Đó là đại ý cuộc trò chuyện của tôi với con người kỳ lạ ấy; nhưng tôi vô cùng ngạc nhiên khi thấy vào Chủ nhật tuần sau, ông đến và dẫn tôi cùng dự buổi tụ họp của những người theo phái Quaker. Có một vài nhóm như vậy ở London, nhưng nơi ông đưa tôi tới nằm gần cây cột nổi tiếng gọi là Đài tưởng niệm. Các tín hữu đã tề tựu đông đủ khi tôi cùng người dẫn đường bước vào. Trong phòng họp lúc bấy giờ có khoảng bốn trăm nam và ba trăm nữ. Phụ nữ che mặt sau những chiếc quạt, còn đàn ông đội mũ rộng andnh. Tất cả đều ngồi yên lặng, và sự tĩnh mịch bao trùm khắp chốn.

Tôi bước qua họ mà không hề thấy dù chỉ một người ngước mắt lên nhìn mình. Sự im lặng ấy kéo dài trọn một phần tư giờ, cho đến khi cuối cùng một người trong số họ đứng lên, cởi mũ ra, rồi sau khi làm đủ điệu bộ nhăn nhó và rên rỉ một cách thảm hại, anh ta tuôn ra – phần lớn qua đường mũi và một phần qua miệng – một chuỗi từ ngữ kỳ lạ, lộn xộn (mà anh ta tưởng là được truyền cảm hứng từ Phúc âm) mà đến chính anh ta hay bất kỳ thính giả nào cũng chẳng hiểu nổi. Khi kẻ làm méo mó bộ mặt ấy kết thúc bài độc thoại tuyệt đẹp của mình, và đám đông ngu ngơ nhưng vô cùng cảm động kia giải tán, tôi liền hỏi người bạn của tôi rằng làm thế nào mà phần lý trí trong hội của họ lại có thể chịu đựng được một thứ ngôn từ lảm nhảm như vậy?

“Chúng tôi buộc phải chịu đựng,” ông đáp, “bởi vì khi một người đứng lên để thuyết giảng, không ai có thể biết trước liệu anh ta được thúc đẩy bởi Thánh Linh hay bởi sự ngu ngốc. Giữa mối nghi ngờ và bất định đó, chúng tôi kiên nhẫn lắng nghe tất cả mọi người; chúng tôi thậm chí cho phép cả phụ nữ của mình lên tiếng. Hai hay ba người trong số họ thường được ơn linh ứng cùng một lúc, và đó là lúc người ta nghe thấy những âm thanh vô cùng quyến rũ trong ngôi nhà của Chúa.”

“Vậy ra các anh không có linh mục sao?” tôi hỏi ông.

“Không, không, bạn tôi ạ,” tín hữu phái Quaker đáp, “đó là điều may mắn lớn lao cho chúng tôi.”

Rồi mở một trong những cuốn sách mà ông gọi là sách của các Bằng hữu, ông đọc to những lời sau bằng một giọng đầy điểm nhấn: – “Nguyện xin Thiên Chúa ngăn cấm chúng ta cả gan phong chức cho bất kỳ ai tiếp nhận Thánh Linh vào Ngày của Chúa, gây tổn hại cho phần còn lại của các anh em.” Tạ ơn Đấng Toàn Năng, chúng ta là dân tộc duy nhất trên mặt đất không có linh mục. Bộ anh muốn tước đoạt khỏi chúng tôi một tước hiệu hạnh phúc đến thế sao? Tại sao chúng ta lại phải phó mặc đứa con thơ của mình cho những vú em vụ lợi, trong khi bản thân chúng ta đã có đủ sữa cho nó? Những kẻ vụ lợi ấy sẽ sớm thống trị trong nhà cửa của chúng ta và tiêu diệt cả người mẹ lẫn đứa trẻ. Chúa đã phán: ‘Các con đã nhận lãnh nhưng không, hãy ban cho nhưng không.’ Lẽ nào sau những lời ấy, chúng ta lại hạ thấp Phúc âm, buôn bán Chúa Thánh Thần, và biến một cộng đoàn Ki-tô hữu thành một cái chợ buôn bán? Chúng ta không trả tiền cho một đám người mặc áo đen để họ giúp đỡ người nghèo, chôn cất người chết, hay giảng đạo cho anh em. Tất cả những sứ vụ ấy đều quá mong manh để chúng ta có thể giao phó cho người khác.”

“Nhưng làm sao các anh có thể biết chắc rằng bài giảng của mình thực sự do Đấng Toàn Năng linh ứng?” tôi hơi gặng hỏi với vẻ sôi nổi.

“Bất cứ ai,” ông nói, “khẩn cầu Chúa Ki-tô soi sáng cho mình, và công bố những chân lý Phúc âm mà mình cảm nhận được ở sâu thẳm tâm hồn, thì người ấy có thể đoan chắc rằng mình được Chúa linh ứng.”

Sau đó, ông tuôn ra vô số đoạn kinh thánh nhằm chứng minh, theo như ông nghĩ, rằng không thể có đạo Ki-tô nếu thiếu đi sự mặc khải trực tiếp, rồi bổ sung thêm những lời đáng chú ý này: “Khi anh cử động một chi trên cơ thể, có phải nó cử động bởi chính sức mạnh của anh không? Chắc chắn là không; bởi vì chi này thường xuyên chịu những chuyển động không theo ý muốn. Hệ quả là, Đấng tạo ra thân xác anh mới là đấng truyền chuyển động cho cái đền thờ trần thế này. Và những ý niệm đa dạng mà tâm hồn anh tiếp nhận ấn tượng, có phải do chính anh tạo ra hay không? Lại càng không phải, bởi vì những ý niệm này tràn vào tâm trí anh bất kể anh muốn hay không; do đó, anh tiếp nhận các ý niệm từ Đấng đã tạo nên tâm hồn anh. Nhưng vì Ngài để cho các tình cảm của anh được hoàn toàn tự do, Ngài ban cho tâm trí anh những ý niệm xứng đáng với tình cảm ấy; nếu anh sống trong Chúa, anh hành động và suy nghĩ trong Chúa. Sau đó, anh chỉ cần mở mắt hướng về ánh sáng chiếu rọi toàn thể nhân loại, và chính lúc ấy anh sẽ nhận thức được chân lý, đồng thời khiến những người khác cũng nhận thức được điều đó.”

“Chà, điều này,” tôi thốt lên, “thì giống hệt học thuyết của Malebranche đến từng chi tiết.”

“Tôi biết vị Malebranche của anh chứ,” ông nói; “ông ấy có chút gì đó mang chất của người Bằng hữu, nhưng vẫn chưa đủ.”

Đó là những chi tiết quan trọng nhất mà tôi thu thập được về giáo lý của phái Quaker. Trong bức thư tiếp theo, tôi sẽ kể cho anh nghe về lịch sử của họ, mà anh sẽ thấy còn kỳ lạ hơn cả những quan điểm của họ.