Sự pha trộn trong nền chính quyền Anh quốc, sự hòa hợp giữa Nhà vua, Viện Quý tộc và Hạ viện, không phải lúc nào cũng tồn tại. Nước Anh từng bị thống trị triền miên và lần lượt qua tay người La Mã, người Saxon, người Đan Mạch và người Pháp. Đặc biệt, William kẻ Chinh phạt đã cai trị họ bằng bàn tay sắt. Ông định đoạt mạng sống và tài sản của thần dân bị trị một cách độc đoán chẳng khác nào một vị quân vương phương Đông; và ban hành lệnh cấm ngặt nghèo dưới hình phạt tử hình, cấm người Anh nhóm lửa hoặc thắp nến trong nhà sau tám giờ tối – chẳng biết quy luật ấy nhằm ngăn chặn những cuộc tụ họp ban đêm của họ, hay chỉ là một biện pháp kỳ quặc và ngẫu hứng để thử xem một con người có thể bành trướng quyền lực lên đồng loại đến mức nào. Quả thực, người Anh vẫn có Nghị viện trước và sau thời William kẻ Chinh phạt, và họ thường khoe khoang về các cơ quan ấy, cứ như thể những hội đồng khi ấy được gọi là Nghị viện, vốn bao gồm những kẻ chuyên quyền áo đen và đám bá tước cướp bóc, lại chính là những người bảo vệ cho tự do và hạnh phúc chung của công chúng.
Những kẻ rợ từ bờ biển Baltic kéo đến và định cư tại phần còn lại của châu Âu đã mang theo hình thức chính quyền gọi là Các Đẳng cấp hoặc Nghị viện, thứ đang gây ra biết bao ồn ào nhưng lại ít được thấu hiểu nhường ấy. Thật ra, các vị vua thời đó không phải là bậc tối cao; nhưng chính vì thế mà người dân lại càng khốn khổ hơn và chịu cảnh nô lệ hoàn toàn hơn. Những thủ lĩnh của đám người man rợ từng tàn phá nước Pháp, Ý, Tây Ban Nha và Anh quốc đã tự phong làm vua. Các tướng lĩnh của họ chia nhau những vùng đất vừa chinh phục, từ đó sản sinh ra những bá tước vùng biên, những quý tộc, những lãnh chúa, những kẻ chuyên quyền tiểu vương – những kẻ thường xuyên tranh chấp với chính quốc vương của mình để giành lấy chiến lợi phẩm của cả một dân tộc. Chúng chẳng khác nào lũ chim săn mồi tranh giành với đại bàng để nuốt lấy máu những con bồ câu mà kẻ chiến thắng sẽ hút cạn. Thay vì bị cai trị bởi một ông chủ duy nhất, mỗi quốc gia lại bị giày vò bởi hàng trăm bạo chúa. Lũ thầy tu nhanh chóng chen chân vào đóng vai trò của mình. Trước đó, số phận của người Gaul, người German và người Briton là luôn bị cai trị bởi tầng lớp Druid và các trưởng thôn, một dạng bá tước thời cổ đại nhưng ít chuyên quyền hơn những kẻ kế vị họ sau này. Những đạo sĩ Druid này mạo nhận là kẻ trung gian giữa Thiên Chúa và con người. Họ ban hành luật lệ, tung ra những sắc lệnh tuyệt thông và tuyên án tử hình. Các giám mục, qua từng bước âm thầm, đã kế vị quyền lực trật tự thế tục của họ dưới thời chính quyền người Goth và Vandal. Các giáo hoàng tự đặt mình lên đầu, được vũ trang bằng các chiếu chỉ, sắc lệnh và sự hậu thuẫn của đám tu sĩ, đã khiến ngay cả các vị vua cũng phải run sợ, phế truất lẫn ám sát họ tùy thích, đồng thời dùng mọi thủ đoạn để vơ vét tiền bạc từ khắp nơi ở châu Âu vào túi riêng. Ina yếu nhược, một trong những bạo chúa của Liên vương quốc Saxon tại Anh, là vị quân vương đầu tiên trong chuyến hành hương về Roma đã chịu nộp thuế Thánh Phí – tương đương gần một đồng mão của Pháp – cho mỗi ngôi nhà trên lãnh thổ của mình. Toàn bộ hòn đảo nhanh chóng nối gót; nước Anh âm thầm biến thành một tỉnh của Giáo hoàng, và Cha Thánh thường xuyên gửi sứ thần đến đây để thu những khoản thuế khóa cắt cổ.
Cuối cùng, Vua John đã ký văn bản công khai nhượng lại vương quốc Anh cho vị Giáo hoàng từng rút phép thông xuất mình; nhưng các nam tước thấy việc đầu hàng này chẳng mang lại mối lợi gì nên đã phế truất vị Vua John khốn khổ và đưa Louis, thân phụ của Thánh Louis – vua Pháp, lên ngôi thay thế. Tuy nhiên, họ sớm chán ngán vị vua mới và buộc ông phải trở về Pháp.
Trong lúc các nam tước, giám mục và giáo hoàng cùng nhau tàn phá nước Anh – nơi tất cả đều muốn làm bề trên – thì phần đông đảo nhất, hữu ích nhất, thậm chí là đức hạnh đáng kính nhất của nhân loại, bao gồm những người nghiên cứu luật pháp và khoa học, thương nhân, thợ thủ công, nói tóm lại là tất cả những ai không phải bạo chúa – tức là những kẻ được gọi là nhân dân – lại bị họ coi như những loài động vật thấp hèn chẳng xứng với phẩm giá con người. Hạ viện trong những thời kỳ đó còn lâu mới được chia sẻ quyền lực trong chính phủ, bởi họ chỉ là những kẻ nô lệ hoặc nông nô mà lao động và máu mủ đều thuộc quyền sở hữu của những ông chủ tự xưng là quý tộc. Phần lớn con người ở châu Âu thời bấy giờ cũng giống như họ ngày nay ở nhiều nơi trên thế giới – họ là nông nô hoặc kẻ ăn nhờ ở đợ của các lãnh chúa, tức là một thứ gia súc có thể mua bán cùng với đất đai. Phải mất nhiều thế kỷ trôi qua, công lý mới được thực thi cho bản chất con người – trước khi nhân loại nhận thức được rằng việc kẻ cày người cấy chỉ là lũ ít ỏi hưởng thụ là một điều ghê tởm nhường nào. Và chẳng phải nước Pháp đã vô cùng hạnh phúc khi quyền lực và uy quyền của những kẻ cướp bóc tiểu ngạch ấy bị xóa bỏ bởi quyền lực hợp pháp của nhà vua và nhân dân sao?
May mắn thay, trong những phen chấn động dữ dội mà các cuộc xung đột giữa nhà vua và giới quý tộc giáng xuống các đế chế, xiềng xích trói buộc các dân tộc cũng vơi bớt ít nhiều sức nặng. Tự do ở Anh nảy mầm từ những cuộc tranh chấp của các bạo chúa. Các nam tước đã ép Vua John và Vua Henry III ban hành bản Đại Hiến chương Magna Charta nổi tiếng; mục đích chính của văn kiện này quả thực là để ép các vị vua phải phụ thuộc vào giới Quý tộc; nhưng bù lại, phần còn lại của quốc gia cũng được chiếu cố đôi chút để họ có thể liên minh vào những thời điểm thích hợp với những kẻ tự xưng là chủ nhân của mình. Bản Hiến chương vĩ đại này, vốn được xem là cội nguồn thiêng liêng của tự do Anh quốc, tự thân nó đã cho thấy sự tự do khi ấy vốn ít ỏi đến nhường nào.
Riêng cái tựa đề của văn kiện cũng đủ chứng minh rằng nhà vua khi đó cho rằng mình có quyền tuyệt đối chính đáng; và rằng các nam tước, thậm chí cả giới tu sĩ, đã buộc ông phải từ bỏ cái quyền mạo nhận ấy chẳng vì lý do nào khác ngoài việc họ nắm giữ nhiều quyền lực hơn.
Đại Hiến chương bắt đầu với văn phong như sau: “Chúng ta, bằng thiện ý của chính mình, ban hành các đặc quyền sau đây cho các tổng giám mục, giám mục, viện phụ và nam tước thuộc vương quốc của chúng ta,” v.v.
Hạ viện không hề được nhắc đến dù chỉ một lần trong các điều khoản của bản Hiến chương này – một minh chứng cho thấy nó chưa hề tồn tại, hoặc tồn tại mà chẳng có chút quyền lực nào. Trong đó có nêu đích danh những người tự do ở Anh – một minh chứng u ám cho thấy có những kẻ không hề được tự do như vậy. Điều khoản XXX2 cho thấy những kẻ mạo nhận là người tự do này vẫn phải chịu nghĩa vụ phục dịch các lãnh chúa của họ. Một thứ tự do như thế chẳng cách nô lệ là bao.
Theo Điều khoản XXI, nhà vua ra sắc lệnh rằng các quan chức của ông từ nay về sau không được phép tịch thu ngựa và xe của những người tự do nếu không trả tiền. Người dân xem sắc lệnh này là một thứ tự do thực thụ, dẫu cho đó thực chất là một sự chuyên quyền lớn hơn. Henry VII, vị vua soán ngôi hạnh phúc và là nhà chính trị lỗi lạc, kẻ miệng thì tỏ ra yêu mến giới nam tước nhưng thực chất lại căm ghét và sợ hãi họ, đã tìm cách tước đoạt đất đai của tầng lớp này. Nhờ đó, đám nông nô sau này tích lũy được tài sản nhờ sự siêng năng đã mua lại điền trang và dinh thự đồng quê của những vị quý tộc lừng lẫy nhưng đã tự tàn phá cơ ngơi bởi sự ngu ngốc và hoang phí; và thế là toàn bộ đất đai cứ thế âm thầm lọt vào tay những người khác.
Quyền lực của Hạ viện lớn mạnh lên từng ngày. Các dòng dõi quý tộc cổ đại cuối cùng cũng lụi tàn; và vì chỉ có các tước sĩ mới đích thực là quý tộc ở Anh, nên xét theo luật định nghiêm ngặt, sẽ chẳng còn thứ gọi là quý tộc trên hòn đảo ấy, nếu các vị vua không thỉnh thoảng phong tước bá tước mới và duy trì tầng lớp quý tộc – từng là nỗi kinh hoàng của họ thuở nào – để làm đối trọng với Hạ viện, lực lượng giờ đây đã trở nên quá ư hùng mạnh.
Tất cả những vị quý tộc mới này, những người cấu thành nên Thượng viện, chẳng nhận được gì ngoài tước hiệu từ nhà vua, và rất ít người trong số họ có đất đai ở những nơi mà họ lấy làm tên tước hiệu. Người này có thể là Công tước vùng D-, dẫu chẳng có nổi một tấc đất ở Dorsetshire; người kia là Bá tước của một ngôi làng, dẫu bản thân còn chẳng rõ nó nằm ở xó xỉnh nào. Giới quý tộc có quyền lực, nhưng quyền lực ấy chỉ có giá trị trong Tòa nhà Nghị viện.
Ở đây không hề tồn tại thứ gọi là hệ thống tư pháp cao, trung và thấp – tức là quyền phán xử trong mọi vấn đề dân sự và hình sự; cũng chẳng có quyền hay đặc quyền đi săn trên đất của một người dân thường, trong khi bản thân người dân ấy lại không được phép bắn một phát súng trên chính thửa ruộng của mình.
Không một ai ở đất nước này được miễn đóng các loại thuế nhất định chỉ vì họ là quý tộc hay thầy tu. Mọi nghĩa vụ tài chính và thuế khóa đều do Hạ viện quyết định; quyền lực của họ lớn hơn giới Quý tộc, dù về mặt phẩm giá thì thấp hơn. Cả các Giám mục lẫn các Nam tước đều có quyền bác bỏ Dự luật Tiền tệ do Hạ viện trình lên; nhưng họ không được phép sửa đổi bất cứ điều gì trong đó, mà buộc phải hoặc thông qua hoặc bác bỏ hoàn toàn mà không có quyền hạn chế nào khác. Khi Dự luật đã được Thượng viện thông qua và được nhà vua ký chuẩn thuận, toàn bộ quốc gia sẽ đóng thuế, mỗi người đóng theo tỷ lệ thu nhập hoặc tài sản của mình, chứ không dựa vào tước vị – điều đó thật là vô lý. Ở đây không có chuyện áp đặt khoản trợ cấp tùy tiện hay thuế thân, mà là một thứ thuế thực tế trên đất đai, vốn đã được định giá hoàn toàn từ triều đại của vị Vua William III lừng danh.
Thuế điền thổ vẫn tiếp tục được duy trì trên mức cơ sở đó, dẫu cho hoa lợi từ ruộng đất đã gia tăng. Nhờ vậy, không một ai bị áp bức và ai nấy đều cảm thấy dễ chịu. Chân của những người nông dân không bị giày gỗ làm cho bầm dập; họ được ăn bánh mì trắng, mặc quần áo tử tế, và không hề sợ hãi việc gia tăng đàn gia súc hay tu sửa nhà cửa vì lo ngại rằng thuế khóa sẽ bị tăng lên vào năm sau. Thu nhập hằng năm từ điền trang của rất nhiều thường dân ở Anh lên tới hai trăm nghìn livres, thế nhưng họ không hề thấy việc cày cấy trên những mảnh đất mang lại sự giàu có và tự do cho mình là một điều hạ thấp phẩm giá.
