì. Bức tường thành này hàng ngàn năm nay với tư thế đứng nghiêm bất khuất, đón lấy những cơn gió bốn mùa, tấu lên giai điệu trầm đục khàn khàn, tựa như tiếng động tiêu sâu lắng. Dù bạn có nhìn mà như không thấy, dù bạn có đi ngang qua nó bao nhiêu lần đi chăng nữa, bạn có thể phớt lờ nó, nhưng nó vẫn tồn tại. Nếu không có nó, ai có thể ngờ rằng, trong một bình nguyên và núi non xinh đẹp đến thế, nơi mà hoa thơm cỏ lạ đua sắc, lại từng xảy ra một cuộc chiến tranh tàn khốc đến vậy? Thế là bạn có thể chợt bừng tỉnh, mỗi tấc đất dưới chân chúng ta đều có thể là chiến trường. Cúi đầu xuống, dùng tâm tìm kiếm, bạn có thể bất cứ lúc nào đá trúng một hộp sọ trống rỗng, một khúc xương ống chân bị côn trùng gặm sạch, hoặc vài cái răng, vài lọn tóc rối, cũng có thể tìm thấy một mũi tên cổ hoen gỉ, hay một cây Phương Thiên Họa Kích đúc bằng đồng xanh, nhưng bạn lại không thể phân biệt được đâu là người chiến thắng, đâu là kẻ bại trận. Hài cốt của người thắng và kẻ thua cùng với binh khí họ từng sử dụng, vướng víu quấn quýt lấy nhau, ôm chặt chồng chất lên nhau, không phân chia giai cấp.

Nhiều năm sau, Sóc Dương Quan trở thành một biểu tượng, trở thành ký ức không trọn vẹn của một mảnh lịch sử. Vai trò thực tế của nó chỉ còn là một hàng rào trong ý thức hệ của mọi người, một tuyến phòng thủ hư cấu, chia cắt vùng bình nguyên đất đai màu mỡ và những thung lũng sâu thẳm thành hai thế giới. Thế giới trước cung cấp cho nông dân cày cấy, cung cấp nhu cầu sinh tồn cơ bản; thế giới sau trở thành khu quân sự cấm địa, cung cấp nơi rèn luyện kỹ năng để hủy diệt sự sinh tồn đó.

Qua Sóc Dương Quan, đường cái uốn lượn men theo chân núi tiến vào vùng sâu, dần dần lại có một loạt công trình màu xám hiện ra trước mắt. Những công trình này ẩn mình trong những nếp gấp của núi non, bố cục tuy chiếm diện tích lớn, rải rác như quân cờ, nhưng lại rất có trật tự. Tiến lại gần mới thấy, tất cả các ngôi nhà đều là gạch dày ngói lớn, cửa sổ cao, sân rộng, trước và sau nhà đắp những ụ đất hình khối dài hơn mười mét, toát lên khí thế vững chãi.

Đây là lòng núi Biệt Tì, xa các đầu mối giao thông, ẩn mình trong thung lũng, có thế hiểm "một người giữ ải, vạn người khó vượt", từ xưa đã là nơi đồn trú binh lính. Những khối bê tông nặng nề kia vốn do cố vấn Liên Xô thiết kế làm kho đạn cho quân Quốc Dân Đảng, còn vài chục năm sau, trên bản đồ địa hình tỷ lệ lớn của chiến khu W, những công trình này được đánh dấu là "N-017".

N-017 hẻo lánh nhưng không cô lập. Nhìn trên bản đồ địa hình, phía Bắc thành Nhữ Định có một hệ thống bảo đảm hậu cần quân sự khổng lồ, phía Đông đóng quân một sư đoàn pháo binh độc lập, cách phía Tây Quán Sơn bốn mươi cây số có một thao trường bắn đạn thật khổng lồ - khu vực này là căn cứ đồn trú và huấn luyện lớn nhất của chiến khu này.

N-017 tất nhiên không phải tên địa danh, nó là một ký hiệu xuất hiện trong các tài liệu quân sự cơ mật. Mật danh đối ngoại của khu doanh trại này là Đơn vị 34182, còn phiên hiệu thực sự là Đại đội Giáo đạo Pháo binh Quân khu W, mà hơn mười năm trước, nơi này có một phiên hiệu rất vang dội, gọi là Đoàn Huấn luyện Sĩ quan Quân khu W.

Đại đội Giáo đạo tuy là đơn vị cấp phó sư, nhưng bản thân không có bao nhiêu binh lực, ngoài một chiến giáo liên (đại đội giáo dục chiến đấu) dùng để huấn luyện trình diễn và bảo đảm, cùng một tiểu đội cảnh vệ biên chế đầy đủ, thì chỉ có một vài nhân viên bảo đảm. Phân đội nữ binh gồm hai mươi bốn người chia làm ba tiểu đội: tiểu đội thông tin đông nhất, có mười người, chịu trách nhiệm thông tin hữu tuyến toàn đại đội và bảo đảm thông tin dã chiến trong khi huấn luyện; tiểu đội vệ sinh ít hơn một chút, có tám người, ngoài việc luân phiên trực tại trạm vệ sinh, còn phải đảm nhận công tác kiểm tra vệ sinh cho các trung đội học viên và bảo đảm y tế dã chiến. Còn lại là tiểu đội cần vụ, tên gọi tiểu đội cần vụ nghe không giống quân đội chính quy lắm, nhưng nhiệm vụ đảm nhận lại vô cùng quan trọng: vẽ bản đồ, chiếu phim, quản lý tư liệu sách vở, đánh máy, v.v., đều là việc của tiểu đội cần vụ.

Trong lúc các tinh anh pháo binh các ngả đang căng thẳng thần kinh, nỗ lực bơi về phía "Con tàu Noah" của đời quân ngũ, họ không biết rằng, tại nơi họ sắp tập trung, trên con tàu không lớn mà họ sắp bước lên, lại có vài cô gái yếu đuối đang đối mặt với nguy cơ bị loại khỏi "con tàu" đó. Con tàu này là con tàu của giống đực, nó chỉ chở những pháo thủ giống đực đã qua sàng lọc kỹ càng.

Đối với họ mà nói, con đường phía trước lại định sẵn có thêm nhiều chông gai.

Ở đây không có tuyết, không có mưa, nhưng cũng chẳng có nắng. Bầu trời buổi chiều âm u, có gió vượt qua Sóc Dương Quan, tràn vào từ khe hở thung lũng, gảy lên những tiếng rít sắc lạnh trên ngọn cây.

Một chiếc xe tải quân sự hiệu Giải Phóng chạy qua mặt đường đất đỏ rải đá vụn, cuốn lên một làn bụi mù mịt, hiu quạnh.

Xe tải đi ngang qua đại đội bộ, dừng lại, vài binh lính leo lên, rồi tiếp tục chạy về phía Đông. Chạy đến dưới chân núi không xa, tắt máy trước một ngôi nhà lớn dày dặn, sau đó binh lính bắt đầu dỡ đồ xuống – đó là một lô giường tầng gỗ mới tinh, chúng được chuẩn bị cho Trung đội Đào tạo Cấp tốc Cán bộ dự bị sắp được thành lập.

Trong số những binh lính đang bận rộn, có mấy người là nữ. Họ cũng giống như các nam binh, khiêng những chiếc giường gỗ nặng nề, đặt chúng vào vị trí thích hợp trong phòng, với sự tinh tế đặc trưng của phụ nữ, cố gắng tạo ra sự bố trí hợp lý về các vấn đề như ánh sáng và khoảng cách giữa các giường.

Một nữ binh ngẩng đầu lên, đây là gương mặt đẹp nhất trong số các nữ binh ở N-017, thanh tú trắng trẻo, lúc này tuy ửng hồng nhưng vẫn không che giấu được vẻ trắng trẻo vốn có. Vẻ đẹp của cô ấy bổ trợ cho dáng người cao ráo. Lúc này, trong ánh mắt cô lấp lánh sắc thái vừa quyến rũ vừa bi thương.

Một nữ binh khác ngẩng đầu lên, đây là gương mặt kém sắc nhất trong số các nữ binh ở N-017, vấn đề chính là cái trán quá rộng, tạo thành cấu trúc trên lỏng dưới chặt, không mấy phù hợp với tiêu chuẩn thẩm mỹ truyền thống. Chưa kể, cái miệng đó cũng trông hơi lớn một chút, vóc người lại thấp hơn một chút. Trong mắt cô nhảy múa sự quật cường bất cần đời.

Nữ binh thứ ba ngẩng đầu lên, đây là gương mặt không phải đẹp nhất cũng chẳng phải kém sắc nhất trong số các nữ binh ở N-017, nhưng đây là một gương mặt tràn đầy sự chân thành và lương thiện, hơn nữa còn có đôi mắt sao chổi đầy sức hút một cách bất ngờ. Cô gái này vóc người trung bình, so với cô nàng đẹp nhất thì có vẻ đẫy đà hơn một chút. Trong đôi mắt cô tràn ngập niềm vui lao động.

"Thật vô lý, mấy gã may mắn này, người còn chưa đến N-017 đã bắt đầu hành hạ chị em giai cấp rồi." Người nói câu này là cô gái không xinh đẹp kia, trên cái trán rộng của cô lấm tấm những giọt mồ hôi sáng long lanh, để giảm bớt sự chú ý của người khác vào cái miệng của mình, cô luôn tránh há miệng quá to khi nói chuyện, nên phát âm nghe có vẻ lầm bầm. Cô đã quen làm như vậy. Nhưng cô lại là một cô gái thích nói chuyện, cái miệng hơi lớn đó không thể che giấu nổi, cô lầm bầm nói chuyện nghe rất giống kiểu "bịt tai trộm chuông".

"Đừng có mất cân bằng, phải biết rằng, những người này sẽ là những hạt giống cách mạng cuối cùng mà lứa lính cũ chúng ta để lại trong quân đội, có thể làm chút gì đó cho họ, cũng coi như là tấm lòng của người lính cũ." Người nói câu này là cô gái không phải đẹp nhất cũng chẳng phải kém nhất, nói cô ấy không phải kém nhất, là vì cô có đôi mắt rất đẹp, trong veo đen láy; nói cô không phải đẹp nhất, là vì khuôn mặt cô rất tròn, tròn đến mức hơi mũm mĩm.

"Hừ, Sở Lan, cô thật là bao dung rộng lượng, đúng là một người Bolshevik thuần túy, sự cống hiến vô tư cao cả. Để tôi làm dấu vào cái giường cô vừa sắp xếp, biết đâu gã đó lại là mối tình đầu của cô đấy."

"Liễu Liễm, cô thật là không biết xấu hổ, hở tí là yêu đương này nọ. Bài học lịch sử đáng chú ý đấy, cô đừng có tùy tiện kéo mối quan hệ nữa, đừng để lại tạo ra một bi kịch như Tưởng Chí Cường. Tưởng Chí Cường là lính tình nguyện, đi rồi thì thôi, những người này đều là sĩ quan tương lai, đừng để người ta 'một bước sẩy chân thành thiên cổ hận'." Sở Lan không khách khí đá vào chỗ đau của Liễu Liễm. Tưởng Chí Cường là học viên khóa trước của Trung đội Ba, chính vì yêu đương với Liễu Liễm mà chưa tốt nghiệp đã bị trả về đơn vị cũ.

Liễu Liễm lườm Sở Lan một cái, thản nhiên nói: "Tôi không giả vờ nghiêm chỉnh như cô, cứ gặp người tôi thích là tôi không khách sáo. Đề bạt không thành, chẳng lẽ quyền tự do yêu đương cũng bị tước đoạt sao? Tôi không có giác ngộ cao thế đâu, biết đâu tôi còn thực sự lôi kéo một tên xuống nước đấy, ai bảo họ không tổ chức một đội đào tạo dự bị cho nữ binh chúng ta chứ? Tôi trả đũa họ một chút."

"Tôi thấy cô có hiềm nghi phản cách mạng đấy, có phải cô muốn thông qua việc lôi kéo họ xuống nước mà đạt được mục đích lôi kéo tổ chức xuống nước không?"

Cô gái đẹp nhất không lên tiếng, trong cuộc đấu khẩu vẫn giữ im lặng, không động sắc mặt và chăm chỉ làm việc. Vì im lặng nên trên mặt có thêm vài phần điềm tĩnh trưởng thành. Thực tế, cô cũng quả thực lớn hơn hai cô kia hai tuổi. Cô tên là Tùng Khôn Minh.

Trong buổi sáng âm u dở hơi này, Tùng Khôn Minh đột nhiên có một cảm giác – sau này cô mới hiểu rõ, cảm giác này gọi là chua xót. Mặc dù khi khiêng giường cô không nói một lời, tận tâm tận lực, nhưng sự xao động trong lòng lại thực sự vỗ vào bờ đê tâm hồn cô. Cô không có lý do để từ chối những công việc chân tay nặng nhọc này, cô cũng chưa từng nghĩ sẽ có thái độ bài xích đối với những việc công sai cần vụ như vậy. Nữ binh cũng là binh, đã làm lính thì phục tùng mệnh lệnh là lẽ đương nhiên. Chiến sĩ cách mạng là viên gạch, cần ở đâu thì chuyển đến đó, chuyện này không cần bàn cãi.

Nhưng, cô không thể cố gượng cười, cô có lý do để giữ một tâm trạng không tốt trong tiết trời xám xịt này – khoảng thời gian này, tâm trạng của những người lính cũ đã quá hạn phục vụ tại đại đội bộ đều không tốt lắm. Tính ra, Tùng Khôn Minh cũng là một trong những nguyên lão của N-017. Từ ngày nhập ngũ năm mười bảy tuổi, cô đã gửi gắm ước mơ và khát vọng của mình vào ngôi doanh trại hẻo lánh dưới chân núi Biệt Tì này, từ một cô gái ngây thơ thiếu kinh nghiệm trở thành một người lính cũ tư tưởng ổn định, nghiệp vụ thuần thục. Có thể nói nơi đây đã kết tinh những nỗ lực thành kính nhất trong giai đoạn tươi đẹp nhất của tuổi thanh xuân cô. Trong những năm tháng mà chế độ cán bộ chưa có thay đổi, y tá, thậm chí bác sĩ quân y tại các bệnh viện quân đội, đều có một bộ phận lớn được đề bạt trực tiếp từ binh lính. Thực tiễn đã chứng minh, những người này cũng có thể kê đơn, có thể phẫu thuật, cũng giống như những cán bộ không qua trường lớp mà vẫn có thể cầm quân đánh trận, mượn lời của một vĩ nhân, đây gọi là "học chiến tranh từ chiến tranh".

Như Tùng Khôn Minh, làm vệ binh trong một trạm y tế, cơ hội đề bạt đáng lẽ phải nhiều hơn. Do thiếu hụt nhân sự trầm trọng và lực lượng kỹ thuật yếu kém, mỗi người trong số các vệ binh này đều phải có khả năng đảm đương mọi việc, vừa là y tá vừa là bác sĩ. Cô đã bốn lần được huấn luyện tại đội huấn luyện vệ sinh của sư đoàn độc lập hữu lân, cũng từng học tại bệnh viện tổng quân khu, công tác điều dưỡng chăm sóc sức khỏe tất nhiên là làm đâu chắc đó, chẩn đoán điều trị thông thường cũng không thành vấn đề. Cô thậm chí còn độc lập thực hiện phẫu thuật cắt ruột thừa cho một bệnh nhân cấp tính, cấp cứu bệnh nhân ngộ độc thực phẩm, mỗi năm vài lần đỡ đẻ cho sản phụ của cư dân địa phương, chưa từng có một trường hợp nào thất bại.

Tất nhiên, do hạn chế về điều kiện, cô khó có thể trở thành chuyên gia đầu ngành trong một lĩnh vực nào đó, nhưng tự cân nhắc, theo lý luận và kinh nghiệm cô đang sở hữu, để làm một bác sĩ tại cơ sở y tế trung chuyển, cô hoàn toàn dư sức. Cô yêu công việc của mình – nói chung, một người tinh thông cái gì, họ sẽ yêu cái đó, yêu cái gì, họ sẽ coi cái đó là nghệ thuật của mình. Chỉ cần cô coi công việc là nghệ thuật của mình, thì sức sáng tạo sẽ nảy sinh và mở rộng vô hạn.

Quả thực, Tùng Khôn Minh coi công việc của chính mình là nghệ thuật, cô luôn mong chờ mình có thể nhận được sự công nhận công bằng như nhiều người trước đây từng nhận được. Cô muốn trở thành một nữ sĩ quan, một nữ sĩ quan làm công việc cứu người cao thượng. Trước đây cô không cảm thấy đây là điều xa vời, khi đó mọi dấu hiệu đều cho thấy việc cô làm sĩ quan là chuyện đương nhiên, chỉ là vấn đề thời gian. Nhưng hiện tại, nguyện vọng không hề quá đáng này lại trở nên vô cùng xa vời.

Cô mơ hồ như vừa bừng tỉnh, mình đã là một người lính cũ – một người lính sáu năm tuổi quân. Với việc ban hành chính sách mới đó, hy vọng mà cô từng vô số lần mong đợi, vô số lần chờ đợi, trong chớp mắt đã tan thành bọt nước. Mà ba tháng trước, cô vẫn còn đầy tự tin, dựa vào nỗ lực của bản thân, dựa vào sự tích lũy từng chút một của mình, cái mà cô theo đuổi cuối cùng cũng sẽ thuộc về cô. Nhưng hiện tại, thực tế tuyên bố tàn nhẫn về sự sụp đổ giấc mơ của cô. Đây không phải là chông gai mà một mình cô gặp phải, gần như cả một thế hệ đều bị "vấp ngã" một lần nữa.

Cô nghĩ nguyện vọng của mình không sai. Trong một trăm nữ binh, ít nhất có chín mươi chín người muốn làm nữ sĩ quan, e rằng rất ít sĩ quan muốn quay lại làm binh lính. Sĩ quan và binh lính có sự khác biệt lớn đến thế sao? Có lẽ đôi khi chỉ là chênh lệch một bước chân, thậm chí là một yếu tố ngẫu nhiên dẫn đến việc bỏ lỡ tương lai tươi đẹp.

Cô đã từng bỏ lỡ bao nhiêu cơ hội. Thời đó sở dĩ mất đi những cơ hội này là vì cô dám từ bỏ chúng, sự tự tin và lòng tự trọng giống như đôi mắt nhạy bén, không lúc nào không giám sát cô, nhắc nhở cô, thúc giục cô tìm kiếm một con đường quang minh và thuần khiết nhất.

Sự tự tin và lòng tự trọng vừa tạo nên cô, đồng thời cũng khiến cô phải trả giá tương xứng. Không nói đâu xa, ví dụ như Khang Phi Phi được đề bạt năm ngoái, nhập ngũ muộn hơn cô một năm, trong đội huấn luyện vệ sinh kết quả bình bình, công việc cũng làm cho xong chuyện. Học viên có bệnh tật gì, đến trạm y tế phần lớn đều tìm cô Tùng Khôn Minh hoặc Liễu Liễm, thậm chí tiêm thuốc cũng không muốn để Khang Phi Phi đụng vào. Thế nhưng chỉ tiêu đề bạt chưa xuống, cha của Khang Phi Phi đã vận động xong ở quân khu, đại đội giáo đạo ngay cả một chút quyền tự chủ cũng không có.

Lãnh đạo đại đội cũng biết chuyện này không thỏa đáng, sẽ làm nhụt chí những người lính tốt. Khi đó, Phó chính ủy Dư nói một tràng dài những lời an ủi Tùng Khôn Minh và Liễu Liễm, nói rằng núi không xoay thì nước xoay, nói năm nay tình hình đặc biệt, nói sở dĩ đề bạt Khang Phi Phi là ý của cấp trên, nói năm sau vẫn còn cơ hội, vân vân.

Nhưng Tùng Khôn Minh và Liễu Liễm trong lòng đều rõ, tình hình đặc biệt gì chứ? Chẳng qua đặc biệt ở chỗ cha của Khang Phi Phi là Phó tham mưu trưởng Bộ tư lệnh quân khu. Cô Tùng Khôn Minh và Liễu Liễm so về cha thì không so lại người ta rồi. Cha của Liễu Liễm là một phó sư trưởng đã nghỉ hưu, còn cha của Tùng Khôn Minh là một bác sĩ quân y lâu năm. Cho dù là phó sư trưởng hay bác sĩ quân y, tất nhiên đều không thể sánh với Phó tham mưu trưởng đương nhiệm của đại quân khu, mặc dù trên lý thuyết mọi người đều là người phục vụ của nhân dân.

Khi đó cô không nghĩ tới việc so cao thấp, nếu gạt bỏ tố chất cá nhân mà thực sự so về bối cảnh, Tùng Khôn Minh cô chưa chắc đã không có đường đi. Cha cô từng cứu rất nhiều thương binh trên chiến trường Triều Tiên, trong đó có nhiều người đã trở thành tướng lĩnh cao cấp của quân đội. Đôi mắt đẹp của dì Chương chính là nhờ cha cô chăm sóc bảo toàn, mà nếu không có y thuật cao siêu của cha cô, người yêu của dì Chương – sư trưởng Hạ, lúc bấy giờ – e rằng đã không còn trên cõi đời này.

Tùng Khôn Minh nhớ khi mình còn nhỏ, gia đình bác Hạ đã chuyển đến Bắc Kinh, lúc đó bác Hạ làm việc ở cơ quan tổng bộ, là Thiếu tướng Cục trưởng một bộ phận thuộc Tổng tham mưu. Dì Chương có lần đến thành phố W, còn đặc biệt đến nhà thăm cha cô, kéo cô bé bảy tuổi đến trước gối, nói đứa trẻ đẹp quá, đợi lớn lên chúng ta để Báo (tên con trai bác Hạ) đến cầu hôn. Cha cô nói làm sao dám nhận, Báo là dòng dõi tướng môn, Khôn Minh là con nhà bác sĩ, môn đăng hộ đối cách biệt quá xa.

Dì Chương nói, ông Tùng cũng trách ông là lão cách mạng rồi, còn có tư tưởng phong kiến như vậy, cách biệt gì chứ? Chúng ta đều là gia đình cách mạng, còn làm cái trò môn đăng hộ đối xã hội phong kiến đó sao? Không tồn tại cái gọi là môn đăng hộ đối, chỉ sợ đứa trẻ lớn lên không theo mẹ thôi. Chúng ta bây giờ cũng không làm cái trò hôn nhân sắp đặt chỉ phúc vi hôn, đợi đứa trẻ lớn lên để chúng tự chọn. Nhưng đứa bé này mày thanh mắt tú, da thịt nõn nà, quả thật khiến tôi yêu thích. Tôi thấy thế này, trước hết cứ cho tôi làm một đứa con gái đi. Tôi và ông Hạ không biết đắc tội với vị thần linh nào, cả đời sinh bốn lứa toàn là con trai. Chúng tôi thèm con gái lắm.

Dì Chương lúc đó nói lời này là thật lòng, sau này thậm chí còn đề xuất, nói ông Tùng tôi thấy các ông bây giờ khá khó khăn, nếu không tôi đưa Khôn Minh đi, hộ khẩu nhập vào chỗ tôi, đi học ở Bắc Kinh dù sao điều kiện cũng tốt hơn thành phố W.

Thế nhưng lời đề nghị này bị cha cô từ chối một cách lịch sự nhưng kiên quyết. Tư tưởng chỉ đạo của cha rất rõ ràng, điều kiện dù tốt đến đâu cũng không yên tâm bằng ở bên cạnh cha mẹ. Thực tế, ông còn có một tầng lo lắng khác, đưa con gái của một bác sĩ vào gia đình cao quý như vậy, sẽ nảy sinh hiềm nghi "trèo cao" – khí chất thanh cao của một trí thức không ủng hộ ông làm như vậy.

Sau khi những năm tháng hoang đường bắt đầu không lâu, bác Hạ và dì Chương bị đày đến một địa điểm phía Nam để cải tạo. Người anh "Báo" hơn Tùng Khôn Minh bốn tuổi trong một lần nổi loạn của binh đoàn học sinh đã bị đánh gãy một cánh tay, được đồng đội cũ của bác Hạ, cũng là một cấp trên cũ và là thương binh cũ khác của giáo sư Tùng, bí mật đưa Hạ Tiên Báo đến thành phố W, dưỡng thương nửa năm tại nhà họ Tùng, với Khôn Minh có thể nói là thanh mai trúc mã. Tất nhiên, thời đó còn chưa nâng tầm lên đến mức yêu đương, một là vì còn nhỏ tuổi, hai là vì sống cùng nhau, thân như anh em, ngược lại không có suy nghĩ nào khác. Sau này bác Hạ khôi phục chức vụ, không lâu sau lại vào Trung ương, gia đình giáo sư Tùng cũng thưa dần qua lại với nhà họ Hạ. Cho đến một năm bác Hạ đến thành phố W thị sát, một lần nữa đích thân cùng vợ đến nhà họ Tùng làm khách. Ngày đó dì Chương thấy cô bé đã lớn, lớn lên càng tươi tắn, lại càng hiểu chuyện, mừng không xiết, nắm tay cô nói, ngoan quá, cô gái xinh đẹp như hoa như ngọc thế này, Báo nhà chúng tôi làm sao xứng được, thôi thôi, để thằng Báo đi thề non hẹn biển với cô em gái giai cấp công nhân của nó đi. Chuyện chung thân đại sự của đứa trẻ này giao cho tôi, không có cái bố làm Ủy viên Trung ương, không có cái đầu óc làm nhà khoa học, không có nhân phẩm làm Tiêu Phi, Quách Kiến Quang, tôi sẽ không gả con gái chúng ta cho nó đâu.

Thời đó, mọi người đều cười xòa cho qua.

Sau này Tùng Khôn Minh thậm chí không muốn gặp lại dì Chương nữa, chỉ sợ bà lại đưa ra cái gọi là Tiêu Phi, Quách Kiến Quang nào đó. Chuyện cô nhập ngũ, dì Chương cũng biết, còn đặc biệt gọi điện thoại hỏi là binh chủng gì, ở đâu, nói bác Hạ cũng rất quan tâm chuyện này, nếu cần, bà sẽ để ông Hạ nói một tiếng với quân khu, phân đến một đơn vị tốt hơn, phải đảm bảo đứa trẻ có thể tiến bộ thuận lợi.

Thế nhưng những lòng tốt này của dì Chương đều không ngoại lệ mà bị từ chối khéo. Tùng Khôn Minh mười bảy tuổi và ông cha học giả của cô cũng kiêu hãnh như nhau, trong nhận thức của họ, mọi thứ của cá nhân đều phải dựa vào nỗ lực của chính mình, dựa vào quan hệ tìm hậu đài để mạ vàng, đó là chuyện gì chứ? Không phải việc làm của người đọc sách, càng không phải việc của bậc quân tử.

Vài năm trôi qua, Tùng Khôn Minh giờ nghĩ lại, bản thân dường như thật sự có chút "không có gan không có phổi", cô hoàn toàn hiểu rõ, dì Chương sở dĩ coi trọng cô như vậy, ngoài việc có sự cảm ân lịch sử đối với cha cô ra, cũng có sự yêu mến thực sự đối với cô. Hơn nữa dì Chương không hề yêu cầu cô làm gì, cũng hoàn toàn không có ý định lấy cô ra làm giao dịch, anh Báo sau này quả nhiên đã cùng một hậu duệ của giai cấp công nhân kết thành gia đình. Bác Hạ và dì Chương đều là kiểu bậc trưởng bối rất khai minh và đôn hậu. Mà cô lại vô duyên vô cớ nảy sinh sự cảnh giác dư thừa đối với hai vị tiền bối đó, hoặc có thể nói là vì sự xa cách do một số trở ngại tâm lý gây ra, sự xa cách này không có lý do – chính sự tự trọng thái quá đã hết lần này đến lần khác chặn đứng con đường quang minh của cô.

Năm ngoái, chỉ cần bác Hạ gọi một tiếng với lãnh đạo quân khu, không nói có nắm chắc gạt được Khang Phi Phi hay không, hai người ít nhất cũng có cơ hội cạnh tranh. Còn một khả năng khác là cả hai người cuối cùng đều được đề bạt. Năm nay xem ra tình hình phức tạp hơn. Một là vì bác Hạ đã qua đời, hai là vì chế độ cán bộ vừa cải cách, một chế độ mới vừa ra đời lúc khởi đầu, nhìn chung đều siết rất chặt.

Nhưng, nói đi cũng phải nói lại, nếu dì Chương có thể ra mặt nói một câu, có thể vận dụng những cấp dưới cũ và quan hệ cũ năm xưa của bác Hạ, thay đổi vận mệnh của một người lính nên nói là vẫn có khả năng. Thế nhưng linh hồn cô vẫn đang bàng hoàng, cô hỏi đi hỏi lại bản thân: Có thể làm như vậy sao? Làm như vậy có đạo lý không?

Cô lại một lần nữa lạc lối dưới gánh nặng của lòng tự trọng.

Cũng giống như Tùng Khôn Minh, Sở Lan cũng là một người lính cũ đã sáu năm tuổi quân. Lính cũ có ưu thế của lính cũ, tất nhiên cũng có nỗi khổ tâm của lính cũ. Làm lính ở cái khe núi hẻo lánh này, vừa làm là sáu năm, tuổi trẻ giống như dòng nước sông nhỏ, không thấy sóng to gió lớn, không nổi sóng lăn tăn, trong lúc vô tri vô giác róc rách chảy trôi, từ một cô gái thuần khiết ngây thơ, trở thành một người lính cũ chín chắn dày dạn kinh nghiệm, năm này qua năm khác bận rộn trên mảnh đất N-017 này, ngoài tuổi tác tăng lên không thể ngăn cản, tương lai cá nhân vẫn mờ mịt.

Cô yêu bộ quân phục này của mình. Trong những năm tháng màu sắc trang phục ở Trung Quốc còn rất đơn điệu, quân phục màu xanh không chỉ khiến những cô gái tuổi đôi mươi rực rỡ, hơn nữa, ý nghĩa xã hội mà chính bộ quân phục mang lại còn khiến những cô gái may mắn được khoác lên mình bộ quân phục này tăng thêm vài phần sức hút bí ẩn. Làm nữ binh là hạnh phúc, nữ binh từng là điều đáng chú ý đến thế, đi trên đường lớn, quân phục tràn đầy sức sống bao bọc cơ thể nữ giới với đường nét cân đối, từng thu hút biết bao ánh nhìn ngưỡng mộ.

Tuy nhiên, vật đổi sao dời, sự ngưỡng mộ này rốt cuộc không thể thay đổi vận mệnh con người từ gốc rễ, thực hiện nghĩa vụ là trách nhiệm không thể thoái thác, nhưng liên tục phục vụ quá hạn, thì không thể không khiến người ta nảy sinh cảm giác khủng hoảng. Sở Lan và những người như Tùng Khôn Minh phục vụ quá hạn đến cả may mắn cuối cùng cũng không còn, chế độ cán bộ vừa cải cách, gần như đã chặn đứng hoàn toàn con đường tiếp tục góp sức báo đáp quân đội của họ. Về sau, cơ hội đề bạt gần như bằng không, hy vọng sống sót bất ngờ bị nghiền nát, thực sự khiến những cô gái phục vụ cho quân đội nhiều năm như một này sau cú sốc đã nảy sinh sự thất lạc và bàng hoàng to lớn.

Trong phân đội cần vụ của đại đội bộ, Sở Lan ngoài việc đảm nhiệm chức vụ tiểu đội trưởng tiểu đội sáu người, cá nhân còn là quản lý thư viện và báo cáo viên tin tức của bộ phận chính trị. Bộ phận chính trị chỉ có tám cán bộ, trong đó còn có bốn người là giáo viên chính trị, cô – một người lính cũ – gần như gánh vác vị trí của một cán sự tin tức và một nửa cán sự văn hóa.

Sau khi chuyển giường từ doanh trại số 2 về, Sở Lan cảm thấy cả thân lẫn tâm đều mệt mỏi, sau khi rửa ráy xong, cơm tối cũng chưa ăn, chào phân đội trưởng Điền Lệ Phân một tiếng, liền quăng mình lên giường. Ngủ một giấc đến nửa đêm, lại tỉnh táo lạ thường, lúc này mới đột nhiên nhớ ra, ngày hôm nay vừa đúng là sinh nhật hai mươi mốt tuổi của cô.

Trong đêm sinh nhật không ai biết này, Sở Lan mơ về giấc mơ quá khứ của mình, trong lòng trào dâng nỗi hoài niệm vô hạn. Mấy năm nhập ngũ, cô cũng không phải hoàn toàn không có cơ hội rời khỏi đây, đi thực hiện lý tưởng của mình, nhưng cơ hội cứ hết lần này đến lần khác bị bỏ lỡ hoặc có thể nói là tình nguyện từ bỏ.

Ba năm trước Sở Lan đã là tiểu đội trưởng tiểu đội cần vụ nữ binh rồi, đại đội giáo đạo lần đầu tiên tuyển chọn chiến sĩ đi học tại trường quân đội, cô và Tùng Khôn Minh đều là ứng cử viên, nhưng lãnh đạo đại đội cứng rắn gạt họ lại. Nói ra thì động cơ cũng là tốt, thời đó chế độ cán bộ không đánh đồng tất cả, vẫn có thể đề bạt trực tiếp từ chiến sĩ, lãnh đạo đại đội thấy họ năng lực nghiệp vụ mạnh, lại tận chức tận trách, không nỡ thả họ đi, muốn giữ lại tự mình đề bạt sử dụng. Họ tuy trong lòng có suy nghĩ, nhưng lại không có dũng khí gây khó dễ cho tổ chức.

Lại không ngờ việc trì hoãn này đã làm lỡ dở căn bản. Năm ngoái nửa cuối năm nổi lên một trận gió, phong trào chiến sĩ thi cử bỗng chốc trở nên nóng bỏng, các cô em gái trong tiểu đội phát điên lên ôm lấy sách giáo khoa, việc công sai cần vụ hoàn toàn không thực hiện nổi, giáo trình đội học viên cần người đánh máy, thành tích cần người thống kê, bản vẽ huấn luyện cần người vẽ, tư liệu cần người quản lý, cô là tiểu đội trưởng, là chị cả, chỉ có thể coi mình là một con trâu vàng sử dụng quá tải. Cô vừa làm những công việc cần vụ đó vừa than thở trong lòng các em gái trong tiểu đội không hiểu chuyện, các người muốn thi học, cũng không thể bất chấp tất cả được, các người muốn tiến bộ, tôi là lính cũ này không muốn sao? Nhưng công việc luôn cần có người làm, trong ngoài bao nhiêu việc, luôn không thể mọi người đều buông tay mặc kệ.

Ngày xác định nhân sự tham gia thi, tiểu phó đội trưởng Vu Tiểu Tuệ mắt đẫm lệ tìm cô, kể cho cô nghe một câu chuyện khiến cô kinh ngạc tột độ, Vu Tiểu Tuệ nói cô ấy đã biết đại đội quyết định nhân sự tham gia thi là Sở Lan, cô ấy khẩn cầu Sở Lan nhường cơ hội này cho cô ấy. Vu Tiểu Tuệ thành thật nói ra lý do với cô – đó là lý do khó nói ra miệng biết bao – sau đó, cô trong lúc chấn động, tự mình đấu tranh với chính mình một đêm, Vu Tiểu Tuệ ở giường bên cạnh cô cũng căng thẳng trằn trọc suốt đêm.

Mặc dù điều lệnh quy định chiến sĩ trong thời gian phục vụ không được phép yêu đương, càng không được xảy ra chuyện như vậy, Sở Lan hoàn toàn có thể đường hoàng báo cáo hành vi vi phạm của Vu Tiểu Tuệ, từ đó đập tan mưu đồ thi học của cô ấy, và mặc dù cô biết rõ lý do của Vu Tiểu Tuệ hoàn toàn không đứng vững, hoàn toàn có thể không đếm xỉa đến, thế nhưng, trong nửa đêm về sáng, cô vẫn cùng Vu Tiểu Tuệ thực hiện một màn mưu đồ, đồng ý với thỉnh cầu vô liêm sỉ của Vu Tiểu Tuệ.

Đêm đó, Vu Tiểu Tuệ cảm động đến rơi lệ, ôm vai cô làm ướt đẫm cả áo sơ mi của cô, chỉ thiếu chút nữa là gọi cô là cha mẹ tái sinh.

Lúc đó cô vừa không cảm thấy làm vậy có gì cao thượng, cũng hoàn toàn không định chấp nhận sự báo ơn của Vu Tiểu Tuệ, cô vẫn nặng nề làm tròn trách nhiệm tiểu đội trưởng của mình – đối với Vu Tiểu Tuệ vừa an ủi vừa phê bình, bảo cô ấy phải rút kinh nghiệm, sau này tuyệt đối không được khinh suất như vậy, vừa phải giữ gìn thể diện của con gái, vừa phải trân trọng danh dự của việc làm lính.

Vu Tiểu Tuệ gần như nghẹn ngào chấp nhận sự giáo huấn của cô.

Đến ngày hôm sau, cô thực sự đề xuất với chủ nhiệm chính trị đại đội không tham gia thi học, hơn nữa còn nêu ra lý do đầy đủ để thuyết phục lãnh đạo đại đội, nhường cơ hội thi học lần này cho Vu Tiểu Tuệ.

Sau đó Tùng Khôn Minh và Liễu Liễm mắng cô yếu đuối, mắng cô làm bộ làm tịch, mắng đến mức cô im thin thít. Tại sao phải làm như vậy? Chính cô cũng nói không rõ. Họ hỏi cô Vu Tiểu Tuệ rốt cuộc đã dùng phép thuật gì, cô càng không hé răng nửa lời. Thế nhưng cô chính là đã làm như vậy, có lẽ cô không nỡ nhìn thấy ánh mắt đáng thương như vậy, có lẽ cô cảm thấy một người lính cũ, một tiểu đội trưởng, khi liên quan đến lợi ích không nên tranh giành với các chị em trong tiểu đội. Tóm lại cô đã chắp tay nhường cơ hội.

Cô tin mình vẫn còn cơ hội, vì cô xuất sắc như vậy, chăm chỉ như vậy. Thế nhưng, mùa đông này, mùa đông này mang đến cho mọi người bao nhiêu điều bất ngờ. Một tờ mệnh lệnh, liền xua tan hàng ngàn giấc mơ. Bước tiếp theo nên làm thế nào đây?

Không có manh mối, chỉ có nản lòng.

Cũng tại doanh trại khe núi N-017, trong những ngày xám xịt này, lại có một người phấn chấn đầy khí thế, người này chính là Chúc Kính Á. Chúc Kính Á là giáo viên lớn tuổi nhất của đại đội giáo đạo, người đã hơn năm mươi tuổi. Vốn là tham mưu của Bộ tư lệnh quân khu, cuối những năm 60 đã là cán bộ cấp đại đội rồi, sau đó trong một cuộc vận động bất ngờ, bị điều xuống làm giáo quan tại Đoàn Huấn luyện Sĩ quan N-017 một cách khó hiểu, rồi sau đó lại mơ hồ làm "phần tử dị kỷ giai cấp" mấy năm, cho đến khi những năm tháng hoang đường kết thúc mới tháo mũ, khôi phục quân tịch. Mười mấy năm trôi qua, cuối cùng cũng cày ải được cái chức chính doanh.

Khổ nỗi vận mệnh trắc trở. Chúc Kính Á nửa đời không con, sau đó cưới một giáo viên tiểu học ở thành Nhữ Định, tốn bao công sức, hơn bốn mươi tuổi mới sinh được một cô con gái, tất nhiên vui mừng đến phát điên, nào ngờ họa từ trên trời rơi xuống, con gái nắm tay chào đời, mẹ lại buông tay ra đi. Vợ ông mắc bệnh phổi khi con gái được một tuổi rưỡi, vì điều trị không kịp, liền nhắm mắt xuôi tay tại bệnh viện nhân dân Nhữ Định.

Về sau, cuộc sống của Chúc Kính Á tối tăm mặt mũi. Chức vụ cha mẹ đều phải kiêm nhiệm, đôi khi giảng bài cho học viên, cũng không thể không giống như những người chị dâu nông thôn, một dải vải buộc chặt đứa bé vào lưng, trong lớp học vừa giảng giải thông số kỹ thuật chiến thuật pháo binh, vừa ê a tạo ra khúc hát ru cho đứa bé, tạo nên khung cảnh độc đáo, khói lửa chiến tranh và tình cảm cha con đan xen nhau.

Không ra thể thống gì, nhưng không còn cách nào khác. Đây có lẽ cũng là một trong những lý do khiến giáo viên Chúc dậm chân tại chỗ nhiều năm về vấn đề chức vụ. Cha vất vả, con chịu tội, mỗi khi tác nghiệp dã chiến, liền gửi đứa bé cho gia đình đồng nghiệp, cuộc sống của đứa bé ngược lại dễ chịu hơn, ít nhất không phải thải phân nước tiểu trên lưng cha, đồ ăn cũng tốt hơn đồ cha nấu. Thời gian lâu dần, các bà vợ trong khu gia đình đi khắp nơi mai mối tục huyền cho lão Chúc, Chúc Kính Á lo lắng mẹ kế đối xử không tốt với con gái, kiên quyết từ chối.

Vì không còn vợ, nhà không giống nhà, mà giống ký túc xá tạm thời hơn. Năm đứa bé lên sáu tuổi, chính thức đặt tên là Chúc Tiểu Du, mỗi ngày tự đeo cặp sách đến trường tiểu học ở thôn Tây Mã Yến bên cạnh đại đội bộ.

Giáo viên Chúc cả đời không có sở thích nào khác, cũng không có sở trường nào khác, tiền bạc không dính, nữ sắc không gần, gió chiều nào che chiều đó không biết, nịnh nọt không khinh, đến cả đánh cờ đánh bài cũng không biết, ngoài việc thích uống vài chén rượu nhỏ, thì chỉ biết làm pháo, từ vận hành đến tính toán, từ chỉ huy trận địa đến quy trình trạm quan sát, một quy trình pháo binh hoàn chỉnh nằm lòng, ngoài những khuôn khổ viết trong giáo trình, bản thân còn có rất nhiều kinh nghiệm trải nghiệm đến từ thực tiễn và đã được thực tiễn chứng minh là khả thi. Tương truyền ông những năm đầu từng làm đại đội trưởng pháo binh, lúc bắn đạn thật, một không dùng bảng bắn, hai không dùng dụng cụ tính toán, một người khoác ống nhòm, lại đeo thêm bầu rượu quân dụng, ngồi vào trạm quan sát, chỉ đâu trúng đó.

Nên nói, đây là một chuyên gia pháo binh rất chính gốc. Thế nhưng, năng lực nghiệp vụ tinh xảo như vậy lại không mang lại bao nhiêu lợi ích cho Chúc Kính Á, ngược lại còn khiến ông chịu khổ sở tột cùng.

Mãi cho đến vài năm sau khi cuộc vận động kỳ lạ đó kết thúc, Chúc Kính Á mới nghi hoặc hiểu rõ tình huống đại khái tại sao mình ban đầu bị điều xuống N-017. Ông năm 1958 đã là quân hàm trung úy, lúc đó vừa hơn hai mươi tuổi một chút, hơn nữa còn làm việc tại cơ quan lớn như Bộ tư lệnh quân khu, có thể nói là tuổi trẻ đầy chí khí. Đầu những năm 60, cấp trên trực tiếp của ông, phó phòng một bộ phận thuộc bộ phận nọ của Quân khu W, nâng thời gian bảy phép tính cơ bản của pháo binh lên một phút bốn mươi mốt giây, thành tích này luôn là kỷ lục cao nhất về nghiệp vụ tham mưu pháo binh toàn quân, phó phòng cũng vì thế mà thành trưởng phòng, rồi sau đó là phó bộ trưởng. Thế nhưng Chúc Kính Á không biết điều, lại không phục, so đo với bảy phép tính cơ bản, sau vài năm chuẩn bị mài đao luyện binh, cuối cùng một ngày nọ công khai tuyên bố, ông có thể rút ngắn thời gian bảy phép tính cơ bản thêm một chút, và quả nhiên thực hiện được một phút ba mươi chín giây. Công thì lập được một, thế nhưng rắc rối cũng kéo theo, làm lu mờ quyền uy của phó bộ trưởng. Chúc Kính Á thậm chí còn nói, một phút ba mươi chín giây thì tính là cái quái gì, trước đây là do máy móc áp dụng công thức của Liên Xô, tôi chỉnh lý lại quy trình, còn có thể nâng cao tốc độ. Phó bộ trưởng khen ông kịch liệt suốt một thời gian, nói, tốt lắm, "giang sơn đại hữu nhân tài xuất", lớp sau xô lớp trước mà. Thế nhưng phó bộ trưởng trong lòng có sướng hay không thì chỉ có trời mới biết. Quy trình không thuận bao nhiêu năm nay, phó bộ trưởng đều không nhận ra vấn đề này, cứ một mình ông Chúc Kính Á giỏi giang?

Không ai có thể chứng thực việc Chúc Kính Á bị đuổi khỏi Bộ tư lệnh quân khu là do phó bộ trưởng kia giở trò. Thời đó để ông đến N-017, lý do là đường hoàng – học đi đôi với hành, xuống cơ sở củng cố cấp dưới, rèn luyện cán bộ trẻ, vân vân, đều là những thứ có thể bày lên mặt bàn mà nói, còn sau này tại sao lại thành phần tử dị kỷ giai cấp, lại bị tước quân tịch, đó là chuyện của chính ông Chúc Kính Á. Như vậy, Chúc Kính Á đành ngậm bồ hòn làm ngọt, và trên mảnh đất N-017 không hề hậu đãi với ông này tu luyện ra một tâm thái tranh đoạt với đời, vui vẻ giảng dạy cũng vui vẻ với sự tầm thường, nếu không phải vợ mất sớm, thì cũng đã tiêu dao giữa núi non vườn tược, bàn binh trên giấy rồi.

Trung đội Đào tạo Cấp tốc Trung đội trưởng Pháo binh sắp được thành lập đã mang lại thay đổi rất lớn cho cuộc sống của Chúc Kính Á, đầu tiên là ông được bổ nhiệm làm Phó trưởng phòng giáo vụ kiêm Chủ nhiệm phòng giáo vụ cơ sở, phụ trách công tác giảng dạy của trung đội đào tạo trong tương lai. Cuối cùng, món cổ vật xuất thổ này đã được phủi bụi. Đối với Chúc Kính Á, người bao năm tài không gặp thời, không thể không nói là một sự kiện lớn. Bao nhiêu năm nay, ông luôn bổn phận, phong mang năm nào đã thu lại không còn, hình như lão nông cúi đầu cày cấy, không ngờ vẫn còn khả năng Đông Sơn tái khởi.

Sau này mới biết, Chúc Kính Á được trọng dụng trở lại, là do Phó tư lệnh quân khu Tiêu Thiên Anh hạ quyết tâm. Còn có một tham mưu Hàn Mạch Thiên ông chưa từng gặp mặt cũng đóng vai trò quan trọng trong đó.

Tiêu Thiên Anh khi cân nhắc tăng cường lực lượng giảng dạy cho trung đội đào tạo đã yêu cầu Hàn Mạch Thiên khảo sát, trong số giáo viên hiện có của đại đội giáo đạo, ai là người phù hợp nhất đảm nhận nhiệm vụ giảng viên chính của trung đội đào tạo, chủ trì kế hoạch giảng dạy và phương án thực hiện cụ thể của trung đội này. Hàn Mạch Thiên sau một hồi điều tra, đã tiến cử Chúc Kính Á, nói Chúc Kính Á là sinh viên tốt nghiệp đại học thời kỳ đầu. Còn về tố chất tư tưởng, năng lực nghiệp vụ và kinh nghiệm giảng dạy, Hàn Mạch Thiên đã lấy uy tín ra đảm bảo với Tiêu Thiên Anh, nói người này tuyệt đối tận tụy với công việc. Tiêu Thiên Anh lúc đó không biểu thái, trầm ngâm một lúc, nói, Chúc Kính Á người này tôi biết, năm xưa từng là nhân vật phong vân của cơ quan quân khu, đáng tiếc thật. Nếu không phải xui xẻo dính vào cái năm tháng đấu đá cá nhân, người này hiện tại không nên ở vị trí này. Thế nhưng, thời thế thay đổi, bao nhiêu năm trôi qua rồi, người đã già, khí thế e rằng đã kém, bao nhiêu năm cũng không thấy ông ta có thành tựu gì, hình như rất ủ rũ. Giao việc giảng dạy trung đội đào tạo cho ông ta chủ trì, tôi trong lòng không nắm chắc. Hàn Mạch Thiên nói, Chúc Kính Á không phải người tầm thường, bao nhiêu năm im hơi lặng tiếng, không phải bản thân ông ấy không có khí thế, "hổ lạc bình dương" ông ấy không thi triển được mà thôi. Ông ấy nén bao nhiêu năm, sức lực toàn thân không có chỗ dùng, cho ông ấy một khoảng trời, cũng chính là cho ông ấy một cơ hội lấy lại tuổi xuân. Tiêu Thiên Anh cân nhắc kỹ lưỡng, cho rằng Hàn Mạch Thiên nói có lý, liền đề cử Chúc Kính Á lên Đảng ủy pháo binh quân khu.

Sự phấn chấn của Chúc Kính Á tất nhiên không chỉ là thăng chức tăng lương, mà quả thực giống như Hàn Mạch Thiên dự đoán, cho ông một vị trí, chính là cho ông một cơ hội lấy lại tuổi xuân. Sau khi Đại đội trưởng Diêu thông báo quyết định của tổ chức cho ông, ông lúc đó như đang ở trong mộng, gần như không dám tin là thật, sau khi chứng thực không sai, trái tim đã già nua của ông đột nhiên rung động, một niềm đam mê xa xôi trong khoảnh khắc đó chậm rãi nhưng mãnh liệt sống lại.

Mình vẫn còn làm được chứ? Ông hỏi đi hỏi lại bản thân. Mình vẫn còn làm được, mình vẫn chưa già, trí nhớ của mình vẫn rõ ràng như vậy, sức lực của mình vẫn dồi dào như vậy, đôi mắt mình vẫn sáng như vậy. Tại sao mình không làm được? Mình làm được. Đừng nói là một trung đội, dù cho mình một cụm pháo binh, mình vẫn có thể chỉ huy nó không một kẽ hở.

Liên tục mấy ngày, Chúc Kính Á đều làm một việc, đó là lục tìm trong tủ. Ông lôi ra từ dưới giường những giáo trình và tài liệu đã phủ bụi mấy chục năm, gọt cho mình hơn mười chiếc bút chì và lắp lại một cặp kính mới, khi trung đội đào tạo chưa thành lập chính thức, một bộ phương án giảng dạy nghiêm cẩn đã ra đời từ đôi bàn tay gân guốc già nua của Chúc Kính Á.