Hạ Mỹ Mỹ được Phó tư lệnh Tiêu triệu tập về nhà vào ngày thứ hai sau khi buổi tổng duyệt kết thúc. Cô không bị uy nghiêm bẩm sinh của Phó tư lệnh Tiêu dọa sợ, cô giống như một người lính lao ra chiến trường, mang trong mình tâm thế quyết chiến, đồng thời sẵn sàng chiến đấu không khoan nhượng để bảo vệ nghệ thuật của chính mình.

Ngày hôm đó sau khi tổng duyệt xong, Hàn Mạch Thiên nhìn vẻ mặt buồn bã, bi tráng của cô, đi theo phía sau khẽ nói: "Tiết mục có tính sáng tạo, nhưng một tiết mục như thế này nếu thông qua ngay lập tức thì mới là không bình thường. Cô phải có chuẩn bị tư tưởng, cái trường phái hiện đại này của cô đừng nói là Phó tư lệnh Tiêu, ngay cả đông đảo khán giả cũng chưa chắc đã chấp nhận được. Cô phải hiểu, đây là Trung Quốc, đây là quân đội."

Khi Hàn Mạch Thiên nói những lời này, có chút không đúng với suy nghĩ thực sự của mình, cũng có chút chột dạ vì nói dối, nhưng anh cảm thấy mình cần phải an ủi Hạ Mỹ Mỹ vào lúc này, hơn nữa anh còn nhẹ nhàng vỗ vai cô trong chỗ tối. Hạ Mỹ Mỹ lúc ấy trong lòng bỗng thấy ấm áp, trong tình cảnh bấy giờ, quả thực không có lời nào của Hàn Mạch Thiên lại có sức an ủi hơn thế.

Đối với bản thân, Hàn Mạch Thiên vô cùng khắt khe, hết sức kiểm điểm, mỗi ngày đều tự xét mình ba lần. Nhưng đối với phụ nữ, ngay cả với những người phụ nữ có khuyết điểm đáng kể, thậm chí là xấu xí, Hàn Mạch Thiên luôn luôn khoan dung. Trong lòng Hàn Mạch Thiên có một tín điều bí mật, đã là đàn ông thì đời này kiếp này không nên làm tổn thương bất cứ người phụ nữ nào, dù cô ấy không phải là một người phụ nữ tốt. Mà Hạ Mỹ Mỹ còn chưa đến mức là người phụ nữ xấu và người phụ nữ tồi. Trong lòng Hàn Mạch Thiên, cô là một người phụ nữ tốt và đáng yêu.

Lúc chia tay, Hàn Mạch Thiên nói với Hạ Mỹ Mỹ: "Hảo sự đa ma, thường thì càng mài càng tinh. Thật ra cũng không nhất thiết phải sửa lớn, một là trang phục, hai là động tác, sửa cho gần gũi với cuộc sống hơn một chút."

Hạ Mỹ Mỹ nói: "Không!"

Hàn Mạch Thiên nói: "Nhượng bộ một chút thực ra là một chiến thuật rất hiệu quả, chứ không phải đầu hàng. Chẳng lẽ cô chưa nghe câu 'tiểu bất nhẫn tắc loạn đại mưu' sao? Lùi một bước trời cao biển rộng, lấy lùi làm tiến, sao lại không làm?"

Hạ Mỹ Mỹ lại nói: "Không, chính là không. Phê bình thì có thể chấp nhận, nhưng tiết mục thì không sửa. Tiết mục này có linh hồn, sửa rồi thì nó thành cái xác chết."

Cuộc đối kháng diễn ra trong thư phòng của Phó tư lệnh Tiêu, ngoài hai bên đối lập, người xem còn có vợ của Phó tư lệnh Tiêu và thư ký của ông. Nhưng khi trận chiến bắt đầu, Phó tư lệnh Tiêu liền đuổi mợ ra ngoài.

Mợ đoán chắc già trẻ hai người sẽ có một cuộc tranh cãi, nên cứ chây ì không chịu đi, nói: "Các người lại có phải bàn chuyện cơ mật quân sự gì đâu, tôi có thể ngồi nghe ké một chút mà."

Phó tư lệnh Tiêu trừng mắt nói: "Có cô ở đó nó mới dám làm càn, chính là cô cưng chiều nó quá mức, chúng tôi bàn công việc, cô xen vào làm gì? Đi xem sách của cô đi." — Cứng rắn đuổi phu nhân Tiêu về phòng của bà. Còn người thư ký mà Hạ Mỹ Mỹ vốn không mấy để tâm kia, không cần Phó tư lệnh Tiêu đuổi, đã tự giác lỉnh xuống lầu để tránh "thành môn thất hỏa, ương cập trì ngư".

Trước khi giao tranh, Hạ Mỹ Mỹ ổn định lại cảm xúc một chút, trước tiên nhét một băng từ vào dàn âm thanh, nói: "Thủ trưởng, trước khi lão nhân gia ông chính thức huấn thị, cháu muốn mời ông nghe vài bài hát hay, biết đâu có ích cho việc giao lưu quan niệm nghệ thuật giữa hai thế hệ chúng ta."

Tiêu Thiên Anh nghi ngờ nhìn cô: "Bài gì?"

Hạ Mỹ Mỹ cười, trên mặt rút đi vẻ hoang dã bất kham, thậm chí còn lộ ra vẻ yêu kiều làm nũng, nói: "Ông nghe rồi sẽ biết."

Âm nhạc cuối cùng cũng vang lên, du dương, êm ái, vương vấn, rồi một giọng hát ngọt ngào xuất hiện:

... Nǐ wèn wǒ ài nǐ yǒu duō shēn, wǒ ài nǐ yǒu jǐ fēn, (Anh hỏi em yêu anh sâu đậm thế nào, em yêu anh bao nhiêu phần)

Nǐ qù yī kàn, nǐ qù xiǎng yī xiǎng, yuèliàng dàibiǎo wǒ de xīn. (Anh hãy nhìn xem, anh hãy nghĩ xem, ánh trăng nói hộ lòng em.)

Qīngqīng de yīgè wěn, yǐjīng dǎdòng wǒ de xīn, (Một nụ hôn nhẹ nhàng, đã làm rung động trái tim em,)

Shēnshēn de yī duì qíng, jiào wǒ sīniàn dào rújīn... (Một mối tình sâu nặng, khiến em nhớ nhung đến tận bây giờ...)

Tiêu Thiên Anh lúc đầu còn nghe với vẻ thích thú, nhưng không hề chìm đắm vào tiếng hát, đấu tranh giai cấp vẫn chưa kết thúc, ông không biết đứa cháu gái quỷ quái này đang giở trò gì, nên nghe rất cảnh giác.

Nghe mãi nghe mãi, sắc mặt liền trầm xuống, đập bàn trà quát lên: "Tắt đi, yêu với chả hôn, tình với chả cảm, nhảm nhí, đúng là lối sống mục nát của giai cấp tư sản!"

Hạ Mỹ Mỹ lập tức ngây người. Cô không dưới một lần nghe Hàn Mạch Thiên nói lão nhân gia thích bài hát này, lẽ nào là giả? Chẳng lẽ tên chó chết Hàn Mạch Thiên này đang giở trò ác ý? Không, cho hắn tám lá gan, hắn cũng không dám đùa kiểu đó.

Sững sờ hồi lâu, Hạ Mỹ Mỹ thầm than khổ trong lòng — trí giả thiên lự, tất hữu nhất thất (người khôn ngoan nghĩ nghìn lần cũng có lúc sai một lần). Lần này không bắt trúng mạch của lão nhân gia rồi. Bạn tưởng bạn là ai, trước mặt ông ấy ông ấy vẫn là Phó tư lệnh Đại quân khu, là cán bộ cao cấp của quân đội. Đặng Lệ Quân là người thế nào? Là ngôi sao ca nhạc nổi tiếng của Đài Loan, là kẻ thù không đội trời chung của Đảng Cộng sản, là nghi phạm Hán gian có khuynh hướng thân Nhật khi hát bài "Khi nào quân trở lại". Cán bộ cao cấp nghe Đặng Lệ Quân là phạm húy, huống chi dưới lầu còn có thư ký, tài xế, cảnh vệ nữa?

Hạ Mỹ Mỹ tắt máy ghi âm, vùi người vào ghế sofa, không nói thêm lời nào nữa. Chỉ dựa vào hai thái độ hoàn toàn khác nhau của Phó tư lệnh Tiêu đối với Đặng Lệ Quân trước mặt và sau lưng, cô biết mình rất khó thuyết phục được ông, đồng thời càng kiên định quyết tâm không để bị ông thuyết phục.

Phó tư lệnh Tiêu nói: "Cô xị mặt ra làm gì? Hôm nay chúng ta là nói chuyện phiếm, cho phép tranh luận."

Hạ Mỹ Mỹ nói: "Lão nhân gia ông quan lớn như vậy, cháu mới là cán bộ cấp đại đội, có tư cách tranh luận sao? Không cùng đẳng cấp mà. Thái Sơn đè một con khỉ, cháu làm sao mà động đậy được?"

Phó tư lệnh Tiêu ngồi trên sofa, gõ gõ mặt bàn trà trước mặt, nói: "Cô đừng có dỗi, tôi đâu phải là bạo chúa gì. Đây là ở nhà, không phải ở văn phòng Phó tư lệnh Tiêu. Tôi với tư cách là một khán giả bình thường trao đổi nghệ thuật với cô - một nghệ sĩ múa, có phải là hơi ủy khuất cho cô không?"

Cô nói: "Cháu làm việc khổ cực hơn hai tháng trời, đến một câu của ông cũng không nhận được. Tiết mục đã bị áp giải ra pháp trường rồi, chết như thế nào cháu cũng không quản được nữa, còn tranh luận cái gì?"

Phó tư lệnh Tiêu nói: "Tôi cũng có nói là muốn xử tử đâu. Tôi nói gì nào? Tôi chẳng nói gì cả."

"Không biểu thái, đó chẳng phải là thái độ sao?"

Phó tư lệnh Tiêu cười, nói: "Được, cô nói đúng. Không biểu thái chính là thái độ của tôi. Thái độ của tôi chính là không hài lòng. Tôi mời các người đến N-017, là bảo các người đi trải nghiệm, chịu sự giáo dục, cảm nhận cuộc sống bộ đội. Vậy mà cô lại dựng lên một cái thứ không ra cái thể thống gì. Cô còn lừa dối tôi, nói là lấy động tác huấn luyện pháo binh của Trung đội 7 làm nguyên mẫu, về cơ bản là phản ánh... Cô còn nói là mang đậm hơi thở cuộc sống bộ đội, nếu không nói như thế thì tôi đã chẳng rảnh hơi mà lo chuyện bao đồng này. Vậy mà đi rồi, cô làm tôi khó chịu suốt một tối, bị lừa rồi. Tôi làm sao mà nhìn ra đó là thao tác pháo?"

Hạ Mỹ Mỹ không lên tiếng. Không nhìn ra? Đó là tại ông không biết xem. Hơn nữa, nghệ thuật múa, đặc biệt là múa hiện đại, chỉ dựa vào mắt nhìn là không ra đầu ra đuôi gì đâu, đó là phải dùng tâm hồn, dùng tình cảm của ông để trải nghiệm, để lĩnh hội. Nhưng mà, nói những cái đó với lão nhân gia có ích gì? Nói với ông về Whitman, ông không biết Whitman thuộc đơn vị nào, nói với ông về Duncan, ông không biết Duncan là binh chủng gì.

Tiêu Thiên Anh nói: "Hồng sắc nương tử quân và Bạch mao nữ cũng là nhảy múa đấy, đông đảo khán giả đều có thể xem hiểu."

Hạ Mỹ Mỹ nói: "Đó không phải là một chuyện, Hồng sắc nương tử quân và Bạch mao nữ đều là những câu chuyện nhà nhà đều biết, có chuyện trong lòng trước, rồi mới có múa trên sân khấu, vừa xem vừa đoán. Còn cái cháu thiết kế chỉ là một đoạn lát cắt cuộc sống, không phải diễn kịch, cũng không phải kể chuyện, những động tác đó là từ trong cuộc sống trừu xuất ra, qua xử lý, qua thăng hoa mà thành sự tái hiện nghệ thuật, biểu hiện là trải nghiệm sinh mệnh."

Sau đó cô cưỡng ép nhồi nhét, cái gì là biểu tượng, cái gì là mô phỏng, cái gì là ý tượng, cái gì là tính hướng đích, tính đa nghĩa, tính bao hàm... tự bản thân cô cũng cảm thấy mình đã nâng cao, cảm thấy từ thực tiễn đến lý luận đều có thể tự biện minh được.

Nhưng rất nhanh cô nhận ra mình đang tiếp tục phạm sai lầm.

Phó tư lệnh Tiêu căn bản không nghe những cái đó của cô, cái tính này tính kia gì đó đều không nói thông với ông.

Phó tư lệnh Tiêu nói: "Cô đừng nói với tôi cái tính này cái tính nọ, tôi là người thô kệch, không nghe hiểu, lão nhân gia tôi chỉ quan tâm một cái tính - tính chân thực. Đó là múa gì của cô, tôi thấy vừa không phải múa ballet, cũng không phải múa dân tộc, cả một nồi lẩu thập cẩm."

Hạ Mỹ Mỹ nói: "Đó là múa hiện đại của cháu, là cách biểu đạt tốt nhất của ngôn ngữ cơ thể. Múa không phải là kịch, cũng không phải là chuyện. Cháu nói phản ánh cuộc sống pháo binh, cũng không phải nói là đem động tác pháo binh bê lên sân khấu, múa hiện đại chú trọng trừu tượng, là một cách hình nhi thượng."

Tiêu Thiên Anh vung tay lớn nói: "Bớt cái kiểu hiện đại phái gì đi. Cô biên tiết mục là để cho mọi người xem, thì ít nhất cũng phải làm cho người ta xem hiểu chứ. Thao tác pháo binh chính là thao tác pháo binh, cô đưa mấy cô gái đó lên làm gì, động tác làm mềm nhũn ra, đâu có giống như đang thao tác pháo? Tôi thấy giống những động tác không lành mạnh. Để diễn viên mặc quần áo như thế, là có ý gì?"

Hạ Mỹ Mỹ lý lẽ hùng hồn nói: "Múa là nghệ thuật cơ thể. Tại sao diễn viên múa ballet, nhất là diễn viên nam, còn hở hang hơn chúng cháu, đó chính là để cơ thể biểu đạt cảm xúc. Tại sao vận động viên thể dục đều mặc quần áo bó sát, đó chính là để phô diễn vẻ đẹp của cơ thể người."

Tiêu Thiên Anh đập bàn trà nói: "Ngụy biện, tôi xem Hồng sắc nương tử quân thì không phải như thế!"

Hạ Mỹ Mỹ nói: "Hồng sắc nương tử quân cũng là mặc quần ngắn, phải để lộ chân ra một chút. Thực ra cái đó còn tệ hơn, là sự biến dạng do thời đại hoang đường gây ra."

Tiêu Thiên Anh nói: "Hồ đồ. Nương tử quân mặc quần ngắn là vì họ là bộ đội vùng nhiệt đới, chứ không phải để lộ cái gì đó ra. Cô đừng có xuyên tạc."

Hạ Mỹ Mỹ tuyệt đối không chịu khuất phục, cười lạnh một tiếng hỏi: "Xin hỏi thủ trưởng, trong lịch sử quân đội chúng ta, có tiền lệ phát quân trang quần ngắn không?"

Lần này đến lượt Tiêu Thiên Anh cứng họng. Tiêu Thiên Anh nghĩ một chút rồi nói: "Tôi lại hỏi cô, cô để những nữ diễn viên đó móc tay khoác vai làm thành một khẩu pháo, để những nam diễn viên đó quăng qua quật lại các nữ diễn viên, đó là nghệ thuật gì? Ý tưởng này cũng trách cô có thể nghĩ ra được. Múa nhảy thì không tệ, đẹp mắt, chỗ cần ưu mỹ thì ưu mỹ, chỗ cần bôn phóng thì bôn phóng, chỗ cần hùng tráng thì hùng tráng, nhưng đó là thao tác pháo sao? Ngựa non háu đá, trên trời dưới đất cái gì cũng tới, nam nữ một nồi nấu chín, còn có hoa có cỏ, tôi thấy có tình điệu giai cấp tư sản. Còn có tiếng hét của các diễn viên, tiếng của các nữ diễn viên cũng không đúng lắm, không giống như đang huấn luyện, họ đang làm gì tôi nhìn không rõ. Nữ diễn viên không phải không được lên, nhưng cô phải sắp xếp cho ổn, ví dụ như điện thoại binh kiểm tra đường dây, nhân dân quần chúng đưa nước đưa tràchi loại đích, nhưng quần áo phải mặc tử tế..."

Trời ơi... Hạ Mỹ Mỹ kêu thảm trong lòng, suýt chút nữa thì rên rỉ ra tiếng — lão nhân gia ông ấy là đang hạ thấp đoàn văn công quân khu xuống mức độ đội tuyên truyền nghiệp dư rồi.

Hạ Mỹ Mỹ biết mình thảm rồi. Nhưng, nhìn từ một góc độ khác, nếu bạn nói Phó tư lệnh Tiêu không nhìn ra chút manh mối nào, đó là do bạn chậm chạp, ông tự xưng là người ngoại đạo của nghệ thuật, nhưng những cảm nhận, lĩnh hội... mà bạn ca tụng, ông không phải là hoàn toàn không cảm nhận được lĩnh hội được, mà cái "ngựa non háu đá" mà ông nói, vừa vặn chứng thực tính chất quan trọng khác của động tác múa — tính không xác định.

Cuối cùng, Tiêu Thiên Anh đứng dậy, sừng sững dựng trước mặt Hạ Mỹ Mỹ, giống như một bức tượng điêu khắc không thể xâm phạm, mặt mày tím tái, nghiêm túc nói với Hạ Mỹ Mỹ: "Cô đừng nói với tôi cái nghệ thuật này cái nghệ thuật nọ, nhớ kỹ một điều, cô là nhân viên văn nghệ quân đội, đoàn thể văn nghệ quân đội mang họ Quân. Tiết mục cô sáng tác phải chịu trách nhiệm với bộ đội, ngụ giáo vu nhạc, tư tưởng phải lành mạnh, đừng chịu ảnh hưởng của giai cấp tư sản. Cô phải nâng cao nhận thức từ tư tưởng, kiểm điểm cho tốt. Tiết mục phải sửa, không sửa không được công diễn."

Cuộc giao phong lần này kết thúc bằng việc Hạ Mỹ Mỹ buồn thiu rời khỏi đại viện nhà Phó tư lệnh Tiêu.

Đó là một ngày Chủ nhật, vốn dĩ mợ đã sắp xếp thêm món cho bữa trưa, nhưng Hạ Mỹ Mỹ không còn tâm trạng để thưởng thức nữa. Cô thậm chí còn trở nên gay gắt với người mợ vốn luôn cưng chiều mình, chẳng đâu vào đâu mà buông một câu: "Kẻ cao quý nhất là ngu xuẩn nhất, kẻ thấp hèn nhất là thông minh nhất, kẻ ăn thịt thì hèn hạ."

Làm cho mợ cười khổ đầy mặt.

Hai

Tiết mục của Hạ Mỹ Mỹ cuối cùng lại trải qua sửa đổi trọng đại, sửa thành diện mạo mà Phó tư lệnh Tiêu mong đợi, và có thể được đông đảo quan binh chấp nhận — phản ánh một cách sinh động, rõ ràng cuộc sống của pháo thủ, chân thực và hùng tráng. Tên cũng đổi thành "Pháo binh tiến khúc", biểu hiện cuộc sống huấn luyện của một nhóm pháo thủ. Sau khi công diễn, trước tiên là ở cơ quan đã phản ánh không tệ, nói là ra dáng, rất chân thực, có khí thế, thôi thúc người ta tiến lên.

Hạ Mỹ Mỹ cũng cuối cùng tỉnh mộng. Đúng vậy, Phó tư lệnh Tiêu nói không sai, đoàn thể văn nghệ quân đội mang họ Quân, nó phải lấy phục vụ quân đội làm nhiệm vụ hàng đầu. Rời xa phục vụ bộ đội, nó không có lý do để tồn tại.

Vở múa đó đã không còn thuộc về Hạ Mỹ Mỹ nữa, hay nói cách khác, Hạ Mỹ Mỹ cũng không thuộc về vở múa đó nữa. Mỗi người đều có nghệ thuật của riêng mình, nghệ thuật của Phó tư lệnh Tiêu là chiến tranh. Tại N-017, ông là Phó tư lệnh Tiêu, ông quan tâm là thắng lợi và thất bại của những người đó, là mưu đồ bố cục của những quân cờ đó. Nghệ thuật của Triệu Tương Hương là cách hành vi của những người đó, bà nhìn thấy là những sự tích ca tụng, cảm động lòng người. Nghệ thuật của Hàn Mạch Thiên là ý thức hệ, anh nhìn thấy là một thứ tinh thần tổng quát đang kiểm soát một đám linh hồn. Còn cô Hạ Mỹ Mỹ, với tư cách là một nghệ sĩ múa, cô nhìn thấy là cơ thể của họ, là sự xao động của nhiệt huyết toát ra từ bộ xương trẻ trung khỏe mạnh của họ, là ánh sáng của sự sống nở rộ từ những khuôn mặt và cơ thể đẫm mồ hôi đó. Cô tin rằng nghệ thuật của mình là bản chất nhất, cô sẽ không từ bỏ, Trung đội 7 vẫn đang phi nước đại nhảy múa trong lòng cô, vẫn đang bay múa uyển chuyển trong giấc mộng của cô.

Ngay sau khi xảy ra tranh luận với Phó tư lệnh Tiêu không lâu, cô đã quen biết một quân nhân phục viên, họa sĩ Hoàng Tử Xuyên tại nhà của vợ chồng biên đạo Quách Tĩnh thuộc đoàn ca múa thành phố W.

Hoàng Tử Xuyên chưa đến bốn mươi tuổi, nhưng nhìn đã như ngoài bốn mươi, ngay cả khi ngồi trong phòng khách nhà người ta, một chiếc áo gió màu vàng kem bẩn thỉu cũng không chịu cởi ra, râu ria xồm xoàm, mặt cũng rất u ám, đôi mắt sưng húp lúc nào cũng như chưa ngủ dậy, tệ hơn cả là Hoàng Tử Xuyên còn đi một đôi giày da cũ đã bung mép.

Hạ Mỹ Mỹ vừa nhìn thấy người này ấn tượng đã không tốt, cảm thấy sự lôi thôi lếch thếch này của người này là giả vờ, là sự bắt chước vụng về những mốt thời thượng của giới nghệ thuật hiện nay. Hạ Mỹ Mỹ nghĩ thầm: Cái của nợ gì, họa sĩ thì sao chứ, họa sĩ là phải để tóc râu dài thế này, họa sĩ là có thể không rửa mặt sạch sẽ sao? Chẳng trách không làm được sĩ quan, chỉ riêng cái biểu cảm giả vờ giả vịt này thôi, đã làm tổn hại quân uy rồi.

Người yêu của Quách Tĩnh nhìn ra thái độ khinh miệt của Hạ Mỹ Mỹ, giới thiệu rằng Hoàng Tử Xuyên mấy ngày nay chạy đôn chạy đáo vì chuyện ra nước ngoài, mệt ốm rồi, đêm qua còn đang sốt, hôm nay là mang bệnh đến làm khách, mục đích là tăng cường liên hệ ngang với các nghệ sĩ quân giới thành phố W.

Sau đó mới phát hiện, Hoàng Tử Xuyên không phải là nhân vật làm bộ làm tịch mà cô coi thường, thậm chí còn rất biết thấu hiểu lòng người. Khi cô và Quách Tĩnh bàn luận về bản thiết kế vở múa đã bị thay tên đổi họ của cô, Hoàng Tử Xuyên cứ chớp chớp đôi mí mắt nặng trĩu chăm chú nhìn cô, rất ít khi chen lời, nhưng thỉnh thoảng chen vào một câu, liền trúng ngay điểm yếu.

Hoàng Tử Xuyên nói: "Tiểu Hạ, tôi cảm giác cô đã tiến vào một cảnh giới thuần túy, mà thuộc tính chức năng của đoàn thể nghệ thuật quân đội quyết định nó không thể là nghệ thuật thuần túy, nó lấy việc hoàn thành nhiệm vụ làm tiền đề tồn tại. Cô rõ ràng đã không còn thích hợp làm việc trong quân đội nữa, tại sao cô không đến nơi khác phát triển? Như vậy đối với cô và đoàn thể của cô đều có lợi."

Hoàng Tử Xuyên nói xong, Hạ Mỹ Mỹ một hồi lâu không biểu thái, nhưng càng nghiền ngẫm càng thấy Hoàng Tử Xuyên nói có lý.

Sau này Hạ Mỹ Mỹ dần dần biết rõ gốc gác của Hoàng Tử Xuyên. Người này những năm cuối thập niên nào đó từng làm nhân viên chiếu phim trong đội chiếu phim của một trung đoàn, là khởi nghiệp từ việc vẽ tranh tuyên truyền phim. Theo lời ông ta nói là không cam tâm vẽ tranh tuyên truyền cả đời, kiên quyết phục viên trở về thành phố W, mặc dù được sắp xếp công việc bốc xếp ở bến tàu, nhưng chưa bao giờ đi làm. Trong thời đại hoang đường, thế giới bên ngoài đảo lộn, ông ta lại "lưỡng nhĩ bất văn song ngoại sự" (hai tai không nghe sự việc bên ngoài), trốn vào lầu nhỏ thành một thế giới riêng, vẽ bắp cải, vẽ gà trống, vẽ đá, vẽ nhiều nhất vẫn là bò vàng — mặc dù rất giống thật, đáng tiếc lại không thể ăn được. Nhà Hoàng Tử Xuyên là gia đình công nhân bình thường, điều kiện có hạn, những năm đó vật tư khan hiếm, cung ứng của thành phố không tốt, mà ông ta lại cứ làm cái việc "vẽ bánh thay cơm" đó không dứt, ở nhà hầu như ai thấy cũng phiền. Nói đi cũng phải nói lại, một thanh niên khỏe mạnh vạm vỡ, không những không kiếm được đồng nào, ở nhà ngồi ăn ngồi uống, còn phải không ngừng làm phiền cha mẹ và anh chị em đòi tiền mua giấy vẽ màu, thực sự là không có đạo lý nào. Bản thân chịu nhục nhã, nếm trải thói đời lạnh nhạt, cũng đem lại sự chán ghét sâu sắc cho người khác. Hai người anh và chị dâu có ý kiến lớn nhất, hận không thể nhờ công an tìm cái cớ tống khứ thằng nhóc này vào tù, để nhà nước nuôi cái ký sinh trùng không làm mà hưởng này.

Nhưng không qua mấy năm, thời thế thay đổi, thời đại hoang đường kết thúc, người Trung Quốc bỗng chốc hiểu ra, mấy năm trước đều là lăn lộn mù quáng, sống những ngày tốt lành mà lỗ hết lần này đến lần khác, thế là ra sức bù đắp, mà sự bù đắp này ban đầu cũng bắt đầu từ tinh thần, văn học làm tiên phong, những Hugo, Balzac, Shakespeare... vốn dĩ ẩn giấu trong các đường phố ngõ hẻm lại lộ diện, kịch, phim, mỹ thuật, múa, ca khúc nở rộ khắp nơi trên mảnh đất chín triệu sáu trăm nghìn cây số vuông, "Hồng hồ thủy lãng đả lãng" và "Thêu kim biển" đã chiếu rọi hai ba năm trên mảnh đất rộng lớn này. Hoàng Tử Xuyên chưa kịp hoàn hồn đã đỏ rực lên, trước tiên là vẽ chân dung vĩ nhân nào đó mà nhân dân kính yêu, vẽ từ trạm văn hóa quận đến cung văn hóa thành phố, vẽ từ kích thước nhỏ đến quy mô nửa bức tường, vẽ xong chân dung vĩ nhân nọ, lại cầm lại nghề cũ, vẽ những con bò vàng của ông ta, giữa núi non đồng quê, bên bờ suối cỏ thơm, từng con bò vàng hoặc đắc ý, hoặc hàm tình mạch mạch, ghé tai nhau đầy ý vị. Vẽ như vậy, liền vẽ ra được địa vị của một đại họa sĩ, còn vẽ ra đầy túi tiền. Anh trai chị dâu lúc này mới như được rót nước vào đầu, hiểu rõ những con bắp cải con bò vàng mà thằng nhóc này vẽ ra quý hơn nhiều so với hàng thật bán ở chợ, không bao giờ mong công an đến bắt thằng nhóc này vào tù nữa, không những phục vụ ông ta ngồi ăn ngồi uống, còn vội vã giới thiệu bạn gái cho người em trai độc thân ba mươi mấy tuổi này, vô cùng vinh dự nịnh bợ một hồi.

Hạ Mỹ Mỹ quen biết Hoàng Tử Xuyên khi Hoàng Tử Xuyên đang bận rộn muốn ra nước ngoài, muốn đến Nhật Bản phát triển. Hoàng Tử Xuyên sau khi nghe một tràng diễn thuyết của Hạ Mỹ Mỹ, liền nói trúng tim đen: "Tôi hiểu rồi, cấu tứ của Tiểu Hạ là lấy cuộc sống pháo thủ làm tư liệu, thể hiện là một loại tinh thần tính ái."

Lúc đó Hạ Mỹ Mỹ nghe xong có chút kinh ngạc, cảm thấy người này ngộ tính không tệ.

Hạ Mỹ Mỹ nói: "Không hoàn toàn là, cũng không hoàn toàn không phải."

Hoàng Tử Xuyên nói: "Thế thì đúng rồi, giới tranh Trung Quốc chúng tôi có câu nói, quá giống thì dung tục, không giống thì lừa đời. Sự quyến rũ của nghệ thuật nằm ở giữa chỗ giống và không giống."

Sau đó liền gợi ý với người yêu của Quách Tĩnh, đem bản thiết kế cũ của Hạ Mỹ Mỹ bê lên sân khấu thành phố W, xuất hiện dưới diện mạo múa hiện đại, chắc chắn sẽ được đông đảo thanh niên thành phố W ủng hộ. Đây cũng coi như là khai sáng nghệ thuật cho đông đảo thanh niên, tránh việc họ tưởng rằng cứ lắc mông qua lại như Disco mới là múa hiện đại.

Người yêu của Quách Tĩnh vui vẻ chấp nhận gợi ý này, nói: "Được, tôi sớm đã khuyên Tiểu Hạ hợp tác với chúng tôi, cô ấy còn coi thường, còn giữ tư tưởng quân đội cũ kỹ. Thực ra là cô ấy tự trì hoãn chính mình."

Hạ Mỹ Mỹ cảm thấy không phải là việc xấu, chuyện này cứ thế chốt lại, hơn nữa còn biểu thị muốn chính mình lĩnh xướng.

Nửa năm sau, thành phố W quả thực đã diễn ra một vở múa hiện đại, chính là vở "Thung lũng rực lửa" khôi phục diện mạo ban đầu, biên đạo là Hạ Mỹ Mỹ, chỉ đạo nghệ thuật là vợ chồng Quách Tĩnh. Tiết mục này trong khán giả thanh thiếu niên quả nhiên vô cùng được yêu thích, còn đạt được giải thưởng lớn của tỉnh trong năm — đây cũng là chuyện về sau.

Có những lần tiếp xúc đó, Hạ Mỹ Mỹ và Hoàng Tử Xuyên đương nhiên trở thành bạn bè.

Khi ở bên Hoàng Tử Xuyên, Hạ Mỹ Mỹ có cảm giác nhẹ nhõm như cá gặp nước, người này rất chân thực, không giống Hàn Mạch Thiên lão luyện mưu mô, đến cả mở một câu đùa cũng tính toán chừng mực, sự tùy tiện của Hoàng Tử Xuyên làm người ta cảm thấy thân thiết. Lần gặp thứ ba là ở trong studio của Hoàng Tử Xuyên, như trong vô tình hay hữu ý, lúc vào cửa Hoàng Tử Xuyên nhẹ nhàng vỗ một cái lên vai cô, Hạ Mỹ Mỹ không hề động tĩnh, thế mà lại trở nên lão luyện mưu mô, nghĩ thầm tên họa sĩ xuất thân từ lính này cũng khá bạo dạn đấy, cậu cũng không nhìn xem cậu là ai tôi là ai, không sợ tôi làm cậu mất mặt tại chỗ sao? Mời tôi đi ăn trò chuyện thì được, nếu muốn coi Hạ tôi là mấy cô bé ngưỡng mộ cậu, thì cậu là mù mắt rồi.

May là Hoàng Tử Xuyên không có sự đường đột hơn nữa, cũng may Hạ Mỹ Mỹ có chủ kiến riêng về chuyện này, không để tâm đến những chuyện chấn động, mới tránh được một lần lúng túng lưỡng bại câu thương. Nhưng ở bên nhau hơn một tháng, Hoàng Tử Xuyên luôn giữ phong thái của bậc chính nhân quân tử, Hạ Mỹ Mỹ trái lại lại có chút không vui, tự mình cười lạnh, mấy tên đàn ông chó chết này bị làm sao vậy, thật sự là âm thịnh dương suy rồi sao?

Ba

Khi họp ở Bắc Kinh, Tiêu Thiên Anh liền có một dự cảm bất an.

Thủ trưởng Quân ủy nào đó trong thời gian hội nghị đã triệu kiến riêng ông và vài người chiến hữu cũ khác, mọi người thân thiết với nhau một trận, nói chuyện rất nhiều chuyện cũ đáng nhớ. Trong những năm chiến tranh, hơn chục người này đều là bộ hạ cũ của Chính ủy nọ, lúc đó dưới trướng ông và một vị Nguyên soái khác, dã chiến quân uy danh hiển hách này hầu như đã đánh khắp toàn Trung Quốc, dù là thời kỳ chiến tranh hay thời kỳ hòa bình, công việc của Chính ủy nọ liên tục thay đổi, vài lần lên vài lần xuống, nhưng mọi người vẫn luôn thân thiết gọi ông là Chính ủy nọ.

Mọi người đều rõ, Chính ủy nọ vốn nổi tiếng nghiêm khắc mà không tư vị, yêu cầu bộ hạ vô cùng nghiêm ngặt, ở chỗ ông, không có chuyện sơn đầu phái hệ. Năm 55 khi thụ quân hàm, một người đồng chí từng được ông coi trọng nhất cho rằng mình đánh giá Thiếu tướng là thấp, viết thư phản ánh với ông, không những không được giải quyết, trái lại còn bị mắng cho một trận tơi bời. Lần này lão nhân gia vậy mà không tránh hiềm nghi phe phái, tập hợp bộ hạ cũ lại để tiếp kiến riêng, thực sự làm người ta khó hiểu, người nhạy cảm một chút, thậm chí còn vì thế mà thấp thỏm bất an, luôn cảm thấy không phải là chuyện gì tốt.

Quả nhiên, sau khi hồi tưởng lại một đoạn chuyện cũ đầy cảm xúc, Chính ủy nọ cuối cùng lại nói những lời thấm thía, nói cán bộ đi ra từ thời kỳ chiến tranh, lúc mới giải phóng, bốn mươi mấy tuổi đã là cán bộ cấp quân đoàn quân khu, vô cùng trẻ trung. Thế nhưng, hòa bình vài chục năm, cán bộ cấp dưới còn có thể chuyển ngành, càng lên trên càng không đi nổi, không phải chế độ chung thân cũng thành chế độ chung thân. Mấy năm nay lại giải phóng một số lượng lớn, mọi người đều tích cực yêu cầu làm thêm công việc cho Đảng, tâm tình là có thể hiểu được, thế nhưng lại mang đến một số ảnh hưởng tiêu cực, một quân khu có mười mấy Phó tư lệnh, Phó chính ủy, làm sao được chứ? Cán bộ cấp Đại quân khu trở lên đều là bảy tám mươi tuổi, tiếp kiến khách nước ngoài, chức vụ tương đương, nhưng là hai thế hệ, thì hiện ra tướng quân Trung Quốc đức cao vọng trọng rồi, cũng hiện ra tướng quân Trung Quốc chúng ta già nua lẩm cẩm. Cán bộ của chúng ta thực sự là già hóa nghiêm trọng. Hiện tại là xoay chuyển tình thế, vạn tượng canh tân, mọi thứ đều phải đi vào quy phạm hóa hiện đại hóa, những lão đồng chí chúng ta có theo kịp không? Rõ ràng là lực bất tòng tâm rồi. Làm sao đây? Lúc này phải nhìn thái độ. Làm được việc thì làm, làm không nổi thì xuống, cách mạng cách được vài chục năm rồi, cũng nên rút xuống tận hưởng phúc thôi. Tôi đánh tiếng với các vị đồng chí, ý chí cách mạng không được suy thoái, vãn tiết phải bảo toàn, nhưng vị trí thì không nhất thiết phải sống chết giữ lấy không buông. Phải có chuẩn bị tư tưởng, phải buông tay để các đồng chí trẻ gánh vác nhiều hơn.

Mọi người đều là người hiểu chuyện, lĩnh hội ý đồ của cấp trên, đó là điểm một cái là thông. Xem xét thời thế nhìn trạng thái tuổi tác của cán bộ cao cấp bộ đội, cũng đúng là năm tháng không tha người.

Trong quá trình tiếp kiến, mọi người đều biểu hiện khí vũ hiên ngang, lần lượt biểu thái trước lão thủ trưởng, "Trường Giang hậu lãng thôi tiền lãng" (sóng sau xô sóng trước), chúng tôi có thể làm bao nhiêu thì làm bấy nhiêu, làm không nổi thì đứng sang bên cạnh, làm cổ động viên cho các đồng chí trẻ, tuyệt đối không làm vật cản của cách mạng.

Lời nói thì đẹp, nhưng nói một chút tư tưởng cũng không có, thì đó lại không phải là sự thật.

Lý trí là một chuyện, tình cảm lại là một chuyện khác. Những người này có chức quan cao chưa chắc đã có bổng lộc dày, thời chiến chém giết từ trong mưa bom bão đạn ra một con đường máu mà sống sót, thời bình kiên trì vượt qua từ những vụ tạo phản sao chép phê phán, dựa vào cái gì? Dựa vào một niềm tin, dựa vào lá cờ đó, dựa vào một luồng khí thế cách mạng đến cùng. Hai năm nay quan hệ các phương diện vừa mới thuận, vừa mới dương mày nhả khí, chuẩn bị vung tay làm một trận lớn, thế nhưng, trong chớp mắt, lại già rồi, lại phải cân nhắc "nhường hiền" rồi. Có thể không có tư tưởng sống không?

Bốn

Sau khi trở về từ Bắc Kinh, Tiêu Thiên Anh càng chú ý rèn luyện cơ thể. Chạy bộ buổi sáng là chuyện nhiều năm như một, trước khi đi ngủ còn thêm cho mình một môn, làm hít đất trong phòng ngủ. Lên tòa nhà văn phòng cơ quan, rất chú trọng tư thế, ngẩng đầu ưỡn ngực, ngồi vào hội trường, vững như bàn thạch.

Có đôi khi tự hỏi bản thân, lão Tiêu tôi thực sự già rồi sao? Không có mà. Eo lưng rắn rỏi, mặt đỏ hồng hào, cái này có thể tính là già sao? Cứ như vậy mà lui xuống, cam tâm sao? Không cam tâm! Quân nhân giống như một kỵ sĩ, mấy chục năm nay, cưỡi con ngựa chiến cách mạng, cứ mãi lao về phía trước, nói dừng là dừng lại, sao có thể được? Còn phải lao về phía trước một chút, dù là ngã ngựa, cũng phải lăn vài vòng. Cỗ xe cũ này chạy mấy chục năm, quán tính tích tụ mấy chục năm, không phải nói "phanh" là có thể phanh lại được.

Thế nhưng, đôi khi lại có một cảm thụ khác, trong thường ủy hội thì không thấy, mọi người đều già gần như nhau, những phái tráng niên như Thẩm Trận Vũ trong ban thường ủy rốt cuộc vẫn là thiểu số, thế nhưng nhìn xuống cấp lãnh đạo bộ môn, nhìn xem những bộ trưởng cấp hai, trong lòng liền có chút không dễ chịu.

Trước kia ông từng đùa với một phó bộ trưởng cấp hai hơn bốn mươi tuổi, nói tôi hai mươi tám tuổi đã là Lữ đoàn trưởng rồi, lúc thụ quân hàm Thiếu tướng mới ba mươi bảy tuổi. Như tuổi của cậu, Tư lệnh pháo binh quân khu đã làm mười năm rồi. Phó bộ trưởng đó nói, chúng tôi làm sao so được với thủ trưởng? Thủ trưởng đó là đánh ra từ trong chiến tranh, chúng tôi ở thời bình tầm thường vô vị, cơ bản không có thành tựu gì, bốn mươi tám tuổi phó sư chức đã coi là nhanh rồi. Lúc đó ông nghe những lời này cảm thấy rất hưởng thụ, có cảm giác thỏa mãn đắc ý. Nhưng giờ nghĩ lại, lại dường như không phải chuyện như vậy. Những lão già các ông từng người từng người cao cao tại thượng, vị trí đều chiếm giữ chặt chẽ không buông, họ những người trẻ này muốn tiến bộ cũng tiến bộ không nổi. Ông tưởng cậu ta không có trình độ làm Phó tư lệnh Đại quân khu sao? Ông nhường vị trí cho cậu ta thử xem? Không quá ba năm, cậu ta có khả năng làm tốt hơn ông. Thế nào gọi là bồi dưỡng, đề bạt sử dụng chính là sự bồi dưỡng tốt nhất. Ông cơ thể tốt thì có thể làm sao? Tuổi tác bày ở đó, vẫn là câu nói đó, người cách mạng không thể làm vật cản.

Tiêu Thiên Anh cuối cùng cảm thấy đau khổ, nỗi đau khổ này không phải ngày một ngày hai hình thành, mà là tích tụ từng chút một theo năm tháng, chỉ là trong nhiều ngày tháng chúng tiềm phục sâu trong tâm hồn mình, dưới sự che phủ của sự nghiệp oanh oanh liệt liệt mà không có cơ hội lộ diện, bị lãng quên. Thế nhưng nó bây giờ — sau khi trở về từ Bắc Kinh — cuối cùng bắt đầu phát tác, nỗi đau khổ này chính là sự sợ hãi đối với sự già nua. Đúng vậy, là sợ hãi, đây là nỗi sợ hãi bắt đầu từ khi còn trẻ, là nỗi sợ hãi sâu sắc thêm từng năm, nỗi sợ hãi này giống như cái đuôi luôn theo sát ông mấy chục năm, ông chạy bộ chạy nhanh đến mấy cũng không vứt bỏ được nó, lúc ông tập hít đất nó liền đè nặng lên lưng ông, làm ông nằm xuống là không chống dậy nổi. Bước qua ngưỡng cửa năm mươi tuổi, ông liền nhận thức được ông lại gặp một kẻ địch mới và hung ác hơn, kẻ địch này không khuất phục kiên định không dời bám đuôi theo sau, từ lúc đó, ông liền bắt đầu cuộc đấu tranh gian khổ quyết liệt với tuổi tác của chính mình hay còn gọi là lão hóa, nhưng kẻ địch hung ác này định sẵn là người thắng cuộc cuối cùng, nó cuối cùng vẫn phải vung nắm đấm không thể cưỡng lại của nó, hết lần này đến lần khác không ngừng nghỉ đập vào cơ thể có máu có thịt của ông, cho đến cuối cùng đánh ngã ông xuống đất hoàn toàn mới thôi.

Là già rồi. Không phục già được không? Ở nơi công cộng, ở những nơi cần trí lực và thể lực, mặc dù ông phong độ đường đường sừng sững như núi, nhưng chỉ bản thân ông biết, đó là gồng mình, hơi sức rốt cuộc không đủ.

Hảo hán không nhắc chuyện dũng năm xưa. Nhìn xem bộ dạng bây giờ, quả thực là kẻ bắt chước của Tiêu Thiên Anh hổ hổ sinh uy mấy chục năm trước, một bộ dạng tinh thần phấn chấn thì dễ, nhưng ông có thể mãi phấn chấn được không?

Ông thậm chí cảm thấy một hồi áy náy, hơi có lỗi với những đồng chí bên dưới. Già rồi chính là già rồi, hỏa lực yếu rồi chính là yếu rồi, ai không từng trẻ, ai không có ngày này? Nên giao thì phải giao, nên nhường thì phải nhường, lão già phải già cho minh bạch, nếu đợi người khác đến động viên, thì bị động rồi, trận đánh cuối cùng này coi như bại thảm rồi.

Dù nhìn từ góc độ nào, Tiêu Thiên Anh đều đã chuẩn bị sẵn sàng cho việc nghỉ hưu. Trước khi Tư lệnh mới chưa được bổ nhiệm, mặc dù ông là Phó tư lệnh thường trực chủ trì công việc hàng ngày, nhưng, khi tiến hành quyết sách trọng đại, ông chú trọng ý kiến của Tham mưu trưởng quân khu Thẩm Trận Vũ hơn bao giờ hết, hơn nữa không bỏ lỡ thời cơ sắp xếp Thẩm Trận Vũ đi kiểm tra bộ đội ở các dã chiến quân và quân khu tỉnh, nắm vững tình hình toàn diện, để hoàn thành thuận lợi việc bàn giao.

Theo phân tích tình hình của Tiêu Thiên Anh, Thẩm Trận Vũ dù không thể ngay lập tức tiếp quản chức Tư lệnh, nhưng trong đợt điều chỉnh tiếp theo, làm Phó tư lệnh thường trực sẽ là chuyện đương nhiên, ông nên dìu cậu ta lên ngựa đi một đoạn. Mà trước đó không lâu, ông vẫn coi Thẩm Trận Vũ là đối thủ cạnh tranh chính.

Đương nhiên, trong khi làm tốt các biện pháp lớn, Tiêu Thiên Anh cũng không quên sắp xếp các chi tiết. Những chi tiết này bao gồm việc giúp Thẩm Trận Vũ xây dựng uy tín trong cơ quan quân khu, cũng bao gồm việc "phun mưa bụi" (tác động tư tưởng nhẹ nhàng) cho các bộ hạ cũ, để tránh việc cua gấp quá, các bộ hạ cũ tư tưởng không thông. Cũng bao gồm cả sự quan tâm đến tình hình học tập của trung đội chuẩn pháo binh N-017 kia.

Hàn Mạch Thiên báo cáo qua điện thoại với Tiêu Thiên Anh rằng, Trung đội 7 mọi việc đều bình thường, tư tưởng ổn định, huấn luyện nắm rất chặt, về cơ bản là đang tiến tới theo chương trình học của trường lớp. Hàn Mạch Thiên còn nói như đùa rằng, yên tâm đi thủ trưởng, "Học viên xuất ra từ Trung đội 7, sẽ không kém gì trường quân sự West Point."

Tiêu Thiên Anh nói: "Vậy thì tốt, còn phải chú ý thống nhất tư tưởng của họ vào quỹ đạo lớn của xây dựng quân đội lâu dài, không thể chỉ nắm chuyên môn mà bỏ qua xây dựng tư tưởng, phải phát triển toàn diện lành mạnh, dẫn quân, nuôi quân, quản quân, dùng quân đều phải nâng lên tầm cao lý luận để nhận thức, trước tiên vẫn phải lập chân làm một người lính tốt, chịu được đập, chịu được mài, chịu được thắng lợi, cũng chịu được trắc trở. Luyện họ thành thép, luyện thành rường cột."

Phó tư lệnh Tiêu khi nói những lời này, đã có chút màu sắc bi tráng rồi. Hàn Mạch Thiên ở cách xa nghìn dặm không nghe ra, còn học viên Trung đội 7 bôn ba vì cuộc sống đương nhiên càng không cách nào suy đoán tâm thái của Phó tư lệnh Tiêu lúc này, họ còn đang mong chờ lão nhân gia này sớm ngày bỏ đi cái chữ "Phó" đã đeo bao nhiêu năm trước chức Tư lệnh đấy.

Đột nhiên một ngày, Tiêu Thiên Anh nhận được một cuộc điện thoại tuyệt mật từ Bắc Kinh. Nếu ở một tháng trước, cuộc điện thoại này có lẽ sẽ làm ông vui mừng khôn xiết, mà bây giờ ông lại cảm thấy bất ngờ. Do mấy năm nay phải tiến hành một đợt công việc tinh giản biên chế lớn, ban lãnh đạo của các đơn vị lớn phải tiến hành điều chỉnh, cấp trên có động ý, muốn ông xuất nhiệm Tư lệnh quân khu W.

Tiêu Thiên Anh nắm điện thoại trầm ngâm một lát, nhẹ nhàng hỏi: "Tôi có thể nói suy nghĩ của bản thân không?"

Trong điện thoại nói: "Bây giờ chính là trưng cầu ý kiến của bản thân anh."

Tiêu Thiên Anh nói: "Tôi đã sáu mươi lăm tuổi rồi."

Trong điện thoại nói ra một cái tên, chính là vị lão thủ trưởng Chính ủy nọ vừa mới đánh tiếng với họ không lâu. Trong điện thoại không nói thêm gì nữa, yêu cầu Tiêu Thiên Anh trả lời trong vòng mười hai tiếng đồng hồ.

Năm

Ngày hôm nay lúc ăn cơm chiều, phu nhân Tiêu đề cập với Phó tư lệnh Tiêu về việc Hạ Mỹ Mỹ muốn chuyển ngành, hơn nữa có ý định ra nước ngoài. Bên ngoài có dư luận, nói Mỹ Mỹ hiện giờ liên hệ với giới văn nghệ địa phương thường xuyên, ra ngoài không mặc quân trang, hơn nữa ăn mặc có chút thái quá.

Phu nhân Tiêu khi nói lời này rất cẩn trọng, bà nghe thấy không chỉ là những dư luận này, còn có cách nói nghiêm trọng hơn, là Khang Bình báo cáo, nói thường nhìn thấy Hạ Mỹ Mỹ và một họa sĩ họ Hoàng đi cùng nhau đến một số dịp giao lưu. Những lời chuyện gia đình này phu nhân Tiêu không thèm nói.

Tiêu Thiên Anh vừa nghe liền nổi giận.

"Đứa trẻ này làm cái trò gì? Sao đối xử không tốt với nó rồi? Lý lẽ gì? Ra nước ngoài cái gì, nó vừa không phải nhà khoa học cũng không phải nhà ngoại giao, ra nước ngoài làm gì, phản quốc đầu địch à?"

Tiêu Thiên Anh tự nhiên không nghĩ tới, chỉ vì ông không hài lòng với thiết kế múa của cô, mà lại gây ra hậu quả này. Bữa tối này bị ăn trong không khí khí thế hung hung, chưa đến mười phút liền kết thúc trận chiến.

Tối đó, Tiêu Thiên Anh trút một trận giận dữ khủng khiếp lên phu nhân, nói: "Nuông chiều rồi nuông chiều rồi, đứa trẻ này thực sự bị nuông chiều rồi. Cái tính bướng bỉnh này của nó giống ai? Cha nó cả đời là một người an phận thủ thường, chấp hành mệnh lệnh nói một không hai, mẹ nó cũng là người biết chữ lễ nghĩa, sao lại sinh ra cái thứ trên người mọc đầy gai thế này?"

Phu nhân Tiêu cười nói: "Cái tính bướng bỉnh đó của Mỹ Mỹ, tôi thấy ngược lại hơi giống ông."

Tiêu Thiên Anh sững người, vung tay nói: "Vô lý hết sức. Nó sao có thể so với tôi, tôi là người vô sản triệt để, Bolshevik trung thành. Tôi sớm đã phát hiện trong đầu đứa trẻ này có tư tưởng tư sản làm quái. Tiết mục múa nó biên cô chưa xem, múa ballet không giống múa ballet, múa dân tộc không giống múa dân tộc, tính tùy ý rất lớn, phong cách không cao, ngựa non háu đá. Thao tác pháo không giống thao tác pháo, ngược lại giống như một đám nam nữ trên sân khấu làm việc khác, ra cái thể thống gì?"

Phu nhân Tiêu nghĩ một chút, nói: "Nói như vậy, ngược lại thực sự có một chút ý thức hiện đại, phái hiện đại chính là giảng cái này, không thỏa mãn với sự chân thực của cuộc sống, nhấn mạnh tự do tiết tà, biểu hiện cái gì là ngôn ngữ bản thể sinh mệnh. Ông bắt nó ngoan ngoãn đi biểu hiện cuộc sống pháo binh, đó đương nhiên là có khoảng cách rồi. Nhưng theo tôi thấy, nghệ thuật là cái thứ đó, cũng là nhân giả kiến nhân trí giả kiến trí."

Tiêu Thiên Anh nhìn chằm chằm người vợ già trẻ trung của mình — nhìn bà với một ánh mắt hàm nghĩa vô cùng phức tạp, nói: "Đều tại bà, cho nó học y bà nói nó thấy máu thì chóng mặt, học cơ yếu bà nói nó tay chân tê dại. Đều là bà nuông chiều. Nó mà phản quốc đầu địch rồi, bà chính là kẻ xúi giục."

Phu nhân Tiêu ấp úng nói: "Cũng không đến mức nghiêm trọng thế, ra nước ngoài sợ là nằm mơ giữa ban ngày, thực sự muốn đi, ông một tay chặn lại không phải xong rồi? Đứa trẻ này từ nhỏ chịu khổ, tâm lý phát triển không được kiện toàn, tôi là thấy nó làm nghệ thuật có lợi cho nó. Chính là làm phái hiện đại cũng chưa chắc là việc xấu, tâm hồn nó cần tự do."

Tiêu Thiên Anh cười lạnh một tiếng nói: "Bà phải chịu trách nhiệm, bà phải giữ thái độ chịu trách nhiệm. Buông thả chính là không chịu trách nhiệm bà biết không? Không chịu trách nhiệm chính là phạm tội bà biết không?"

Phu nhân Tiêu cũng nổi giận: "Lão Tiêu ông sao có thể nói chuyện như vậy, tôi sao lại không chịu trách nhiệm, tôi cũng là vì tốt cho nó mà."

Tiêu Thiên Anh nói: "Được rồi, bà đừng biện hộ cho nó nữa. Trong quân đội chúng ta, không có cái phái này cái phái kia, chỉ có phái cách mạng. Không đi chân thực phản ánh cuộc sống nóng hổi của bộ đội chúng ta, thể hiện tinh thần phấn đấu ngoan cường vô tư phụng hiến, thì chúng ta nuôi những đoàn thể văn nghệ đó làm gì? Đều đi làm cái phái hiện đại gì đó, quái đản kỳ dị, không những không thể cổ vũ sĩ khí, còn truyền nhiễm cảm xúc không lành mạnh. Đây là điều chúng ta không thể dung thứ."

Phu nhân Tiêu nghĩ một chút nói: "Các ông không phải hay nói sao, xuất thân không do mình, con đường có thể lựa chọn sao? Nếu nó đã chọn con đường thích hợp hơn với sự phát triển của nó, tôi thấy chuyển ngành cũng chưa chắc là việc xấu."

Tiêu Thiên Anh trừng mắt nhìn phu nhân nói: "Bà nói thì nhẹ nhàng. Nó chuyển ngành đi làm gì, đi làm phái hiện đại, làm mấy cái múa tự do mà ngay cả quần áo cũng mặc không đầy đủ đó? Cái đó không làm người ta cười rụng răng sao? Chúng ta là gia đình gì, chúng ta là gia đình cách mạng, tuyệt đối không dung thứ nó làm kẻ phản bội cách mạng. Tôi đánh tiếng với bộ chính trị, vấn đề chuyển ngành của Hạ Mỹ Mỹ phải thận trọng, không có lời tôi, xem nó có chắp cánh bay trốn được không."

Phu nhân Tiêu nhìn chồng, không nói thêm gì nữa.

Sáu

Đối với Tiêu Thiên Anh mà nói, khoảng thời gian này quả thực là đa sự chi thu (thời điểm nhiều chuyện xảy ra).

Trải qua một phen suy nghĩ thận trọng, ông trả lời với lão thủ trưởng Quân ủy rằng, xét đến tuổi tác và tình trạng sức khỏe, ông xin không đảm nhiệm chức vụ quan trọng hơn nữa, mà nên để các đồng chí trẻ hơn sớm đứng ra phía trước. Ông với tư cách là một lão đồng chí, sẽ vô điều kiện ủng hộ công việc của Tư lệnh mới, hơn nữa có thể làm thêm một số công việc cụ thể trong vòng hai năm tới.

Có thể hạ quyết tâm này, có thể nói là đã biểu hiện ra thái độ vô cùng cao, ông ở vị trí Phó tư lệnh đã làm hơn mười năm rồi, vẫn luôn "an chi nhược tố" (bình thản chấp nhận). Bây giờ, trong tình huống ưu thế tuổi tác không còn, cuối cùng cũng có cơ hội "phù chính" (được chính thức bổ nhiệm lên vị trí cao hơn), theo tình trạng sức khỏe hiện tại của ông, lăn lộn ba năm năm không thành vấn đề, trên đài còn có thể thể hiện một phen, đối với ông mà nói, cũng là sự tổng kết hoàn hảo của cả đời. Dù tương lai nghỉ hưu rồi, đãi ngộ không giống, cảm giác cũng không giống.

Thế nhưng, ông lại đem cơ hội cuối cùng này chắp tay nhường lại.

Thái độ của Tiêu Thiên Anh làm lão thủ trưởng Quân ủy cảm thấy an ủi. Vị lão thủ trưởng vốn luôn nghiêm túc rất xúc động nói: "Tại sao chúng tôi đề xuất mời anh làm Tư lệnh? Chính là vì biết anh có tấm lòng này. Tốt lắm, đây mới thực sự là người cộng sản, chúng ta đánh lấy thiên hạ, cũng không phải là chỉ để ngồi chặt lấy không buông, mà là phải xây dựng nó tốt, giao lại cho đời sau. Anh Tiêu Thiên Anh trong việc đối đãi với việc cá nhân tiến thoái đi ở đã làm gương cho các lão đồng chí, tôi cảm ơn anh."

Lão thủ trưởng lúc sắp kết thúc cuộc điện thoại, tặng ông ba câu: Đảng tính kiên định, nhân cách cao thượng, phẩm chất đáng quý.

Thế nhưng, đối với việc có đồng ý với thỉnh cầu của ông hay không, lão thủ trưởng không hề biểu thái trực diện.

Đây là một khoảng thời gian tâm trạng phức tạp. Mà đúng lúc này, "hậu viện" lại cháy một đám lửa nhỏ, hậu duệ cách mạng, người kế thừa của gia tộc đỏ Hạ Mỹ Mỹ, lại đề xuất chuyển ngành vào lúc không nên chuyển ngành nhất. Dù nhìn từ góc độ nào, Tiêu Thiên Anh cũng không cảm thấy là chuyện tốt. Ông rất hối hận lúc đầu không nên để nó đi học múa cái gì, không biết là mình tuổi tác quả thực đã lớn không theo kịp hình thế, hay là người trẻ chạy về phía trước quá nhanh chạy ra khỏi khuôn khổ, giữa hai thế hệ rõ ràng xuất hiện khoảng cách quan niệm, đây chính là cách nói thời thượng lúc bấy giờ, gọi là "khoảng cách thế hệ".

Nhưng ông Tiêu Thiên Anh không thừa nhận mình cứng nhắc, ông vốn dĩ là một người cởi mở, thậm chí vì sự cởi mở của mình mà từng gặp phải trắc trở. Ông nghĩ phân kỳ giữa ông và Hạ Mỹ Mỹ không chỉ là vấn đề quan niệm nghệ thuật, nghệ thuật là gì? Nghệ thuật là phục vụ cho đại chúng công nông binh, nghệ thuật quân đội là gì? Nghệ thuật quân đội là phục vụ cho quân đội, cũng có thể nói là phục vụ cho chiến tranh, không dung thứ cho cô làm cái trò tiết tà tình cảm cá nhân đó. Cô đừng có lấy cờ lớn làm da hổ, lấy cái nghệ thuật gì đó dọa người, tôi không phải nghệ sĩ, nhưng tôi biết nghệ thuật là phải cho người khác xem, là phải cung cấp lương thực tinh thần cho người ta. Cô nói một nghìn vạn cũng vô dụng, cô có ấn đầu tôi, tôi cũng sẽ không thừa nhận thứ tự biểu hiện bản thân đó của cô là nghệ thuật, không chịu trách nhiệm với xã hội, không chịu trách nhiệm với quân đội, đó gọi là nghệ thuật gì? Quan niệm nghệ thuật không phải là vấn đề đơn thuần, nó thậm chí còn phản ánh sự theo đuổi, lý tưởng, tín ngưỡng của con người... Trời ơi, người trẻ bây giờ, họ đang tin vào cái gì? Đây có thể là một vấn đề nguyên tắc, nếu không dẫn dắt đúng đắn, sẽ liên quan đến vấn đề tín ngưỡng của một thế hệ, không vặn họ vào quỹ đạo cách mạng, họ thậm chí sẽ xuất hiện khủng hoảng tín ngưỡng...